giáo án bài thánh gióng ngữ văn 6 soạn theo CV 5512 mới nhất 2021

- Nhận biết được chủ đề của văn bản ngợi ca người anh hùng chống giặc ngoại xâm - Tóm tắt được văn bản - Nhận biết được một số yếu tố truyện truyền thuyết: Cốt truyện liên quan đến lịch

Trang 1

Họ và tên: Nguyễn Như Quỳnh Lớp: Cao học Văn học Việt Nam – K27B

TÊN BÀI DẠY: THÁNH GIÓNG (tiết 1)

Môn học: Ngữ văn; lớp: 6 Thời gian thực hiện: 1 tiết

I MỤC TIÊU

1 Năng lực

a Năng lực đặc thù

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản; nhận biết các chi tiết tiêu biểu trong tính chỉnh thể của tác phẩm

- Nhận biết được chủ đề của văn bản (ngợi ca người anh hùng chống giặc ngoại xâm)

- Tóm tắt được văn bản

- Nhận biết được một số yếu tố truyện truyền thuyết: Cốt truyện liên quan đến lịch sử, nhân vật anh hùng chống giặc ngoại xâm

- Nhận biết và phân tích được đặc điểm nhân vật thể hiện qua hình dáng kì lạ,

cử chỉ, hành động phi thường (một mình đánh tan quân giặc), lời nói đặc biệt (phát ngôn đầu tiên là câu nói đời giết giặc) của nhân vật

- Nêu được bài học về cách nghĩa và cách ứng xử của cá nhân do văn bản đã

gợi ra (phải biết trân trọng những thế hệ trước đã hi sinh cho đất nước, cần cống hiến vô tư cho đất nước bằng những việc làm cụ thể)

- Phát hiện thêm một số truyện truyền thuyết anh hùng chống giặc ngoại xâm

b Năng lực chung: Nhận ra và điều chỉnh được những sai sót, hạn chế của bản thân khi được giáo viên góp ý

2 Phẩm chất:

Yêu nước: Có ý thức tìm hiểu truyền thống của quê hương

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Thiết bị dạy học: máy chiếu, máy tính, bảng, phấn, giấy, bút.

2 Học liệu: văn bản Thánh Gióng, hình ảnh, video về truyền thuyết Thánh

Gióng và Hội khỏe Phù Đổng, phiếu học tập

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU (5p)

1 Mục tiêu:

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS tìm hiểu về thể loại truyền thuyết và vẻ đẹp của nhân vật Thánh Gióng

2 Nội dung: HS theo dõi video, hình ảnh về Hội Gióng ở Sóc Sơn - Hà Nội Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV đặt câu hỏi: Hãy cho biết lễ hội sau tưởng nhớ vị thánh nào của dân tộc?

- Hs Quan sát những hình ảnh và video https://www.youtube.com/watch?

v=Tlhb9cP4d8E

Trang 2

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời

- HS hình thành kĩ năng giao tiếp, trình bày quan điểm, suy nghĩ của bản thân

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV nhận xét, dẫn vào bài mới:

Chủ đề đánh giặc cứu nước thắng lợi là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt lịch sử văn học Việt Nam nói chung, văn học dân

gian nói riêng Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện tiêu

biểu và độc đáo chủ đề này Là một trong những truyện cổ hay đẹp nhất, bài ca chiến thắng hào hùng nhất chống giặc của nhân dân Việt Nam xưa.Nhà thơ Tố Hữu đã có những câu thơ rất hay viết về nhân vật Thánh Gióng:

Ôi sức trẻ xưa trai Phù Đổng Vươn vai lớn bổng dậy ngàn cân Cưỡi lưng ngựa sắt bay phun lửa

Nhổ bụi tre làng đuổi giặc Ân

Vậy Thánh Gióng là ai? Gióng là người như thế nào? Tiết

học hôm nay chúng ta sẽ rõ qua truyền thuyết Thánh Gióng.

3 Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS

4, Phương án đánh giá: Nhận xét, đánh giá câu trả lời của

HS

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (25p)

a Mục tiêu:

Trang 3

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản (truyện truyền thuyết về anh hùng chống giặc ngoại xâm); nhận biết các chi tiết tiêu biểu (Thánh Gióng nhổ tre đánh giặc, bay về trời sau chiến thắng) trong tính chỉnh thể của tác phẩm

- Tóm tắt được văn bản

- Nhận biết và phân tích được đặc điểm nhân vật thể hiện qua hình dáng kì lạ,

cử chỉ, hành động phi thường (một mình đánh tan quân giặc), lời nói đặc biệt (phát ngôn đầu tiên là câu nói đời giết giặc) của nhân vật

b Nội dung hoạt động :

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm dưới hình thức trò chơi “Ai là triệu phú“

- HS nghe hướng dẫn

- Hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi

- HS giơ tay để trả lời câu hỏi

GV: nhận xét câu trả lời của học sinh,

đưa ra và chốt những kiến thức cơ bản

về tác phẩm:

Truyện Thánh Gióng thuộc nhóm các tác

phẩm truyền thuyết thời đại Hùng

Vương giai đoạn đầu Nếu như Con Rồng, cháu Tiên là truyền thuyết nói về thời kì lập nước; Bánh chưng, bánh giầy

nói về giai đoạn xây dựng đất nước thì truyền thuyết Thánh Gióng lại kể về giai đoạn giữ nước

GV: Hướng dẫn lại HS cách đọc VB:

Giọng đọc ngạc nhiên hồi hộp ở đoạn Gióng ra đời Lời Gióng trả lời sứ giả cần dõng dạc, trang nghiêm Đoạn Gióng cưỡi ngựa sắt đánh giặc giọng khẩn trương mạnh mẽ Khi Gióng bay về trời,

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Thể loại, PTBĐ

a Thể loại: Truyền thuyết

- Là loại truyện dân gian (truyện do nhân dân lao động sáng tác), có tính truyền miệng, kể về các nhân vật,

sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ

- Thường có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo

- Thể hiện thái độ & cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện &

nhân vật lịch sử đó

b PTBĐC: Tự sự.

2 Đọc – hiểu chú thích

- Tục truyền: Phổ biến, truyền miệng trong dân gian -> Đây là một trong những từ ngữ thường mở đầu

Trang 4

cần đọc chậm nhẹ.

+ Giáo viên đọc mẫu một đoạn, học sinh đọc tiếp

+ Giáo viên nhận xét cách đọc, rút kinh nghiệm

Hoạt động 1: Đọc – hiểu văn bản

Tổ chức cho học sinh chơi trò chơi tiếp sức “Nhanh tay nhanh mắt“

Tìm và sắp xếp, lắp ghép các chi tiết dưới đây theo đúng trình tự xuất hiện trong truyện Thánh Gióng (học sinh sử dụng thẻ học tập, làm trên bảng)

- HS hoạt động nhóm trao đổi, thống nhất nội dung, hình thức thực hiện nhiêm

vụ, cử báo cáo viên, kỹ thuật viên, thực hiện trò chơi

- Đại diện HS nhóm tham gia trò chơi

đưa ra và chốt những kiến thức 1) Hai vợ chồng ông lão ao ước có một đứa con

(2) Bà ra đồng thấy một vết chân to ướm thử

(3) Bà sinh ra Gióng, lên ba vẫn không biết nói

(4) Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả rao tìm người tài cứu nước

(5) Nghe tiếng rao, Gióng liền nói được ngỏ lời xin đi đánh giặc

(6) Gióng lớn nhanh như thổi, bà con làng xóm phải góp gạo nuôi

(7) Vua cho mang ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt đến, Gióng vươn vai cao hơn trượng, phi ngựa xông vào trận, giặc tan

(8) Gióng cùng ngựa sắt lên núi Sóc Sơn

và bay lên trời

các truyện dân gian (VD: Ngày xửa, ngày xưa )

- Tâu: Báo cáo, nói với vua

II Đọc – hiểu VB

1 Tóm tắt

1) Hai vợ chồng ông lão ao ước có một đứa con

(2) Bà ra đồng thấy một vết chân to ướm thử

(3) Bà sinh ra Gióng, lên ba vẫn không biết nói

(4) Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả rao tìm người tài cứu nước

(5) Nghe tiếng rao, Gióng liền nói được ngỏ lời xin đi đánh giặc

(6) Gióng lớn nhanh như thổi, bà con làng xóm phải góp gạo nuôi (7) Vua cho mang ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt đến, Gióng vươn vai cao hơn trượng, phi ngựa xông vào trận, giặc tan

(8) Gióng cùng ngựa sắt lên núi Sóc Sơn và bay lên trời

(9) Vua nhớ công ơn, lập đền thờ

2 Bố cục: 4 phần

- P1: từ đầu… nằm đấy : Sự ra đời

Trang 5

(9) Vua nhớ công ơn, lập đền thờ

GV yêu cầu HS làm việc cá nhân dựa vào phần chuẩn bị ở nhà

? Văn bản chia thành mấy phần?

- HS trả lời câu hỏi cá nhân

- HS giơ tay phát biểu

đưa ra và chốt những kiến thức

GV: Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn, chia

lớp thành 4 nhóm, trả lời các câu hỏi sau:

? Hình tượng Thánh Gióng – nhân vật chính của truyện đã được xây dựng bằng rất nhiều chi tiết tưởng tượng kì ảo Em hãy tìm và liệt kê ra những chi tiết đó?

- HS làm việc cá nhân và trao đổi nhóm hoàn thành sơ đồ khăn trải bàn

- Nhóm HS trao đổi sơ đồ nhận xét đánh giá bài làm của nhóm bạn

- Gióng được sinh ra một cách kì lạ: +

Bà mẹ ướm chân - thụ thai, 12 tháng mới sinh;

+ Cậu bé lên 3 không nói, cười, đi, đặt đâu nằm đấy

- Tiếng nói đầu tiên của Thánh Gióng là tiếng nói đòi đánh giặc

kỳ lạ của Gióng

- P2: Tiếp… cứu nước: Gióng cất

tiếng nói đầu tiên xin đi cứu nước;

cả làng góp gạo nuôi Gióng

- P3: Tiếp… lên trời: Gióng đánh

tan giặc và bay về trời

- P4: Còn lại: Những vết tích còn lại của Gióng

3 Phân tích

a Hình tượng Thánh Gióng:

Trang 6

- Gióng lớn nhanh như thổi:

+ Cơm ăn mấy cũng không biết no, +

Ao vừa mặc xong đã căng đứt chỉ + Bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng

- Gióng vươn vai thành tráng sĩ ra trận đánh giặc Roi sắt gãy nhổ tre bên đường quật vào lũ giặc

- Giặc tan, Gióng phi ngựa lên núi Sóc, cởi áo giáp bỏ lại, rồi cưỡi ngựa bay về trời

GV: Tổ chức HS thảo luận nhóm 2

người trả lời câu hỏi bằng“Phiếu học tập„

? Tìm hiểu ý nghĩa của các chi tiết kì ảo trong truyện?

- HS làm việc cá nhân và trao đổi nhóm hoàn thành Phiếu học tập

- HS nhóm; báo cáo kết quả

- Tiếng nói đầu tiên của cậu bé là đòi đánh giặc:

+ Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước + Ý thức đánh giặc cứu nước tạo cho người anh hùng những khả năng khác thường thần kì

+ Gióng là hình ảnh của nhân dân, lúc bình thường thì âm thầm lặng lẽ nhưng khi nước nhà gặp cơn nguy biến thì họ rất mẫn cảm, sẵn sàng đứng ra cứu nước, giống như Gióng vua vừa kêu gọi đã đáp lời cứu nước, không chờ đến lời kêu gọi thứ hai

- Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt để đánh giặc: Công cuộc chiến đấu chống

giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc đòi hỏi

Trang 7

chúng ta phải chuẩn bị đầy đủ cả về mặt tinh thần lẫn vật chất Nếu chỉ có lòng yêu nước, có ý chí giết giặc thì chưa đủ, chúng ta còn phải trang bị những vũ khí tốt nhất, hiện đại nhất thời bấy giờ

- Bà con làng xóm góp gạo nuôi:

+ Gióng lớn lên bằng thức ăn, đồ mặc của nhân dân Sức mạnh dũng sĩ của Gióng được nuôi dưỡng bằng những cái bình thường, giản dị (Điểm khác của Thánh Gióng so với những vị thần trong truyền thuyết đã học)

+ Chi tiết còn nói lên truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết của dân tộc ta

từ thuở xưa ND ta rất yêu nước, ai cũng mong Gióng lớn nhanh ra trận đánh giặc

+ Cả dân làng yêu thương đùm bọc nuôi dưỡng Gióng Gióng đâu chỉ là con của một bà mẹ mà là con của cả làng, của nhân dân Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân Một người không thể cứu nước, phải toàn dân hợp sức thì công cuộc đánh giặc cứu nước mới trở lên mau chóng

- Gióng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ:

+ Sự vươn vai của Gióng có liên quan đến truyền thống của truyện cổ dân gian

Thời cổ nhân dân ta quan niệm người anh hùng phải khổng lồ về thể xác, sức mạnh, chiến công Thần Trụ trời, Sơn Tinh đều là những nhân vật khổng lồ

Cái vươn vai của Gióng để đạt đến độ phi thường ấy

+ Sự lớn lên của Gióng đã đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ cứu nước Việc cứu nước là rất hệ trọng và cấp bách, Gióng phải lớn nhanh mới đủ sức mạnh kịp đi đánh giặc Cuộc chiến đấu đòi hỏi dân tộc ta phải vươn mình phi thường như vậy Gióng vươn vai là tượng đài bất hủ

về sự trưởng thành vượt bậc, về hùng khí, tinh thần của dân tộc trước nạn

Trang 8

ngoại xâm

- Roi sắt gãy, Gióng nhổ tre bên đường đánh giặc:

+ Chi tiết cho thấy sự sáng tạo, nhanh trí của Gióng

+ Quyết tâm giết giặc đến cùng + Gióng đánh giặc không những bằng vũ khí mà bằng cả cỏ cây của quê hương đất nước, bằng bất cứ những gì có thể giết

được giặc Bác Hồ nói: “Ai có súng thì dùng súng, ai có gươm thì dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc”.

- Giặc tan, Gióng cưỡi ngựa bay về trời:

+ Gióng ra đời đã phi thường thì ra đi cũng phi thường ND yêu mến, trân trọng muốn giữ mãi hình ảnh của người anh hùng nên đã để Gióng về với cõi vô biên, bất tử Bay lên trời, Gióng là non nước, là đất trời, là biểu tượng của người dân Văn Lang, sống mãi trong lòng dân tộc

+ Đánh giặc xong, Gióng không trở về nhận phần thưởng Dấu tích của chiến công, Gióng để lại cho quê hương xứ sở (tên đất, tên làng, ao hồ )

* Mở rộng kiến thức:

- Thánh Gióng là hình tượng hoá lực lượng vũ trang mà nổi bật là người nông dân mặc áo lính Các yếu tố kì ảo góp phần nâng cao chất sử thi của truyện.

Trong sự nghiệp chống thực dân Pháp, Bác Hồ kính yêu từng nhận xét: Trong lịch sử ta còn ghi truyện vị anh hùng dân tộc Thánh Gióng đã dùng gốc tre đuổi giặc Ân Trong những năm đầu kháng chiến, Đảng ta đã lãnh đạo hàng nghìn, vạn anh hùng noi gương Thánh Gióng dùng gậy tầm vông mà đấu tranh với thực dân pháp.( Đảng ta vĩ đại thật)

 Ra đời kì lạ: Gióng là một vị thần được sinh ra từ nhân dân

Trang 9

- Tích hợp kiến thức về lễ hội đền Gióng:

Hội Gióng là một lễ hội truyền thống

hàng năm được tổ chức ở nhiều nơi thuộc Hà Nội để tưởng niệm và ca ngợi chiến công của người anh hùng truyền thuyết Thánh Gióng, một trong tứ bất

tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Có hai hội Gióng tiêu biểu ở Hà Nội là hội Gióng ở đền Sóc xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn và hội Gióng ở đền Phù Đổng,

xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại Đến với hội Gióng là bày tỏ lòng biết ơn, tri ân

sự hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước trong dựng và giữ nước.

3 Sản phẩm:

- Câu trả lời cá nhân

- Sơ đồ khăn trải bàn

- Phiếu học tập

4 Phương án đánh giá

- Bảng kiểm: Phần trắc nghiệm

- Thang đo: Câu trả lời

- Rubric: Khăn trải bàn; Phiếu học tập

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (10p)

1 Mục tiêu:

- Nhận ra và điều chỉnh được những sai sót, hạn chế của bản thân khi được giáo viên góp ý

2 Nội dung hoạt động Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV yêu cầu nhóm HS (4-6 Hs) tóm tắt những đặc điểm của truyện truyền thuyết thể hiện qua văn bản Thánh Gióng bằng sơ đồ tư duy

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS tổng hợp kiến thức bằng sơ đồ tuy duy theo nhóm

Trang 10

- GV quan sát, nhắc nhở hỗ trợ các nhóm

- GV yêu cầu các nhóm trưng bày sơ đồ tư duy lên bảng

- Các nhóm HS lần lượt quan sát sản phẩm của nhau, trao đổi với nhóm thực hiện, ghi chép lại những ý kiến cần thiết

- GV sửa chữa, đánh giá hoạt động nhóm, định hướng kiến thức:

+ Chủ đề: Ngợi ca người anh hùng Yêu nước

Dũng cảm Không màng danh lợi + Cốt truyện

Liên quan đến sự kiện lịch sử có thật: thời Hùng Vương thứ 6 và cuộc chiến chống giặc Ân

Chứa đựng yếu tố thần kì và tái hiện cuộc đời của người anh hùng: Ra đời – Chiến công lẫy lừng – Về trời

+ Nhân vật:

Ngôn ngữ, lời nói: ấn tượng, lạ Ngoại hình: có sự phát triển thần kì, đặc biệt Hành động: dũng cảm phi thường

- Căn cứ vào phần trình bày của các nhóm, GV lưu ý về cách vẽ sơ đồ tư duy

- GV hướng dẫn, yêu cầu HS tự nhận xét đánh giá kết quả làm việc của nhóm dựa trên rubric

3 Sản phẩm học tập: Sơ đồ tư duy

4 Phương án đánh giá: Đánh giá sản phẩm của HS bằng rubric

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (5p)

1 Mục tiêu:

- Nêu được bài học về cách nghĩa và cách ứng xử của cá nhân do văn bản đã

gợi ra (phải biết trân trọng những thế hệ trước đã hi sinh cho đất nước, cần cống hiến vô tư cho đất nước bằng những việc làm cụ thể)

- Có ý thức tìm hiểu truyền thống của quê hương

2 Nội dung hoạt động:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Theo em vì sao hội thi thể dục thể thao trong

nhà trường lại có tên gọi là Hội khỏe Phù Đổng?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS hoạt động cá nhân, giơ tay phát biểu ý kiến

- GV gọi HS trả lời

- GV nhận xét, chốt ý:

+ Gợi nhắc đến nhân vật anh hùng Thánh Gióng trong truyền thuyết + Là hội thi thể thao dành cho lứa tuổi HS – lứa tuổi của Gióng trong thời đại mới

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	504,79 KB