QUAN TRẮC môi TRƯỜNG nước quan trắc môi trường nước là gì

Các thông số, thành phần môi trường trong mạng lưới quan trắc chất lượng nước Quan trắc chất lượng nước Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản nước Đo đạc và phân tíc chất lượng nước Kiểm soát chấ

QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG NƯỚC

NHÓM 4 : Nguyễn Văn Luận

Vũ Quang Mạnh Đào Văn Khiêm

Các thông số, thành phần môi trường

trong mạng lưới quan trắc chất lượng

nước

Quan trắc chất lượng nước

Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản nước

Đo đạc và phân tíc chất lượng nước

Kiểm soát chất lượng trong quan trắc môi trường nước

Nội Dung

•  Là quá trình đo đạc thường xuyên một hoặc nhiều chỉ tiêu về tính chất vật lí, hóa học và sinh học của môi trường nước, theo một kế hoạch lập sẵn về thời gian và không gian, phương pháp và quy trình đo lường, để cung cấp các thông tin cơ bản có độ tin cậy, độ chính xác cao

và có thể đánh giá được diễn biến chất lượng môi trường

Quan trắc

môi trường

nước là gì ?

Các thông

số thủy văn, sinh học

1.Mục đích của quan trắc môi trường nước

II Quan

trắc chất

lượng nước

Mục đích của quan trắc môi trường nước

Đánh giá tác động của các hoạt động do con người gây ra đối với chất lượng nước và đánh giá khả năng sử dụng của nước theo các mục đích khác nhau; (được thực hiện bằng cách thiết lập các trạm tác động (impact stations))

1.

2

3

4.

Xác định chất lượng nước về mặt bản chất tự nhiên hoặc nguồn nước đưa từ nước ngoài vào lãnh thổ quốc gia; (dược thực hiện bằng các trạm cơ sở (baseline stations))

Theo dõi các nguồn ô nhiễm và đường đi của các chất độc hại đặc biệt khi có sự cố môi trường; (được thực hiện bằng một trong hai

loại trạm trên, tùy thuộc vào chất độc hại có nguồn gốc nhân tạo hoặc tự nhiên)

Xác định xu hướng thay đổi chất lượng nước ở các trạm, chủ yếu là xâm nhập mặn (được thực hiện bằng các trạm xu hướng (trend stations))

1.

2

3

4.

• Hình 1: Vị trí đặt các loại trạm quan trắc trong một

lưu vực

• Ghi chú: Các trạm cơ sở: 1, 4, 8: Các trạm tác động:

2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11; Các trạm xu hướng: 12.

Đặc điểm của trạm quan trắc chất lượng nước

A, Đối với nước sông

• Hình 3: Vị trí đặt các loại trạm quan trắc dưới đất

• Ghi chú : Các trạm cơ sở: 1 Các trạm tác động: 2,

3, 4, 5, 6, 7 Các trạm xu hướng: 8.

b Đối với nước dưới đất

• Hình 4: Vị trí trạm quan trắc nước thải khu công nghiệp (tất cả các trạm này là trạm tác động)

b Đối với nước thải các khu công

nghiệp

1 Các dạng mẫu nước

III Kỹ thuật lấy mẫu

và bảo quản mấu nước

- Mẫu riêng lẻ, gián đoạn được lấy từ một điểm đặc biệt trong một thời gian ngắn (vài giây đến vài phút) Mỗi mẫu chỉ đại diện cho CLN ở thời điểm và địa điểm lấy mẫu.

a Mẫu đơn

• Mẫu thu được bằng cách trộn lẫn các mẫu hoặc các phần mẫu với nhau theo tỷ lệ thích hợp biết trước, từ

đó có thể thu được kết quả trung bình của một đặc tính cần biết

• Cung cấp mẫu đại diện cho các đối tượng quan trắc không đồng nhất, trong đó nồng độ của chất cần phân tích biến động trong các khoảng thời gian hay không gian ngắn

b Mẫu tổ hợp

a Lấy mẫu nước sông

• - Điểm lấy mẫu thường là các địa danh dễ nhớ hoặc thuận tiện cho việc lấy mẫu

• - Điểm lấy mẫu chọn nơi có sự xáo trộn mạnh nhất (chọn vị trí giữa dòng đối với dòng chảy nhỏ; đối với dòng chảy rộng thì lấy 3 vị trí: trái, phải và giữa dòng)

• - Nếu dòng chảy không có gì đặc biệt (sông đồng nhất) thì lấy mẫu cách mặt nước 30-40 cm, có thể lấy mẫu đơn hoặc hỗn hợp

2 Kỹ thuật lấy

mẫu

>1000 Sông lớn Tối thiểu là 6 4

Nguồn: (UNWater Programme, 1992, 2005 ; Lê Trình, 1997 )

Số điểm lấy mẫu theo mặt cắt sông và

theo độ sâu ở bảng sau:

• Tùy theo độ sâu, hình dáng và điều kiện cụ

thể mà lấy mẫu đơn hay mẫu tổ hợp Khi lấy

mẫu tổ hợp →có sự thay đổi theo độ sâu

• + Điểm 1: cách mặt nước 10-30 cm

• + Điểm 2: cách đáy 100cm

• Nếu lấy mẫu theo độ sâu cần xác định độ

giảm nhiệt độ: lấy 3 mẫu: ở bề mặt, ở tầng

giữa, ở đáy

b Lấy mẫu nước ao, hồ ( các

nguồn nước đứng)

Lấy mẫu nước thải là một giai đoạn quyết định nhất đối với việc quan trắc chất

lượng nước thải Vì vậy các mẫu phải đại diện cho khu vực nước thải cần quan trắc

Đe thu được các mẫu đại diện cho các cống thải, các yếu tố cần quan tâm là:

• Chọn mẫu từ những điểm mà các dòng nước thải trộn đều vào nhau Có thể lấy ở tại dòng chảy ở giai doạn cuối của công đoạn sản xuất hay chỗ hẹp của họng thải Nếu cần thiết, có thể khuấy trộn cơ học;

• Chọn mẫu tại các điểm ờ trung tâm dòng chảy, nơi có tốc độ chảy lớn nhất và

3 Thiết bị lấy mẫu

Thể tích tối thiểu (ml)

Cách bảo quản

Thời gian lưu giữ tối đa BOD5

Nhựa, thủy tinh

1000 Làm lạnh 2-5oC

ở nơi tối 24h

COD

Nhựa, thủy tinh

100

H2SO4 đến pH

< 2, làm lạnh 2-5 o C ở đktc

5 ngày

Kim loại nặng

Nhựa, thủy tinh bosilicat

500

Lọc ngay khi lấy mẫu, axit hóa đến pH<2

1 tháng

Thủy ngân

Thủy tinh bosilicat

500

H2SO4 đến pH

< 2 và thêm

K2Cr2O7 đến nồng độ cuối cùng 5%

1 tháng

Các phương pháp

1 Phương pháp vật lý

Nguyên tắc: xác định các thông số chất lượng môi trường

mà không làm thay đổi bản chất của mẫu

Ví dụ:

+ Xác định SS: lọc mẫu, sấy mẫu + Xác định: nhiệt độ, độ dẫn điện của nước Thiết bị sử dụng: thiết bị đo nhanh ngoài hiện trường, thiết

a Phương pháp khối lượng

Nguyên tắc:

+ Kết tủa thành phần cần xác định dưới dạng hợp chất ít tan, không tan

+ Làm sạch kết tủa: lọc, rửa

+ Sấy, nung kết tủa ở nhiệt độ cao đến khối lượng không đổi

+ Cân sản phẩm thu được và tính hàm lượng thành phần cần xác định

b Phương pháp phân tích thể tích

Nguyên tắc:

• Để xác định nồng độ chất A, sử dụng dung dịch chứa chất B đã biết trước nồng độ (dung dịch chuẩn) Cho dung dịch B tác dụng với dung dịch A theo sơ đồ phản ứng A+B=C+D Khi B tác dụng vừa hết với A thì ngừng lại Dựa vào thể tích dung dịch A, B; nồng độ dung dịch B để tính nồng độ dung dịch A

• Quá trình này gọi là quá trình chuẩn độ

• Thời điểm 2 chất tác dụng hết với nhau gọi là điểm tương đương Điểm tương đương được xác định nhờ những tín hiệu đặc biệt có thể nhận thấy được: sự thay đổi màu của loại chất chỉ thị

• Các phương pháp phân tích thể tích: trung hòa; oxy hóa khử, kết tủa, tạo phức

c Phương pháp phân tích bằng công cụ bao gồm:

• + Phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử

• + Phương pháp quang phổ phát xạ nguyên tử

• + Phương pháp phân tích theo phổ dao động

• + Phương pháp sắc ký

• Những điểm cần lưu ý khi phân tích trong phòng thí nghiệm

• + Thông thường mẫu được giữ ở nhiệt độ thấp (<4 o C), do đó, trước khi phân tích cần phải đưa nhiệt độ của mẫu về nhiệt độ phòng

• + Trước khi phân tích cần phải trộn đều mẫu

• + Kiểm tra tất cả hóa chất, thuốc thử , chuẩn bị lại dụng cụ nếu phát hiện có kết tủa, tảo xanh xuất hiện

• + Tuân thủ thủ tục kiểm soát chất lượng quá trình phân tích

• + Trong quá trình phân tích cần ghi chép lại những điểm khác thường.

a Đo đạc các thông số không bền

• Một số thông số không bền như nhiệt độ, pH, DO, chất rắn

lơ lửng, độ đục cần được xác định tại chỗ hoặc ngay sau khi lấy mẫu càng sớm càng tốt

• Khi đo, phân tích tại chỗ các thông số không bền, cần phải chú ý

• + Lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp để không hoặc ít

bị ảnh hưởng của điều kiện bên ngoài hoặc tạo các điều kiện môi trường thích hợp (như phòng thí nghiệm di động, bố trí buồng làm việc trên tàu ) để bảo đảm kết quả phân tích

• + Những thay đổi bất thường khi lấy mẫu

• + Tình trạng hoạt động của thiết bị

• + Ngăn ngừa nhiễm bẩn mẫu:

V Kiểm soát chất

lượng trong quan

trắc môi trường

nước

b Đo đạc hiện trường

• Khi đo đạc các thông số bằng máy móc ngoài hiện trường (ví dụ pH, to , độ mặn, ) không được nhúng trực tiếp các thiết bị đo vào máy lấy nước mà phải lấy các mẫu phụ để đo, sau khi đo, mẫu đó phải đổ đi

• Dụng cụ chứa mẫu phải được bảo quản trong môi trường sạch sẽ, tránh bụi, khói và các nguồn gây ô nhiễm khác

• Để đảm bảo các thiết bị hoạt động quan trắc ngoài hiện trường làm việc chính xác ổn định, cần phải định kỳ hiệu chuẩn các thiết bị này theo các quy định của nhà sản xuất Tất cả hồ sơ hiệu chuẩn phải được lưu giữ

• Trong trường hợp không có điều kiện hiệu chuẩn thì phải có các biện pháp để nhận biết tình trạng làm việc của thiết

bị đó Thí dụ: so sánh thường xuyên giữa các thiết bị giống nhau hoặc cùng loại với nhau theo một chỉ tiêu phù hợp

• Trước mỗi đợt quan trắc cần phải kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị

• Đối với những mẫu được phân tích tại hiện trường (chất rắn lơ lửng, độ đục ) cũng phải tiến hành phân tích mẫu

QC để kiểm soát được chất lượng số liệu

c Thuốc thử hoá chất bảo quản mẫu

• Toàn bộ thuốc thử và hoá chất bảo quản mẫu phải đạt độ tinh khiết theo yêu cầu của mức độ phân tích và có nhãn dán rõ ràng

• Hoá chất và thuốc thử bảo quản có thể được đong đo trước và cho vào các lọ nhỏ hoặc ampul và hàn kín để tránh phải pha chế ngoài hiện trường

d Nước cất

• Nước cất sử dụng ngoài hiện trường cần phải chú ý:

• +Phù hợp với tiêu chuẩn,

• + Không sử dụng nước cất chưa biết nguồn gốc

• +Không dùng nước cất đã để quá hạn

e Dụng cụ chứa mẫu

• + Dụng cụ chứa mẫu phải được phòng phân tích làm sạch trước và đậy nắp Nếu có

điều kiện phải bọc giấy tráng paraphin mỏng để chống bụi

• + Dụng cụ chứa mẫu phải được kiểm tra định kỳ để phát hiện nhiễm bẩn bằng cách lấy mẫu trắng hoặc thêm chất chuẩn ở nồng độ thấp

• + Không được đựng mẫu trong dụng cụ chứa mẫu không có nắp đậy

• + Trong những trường hợp khi phân tích ở độ nhạy cao phải sử dụng dụng cụ chứa

mẫu hoàn toàn mới

f Kiểm soát chất lượng và khắc phục sai sót

• + Các kỹ thuật kiểm soát chất lượng phải được áp dụng cho từng mẫu được lấy, cho một loạt mẫu và các đo đạc được thực hiện tại hiện trường

• + Cần có sự trao đổi thông tin giữa người lấy mẫu và người phân tích để giải thích số liệu và có biện pháp khắc phục sai sót

• + Số liệu và kết quả QC phải được tập hợp lại thành báo cáo

• + Lập biểu đồ kiểm soát lặp để kiểm soát chất lượng số liệu (ISO 5667-14) Nếu kết quả phân tích mẫu QC vượt ra ngoài giới hạn cho phép cần tiến hành các biện pháp khắc phục

This is an editable world map.

Showcase places

100% Editable

You can use maps to show your offices or markets Or as charts, highlighting the countries and adding your data.

You can double click on the desired country and change fill color.

SLIDESMANIA.C

OM

Editable Icons