bài thảo luận kinh tế thương mại trình bày những cơ hội và thách thức của việt nam khi gia nhập tổ chức afta

Tình hình kinh tế của Việt Nam trước và sau khi tham gia AFTA có những chuyển biến từ một nước có kinh tế lạc hậu chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh nước ta đã khôi phục sản xuất và từ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

-BÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN KINH TẾ THƯƠNG MẠI

ĐỀ TÀI THẢO LUẬN: TRÌNH BÀY NHỮNG CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIỆT NAM KHI GIA NHẬP TỔ CHỨC AFTA

Giáo viên hướng dẫn : Th.S Thái Thu Hương

Nhóm : 4 Học phần: 2062TECO2011

MỤC LỤC

1 TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA VIỆT NAM KHI GIA NHẬP VÀO AFTA.

1.1 Giới thiệu khái quát về AFTA.

1.2 Khái quát tình hình phát triển kinh tế của Việt Nam.

1.2.1 Kinh tế Việt Nam trước khi tham gia vào AFTA (1975-1995).

1.2.2 Tình hình kinh tế Việt Nam sau khi gia nhập AFTA (1996 đến nay).

2 NHỮNG CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC KHI VIỆT NAM GIA NHẬP VÀO AFTA.

2.1 Những cơ hội của Việt Nam khi gia nhập AFTA 2.2 Những thách thức của Việt Nam khi tham gia vào AFTA.

3 ĐÁNH GIÁ

1 TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA VIỆT NAM KHI GIA NHẬP VÀO AFTA.

1.1 Giới thiệu khái quát về AFTA.

AFTA là cụm từ viết tắt của ASEAN FREE TRADE AREA nghĩa là khu vực Mậu Dịch Tự do ASEAN, là một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất và đóng vai trò quan trọng nhất trên thế giới AFTA được thành lập và kí kết nhằm xây dựng, hình thành nên một thị trường thống nhất về dịch vụ trong nước và ngoài nước Là hiệp định thương mại của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, hỗ trợ thương mại và sản xuất địa phương ở tất cả các quốc gia ASEAN, tạo điều kiện hội nhập kinh tế với các đồng minh khu vực và trên thế giới Tham gia vào AFTA là một bước quan trọng của Việt Nam trong quá trình theo đuổi mục tiêu tự do hoá thương mại Do đó, Việt Nam luôn nỗ lực cải cách nền kinh tế nhằm thu được nhiều lợi ích từ quá trình tự do hoá thương mại

1.2 Khái quát tình hình phát triển kinh tế của Việt Nam.

Tới khi Mỹ chính thức dỡ bỏ cấm vận với Việt Nam vào năm 1995, nước ta đã gia nhập ASEAN Sau đó 1 năm(1996), Việt Nam tiếp tục gia nhập AFTA Tình hình kinh tế của Việt Nam trước và sau khi tham gia AFTA có những chuyển biến từ một nước có kinh tế lạc hậu chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh nước ta đã khôi phục sản xuất và từng bước phát triển kinh tế

1.2.1 Kinh tế Việt Nam trước khi tham gia vào AFTA (1975-1995).

Trước năm 1986, kinh tế Việt Nam là kinh tế bao cấp không có các, hoạt động thương mại buôn bán tự do trên thị trường Hoạt động xuất nhập khẩu theo cơ chế kế hoạch tập

trung, Nhà nước độc quyền ngoại thương, đối tác chủ yếu là các nước xã hội chủ nghĩa, với tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu rất thấp; cán cân thương mại bị thâm hụt nặng nề kéo dài Cơ chế thu bù chênh lệch ngoại thương đã làm cho ngân sách nhà nước bù lỗ xuất khẩu ngày một tăng lên

Với chủ trương phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, nền kinh tế đã có những bước phát triển trong giai đoạn đầu của công cuộc đổi mới (1986 – 1990) Thành tựu bước đầu đạt được đó là GDP tăng 4,4%/năm; giá trị kim ngạch xuất khẩu tăng 28%/năm,

tỷ lệ nhập siêu giảm nhanh Tổng giá trị sản xuất nông nghiệp tăng bình quân 3,8 -4%/năm; công nghiệp tăng bình quân 7,4%/năm, trong đó sản xuất hàng tiêu dùng tăng 13 -14%/năm Kể từ khi có Luật Đầu tư nước ngoài, trong vòng 2 năm 1988 - 1990, Việt Nam đã cấp giấy phép 213 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký gần 1,8 tỷ USD Tuy nhiên, nguồn vốn giải ngân thấp, do các nhà đầu tư vẫn đang đợi chờ quá trình thay đổi và những cam kết từ Chính phủ

Sang đến giai đoạn 1991 - 1995: Đất nước dần dần ra khỏi tình trạng trì trệ, suy thoái

Hầu hết các chỉ tiêu chủ yếu đều vượt mức, nếu như năm 1990, kim ngạch xuất khẩu hàng hoá đạt 2,4 tỷ USD thì năm 1995 đạt 5,4 tỷ USD, GDP bình quân tăng 8,2%/năm Các lĩnh vực kinh tế đều đạt nhịp độ tăng trưởng tương đối khá Giá trị sản xuất công nghiệp tăng 13,3%/năm; nông nghiệp tăng 4,5%/năm; lĩnh vực dịch vụ tăng 12%/năm; tổng sản lượng lương thực 5 năm (1991 - 1995) tăng 27% so với giai đoạn 1986 – 1990 FDI vào Việt Nam đã tăng với 1.409 dự án, với tổng số vốn đăng ký là 18.379,1 triệu USD Tuy

vậy, cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ châu Á cũng làm tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam chậm lại

Việt Nam cũng đã nhận được các ưu đãi thuế quan và phi thuế quan của các nước, góp phần đẩy nhanh kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 1990 – 1993, tăng nguồn thu ngoại tệ, ổn định cán cân thanh toán và dự trữ ngoại tệ của đất nước, hạn chế ảnh hưởng của sự biến động tài chính - tiền tệ

1.2.2 Tình hình kinh tế Việt Nam sau khi gia nhập AFTA (1996 đến nay).

Điểm đầu tiên trong quan hệ thương mại nội khối, ASEAN đã trở thành một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam, trong tất cả khía cạnh cả về kinh tế, thương mại và đầu tư,… Khi Việt Nam mới tham gia AFTA, việc được miễn giảm nhiều loại thuế quan cũng giúp việc xuất nhập khẩu hàng hóa của nước ta tăng trưởng mạnh;

tổng thương mại 2 chiều của Việt Nam với các nước trong khối chỉ khoảng 5,9 tỷ USD

Sau 10 năm, thương mại đã có những sự thay đổi đáng kể Kim ngạch buôn bán giữa Việt Nam với ASEAN đạt 13-14 tỷ USD/năm (khoảng ¼ tổng kim ngạch xuất nhập khẩu) và xấp xỉ tổng giá trị thương mại của Việt Nam với bên ngoài ở thời điểm trước năm 1995

Tốc độ tăng trưởng thương mại của Việt Nam với ASEAN đạt trung bình 15-16%/năm

Mức thuế quan trung bình của Việt Nam đối với hàng nhập khẩu từ AFTA đã giảm xuống còn 7,3% so với mức 13,8% khi mới gia nhập

Theo các số liệu thống kê từ Ban thư ký ASEAN năm 2016 thì tổng giá trị thương mại trong AFTA của Việt Nam đã đạt con số khoảng 41 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 11,8% Tốc

độ tăng thương mại song phương bình quân đạt 8,1%/năm giai đoạn 2007-2016 Tới năm

2018, đạt khoảng 56,3 tỷ USD Dù Việt Nam còn có lượng nhập siêu nhất định với thị trường ASEAN, nhưng đây là hiện tượng chúng ta có thể chấp nhận, bởi 2 bên có sự chênh lệch trong trình độ phát triển và mức độ hội nhập của các nước

Đối với ngân sách, AFTA cũng có tác động không nhỏ tới nguồn thu của Chính phủ bởi như nhiều nước đang phát triển khác, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam chiếm một phần đáng kể trong tổng ngân sách nhà nước Thực tế, việc giảm thuế theo CEPT sẽ một mặt làm giảm nguồn thu từ thuế, mặt khác cũng làm tăng cầu và tăng lượng nhập khẩu Thống kê của các nước thành viên ASEAN cho thấy thương mại hàng hoá trong CEPT đã tăng mạnh

Việt Nam sau khi gia nhập AFTA đã mở ra nhiều cơ hội thu hút vốn FDI từ các nước nội khối Tuy nhiên, giai đoạn 1997 - 2006, vốn FDI từ ASEAN vào Việt Nam có tăng nhưng không như kỳ vọng bởi ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á vào năm 1997 Năm 2008, vốn FDI từ ASEAN vào Việt Nam đạt hơn 2,7 tỷ USD Giai đoạn

2009 - 2016 dòng vốn này đã tăng gấp hơn 3 lần so với giai đoạn 1997 - 2006 Tính luỹ

kế qua các năm, đến năm nay 2020 ,xét theo vùng lãnh thổ, Singapore đang dẫn đầu về số vốn đầu tư vào VN với tổng vốn đăng ký đầu tư 6,77 tỉ USD Hầu hết các địa phương trong cả nước đều thu hút được vốn FDI từ việc gia nhập AFTA, góp phần tăng trưởng nền kinh tế VN

Hơn 20 năm tham gia ASEAN và AFTA, Việt Nam đã thực sự trưởng thành lên rất nhiều trong quan điểm về hội nhập và trong khía cạnh thực thi các cam kết hội nhập Đây

có thể nói như tấm bằng tốt nghiệp, tạo nên nền tảng quan trọng giúp Việt Nam phát triển

lên tầm cao mới.

2 NHỮNG CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC KHI VIỆT NAM GIA NHẬP VÀO AFTA.

2.1 Những cơ hội của Việt Nam khi gia nhập AFTA

Những năm gần đây đầu tư của các nước ASEAN đang có xu hướng tăng nhanh Sự tham gia của Việt Nam vào AFTA sẽ tạo ra thuận lợi cho sự phát triển kinh tế phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước

Cụ thể:

- Tăng cường quan hệ thương mại với các nước

Việc tham gia vào chương trình này là điều kiện thuận lợi để Việt Nam tăng nhanh tốc

độ tăng trưởng kinh tế và thương mại, thúc đẩy nhanh chóng quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Tham gia AFTA cũng là bước đi cơ bản để Việt Nam tham gia vào các tổ chức kinh tế

có quy mô rộng lớn hơn như diễn đàn hợp tác kinh tế Thái Bình Dương APEC, tổ chức thương mại thế giới WTO, AFTA, APEC, WTO Nâng cao vị thế của Việt Nam trong quan hệ quốc tế nhất là trong đàm phán đa phương

- Mở rộng thị trường ưu đãi ASEAN là thị trường rộng lớn với khoảng trên 530 triệu dân sẽ là thị trường tiềm năng cho việc tiêu thụ hàng hoá tại Việt Nam Hiện nay, khoảng 30% kim ngạch nhập khẩu là

từ các nước thành viên ASEAN Các mặt hàng được nhà nước ưu tiên nhập khẩu là máy móc thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ cho nhu cầu xã hội Khi tham gia AFTA và thực hiện chương trình CEPT thì các mặt hàng này sẽ được giảm thuế nhập khẩu xuống 0-5%

Như vậy, luồng hàng nhập khẩu được mở rộng nhanh chóng

Do cơ cấu danh mục hàng hoá tham gia CEPT (chương trình thuế quan ưu đãi có hiệu lực chung) bao gồm cả nông sản thô và nông sản chế biến, nếu Việt Nam tăng cường sản xuất hàng nông sản thì sự cắt giảm thuế sẽ trở thành yếu tố kích thích cho các doanh nghiệp sản xuất mặt hàng này để xuất khẩu sang các nước trong khu vực và ngoài khu vực

Việt Nam gia nhập AFTA tạo điều kiện cho Việt Nam có thể nhập nguyên liệu của các nước ASEAN khác để sản xuất mà sản phẩm đó vẫn được hưởng GSP (quy định về sản phẩm được hưởng quy chế hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) của Mỹ là “ trị giá nguyên vật liệu cho phép nhập để sản xuất hàng hoá đó phải dưới 65% toàn bộ giá trị của sản phẩm đó khi vào lãnh thổ hải quan của Mỹ” và “trị giá một sản phẩm được chế tạo ở hai hoặc trên hai nước là hội viên của một Hiệp hội kinh tế, Liên minh thuế quan khu vực mậu dịch tự do thì được coi sản phẩm của một nước”)

- Thu hút vốn đầu tư nước ngoài Tham gia vào AFTA, Việt Nam có điều kiện thu hút được nhiều vốn đầu tư từ những nước thừa vốn và đa dạng có sự dịch chuyển mạnh sang các ngành có hàm lượng kỹ thuật cao, sử dụng ít nhân công như: Singapo, Malaysia, Thái Lan…

Việt Nam cũng có điều kiện để tiếp thu công nghệ và đào tạo kỹ thuật cao ở các ngành cần nhiều lao động mà các nước đó đang cần chuyển giao, tranh thủ nguồn vốn và những tiến bộ khoa học kỹ thuật của các nước trong khu vực để khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên đất nước, xây dựng cơ sở hạ tầng, phục vụ công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đó cũng là cách “đi tắt, đón đầu” phù hợp của chúng ta

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Tham gia AFTA sẽ tạo sức ép và động lực để các doanh nghiệp Việt Nam đổi mới cơ cấu tổ chức, cách thức sản xuất, phương pháp quản lý để nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm tăng sức cạch tranh nền kinh tế từ đó có cơ hội để phát triển công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và dịch vụ tạo nên cơ cấu kinh tế thích hợp Trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang ASEAN hiện nay, tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến mới chỉ đạt 18%, nông sản thực phẩm 48%, nhiên liệu 34% Trong đó trọng tâm ưu đãi của chương trình CEPT lại là các mặt hàng công nghiệp chế biến Việc thực hiện chương trình CEPT sẽ là cơ hội để Việt Nam chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng nâng cao tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến, giảm dần tỷ trọng các mặt hàng thô, sơ chế

Đây cũng là cơ hội để Việt Nam tổ chức lại sản xuất theo mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế hướng tới xuất khẩu

2.2 Những thách thức của Việt Nam khi tham gia vào AFTA.

Khu vực hoá và toàn cầu hoá là xu thế tất yếu của quá trình phát triển kinh tế thế giới

Căn cứ vào trình độ phát triển kinh tế của các mình mà tham gia vào lĩnh vực khác nhau,

nước ta tham gia vào AFTA bên cạnh những thuận lợi còn gặp không ít những khó khăn trở ngại, cụ thể là :

- Bắt đầu tham gia AFTA ở trình độ kinh tế thấp, các nước ASEAN đều đạt tốc độ tăng trưởng cao, do đó ta phải cố gắng nhiều hơn

- Hiện tại sức cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam còn rất yếu, yếu toàn diện nếu so sánh

về mặt giá cả và chất lượng Hàng nhập ngoại nhập vào sẽ xảy ra tình trạng rất nhiều ngành công nghiệp địa phương không cạnh tranh được, sản xuất ra không ai tiêu thụ Tiêu biểu là các ngành dệt may, dầy dép, điện gia dụng

=> Trước sức ép của thị trường do hàng rào thuế quan giảm đòi hỏi chúng ta phải điều chỉnh sản xuất, đổi mới công nghệ, cải tiến kĩ thuật để hàng hoá Việt Nam có đủ sức cạnh tranh trên thị trường thế giới

- Hiện nay hàng hoá Việt Nam còn chịu nhiều loại thuế khác nhau, nhiều chi phí khác không cần thiết đã góp phần đẩy giá lên Do đó, giá cả của hàng hoá Việt Nam thường cao hơn rất nhiều so với giá cả hàng hoá của các nước khác là thành viên của ASEAN

=> Vấn đề trước mắt là ta phải chuyển dịch cơ cấu sản xuất và xuất khẩu những hàng hoá nằm trong danh mục cắt giảm thuế CEPT thì các doanh nghiệp Việt Nam mới có điều kiện phát triển, có lợi về giá cả khi xuất khẩu sang ASEAN

- Để hội nhập về kinh tế và mậu dịch với ASEAN, một thách thức không nhỏ đặt ra cho Việt Nam là xây dựng một chính sách quản lý nhà nước thích hợp nhằm đảm bảo tự do

hoá thương mại nhưng không làm mất đi chức năng quản lý nhà nước về thương mại, xoá

bỏ những thủ tục hành chính rườm rà, quan liêu, không hiệu quả, cần có sự nghiên cứu các hiệp định, chương trình hợp tác trong ASEAN tận dụng những cơ hội tốt để có những giải pháp cụ thể phù hợp với tình hình và chủ trương phát triển kinh tế trong nước

- Tham gia AFTA, Việt Nam sẽ ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách nhưng thực sự không ảnh hưởng lớn, trong danh mục cắt giảm thuế có tới 57% mặt hàng hiện có mức thuế từ 0-5%, trong đó hơn một nửa là thuế suất 0% Điều đó có nghĩa là trên thực tế hầu như chúng ta đã hoàn tất việc cắt giảm rồi, số mặt hàng có miền thuế đến 20% chỉ chiếm

tỷ trọng 17÷21%

3 ĐÁNH GIÁ

Ngày nay, toàn cầu hóa, khu vực hóa các nền kinh tế trở thành một xu hướng tất yếu và chủ đạo chi phối mọi hoạt động kinh tế của các quốc gia trên thế giới cho dù đó là nước phát triển hay đang phát triển Việt Nam tham gia AFTA trong một bối cảnh trong nước khá thuận lợi Thứ nhất, đường lối đổi mới đã xác định rõ ràng rằng Việt Nam sẽ chuyển sang nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước với định hướng xã hội chủ nghĩa Trên cơ sở đó, Việt Nam đã chủ trương đa dạng hóa, đa phương hóa các quan hệ kinh tế đối ngoại Thứ hai, quá trình tăng trưởng kinh tế

vĩ mô khá thuận lợi Tăng trưởng GDP của Việt Nam trong thời gian từ 1990-1995 đạt mức khá cao so với các nước khác trong khu vực Thứ ba, Việt Nam duy trì được sự ổn định chính trị ở nhiều khía cạnh khác nhau như: đường lối đổi mới đúng đắn của Đảng Cộng Sản Việt Nam; vai trò chỉ huy, điều tiết năng động đối với nền kinh tế, sự ủng hộ

đoàn kết nhất trí với sự nghiệp đổi mới, phát triển kinh tế theo đường lối mở của toàn dân;

công cuộc đổi mới phù hợp với xu thế phát triển của thời đại nên được thế giới ủng hộ, trong đó có các nước ASEAN

Việc Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Hiệp Hội các Quốc gia Đông Nam Á là một sự kiện trọng đại, là một bước đi lịch sử của dân tộc Việt Nam và cũng là bước đi tất yếu của chúng ta trên con đường hội nhập vào nền kinh tế khu vực Sự kiện đó mang lại cho dân tộc Việt Nam những cơ hội, nhưng cũng đồng thời đặt Việt Nam những thách thức mới cần được giải quyết Có thể dẫn ra những cơ hội mà chúng ta

có thể tận dụng Đó là một bối cảnh quốc tế và trong nước thuận lợi khi ta gia nhập AFTA, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam so với một số nước trong khu vực, khả năng thu hút vốn đầu tư từ ASEAN cũng như tăng kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này của Việt Nam Khi tham gia AFTA, dù muốn hay không Việt Nam cũng phải đối phó với các thách thức Đó là: sự chênh lệch khá lớn về trình độ phát triển kinh tế và sự khác biệt về thể chế chính trị giữa Việt Nam và một số nước ASEAN khác, các nhà sản xuất trong nước sẽ phải chấp nhận sự cạnh tranh gay gắt của hàng hóa nhập khẩu từ các nước ASEAN khác, thách thức đối với Việt Nam khi vừa phải chịu đựng những tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trong khu vực vừa phải giữ vững tiến trình AFTA và những hạn chế của lao động trước những đòi hỏi của hội nhập

Để có thể hội nhập và tận dụng hết những lợi ích khi tham gia vào Hiệp định AFTA cũng như những hiệp định sau này, chúng ta cần phải chuẩn bị tốt cho mình Thứ nhất, nghiên cứu các phương thức và lộ trình cam kết phù hợp nhất với từng đối tác khi đàm