Cảm quan hậu hiện đại trong truyện ngắn sương nguyệt minh

Đê hoàn hành luận văn “Cám quan hậu hiện dại trong truyện ngín Sương Nguyệt Minh", tôi chân thành bày tô lùng biết ơn đến nhùng ngườidàgiup đờ Lôi.Đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòngbiếtơn sâu

Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG DẠI HỌC sư PHẠM THÀNH PHÔ HÒ CHÍ MINH

LUẬN VÃN THẠC si NGÔN NGƯ VẤN HỌC

VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

NGƯỜI HƯỚNG DÀN KHOA HỌC: PGS TS NGUYỄN THÀNH THI

Thành phổ Hồ Chí Minh - 2022

TÔI xin camđoan đây làcông trình nghicn cửu cua cá nhân tôi Tầt ca

các nội dung, sổ liệu, báng thông kê trình bày trong luận văn là kết qua làmviệccủa tôi và chưa được công bổ ở bất cứ cóng trình nào

Học viên

Tạ Thị '1 ruoug

Đê hoàn (hành luận văn “Cám quan hậu hiện dại trong truyện ngín Sương Nguyệt Minh", tôi chân thành bày tô lùng biết ơn đến nhùng ngườidàgiup đờ Lôi.

Đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòngbiếtơn sâu sắc đến PGS TS Nguyền Thành

Thi người đã tộn tâm hướng (lẫn dộng viên, tạo mọi điều kiện tốt nhất trong

quá trình lôi thực hiện luận văn

Tiếp dó tôi xin chân thànhcảmơncác thầy giáo, cô giáo khoa Ngừvân,

Trường Dại học Sư phạmThành phố Hồ Chi Minh đă nhiệt tình giáng dạy cho

khóa 30 chuyên ngành Văn học Việt Nam

Tôi xin cảm ơn các thầy cô và cán bộ Phòng Sau Đai học luôn tạo mọi điều kiện đề học viênchúngtòi yên tâm họctập và ho«àn thành nhiệm vụ nghiên cửu

Đồng thời, lôi xin cám ơn Trường TH TIICS TI1PT Albert Einstein,nơi tôi dang công tác Cảm ơn Ban Giám hiệu vả đổng nghiệp luôn sản lòng giup đủ đè tôi hoàn thánhkhóahọc và hoàn thành luận ván này

Tôi cùng xin chân thành câm ơn nhà ván Sương Nguyệt Minh đà giúp

dỡ giai đáp thac mac.cung cãp những tư liệu quý háu cho tói trong quá trinhtôi nghiên cửu tác phẩm

Cuối cùng, tôi xin gữi lời tri ân tới gia dinh, bạn bè luôn hết lõng dộngviên lót trong quá trình học lập và nghiên cứu

7 P Hồ Chí Minh tháng 4 nitm 2022

Hục viên

Tạ Thị Trương

Trang phụ bìa

Lờicam đoan

Lói cam ơn

Mục lục

MỚ ĐÀU I

Chương 1 KHÁI Lược VÈ CẢM QUAN HẬU HIỆN ĐẠI

VÀ TRUYỆN NGAN CỦA SƯƠNG NGUYỆT MINH 14

LI Cảmquan hậu hiệnđại 14

1.1.1 Cam quan hậuhiện đại trong văn học 14

1.1.2 Vắnđề cam quan hậu hiện đại trong văn xuôihiện đai Việt Nam 19

1.2 Sáng tác của Sương Nguyệt Minh nhưng tác phẩm mangcãm quan hậu hiện đại trong vãn xuôi Việt Nam dầu thế ki XXI 31

1.2.1 Sáng tác cuaSương Nguyệt Minhtrong công cuộc dôi mới văn xuôi Việt Nam dầu the ký XXI 1.2.2 Sáng tác cua Sương Nguyệt Minh - nhừng tác phẩm mang cam quan hậu hiện đại 35 1.2.3 Hướngtiẽpcận cam quan hậuhiện đại trongtruyộn ngắn cua Sương Nguyệt Minh 37

Tiêukết chương I 40

Chương 2 CÁM QUAN IIẠl HIỆN ĐẠI TRONG TRUYỆN NGẨN CÙA SƯƠNG NGUYỆT MINH NIIÌN TÙ’NỘI DUNG TỤ’SỤ’ 41

2.1.Cámquan hậu hiện đại về hiện thực đời sống 41

2.1.1 Một the giới “đổolộn” các thang bàng giá tri truyền thống 41

2.1.2 Một thể giới chứa đầy cám dỗ cua quátrìnhđò thị hóanông thôn 49

2.1.3 Một thể giới phi lý ki ào ma mị 60

2.2 Cảm quan hậu hiệnđại vềcon người 66

2.2.2 Con ngườimang vẽđẹp phồnthục 72

2.2.3 Con ngườibàn nâng 81

2.2.4 Con người "nưa quê nưa phố’’ 86

2.2.5 Con người nơi "bến nướcniười ba'’ 88

Tiểu kết chương2 94

Chuưng 3 CÁM QUAN HẶL HIỆN DẠI RONG TRUYỆN NGÁN CỦA SƯƠNG NGUYỆT MINH NHÌN TÙ’ PHƯƠNG THÚC Tự Sự 95

3.1 Tổ chức cốt truyện và dựng nhân vật theo câmquan hộuhiện dại 95

3.1.1 Cốt truyệnphitrung tâm 95

101 106 106 3.1.2 Nhân vật bị mở hóa

3.2 Xây dựng bối canh theo camquan hậu hiện đại

3.2.1 Không gian nghệ thuậtmang màu sac hậu hiện đại

3.2.2 Thời gian nghệ thuàt mang màu sac hậuhiện đại

3.3 Kiến tạo giọng điệu trần thuật theo câm quan hậu hiện dai 3.3.1 Giọng diệugiễu nhại 117 3.3.2 Giọng diệu vô âm sác 122

3.4 Sư dụng liên vân bàn và câmquan hậu hiện dạt 125

3.4.1 Liên vân bản giừa các sáng tác cua chính Lác già SươngNguyệt Minh 126

3.4.2 l.ièn vãn ban giữa sáng lác cùa Sương Nguyệt Minh VỚI sáng lác cua các lác gia khác .129

3.4.3 Liên vãn ban giữa sáng tác cua Sương Nguyệt Minh VỚI các tác phàmthuộc loại hình nghệ thuật khác 133

KÉT LUẬN 141

TÀI LIỆU THAM KHÁO 145

I’ll V LỤC

MỞ ĐÀU

ỉ Lý do chọn dề tài

1 Sáng tác của Sương Nguyệt Minh là một hiện tượng đáng chú ý cua vânchương hiện dại ViệtNam dạc biệt là những năm dâu cùa the ki XXL Ông cớ những

kỳ thuật mới bút pháp mới, hòa chung vảo dong cháy dổi mới cua vân học dântộc

Và không nói quá khi kháng dinh nhửng sảng tác cua óng gờp phànthúcdãynen văn

họcđương dụi cua Việt Nam tiệm cận dược vớivãnhọc thế giới Nhữngsáng tác cuaông rất nhiều triết lý, dung lượng vừa (đói vời một truyện ngân) Mồi sáng tảc cua

ông là những câu chuyệnrẩtdời dáp ứngthịhiếuthâm mỳ của bạn dọc hiện nay Sờ

dĩ vậy, lá bới ông viết bảng vốn sống cua minh, đó là vốn cua mộtngười lính đâ túng

đi nhiều, đọc nhiều, trăntrư nhiều, đặc biệt làcó tấm long nhânhậu de rung cam trước

hiện thực cuộc sổng như dời sống tàm tư, tinh cám cùa người linh và gia dinh thời

hậu chiên; càu chuyện đôth| hóa nông thôn; suy ngầm về chinh nghevân nghê viết; những góc khuất trong dời sống riêng tư cua con người thời hiện dại Ngoài ra

chúng tôi cỏn nguờng mộ linh Ihãn vượt lẽn chinh mình ủ nhu vùn Sương Nguyệt Minh Bạn dọc dang cỏn vương vấn, bin rịn với mối tinh trong sáng, có khi tò tinh chi bảng cái nấm tay cùa nhiều cộp đỏi trong tập bỉgưừi ở bén sông Châu như Mày

và San (Người ở hển sông Châú), Vânvà Mien (Sđrtbâng ĩức mở tồi) Thiên và Làn

(Trưng trụi lút: hoàng hòn) Bất ngờ họ lai lục váo the giới dãy dục vọng, baonhiêuconngười trần trụi với vè phồn thực, hành động tự nhiên bảng ban năng ờ trong

tập Dị h trưng Điéu dó một lan nữa cuốn hút sụ chu ý cùa dộc gia đẻn sang tác cuanhả vănquân đội này Chúng (ỏi mong muốn ráng,nhiẻu nghiên cứu vổ óng sè giúp dưa sáng tác cua õng gan gũi hơn VỚIngười dọc Và nghiêncúu này có thê trơthành

nguồn tài liệu tham khảo cho giáo viên giángdạy THPT đặc biệt lá chương trinhgiáodục phò thõng mói (2018) đã chọn tác phàm Người ớ bền sõng Cháu làm ngữ ỉiộu

đọc hiên trong chương trình Ngữ Văn 10 cùa bộ sách Cánh diều Nhàxuất ban Đại

học II uế Vậynên.thiết nghĩ luàn vin này sẻcó giá tri cung cáp đengiáoviên vả hộc

sinh những tư liệu quý ve cuộc đời và sáng tác cua nhà vãnSương Nguyệt Minh

2 Chu nghĩa hậu hiện đại là một thuật ngứ mới trong nhiêu lình vực Riêngtrong văn học, chu nghía hậu hiện đụi đ.l thôi lên một ngọn giố sáng tạo cho người

nghệ sĩ Ớ góc độ sáng tác, hậuhiện đại đả thúcđẩyngười nghệsì tạo nên những bút pháp mói Hậu hiện đại cho người nghẹ sì sự bứt phá táo bạo má không phái c ngạinhưcác tác giá kim của vãn học trưng dại khi "phâ vờ tinh quy phạm". Hậu hiện dại trân trọngmọi thay đổi thay đổi VCquanniệmhiện thực, vẻ quanniệmcon người, vềphương thức biéu dạt: từ cốt truyện, kết cấu, ngôn ngữ dược lựa chọn Hậu hiện dại trên thề giới đi trờthảnh một chu nghĩa, mộc trào lưu trợnv$n Nhưng ó Việt Nam

nếu chưa đủ bối cành và tiềm lực dè hĩnh thành một chú nghía hậu hiện đại hoànchinh thi chi il đảcómột cam quan hậuhiện đại.Ớgóc độ nghiên cữu hậu hiện dại

là một hướng tiếp cận mời Chúng tòi nhân ra ứng dựng lý thuyết hậu hiện dai này

có thê nung lại nhữngthành qua khoa học khi soi chiếu vàosáng tac vãnhọcthời dôi

mới, dặc biệt lả sau nàm 1986 Vả chúng tôi đột niềm tin răng, chinh nhùng nghiên cứu náycũng lác dộng ngược trơlại những người cám búl.họsẽbị thôi thúc dòi mói

Họ có thê viỉt chụm đến kĩ thuật, bút pháp hậu hiỳn đại, nhưng lại chưa hề dục lýthuyếthàu hiệndai Nghiên cửu cua chúng tói chi ra trong sang tác cua họ có dấu ấnhậu hiện đại Tự diều đó sê thôi thúc họ tiếp tục dọc và viết nhiều hơn dể tạo nên những thànhquàhoàn chinh hon.đậm net hậuhiện đại hon Quá trinh dôi mới cũng

dược hoàn thiện tử dó

3 Nghiên cứu cảm quan hậu hiện dai trong Sương Nguyệt Minh giúp chì ra những dối mới những chiểu sâu trong sàng tác cua ông Sương Nguyệt Minh la mộtnhả vản bước vào nghề muộn Nim 1992, ông mới có truyện ngândầu tiên đáng ởTạp chi quân đội, khi dóòng34 tuổi Tuy nhiên, vì õng rẩt tràn trơvới ngôi bút cuachính mình nênthành quá ông gât hái được râtdáng mến mộ Hành trình rư\'gưởi ừ bền sông Châu đen Dị htnmg,ông dđ the hiện sự “lột xác" rất thành công vờichínhminh và với thời đại Neu như tập Người ừ bến sồng Châu ỏng the hiện rồmột ngòi bút truyền thông, một giọng văn đầy tha thiết, niu kéo những giá trị dụm chat thânquê thi den với Dị hương, ỏng dã khiến nhĩmg người tửng dọc sáng tác của ỏngphảitram tro vi một lói viẽl mạnh mõ, tão bao Tập truyện ấy xưng đang được xẽp vào hàng dộc lạ của giai đoan vãn học dương đại Trong buôi ra mít D ị hương có rấtnhiềulời khen cua dồng nghiệp danh cho dứa conlinh than nay cua ông I rong dó, dâng chú ý là nhộn dinh cô dọng của nhà phê binh VãnGiá chi với ba chừ: lloat

Phiêu -Thỏa Và với tập truyện Người ở bin sổng Cháu vừađượcnhận định là sanphẩm cùa hút pháp truyền thống như ơ trên Tuy nhiên, ớ tập truyện đó chúng lôi vẫn

nhận ra có những tiếu tựsụ lên ngòi, có nhừng do tài phi trung tám và dặc hiệt là lien

văn bándày đặc ờ các truyện ngân cùa tùp truyện này Tom lại ca hai tác phàm đều

dcm về những thành lích nối bặt cho vãnnghiệpcua Sương Nguyệt Minh Trong tập

;VgíTỚiờ bển sũng Châu có"IỈUIÌ kháng ũn bằng ván ” dụt giái thường cuộc thi truyện

ngắn Vãn nghệ Quân đội năm 1996 Ngoài ra, cỏn phái kc den truyện ngắn "Người

ờ bền sông Châu ” được đạodiên tre(XX) - Đặng Thái Huyên dựng thànhphun cách

mạngthuộc đe tài hậu chiền vói nhan de ".Vgư/ứ trớ về ” Bộ phim đạt sâu giải thường

cua Bông sen vang Phún xuất sac nhất thê loại Video.Nữdiẻnviên phu xuât sắc nhất Đạo diên xuất sắc nhỉìt Quay phim xuất sác nhất Nam & nừ diền viên chinh xuất sảc

nhầt Kè ra như vậydê thây dược, sựthànhcông cua bộ phini ngoài lài năng cúa dạo

diỉn thi cốt truyện cùng là yếu tốquan trọng, giống tinh thần cùa càu tục ngừ"Cù hột mời gụi (lược hú TápDị hương dạt giai thuưng cua Hội nha vãn Việt Namvào năm

2010 VỚI sổ phiếu tuyệt dổi 9/9 Đứng trước những tảc phẩmday cách tân nghệ thuật

nhưvậy, thiết nghĩcằn có một phương pháp mới đè cámnhàn dược tỗi da nhất nhũng hiệu ứng thâm mỹ mà tác phâm đómang lại Vì vậy dó là hai trường hợp má chúng

tôi chola tiêu biêu đẽ chi ra trong đờ lasan phàmcua cam quan hũu hiệnđai

Vì những lído trên, chúng tôi chọn dề lài Cúm íỊUtin hậu hiện (lụi trong truy ện ngần Sương Nguyệt Minhvới mong muón khaitháctường tan những cách tán mả nhà

vãn Sương Nguyệt Minh đã tâm huyết tụo ra Qua lâng kinh hậu hiện dại chúng lôi

vừa chi ra, vừa chứng minh nhìmg sáng tác của Sương Nguyệt Minh lãdộc, lạ và

xứng đáng được xếpvàohảng ngủ những nhà vân cỏ công thay đòi diệnmọo vị thế

cuavân học nước nhà

2.1.ịch sư nghiên cứu ván đề

2.1 Nhũng công trinh nghiên cứu lý thuyết hậu hiện dại

Nghiên cứu về lý thuyết hậu hiện đai từ the giới đen Việt Nam cỏ rất nhiều

công trinhkhoa học cỏng phu và tâm huyết Sau dãy chúng tôi xin điếm quamột số cõng trinhco vai trò định hương cho việckháo sát vã nghiên cữu cua chúng tôi

Hoàn cành hậu hiện đại, J.T Lyotard, 1979, Ngân Xuyên dich, Nhà xuất bán Trí thức 2007: Đây lã cuốn “sách gối đầu giường”dành cho cảc nhãnghiên cửu vể

lýthuyết hậu hiện đại đó là còng trình thuộc chuycn ngành triết học Tuy nhicn với

mộtnhánghiêncứu về hậuhiện đui trongvănhọc thi không thề bó qua Vicòng trinhnàySCcung cấpchongườinghiên cứuVC thông tin cũa một bói cành rộng lớn những

điều kiện liên quyết hình thành chunghía hậu hiệnđai

Vãn học hậu hiện đại thề giới Những vẩn dề lý thuyết cùa NXB Hội nhàvăn.Trung tàm vân hóa ngôn ngừ Đông Tây, 2003: Cuốn sách la quyên một trongtuyên

tập gồm hai quyển, trongdó là tập hợpcácnghiên cửu chuyên sâu về chủ nghía hậu

hiện dại từtrong nước đèn thế giới, cỏ nhiẻu quan điềm khác nhau vế chu nghĩahậuhiện đụi người thi cho ràngchú nghĩa hậu hiỳn đụi có mối quan hệ lịch đai vời chúnghĩa hiệndại một số khác lại không cho răng như vậy Tuy nhiên, nhìn chung họ

đều thông nhất ràng: Cổ nhừng điều kiệnhình thành hậu hiện đại mộtsỏkhâi niệm

và thuật ngữ hanh trình từ hiỳn đai đen hụu hiệndai hàu hiện dai ờ Nga ớ Trung

Quốc, a Hoa kỳ Tập hợp các bài viết đưa ngườiđọc mộtcách nhỉn khảch quan, dẳy

dú về chunghĩahàuhiệndai

Chu nghỉu hậu hiện dụi. Trần Quang Thái, Nhà xuấtbanTP HCM 2006: Tác giá cuốnsách từng quan tám đến chú nghĩahàuhiện đai từ khi mới tốt nghiệp đai hợc

- năm2000 Cuổn sáclì tập trungnghiêncứuvề lịch sừ hĩnhthanhchunghíahậu hiện dại từcácphượng diện: từ điều kiện kinh té xà hội, van hóa,chínhtrị, diều kiệnkhoahọc đen các tiền đề lý luận Cuốn sách không phai là một nghiên cứu chuyên sâu về

chủ nghĩahâu hiện đại trongvàn học.Đỗ là một cõng trinh triết học Tuy nhiên, tronghoản cảnh náy.cuốn sách giúpchung lôi hiểu đây đũ điêu kiện đe hĩnhthảnh một chủ

nghĩatrọnvẹn

Ván học hâu luỹn dụi. Lê lluy BÍc, Nhâ xuất ban tồng hợpTP HC’M 2019:

Tien thán cua cuốn sách lã Vàn hạc hậu hiên dại, ỉi thuyết và tiếp nhàn, năm2012

Đên nỉm 2019, nhân dip lái băn lần thứ tám cua cuốn sách, lác gia đâ đoi tên thành

Kứ/Í học háu hiên dại. Công trinh tập trung vào nhìmg thuậtngừ lien quan den hậuhiện đai: Mở hóa giai tòi đa diêmnliin đa vảnbăn hồnđôn, tiêu tự sự, Ilinhthức

cuốn sách dươc trinh bày mang dụm tinh thằn hặu hiện dại với 23 chương,bencạnh

côn lời tựa và lời kết Từ chương 9 đến chương 23 tác gia tập trung phân tích biểuhiện cùa timg bút phápcủa chú nghíahậuhiện đại trongtừng tác phàmcụ the Thòng qua dỏ, tác giả vừa giới thuyết dược vẩn dẻ, vừa minh họacách áp dụng.

Lý thuyết /lâu hiện lỉai. Phương Lựu, Nha xuấtbàn Đụi hụcSư phạm, 2012: Ỏgỏc nhìncùa người dùng hậu hiện dại lả một công cụ desoi chiếu vào một tác phấni Chúng tôi thấy, dãy là một còng trinh Viet chi tiếtvê lý thuyết hậu hiện đui đồng thóicuốn sách này đưa ra nhĩmg đường hướng cụ thê cho một người nghiên cứu có thê hình dung rỏcácbiêu hiên cụ thế cua chu nghĩa hậu lnẻn dụi trong một tac phàm vãn

học Từviệc tác phẩm the hiện mộtquan niệm hiện thực vàconngười theolíicucủahậu hiện dụi đến việc su dụng một hệ thông thi pháp bằt dịnh va dộtphá Tiêp nồi

cuốn Hoàn cành hậu hiện (tợì, Phương Lựu cùng dồng tinh về hoản cánh náy sinhhậuhiện đại là sau thế chiến thư hai, thè giới không co an ninh: chiền tranh lạnh, dồi

kháng an ninh, bóng ma cũa vũ khi hạt nhãn, chiến tranh Triều Tiên, Việt Nam, Không khi hoai nghibao trùm lèn thời dại Xã hội buõc vàothời"hau còng nghiệp"

nền văn minh máy tính, bùng nổ thông tinquãng cảo làm thể giới bélại gọi la "thôn đia cầu" Cuộc sông con người tro nên ki hiệu hoa cùng máy móc Tạo ra một sựchuyếnhướng từ hiện dại sanghậu hiện dại Ong nhản mạnh, nếuchunghĩa hiện dại

hiện thực chuộng trung tâm dề cao quyên uy châm xới cho chinh thề thi hậuhiện

dại da phá toan bộ chiểu sâu ấy và quan trọng là không có ý dinh tái thiết mô thức

chiều sâu ấy nữa Cõng trinh nàycó giá trị định hướngrờ nét chongười nghiên cứu

về dấu ấnhậuhiện đại trong một tác giã hay tác phẩm bât kỳ

ỉ.2 Nhưng còng trinh đả nghiên cứu ve dầu án hậu hiện dại trong ván

họcViệt Nam

Trong hai thập kỹ trờ lại đây, córất nhiêu công trinh nghiên cửu ve lý thuyếthậu hiện đụi ở trong văn hục Việt Nam Chúng tôi xin diem qua một số còng trinhnhưsau:

Nhừng l ách lân nghệ t/iuụt trong tiêu thuyét Việt N'am đưtmg đưi, Mai Hái

Oanh Nhã xuất bàn Hỏi nhả vãn, 2009: là mộttrong những khởi đầuchonghiên cứu dấu ấn hâu hiện dai trong văn học đương dai.cụ thê ơ mang tiêu thuyết Tác gia gọi tên nhùng cách tân từ tư duy mới VC thể loại tiều thuyết, quan niêm mới về con ngxrời

đền các phương thức thê hiện mới trong tiêu thuyết Tác gia dà loại hinh được cáckiểu nhàn vệt như: nhân vật tự ý thức, nhàn vật dị biệt, nhàn vật tha hóa.Đe truyền

tài dược hiện thực be bộn, tác gia củng phát hiện ra các kiểu cốt truyện như cốt truyện

sự kiện, cổt truyện tâm lý và cốt truyện phi lý gàn với các kết cấu đa dụng như kết

cầu dồng hiện, kết cấu lãp ghcp tiểuthuyếtlồngtiểu thuyết Mặcdù tác gia chưa gọi

nỏ la dầu ần hậu hiện đai nhưng soi chiếu vào lý thuyết hậu hiện đại thì nó chính là

dẩuấn hậuhiện dại trong tiếu thuyct Viet Nam dương dai

Ván XUÔI Việt Nam sau 1975 Nguyên Thị Binh Nhà xuất ban Đại học Sư

phạm 2012: là cuốn sách tập trung làm nồi bột những đôi mõi tạo nên bước ngoặt

cho vănhọc Việt Nam tinh tư 1975, khi đát nước thống nhàt hòa binh lặp lại.Cụ thê

lả nhủ vân luôn ý thứctrên hành trinh đổi mói chinh minh vời nhùng tư duy mời mè

về con người và những cách lân rõ rệt trong hê thống thê loại Du chuyên luận VỜI

dung lượng rấthạn che nhưng tác giả đàdành ra 22 trang dế nhảc tới thuật ngừ hậuhiện đại trongvãn học giai doựn này, dặc biệt tập trung vào dấu ấn hậuhiện dụi trong thể loại tiểu thuyết

Bái viết Dấu án hợtt hiện đại trưng vãn học Việt Nam sau Ỉ9ỈỈ6 cùa Phùng Gia

Thể, 2008 nhấn mạnh: ta cứ gọi văn học sau 1986 lá văn học dối mói liệu đâ thoa đáng chưa?Câu hoi cùa tảc gia làm ngườitaphai suy nghỉ, vi đòi mời lá bân chất cùamọithời Tác già ticp tục dàn dát, cónen gọi hiện tượngnào sau 1986 ấy lá "hậu hiện dại" hay không? Chính õng khangđịnh, trongvân học đương đại có mâm móng cùahậuhiệndại Vi thử nhất, sựthay đổi trong mò hìnhđời sống xă hội quy dinh những kiều cam nhận đạc thù cua con người vê đời sống Nguyên nhân thứ hai, những ánh

hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp cua văn hóa nước ngoài, đặc biộl là thời đụi Internet

Và nguyên nhânthử ba, sựtrươngnỡ cua nhiều yểutó nghệ thuật truyen thống,củacác thê loựi truyền thống

BãiviếtKhuynh hưởng hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam sau Ị 975 Phùng (ìia Thề 2016; Tác gia tiếp lục góp thêm tiếng nói về văn chương hàu hiỹn đai ở văn

học dương đại Việt Nam qua năm luận diêm dược bàn bạc: Thứ nhất, diềukiện hình

thành hàu hiện đại 0 Việt Nam; thu hai, khảng đinh hâu hiện đụi là một thái dô, vi

vậy không cẩn di qua hiện dại hay hoàn tất quá trinh hiện dụi mới cỏ hâu hiện đại:

thứ ha là cảm quan hậu hiện đai; thư tu nhácđến nhừng kĩthuật viết cua văn chương hậu hiện đại; và cuối cúng lả lời khăng đinh hậu hiện đụi ờ Việt Nam đang lả một

khuynh hướng, chưa phải một trào lưu

Bài phong vấn Một cái nhìn về thực tiễn vởn chương hàu hiện đại Việt Nam

cùa Trần Thiện Khanh dối với nhánghicncứu Phùng Gia The 2009: Phúng GiaThemộc lan nừanói về“tiền đồ” hậu hiện đại ỡ Việt Nam “Nhìn từ hõm nay tòi chu là chủng ta cô một khuynh hướng ván chương hậu hiện ifại trang ván chương đương đại Dâu hiệu nôi bật cua nó là sự in đùm cua am lỊUun hậu hiện đụi" trong sủng tác cùa nhiều nghệ sĩ" Xoáy sâu vàovẩn dề câm quan hậu hiện đại, ỏng nhấn mạnh

"cam IỊUU/I htịu hiện đụi trung vãn chương không chi the hiện ư chu nhà vàn tái hiỳn

sự hỗn laụn cùa (tời sổng, mà 1/uan trọng hơn chinh tà một nguyên tấc nhìn dời sồng cua nhà văn: dời sóng nhu la một sự hùn dọn không cùn tiêu chtiùn gĩú trị vu định

hưởng cổ ỳ nghía nàn Nhà ván xem han chất thể giới là hồn mang, anh ta chấp nhận

sự hôn độn như là một sư kiện Những phátbiêu nàycùaôngràtcó giá trĩ trong việc

đinh hướng chúng tôi di tim dâu ằn hậu hiện đại trong sáng tác cua một nhã vủn cụthê Sơ dìchung tôitin tườngvào những phátbiêucủa Phùng GiaThe, vì dây la một

người nghiêncửu say mè với lý thuyếthậu luện dại trong vănhọc Việt Nam

Ván học Việt Nam đốt mứt - Từ những diêm nhìn tham chiếu, Phan Tuần Anh Nhà xuất ban Vfln hóa - Văn nghệ, 2019: tác gia nhấn mạnh cân học Việt Nam tử

1986 đen nay xáy ra cuộc chuyên đối hệ hình lần thứ ba, từhiện đại bước sang hậu

hiệnđọĩ.Đống thôi Phan Tuân Anhcùng nhanmạnh sáng tác của cácnhã văn ưẽ 8x 9x trớđi, yểu tố hậu hiện dại dă xuãt hiện hoanchinh hơn, khtSng chi trong tâm thửc

mả cà trong hình thức, không chi ởvãn xuôi mà ca ở thơ không chi trong một trào

lưu,một khuynh hướng cụ the má trong nhiêutrào lưu, đa dang khuynh hướng

Bài viết /ĩàn /hèm về "hâu hiện dai ” ờ Việt Num. Nguyen Thanh 2017; Tác

giã khăng dinh hâu hiện dai không phải làmộtthành tưu như có nhà nghiên cứu ớ ta

đề cao iná chi lã một đặc đièm cùa vănhọc phương Tây hiênđai Đó lả một the giới

da cực phi trungtảm bế tie, mất phương hướng nên tất nhicn dãn den cái chết của

chú thê, cái chết cua hiện thực, cãi chẻt cua đụi tụ sự IX) vậy,hâu hiên đai hay đi

vào nhừng dị biệt với điên dại, hoang tương, vô thức, dục tính, đồng tinh,trầm cam,

tựhanh xác” I lay "giai thiêng lả mộtkhuvnhhướngcơban cua hậu luện đại”

Tiếp nhận lý thuyếthậu hiện đại trên thẻ giới, ở Việt Nam nhiêu nhà nghicn

cứu trê đà bít đầu ứng dụng lý thuyết niìy vàosoi chiếu các sáng lác đương đai cụ

cấu trúc” (chừ dùng cùa Nguyễn Đăng Điệp)

Luân văn Những dừu hiệu cua chu nghĩa hậu hiện đợi trong vãn xuôi Việt Main dưrmgdợi cùa Trương Thị Ngọc Hân, Đụihọc Vinh, nđm 2006: Công trinh tập trungkháo sát số dóng - một the hỳ tác giá thoát thai đè có cách viét dôi mới, bút phá Người nghiêncứutimtỏi được dùcho đất nước ta chưa đạt tới mức hậu công nghiệp,

cùng chua có những đột phá trong san xuât và nghiên cứu Vi vậy bối canh xã hội chưa phai làbầusinhquyền hậuhiện dại dè cho nhà vãn dược sống và viết trong dó Cùng vi thế má hậu hiện đại ơ Việt Nam chưa thê trơthảnh một khuynh hướng hay

một trào lưu Nhưng ngườinghiêncứudâ chi ra răng có những dấu hiệu hậuhiệndại.Thè hiện qua cách xày dựng hiện thực, con người và phương thức bicu đạt cũa tác

phẩm Công trinh này gợi mơ chúng tôi cỏ them cơ sơ nghiên cứu Vì trường hợp

Sương Nguyệt Minh không thè nảm ngoái háng ngũ nhưng cây bút luôn tran trơlàm

sao viết khảc giai đoạn trước, riêng Sương Nguyệt Minh ùng cố gáng de Viet khác

trước vả viết khác mình, tạo ra một sự vận động trong sáng tác cua õng

Luận án Anh huimg cua chu nghĩa hàu hiện đựi đồi rái tiêu thuyết Tift Nam

từ Ị 986 - 2Ớ/Ơ cua Nguyen Hồng Dùng Dại hoe Sư phạm Dai học Huế: Cõng trinh tỹp trung giới thuyết VC thuãl ngừ chu nghĩa hậu hiện đại tư những điều kiỹn hình

thànhđencácquan niệm khác nhau Trên cơ sơ đó tác giá luận án dã chửng minh rỏ

nhùng biêu hiện cua thu nghĩa hậu hiện đại trẽn phương diênquan niệm nghệ thuật,

tâm thức sángtạo the giớinhân vật và cácphương thức biểuhiện Cõng trinh dà góp

tiếng nói chứng minh ràng văn học Việt Nam dâ cô dâu ẩn cua chú nghĩa hậu hiện đại đặc biệt là hệ thống tiêu thuyết được viết sau 1986.

Luận vãn Ciọng diệu giễu nhại trong tiêu íhuyẽt cùa Thuận cua Trần Thị Thanh Thoa Dụi học Suphạm Thảnh phổ HồChi Minh 2014: Tâc giã đả chi ra cáckiểunhại và hiệuừng thâm mỹcùa thu pháp nhai cùa lýthuyết hậuhiện dại được the

hiệnrỏ trong liêu thuyết cua Thuùn

Luận vãn Dầu ấn hậu hiện dại trong tiểu thuyềt và truyện ngấn cửa Nguyễn Việt Há cũa Nguyễn Thi Hồng Minh, Đại học Sư phạm Thánh phố llỗ Chi Minh,

2017: Công trinh góp phân khái lược về lý thuyết hậu hiện đại và chi ra điểu kiệnhình thành hoãn canh hậuhiện dại ơ Việt Nam dáu ấn cua chú nghĩa hậu hiện dại

trongvãn họcViệtNam Tửnentâng đỏ, lác giâ chi ra dấu ấn hậu hiện đụi ở sảngtác

cua Nguyen Việt Hà tư nội dung đến phương thức the luýn

Bãi phê bình Nhưng dầu hiệu cùa chù nghía hậu hiện đợi iỊiut sảng tác cua Nguyên Huy Thiệp và Phạm Thi Hoài cua La Khãc Hòa (Lã Nguyên > 2012 ghi nhận; Nguyền Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài là những nhả văn cua thời dại thông tin, thời

dại hội nhập vàgiao lưu quốc te Không phu nhận những anh hươngcua vãnhọc Âu

Mỹ đồi VÓIsáng tác cua họ nhung trên het bút phápcuahọ đă nay sinh cam quanhậuhiệnđại

Bái viết Quan niệm thực tại và con người trong vủn họe hậu hiện dại cùa Đào

Tuân Anh,2012 Quan niệm vẽ thực tại hồn loan "vô phương cứu văn", một thực tại ngụy tạo Con người thi còđon xa lạ trong cãi hiệnthực phi lý ấy

Trên đây là nhừng còng trình nghiên cứu vê lý thuyét hậu hiện đại trong bói canh cùa xà hội Việt Nam và một số gọi ý ímg dụng líthuyctnãyvảocảctrưởng họp

cụ the dè có được góc nhìn mới tronghành trinh nghiên cứu khoahọc Nhữngcòng

trinh trênđàgợi chochung tói nhiều ý tương, nhiêuđương hướngnghiên cứu trong

dó códe tài mà chúng tôi dang thưc hiện

2.3 Nhùng công trinh đả nghiên cứu về SirửBg Nguyệt Minh

Sưorng Nguyệt Minh là một nhà vãnquàn dội nhưng ngòi bủt cỏphân đa dạng, không vì phong cách quail nhãn má khô khan, hay quá nghiêm khác VÓI nliừng trai

nghiệm suốt chiêu dãi chiến trưởng cùa đời linh và vởi tâm huyết, tình yêu dổi vói

nghề vàn ôngdàgópvào kho tâng vănhọc nước nhà nhiều rác phàm đạt giá trị cao

ca vê nội dung và nghệ thuật Tuy nhicn cácnghiên cứu về Sương Nguyệt Minh chưa nhiều Sau đây, chúng tôi xin diem qua những công trình khoa họcchọn sáng tác của

õng lamđốitượngnghiên cửu

LuậnvãnthạcsĩThế gi en nghệ thuật truyện ngân Strang Nguyệt Minhcùa TrầnThi Phương Loan Trưởng Đụi học Khoa học xa hội vả Nhàn văn 2010 IM đóng

gópmột nghicn cứu chuyên sâu VC the giới nhân vật với đặc diem nhãn vật vả cáckiêunhãn vậl cụ thế nhu; mộtphân Sương Nguyệt Minhvingiừkiêunhãn vật truyền thống vả một phần khác là nhãn vật đối mới với nhiều biểu hiện, nhãn vật dị biệt,

nhân vật giá huyên thoại, gia lịch sư

Luận văn Dặc điểm nghệ thuật trụyện ngẩn Strong Nguyệt Minh cùa Giang Thi Ha Trường Dại học Khoa họcXã hội va Nhàn vãn.2011 Cũng có dong góp mới

mẽ về đặc tinh huống và kết cấu nghệ thuột xây dựng nhãn vệt, ngôn ngừ vả giọng điệu và dặc biệt trong truyện ngàn cùa Sương Nguyỹt Minh không thò không nhắc

đến yếutố ki aovới nhân vật kì áo và không gian, thời gian cũng nhuốm máu săc ki ao

l.uận văn Sự vận (tộng trong truyện ngùn Sương Nguyệt Mình cua Trần Thị

Hồng Gấm Đai hợc Thái Nguyên Dai học Sư phạm 2012 Dả có những phát hiện

ve mạch vận dộng trong chinh ngòi bút cua tác giã từ lối viết thiên VC trử tinh - lãngmạn sang lối viết huyền áo dãy chắt phi lí

LuậnvãnDiễn ngôn nữ quyền trong vân xuôi Sương Nguyệt Minh cua NguyenThị Ngọc Giàu, Trường Dại học Sưphạm Thánh phổ llồ Chi Minh 2016 Dà làm

sángtòquan niệm chưa thực sụ khúch quan, đỏ là chi có sủng tác cua nhávân nử mới

cóyếu tổnừquyên.Và lần lượt chi ra nhừng dắu án cua nừquyềntrong sáng tác củanhã vânnam - Sương Nguyệt Minh tu nội dung thè hiện đênphương thứctự sự

LuânvãnNghệ thuật tổ chúc tự sự trong truyện ngần Sương Nguyệt Minhcũa

Đậng Viột Hung Trường Dụi học khoa học Dại học Thái Nguyên 2019.'rập trung

nghiêncữunghệ thuật tự sự baogồm: xây dựng tinh huống,tổ chức kết cấu bút pháp

ki ao, điểm nhin trần thuật, ngôn ngử trong truyện ngán Sương Nguyệt Minh, khảo

sátỡsáu tập truyện cùa tác già

Đó là những công trình lấy Sương Nguyệt Minh làm dôi tượng nghiên cứu.

Chúng tòi chuathấy cỏ công trình khoa học nàoửng dụng lý thuyết hậu hiện đại vàonghicncứu truyện ngắn cua Sương NguyệtMinh Vì vậychúng tỏi chọn đe tài "Cant quan hậu hiện đui trong truyỷn ngán Sương Nguyệt Minh

3 Mụctiêuvà nhiệm vụ nghiên cún

Chúng tòi mong muôn đưa ra một cái nhìn bao quát về cuộc đời, sựnghiệp và

phong cách cùanhà vãn Sương NguyệtMinh trong bối cánh lịch sừ - xã hội cúa Việt

Nam ma nhả vãn đà sống và đâ viết

Vàchúng tòi tập trungnghiên cứu chi ra những biêuhiện cụ thè cùacamquanhậu hiện dại trong truyện ngăn cua nhà văn uèncơ sơ khao sát ve con ngươi va thê giới trong hai tập truyện: Ngưtìri à hển sõng Châu và Dị hương

4 Dôi tượngvà phạm vi nghiên cứu

Dổi tượnglàtruyộnngàncua Sương Nguyệt Minh từ sụ SOI chiếu của lýthuyếthậuhiện dại (cụ thê là cam quan hậuhiện dụi tư nội dung dênhiệu qua nghệ thuạt)

Phụrn vi nghiên cứu, chúng tôi tập trungkháo sát hai tập truyện ngăn Người

ơ bền Sông Châu (2001) và Di hương (2009)

5 Phương pháp nghiên círu

5.1 Phương pháploại hình

Sừ dụng phương phápnay chúng tòi phân loại, săp xếp các truyện ngán trong hai tập truyện Người ớ ben sông Chân và l)Ị hương vào các nhóm khác nhau đêphục vụ ý đồnghiên cứu

5.2 Phương phápphản tích, tổng hợp

Phương phápnáygiúpphàn tích vấn đề các chi tiếtnghệ thuật,tử đó khái quât

nêndấu ân cua chủ nghĩahậu hiện dại trong truyện ngan Sương Nguyệt Minh

5.3 Phương pháptiếusư

Phương phãp này giúpchủng tỏi vận dụng những hicu bict VC tiêu sử nhàvãn

về thời đụi đô giai mà một sổ ki hiỹu, biêu tượng trong tác phàm

5.4 Phưtmg pháplịch sỡ

Phương phápnày đặt các tacphàm cùa Sương Nguyệt Minh vào bối canh lịch

sửcủa vãn học hậu hiện đại ở Việt Nam để có cái nhin thầu đáo tim ra nhừng tác

động cua xã hội đẻn nội dung và tư tương cua tác phàm

5.5 Phương phápđối chiểu,5Ơ sánh

Phương pháp này làm nôi bật đau án hậu hiện dại trong sáng tác cua Sương Nguyệt Minh với cúc tác gia khác de nhin Ihẩy được bều sinh quyển ma tác phằm

dang dược nghiên cứu tồn tại ớ trong dó

Ngoải ra trong quả trinh nghiên cứu chúng tôi còn sư đụng một số thao tácnhưkhảo sát thòng kc đe phụcvụ cho việcchửng minh

Chương nảytrinhbày nhừng nét cơ bán nhất về chu nghĩa hậuhiện đại Phân

biệt chu nghĩa hậu hiện đại và cam quan hậu hiện dại Bước đàu xác đinh những dấu

ân của cảm quan hậu hiên dại trongsáng tác cua Sương Nguyệt Minh

Chương 2: Cám quan hậu hiện đại trong truyện ngán cúa Sương Nguyệt Minhnhìn từ nội dung tự sự

Chương 2 phàn lích, chứng minh biểu hiện cua câm quan hụu hiện đai trong truyện ngăn Sương Nguyệt Minh Chủng tôi tạp trungvảo hai phương diện: Phân ánh

hiệnthực vã phac hụa chân dung con người

Chương 3: Cảm quan hậu hiện dại trong truyện ngan cũa Sương Nguyệt Minh

nhìn tứphương thức tự sụ

Chương 3 hướngđếnnhận diệncamquan hậu hiện đại dược làm nối bật bìng

nhùng phương thức tựsụ khác nhau, tù cốt truyện, nhàn vật bối canh đen cách sửdụng liên văn ban

Chương 1

KHÁI LƯỢC VÈ CÁM QUAN HẬU HIỆN DẠI

VẢ TRUYỆN NGẤN CỦA SƯƠNG NGUYỆT MINH

1.1 ('ám quan hậu hiện đại

1.1.1 Cám quan hậu hiện đại trong vân học

Ị / 1 ĩ Diều kiện ra đài cua chu nghĩa hậit hiện đại

Chủnghĩahậu hiộn đai (Postmodernism) lả một trào lưu vànhóa rộng lớn, rađời khoảng những nãm 70 của the kỷ XX bao gồmnhiều lình vực triếthọc,vãn hỏa

giáodục, khoahọc,chinh trị, x3 hội, nghệ thuật Nố xuất phát từ nước Pháp, sau đờ lan sang cảc nước như Italia Đức Tây Ban Nha Dan Mạch, Thụy Sỉ Ha Lan Anh

Nga Mỹ,Canada, NhậtBan, HànQuốc, Trung Quốc vả trong luận vánnàychúng tòi

góp Heng nói góp dẫn chúng ring nó đà có ớ Việt Nam dũ chưa đây đu mộc chúnghía trọn vẹn tao thảnhmộttrảo lưu hoànchinh nhưng lã lối tư duy tĩong xã hội hậu

hiện đui vã thanh qua mang nhừng dau Ún cùa chú nghĩa hậu hiện đại, hay nói cách khâc làcâmquan hậu hiện dại

Sau đay chung tôi diêm qua nhửng điều kiện hình thành chu nghĩa hậu hiện

đại Trước het là diềukiộnkinh (ế.xà hội.văn hỏa.chinh trị Chien tranh the giới thứ hai kết thúc, kinh tế dược khôi phục vá dạt múc tăng trương dáng kè nụnh mẽ Sựtăngtrưởngấy đà làm xuất hiện lối tiêu dùng dại chúng, cảctrung tâm mua sám khống

lổ các tòa nhàchục trời, các dụi lộthênh thang tát ca góp phằn thay đổi sinhhoạt

xâ hội Song song dó là sự ra đời cứa phương tiện truyền thông công nghệ cao nhưmáy tinh, truyền hình, phim ãnh tri thức mới Keotheo dó là sư ra đòi cua nhạc rock

and roll, nhạcpop.trào lưu hippies Đang ở ngưỡngphát ưicn đinh diểm nhưvậy, hẳt ngờ những uàni70mứcđộtâng trướng châm lạt.lụmphát cao có dấu luệu cua khung

hoàngkinh tế Con người dang hình thành lồi sống dưgiã,đâyđu vật chắt,vờithần

thái lạc quan, tự tin Sựsuy thoai kia đẫ khiêncon ngườiđanh mất niem tin.lo âu, sợ hâi, thái độ bi quan, dô vft baotrùm lèn loàn xã hội Cùng từ đó tạo nen cách nhìn

nhận mới vè cuộc sóng, xâ hội,con người Đóchính là bồi canh ladời cua chu nghĩa

hậu hiện dại

Bèn cạnh dó lá điều kiện khoa học Mang khoa học giai đoạn náy có nhiềuphát minh mới Cảc lý thuyết mới náy đà tác động một cách gián tiếp đến sự hình

thảnh và phát tri en cùa chu nghỉa hậu hiện dại Cháng han như lý thuyết hòn độn (1960) cua Edward Lorentz, lý thuyết nay cho ràng trongsự vàn hãnh cua hệ động

học những khác biệt không dâng keở trạng thái ban dầu có the dần tới những khác

biệt 10 lớn về sau Dối với chu nghĩa hậu hiệnđại lý thuyết náy đâ đưa yếu tố bầl

định vào sự vận hành của the giới vật chẩt là một trong những cơ sờ chống lại cácphán quyết được xem như la chân lỹ kiên cố, bãi biến cua khoa học hiện đụi Hay là

lỷ thuyết điều khiên học (1946) của Norbert Wiener Điêu khiến học nghiên cứu cơ

chế vận hanh, xu lý thông tin cua bộ não người, động vật máy móc các tô chức và

mô hĩnh chúng dưới dụng ký hiệutoản học Từ dỏ thiết kế ra mảy tính mô phong cơ

chề vận hành, xư lý thông tin cua não bộ dó la thảnh tựu lởn lao về mặt ưng dụngcùadiếukhiên học Chiếc máy tính ra đờikhiểnchocâchcâmnhận cũa conngười vê

the giới hiện thực bòn ngoài, ranh giới giữa thực và ao tro nén mập mờ việc đâm minh trên không gian điêu khiên dă tạo nên hiện tượng câm nhận thực tẻào Nhinchung việc sử dụng thánh tựu cua diềukhiên hoe dã tác dộng trực tiep den sự hìnhthành cua vãn hỏa hậuhiệndại

Ngoài ra.có thè ké tói nhửng tiền dè lý luận cua chu nghĩa cẩu trúc, trict học

Marx, Phàn tâmhọcFreud và triết học ngôn ngử Wittgenstein

Dựatrẽn tấtcà các cân cứtừ thưc tiễn den lý luận, cảcnhà tư tương J Lyotard,

J Derrida M.Foucault lã những người trực tiếp sáng lập nênchu nghía hậu hiệnđại

J Lyotard đà hoài nghi một vài nguyên lýcơ ban của chunghĩa Marx Õng cho ringchùnghía Marx vốn lá một tự sự đặc thù vẻ lịch sưnhàn loại, tự phong cho minh tínhdúngdan tuyệt đối Còn õng õng cồ xúy cho các tiêu tự sự Lyotard xemcáctiêu tự

sự nhu một phương pháp sáng lao trongviệc phó biến In thức () mội phương diệnkhác J.Derrida dưa ra each hiểu môi về ngôn ngữ Ông cho ràng ỷ nghía ngôn ngữ

không có tinh bat biến, cồ định như quan diêm cua giãi cấu trúc, chúng luôn (rong

tiến trinh biến đổi,trượt nghía Trẽn cơ sớ đó LDcrridađà tiến denlýthuyết giải cấu

true Vậy lá tữ điếm xuãt phát khác nhau nhưng ca 1 Derrida vã J Lyotard đêugặpnhau trong tinh thần phản kháng ảnh hường baotrùm của ý chi quyền lực, khai mờ

lối đi mới cho sựsáng tạo Ngườithứ ba chính láM Foucault Ông là một trongnhiềunhàhậucấu trúc, bên cạnh J Derrida T Eaglcton Họ phêphânchunghía cắu trúc

với những nhìnnhãn mangtínhhình thức, bất biến và siéu hình về ngôn ngừ

Búng nhùng đặt nên móng như vậychủ nghĩahậuhiện đụi đà ra đời

II 1.2 Biêu hiện nia câm quan hậu hiện đại trong vàn học

Chú nghĩa hậu Inện đụi không the gợi tít la hậu biện đại cho ngủn gọn được

Đỏ lả hai pham trùhoàn toàn khác nhau Phương Lựu đã tửng phân biệt hai thuật ngữ

này như sau; "Hậu hiện đụi lả một khải niỹm lịch sứ xii hội cở ý kiên cho đo lã xù hôi hâu còng nghiệp hoặc xã hội thông tin xuất hiện sau thể chiến thử II cò người cho dó lù mội giai duụn mới cua chu nghĩa lư hun phái trii-n" (Phuong Lựu 2012)

Thời kì hâu hiện đại sêcó những dặc tnmg riêng tạo thánhtínhhâuhiện đại VãtheoPhương Lựu nhũng dặc trưng ây kết linh lạo thành mộc trao lưu vãn hoa ẩy la chúnghĩahậuhiện đại Cà hậuhiện đụi tinh hậu hiệnđọi, chù nghĩa hậu hiện đại là“đỏng

dặi" nhưng không dóng thời xuất hiện, nó so k* nhau và cai này là điều kiện cùa cáikia "('hi khỉ nàn xã hội hậu hiện dại dã hình thành lưtmg dồi hoàn chinh, thi đặc trung cua nó mời bộc lộ rõ nét và tinh hịiu hiện đợi mời dược khái IỊUÚI toàn diện Kà với tư cách ỉà kểt linh cua nõ ưên bình diện vân hóa chu nghĩa hậu hiện dại mới dần dần hình thành ca một trào lưu mụnh mê"(Nguyền VJn Long 2012)

Camquan hậuhiện dại là một trongcác thuật ngử cũachunghĩa hậuhiệnđại.Cam quan hàu hiện đại (tiêng anh: postmodern sensibility; tiếng Pháp sensibiliré

postmoderne) "lù một kiêu cam nhận the giới đặc biệt là sự phan ánh him thúc (mentality) thời dại hậu hiện dại "(Dào 1'uấn Anh, 2003) Phùng Gia Thẻ, nha nghiên cứu người Việt cùng cho ràng: nôi bột nhầt của “cái hậu hiện đại" là cam quan hậu

hiện dai Vì theoông, một xà hội lịch sử cu thê tàt you sồ nay sinh nhừng kiêu tàm trạng tương ưng Chung tòi cho rủng IỬI nhãn định đỏ la hợpli ó mộc giai đoụn xâ hội sau khi trãiquamộtbiếncồ lớn mộtsựthaydồivượtbãc thi tư duy con người SC

thay đôi rô rột sau đó Châng han hiên tại chung ta đang cung "vào sinh ra tử" VỚI

dại dịch Covid 19 đà kéo dâi gẩn 2 nãm Mọi trật tự thế giới phãi thaydối, mọi lình

vực phai lim cavil lãm khác đi đê được lốn tại Trẽn trang htips;/Avuu.g_oethe.de/tờ bài viết “ hỉhừng suy tư sau này ’ Suy tư thời hàu Corona Bãi bão tồng hợp những

nhận định cùa nhiều tên tuồi ớ các lỉnh vục khác nhaunhận đinh về thời dại sau thờiCoruna Gcorgi Gospodinov lá mộtnhà vãn Bulgaria đà nhặnđịnh: "Các nghi thức cùa sự cận kề giữa chúng ta sẻ thay đồi ra sao? Chúng la sè đụng chạm nhau, ôm nhau, xích lai gân nhau lãn nừu ra sao? Một chựng điỉờng dài đợi chủng la tùng phân một giữa các cơ thè của chinh chúng ta". Ó một tờbáo khác Thể giới hậư Covúl - 1*? sè thay đôi như thể nào? " từ nguồn htlps;//lhnruoinit.nvhmhlicnlcA n/ Bài viết đưa ra những định hĩnhtươnglai, cụ thè như thị tnrờng lao dộng the giới sí biến động đáng kề chi tính nẻng thi troờng Mỹ sẻ có khoáng hon 7.4 triệu người trong

ngành giải trí vã khách sạn thất nghiệp: Nhừng quy tảc xà hội mới hình thành trong dạt djeh COVID-19 như; không bắt tay không ỏni hôn không khạc nhô noi còng cộng, đeokhẩu trang, án uống chín sègiúpgiảmviệc lày lan dịch bẻnh, giám gánh nặng cho các bệnh viện, và vi the.giamcác chi phi châm sóc sửc khoe trong xã hột

Gia tàng hoạt động trực tuyển, lànt việc tại nhà Trước đây ngưửt ta thường phai ra

khoi nhà de di làm, đi học thăm viếng, haydi xem phim, giãi ưi; COVID-19 búng

phát, điềunàyđà đua phụ huynh vồ giáo viên váo một ky nguyên giáodụchoántoànmời.Giới chuyên gia cho lãng, dịch COVJD-19 không phai là nguyên nhândầnden

những thay dôi này má lả tâc nhân dày nhanh quá trinh dó, Như vây đố cam quanhậu hiện dại cùng lươngtự, dù không muốn nócOnghình thánh, bám re vá lớndầnnếu như xă hội dỏ vượt qua một biển động lán Việt Nam là một quốc gia dang phát

triẻn, hội nhậpmạnh mộ.chúng tội đòng ý rắtkhó đề thấy nhừng tiêu chí dãy đù cùachù nghía hậu hiện đại nhimg hon ba thập kỹ qua những biến đổi to lớn đà đưa conngười Việt Namđến rất gần tàm thức hậuhiện đai tạo nên cam quan hàu hiện đại

Phúng Gia The một lần nửa cất còng định nghía câm quan hậu hiện đại "đỏ ỉà một kiểu cám nhận dời sống đặt' thù thè hiện trang thái tinh thần cùa thời đại: nhận thấy

sụ đổ vữ cùa nhùng trột tư (tời song, linh ãp đủi cũa cái chinh thong, cua các phái ngàn lởn sự (tào lòn trong các thang hàng giả trị (tời sống, sự mất niềm tin bơ vơ lịic loài, vong thân, tâm trụng ho nghi ton tợi và tinh trụng bất an cua con người Dấy ỉà tinh thằn chung nAar" (Phùng GiaThế 2008)

Qua hai trích dân về dinh nghĩa cam quan hậu hiện ÚJ1 cua nhã nghiên cứu ngxrỡi Nga với phan dịch của Dào Tuấn Ảnh và nhã nghiên ciru người Viet Phúng

Gia Thế Chúng tòi thầy cà hai cách định nghĩa nàyđều có diêm chung, cảm quan hậu hiện đại lá một kiêu cam nhận thế giới theo tinh thần cua thời đụi Thin đại chi

phốidềnsự cam nhận và tưduycua nhả văn, từdóhọ cũng hịthôithúc di tim một kĩthuật viết inởi Tác phàm ra đửi thòng qua cám nhận vả quan sát thề giới trongxâ hội

hậuhiệndại tất nhiên có những hơi thớmới mè lạ lầm, thu hút ngườidọcdươngdại

Viết về những đặc điẽm tiêu chi cua một lác phâmvân học inđùmdầu án cuachủ nghía hậu hiện đại có nhà nghiên cứu Barry Lewis Những năm 90 cùa the kỹ

XX,ỏng đâ viết "Chù nghĩa hậuhiện đụi vá văn chương"(Hoàng Ngọc Tuấn d|ch)

Trong côngtrinhcủa minh Barry Lewis đã liệt kẽ tên tuồi cua một loạt cày bút dóng

vai tròxây dựng nén một chunghĩahậuhiện đại Các nhà vãnhậu lũện dại có mặt ờkháp nơi trên thể giới: Nước Đức có Gunter Grass vã Peter llandke; nước Pháp cỏGeorges PerecvàMonique Wittig; Italy có Umberto teo vãHalo Calvino nuơc Anh

cóAngelaCartervà Salman Rushdie, Và nướe Mỹ lá nơi sinh ra nhiềunhàvăn hậu

hiện đại nhát trên the giời cho den thờidiêm lúc bấy giơ.Có den hai mưoi cai tên nhà

văn nước Mỹ dược kể ra Chính điểunày đả khiếnMalcolm Bradbury nhậnđịnhmột

each phiên diên: “Khi cái chù nghỉu hụu hiên đụi XIIÙÍ hièn mọt người đêu nghĩ nó thuộc về nttảc A/f”(Dao Tuần Ánh, 2003) số đông nhà vân la như vậy, họ không giồng nhau ơ cách viết, nhưng tác phẩm cua họgàpnhau ữ các tiêu chi nhẩt đinh đẻ

tạo nên một hẹ thống dộc trưng cua một tác phẩmhậu hiện dại Raymond Ecderman

dâ đúc rút ra những dặc trưng sau mà một tác phàm hậu hiện dại thường có: sựphá

vỡtrật tự thờigian; sự ri mỏn cua cam thức thời gian; sử dụng lỗi nhụi vàn; việc trài

chừtrên bề mạt như nhừng ki hiệu vật chẩt manh mún; sự liên két long leo giũra các

ý tướng; tinh cách đa nghi hoang tương; nhùng cặp vòng lương lác; thiều phàn biệt

cap độ lý luận trong hànhngôn Có rấtnhiêu người đổng ý với nhừng đầc trưng ncu trên, John w Aldridge cùng dồng tinh vâ cho rủng: Trong vân chương hư cầu cúa những nhà vãn hậu hiện dại hầu như moi sự việc vã con người dươc hiện lèn trong

sự bóp meo, làm sai lệch tận gốc rồ

Gópphầnnêu bật đặc tnmg của chunghíahâuhiện dại trongvănhọc Lê Huy

Bảc nhánghiêncứu nguói Việtcũng dóng gop quanđiềmvêmộtlacphàmhậuhiện

dại MỘI tác phàm hậu hiện dai thường găn với các dạc điểm sau: datrị.huyên ão lắp

ghép, manh vờ, cực hạn, độ câng; hạnchế tốiđa vai tròcùa người kè chuyện, không

quan tàm đen cốt truyện Óng còn nhan mụnh chú nghía hậu hiộn đại là5ựtiếp nối

cuakhuynhhướng hiện đại, gẩnvới sự bùng nồcủa cuộc cách mạngcóng nghệ thòng (in, thời đại kĩ trị

Sau khi diqua quan niệm cũa hai nhả nghiên cứutrong vả ngoái nước VC dặctrung cua ntộl tác phấtn hậu hièn đại chúng côi tự đúc rút ra một (ác phàm liậu hiện

dại phái mang du dăc diem: phi đại tự sự phi trung tàm và liên vănbản thè hiện ờ cà

hai phương diện nội dung vá hình thúc

1.1.2 Vấn dề cãm quan hậu hiện dại trong vân xuôi hiện dại Việt Nam

Ị.i.2.1 Cun dường chu nghĩa hậu hiện dại du nhập xài/ Việt Nam

Đà cổ lắtnhiều tranh cài trước thuật ngừ hụu hiện đụi ở Việt Nam Rất nhiềungươi chu lảng la dã ngộnhận hoặc lã ta khống có đất dụng cho cai tên gọi la hậu

hiện đụi vi minh chưa cố xà hội hậu công nghiộp nên không the chạm đến thời hậu

hiệndại Ngược lại lai có rắt nhiều nhá nghiên cứu dang cố gàng di tim vã chứngminh có những dầu ẩn hậu hiện đại đậm nét vả là yếu lô nội sinh cùa xă hội Việt Nam

Trong bai viêt “Vãn ch trưng hụu hiện dụt Việt Num ",LéHuy Bác dã chudộng

dặt vàn dể qua một luận diềm: “ Vậy chu nghĩa hậu hiện dại trong vãn chương Việt bất dầu lừ bao giữ, UI la người liên phong? Vá bảng kháo sát cua mình, ông cho

răng Nguyen Khai chinh là người ticn phong cho vãn xuôi hậuhiện dại ơ nước ta Còn tiên phong chothơmang cam quanhậuhiện đại phai kềđền Lẽ Dạt, Itoàng Câm

Và ông nhàn mạnh “dâ đen lúc cần khẳng định nền văn chương hựu hiện đại nếu không, chúng ta chi “ vẫn là ta” thòi “(l.ẻlluy Bắc, 2019)

Góp thèm tiếng nói khủng dịnh,nhá nghiên cứu Búi Thanh Tru yenớtrong bải viết “Dộng hình mứt cùa vân xuôi chiên tranh qua những phác thâu rời " chi ra ràng

có một cam quan mới trong tinh quyến mới '' (Bui Thanh Truyèn 2020) “Sinhquycn mới" ờ dãy dược hiểu là mótbầu không gian mới một lãn giỏ mới thôi vào xà hội đương thời Các nhã vùn không phái cố gùng di lim nhừng đề lai inới chua ai

khai phá.Hovầnviết lai những câu chuyệntrướckia những chuyên dà timg nôi bảng

một góc nhìn mới Giôngnhucáchvi von vần trẽn thửaruộngáy nhung bảngkỹ thuật canh tác khác Vi vây mang chiến tranh vần lã “một sicu đề lài” Dồng thời bác bõ

quan niệm hiện thực chiến tranh vàhậu chiến là "chiếc ráng chiều quađẹp" như cách

ví von cua Nguyễn Minh Châu, tô một màu xám buồn rợn bới nhùng đau thưtmg mất mát nhừng mãngsáng tối xỏ bồkhiến không ítquân nhân, thường nhãn ca hai

bèn chiến luyến - những người đà bị chiến tranh vô linh haycố ý kéovào - đều không khôi báng hoàng, suy sụp thậm chi mất khánãng sống binh thường Trong sinhquyềnmới hợ đã nhìn nhận lạiđề lái chiến tranh như thế đó Vậy lát yếu cần những câmnhận mới gócnhìn,quan sát mới đe thoãt thai lột xác dược những tTang vãndãviết

về để tài ấy vã dà(ừng rấtthành công trước đờ

Là Nguyên cùng đi tìm những dầuấn của kì ihuàt viết mới nàyqua hai tác giã

dỏ lá Nguyền Huy Thiệpvà Phạm Thị Hoài Hai ngưứi họtừng dược ví như hai con

ngựa song song kéocồxe của vănhọc dối min Việt Nam Trong bải viết "Nhưng dâu hiệu cùa chu nghĩa hậu hiện đạt trung \ãn hụt Việt Nam qua sáng lúc cùu Nguyền Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài". Nguyền Huy Thiệp và Phạm Th| Hoài đâ vượt lên trẽn sự vay mượn, bãt chước các thao tác The* giới nghỳ’ ihuạt trongsáng tác cua họ

lâ the giới phân manh, đứt găy mạch lạc hình tượng được kiến tạo theo nguyên tốc

lạ hoa "lòi” vã "nghía” xô đây giễu nhai nhau dua đen một hồn loạn the loai Và

sáng tác cua họ dã giúp chủng ta có du căn cứ ràng ba mươi nảm dổi mới dất nướcchúng ta đỉcó một cảmquan hậu hiện dại Ngoái ra Lả Nguyên cỏn kẽ thêm vả loại

hình các cây but có kĩ thuật viết hàu hiện đại như: "Str xuất hiện cùa Nguyễn Huy Thiệp, Phựm Thị Hoài Bao Ninh đưa hen h ình (tòi mới tiến tời chồ cao trảo, tqọ nên một huởc ngoậr trung sự phát triển cửa vân họe thin tộc Khi thơ Lẻ Dili Trần Dần Hứàng Hưng rư indt cổng chủng, người la thấy thing là iỉà có một thời đại vân họe rất mới Nguyền Khiie Trường Nguyễn Bình Phương Tụ Duy Anh Hồ Anh Thái Nguyễn Việt Hà, Phan Thi Vàng Anh gap thêm cha ván học ill'll mới nhùng tiêng nói riêng Nghỉvềván hục đai min trong vùng mươi nửm trơ tưi đày lư không the hơ qua những tên tuồi rất mởt như Phan Huyền Thư Vt Thuỳ Linh, Nguyền Ngoe Tư

Dồ Hoàng Diệu Tôi kẽ lẽn cúc nhà vủn theo từng nhóm như the tà cỏ ỳ muon nói văn họe trong thòi kỳ đồi mài tà mót hức tranh phong phú đa dạng" (Lã Nguyên

2020) số đông ấy cho La thấy ring, cam quan inỡi lá do hiện Lượng nội sinh, la tự

thâncác nhã vãncỏnhu cẩu đổi mói họdồn tất cà vào bút lực dồng thời tư duy cùa

họ bị chi phối bơi thời đại hội nhậpvà thao tác cùa họ chu yếu là thao tác “bào phim”trongquá trình sánglác.

Nguyen Hồng Dùng cùng góp tiếng nói sâu sác vào việcchứng minh cócảm

quan hậu hiện đụi trong văn hục Việt Nain Ong cho răng “ờ I7ỷfNam chúng ta chưa

dĩ hết hiện dại de dền hậu hiện dại chưa cò dược mộr hoàn cánh hậu hiện dại vởi mộtxQ hội hội tụ các thành phần phát triền trong linh itong bộ Nhưng chúng tu không hiệt lập vởi tmh thần hậu hiện dạt dang hao phũ thê giởi mà ớ dó tàm thức hậu hiện đại là CŨI nen tang"(Nguyền Hống Dũng, 2016) "Tâm thức” là phần lưu trử vaphân xạ vô điều kiện trong nào bộ Tire nghía rằng, "tâm thức hậu hiện đại" lả khi

chúngta đã dã cám nhận, tư duy quan sát sự vật theo lối hậu hiện dại má không biết

rảng chúngta đang hâu hiện đại Bin vậy, ó các nhủ ván cổ một cám quan hậu hiện dại Õng kết luận rang,hạuhiện dại ơViệt Nam lả một thách thức và dòng thoicũng

là cơ hội Dócuộc cách mụng đối mới vănhọc lằn thú hai, mả lần thứ nhất chinh là giai đoạn 1930 *1945 Nêu o lần thử nhấtchúng ta phaichịusự ràng buộc dưới thói thực dân,sự"cườngbức" của lịch sứ, thi giai đoạn hai náy không cỏ bẩt cứdiều kiện ràng buộc nào nghệ sĩhoanloàn được lự chu trên condường sáng lao nghỳthuậtcuamình

Dào Tuấn Anh cùng lả một nhà nghiên cứu góp công va ẹóp tiêng nôi rang: Ỡ

Việt Nam có hậuhiện dại trongvfin học Bà khàngđịnh rảng sau Nguyên Huy Thiệp

và Phạm Thị Hoải thi các nhàvăn đều viết khác trước Tạonên một số lượng các nhà

vãn 7x,Xx cùng thoát ly và lột xác Bà đưa ra các thủ pháp cua văn học hậu hiện đại thế giới như: giều nhại, trò chơi ngón ngừ, thu pháptươngphán manh Nguyền HuyThiệplà tâc gia mà ta có thè lìmthầy tẩt ca nhửng thú pháp dó Óng viết vềgiữa thực

và mông, huyền thoai và phan huyên thoại, nghịch lí chân - thiện - mỹ, Ở một thu

phâp khác lã liên văn bân thì cảc sáng tác cua Pham Th| Hoài, Nguyên Huy Thiệp

Nguyền Bình Phương Tạ Duy Anhratdề thẩycácyếutổ liên vănban dãy dặc trong

mỗi lác phầm Tõm lai hâuhiện đại lãkhuynh hường cua ihề giới vá xuẵt hiên ớ Việt

Nam lã dicu dề hiểuvi tốc độc lan truyền và tiếp cận cùa thời đai Internet

Góp vào tiếng nói áy còn có một sồ tiêng nói cúa các hực gia Việt Kiều Nguyen lưng Ọuốc timg dãt ra ba vấnđể đê giái quycltrong bãi viết Chõ nghía h(ậu

h/iện đại và ván học Việỉ Nam. Thứ nhầt, việc tiếp nhận chu nghĩa hậuhiệu đai cỏ

phái là việcnên làm ớ Việt Nam không'.’ Thứhai liệu Việt Naincó thề tiếp cận dưực

hậu hiện dại chưa? Thứ ha diện mạo của chu nghĩahậu hiện dại ỡ Việt Nam sêra

sao? Ông lằn lượt đưa ra những lýgiải Chúng tôi chi xin tóm lược vấn đề bàng nhừng kết luận cua ông Ông choràng việc tiếpnhân chủ nghĩa hậuhiện dại ớViệt Nam lảđiều nên làm Va dù Việt Nam la một đãi nước nôngnghiệpnghẽo, chưa hoàn thiện quá trinh hiện đại nhưng hoàn toàn vẩn cỏ the tiếp cân được chù nghía hậu hiệnđại

Tắt nlliên diện mạo cua hậuhiện đại ơ Việt Nam không thê giống vời hậu hiện dai ờ

PhươngTây noi mà sinhthành nenchúnghĩahậuhiện đại Nói each khác chu nghíahậuhiện dại o ViệtNam là mộtyếutò nguyên họp nó lasự kết hợp cua ca chunghĩahiện đại vả chũnghĩa hậu hiện đụi Đỏ là lỷ do Nguyền Hưng Quốc choichừ “h(ộu

h >iện đại”

Ở Việt Nam chưa cổ một chủ nghĩa hậu hiện đại Tuy nhiên, bill cành văn

hóa.chinh tri xã hội ờ nước tathaydõi theo huúng hiện dại dàn chu diêu dó dã làm

nảy sinh nhừng cám quan và kỳ thuật viết hậuhiệndại Vàcốmộtcâmquanhậuhiện

dụi là điêu tất yêu

Vậycon đườngnàođể chu nghĩa hậuhiện đại du nhậpváo Việt Nam?

Trước hết lả những điều klộn xă hội cua việc tiép nhàn chu nghíahâuhiện

dại ớ Việt Nam Nảm 1975 trơ đi dẩt nước trở lại thời hình vả mang vđn học viết VC

chiến tranh không còn là chu đao Tẩt cảcác hĩnh tượng lớn lao.ki vỉ không còn sự thu hút nhướ thời diêm lúc bấygiờ Con người trơVC với những lotoanđời thường, xuất hiện nhừng tàm tưtinh cám cua cuộc sống hậuchiên,con người cán đọc những

trang vân khác trước Độc biệt dại hội đỗi mới toàn quốc lan thứ VI nâm 19X6 nhưmột sự cời trói tư duy, ngòi bút cho nhàvan Kinh té đất nước di lên, cõng nghệ, kỳ

thuụl bít đầu nhanh chong baotrùmphu lay buavâycuộc sổng của con người BÍt

dằu thờidiêmnám 1993 ỡ ViệtNam mới cỏ mộtbuôi hội thao bàn VC ke hoach phát

triên Internet ớ ViệtNam được trinh bày bưi õng Rob lurle,giáosưtụi Đại họcquốc

gia Australia (ANU) Den nam 1997 VNPT NctNam vã ba công ty khác nữa trớthành những nhacung cap diet) vụđầu tiên ớ Việt Nam Vácheobiêudodung Internetcũa người Việt Nam thi giai doan từ nám 2000 - 2010 sổ người dùng Internetrất it

và muốn dùng thì họ cũng chi cócơ hội dùngơdiêm tập trungnhư cơquan haymột

tồ chức nào đó Tuy nhiên, vời một tốc độ chỏng mặt tử2010 den nay số lượngngười dùng tàng len gấp nhiều lẩn và chiêm mộtnứadãn sổ Internet cũng được cài

đạt váo từng nhà từng thiết b| cá nhân Mọingười cócơ bội dung mọi lúc mọi noi

truy cập dữ liệu tìm kiếm trên khảp the giới Và dỏ là diêukiệndethayrang, lýthuyềthậu hiện đại không the ngủn chặn nõ du nháp vào Việt Nam bảng rất nhiều kênh,

trong đó kênh mạng là mạnh mẽ và nhanh chóng nhất Viet Nam cùng dồng loat xuấthiện nhùng “nhaván bàn phim'', càng vậy câng dẻ chain vào nêu chi hỏn độn mánh

ghép trong thi phápcùa chủnghíahậu hién đại

Bên cạnh dó la những diêu kiện vê vản hóa Những du nhập nhanhchóng

của thế giới vảo Việt Nam không thể tránh khôi nhưng thang báng giã trị vàn hốa

cũng thaydời theo hai chiêu hương Vãnhóa Việt trơ nên CƠI mo hơn nhưng cũng

"xỏ vờ” nhiêu thứ đà cỏ Dử sự đón nhộn iiy luôn luôn ý thức tinh thần hỏa nhập

không hòa tan.Những tiêu chuàn xưa cũ đôi VỚI giới “trọngnam khinh nữ” dôi với đản ông “tam cương ngù thường”; dồt VỚI phụ nử “ tam tòng tứ đức"cờphânCƠI trói

de chiu hơn về giới du là tiềm thức vần còn, sâu thám trongdớ vancòn bèn trụng

bên khinh, nhưng hộ phận lớncòng dan del dược thức tinh Minh chứng lá rất nhiềungười phu nừ nãm chức quyền lành đạo trong một bộ máytòchức Chung ta có phó

chù tịch nước, chu lịch quốc hộ), có nhiều người phụ nữ là CEO cua các tập đoản,

doanh nghiệp như tập đoàn I II Vietjet Air Vinamilk, họ đều là những người nữ,

trên thương trướng họ là “nữ tướng”, về tiêu chuẩn đỗi vời người phụ nừ cùng cơi

mờhơn Cõng, dung, ngôn , hanh vần được đề cao nhưng “tam tòng" tlú không bit

buộc Ngườiphụ nữ đương thời không cònquá lèthuộc váochồng, hay phai nươngvào con, cậy vào con nừa Họ có thô tự đi, tự phát triển bàngchinh đòi chân cua họ Tương tự, tiêu chí với một người dãn õng cùng vậy, "ngũ thướng" van được đè cao

nhưng "tam cương" không cỏn giữ nguyên các mối quan hệ ràng buộc náy doi với

người nam Các tiêu chỉ cơimớ như một luông gió thôi vàođời sõng cua ngườiViệt,

dặc biệt thích thủ và đón nhân là giới tre Vàcũng vi quátung hò cho những bữt phá

dõi khi người ta b| “quá đà" Một bộ pliặn giới tre sính ngoai, chuộng tư duy tự docủa các nước ngoài, đặc bict là phương Tây Họ khòng còn sự ngần ngại trong việc

bộclộban náng I lộ dề dàngtra lời cho quan niệm về tình yêu như sồng thưhay quan

hộ tinhdục trước hòn nhân là chuyện nên lảm Xà hội xưa cù đà có những hình phạt

vô cùng khát khe dối với nhừng hành dộng vi phạm dao lý Chúng ta có the hat gặp

hình anh cô gái trong phim "Thương nhớ ở ai” (2017) cua hai đụo diễn Lưu Trụng Ninh vá Búi Thọ Thịnh Phim dược chuyển thê từ ticuthuyct "Ben khống chồng” của

DươngHướng Mở đẩu bộ phimlà cành quaymộtcô gái treb) cắt tóc nham nhỡ bôi

vôi, trói tay trói chân ngồi trên mộtchiếc bè chuối thà tròi trcn sông Đỏ lả Lieu ■ một

cò gái chưa hoang, với cai thai đà sáu tháng ơ trongbụng Dãy cũng là một canh quay

ám ảnhnhiều người Cô gái trê ưôi dàp dở trên chiếc be chuối Cử mỗi lần chiếcbê

dạt vào bo thi lại bị những ngườitrong lang dây ra xa cùng những lời khinh khi.chui

bới, thỏa mụ So với hinh phụt của xù hội củ đổi với một cô gâi dám “ản cơm trước keng" là "gọt dáu bôi vôi thà trôi sòng" hoặc đuôi ra khôi lang dê khoi do bin dỏ thì quan niệm mờ vá hành động tâo bạo của tuổi trê hiện nay lả một cú xoay hoảntoàn ngược lại.Điềunàyvừatotnhững cùng vua thách thúc liêu chí cua truyên thòng

văn hớa VI tư duy mởkéotheo một sụ tha hờa rấtlớn.kéo giới tređến vói cuộc sống

tựdo nhưng có phần trụy lạc Lẩy minh chứng điên hình, tuõi tre không kế trai hay

gái dềurấtthíchhẹn hò ở quán bar các điềmhẹntụ tập, Ó những nơi dó họbị kích thích boi hơimen.bơicácchấtkíchthích nằm trong danhsấch chất cấmsứ dụng Hợ tro nên mat kiểmsoát và hành dộng hăng ban năng Vănhỏa cứ thế bị thòi thúc thay

dối nhưng lại vầp phái một bước hang, đó là chưa kịp hìnhthánhmộtthangbàng mới thi ngưởĩ ta đâtửbo nhùng giả trị cùa thangbang cù Đó là li do, quátrinhđô thị hóa

quá nhiêucám dồ, hệ lụy,

Đứng trước hoán cành xã hội như vậy nhiộm vụ cua văn học lá gì? Neu cử mài làvánnghệminh họa cỏ ôn không? Nguyền Minh Châu thát xứng dâng được gọi

lủ bậc khai quốc công thần cua giai đoan vân học đồi mới Vi õng đătuyên bố chấm

dửt giai đoạn vãnnghệ minh họabang tập phê bình"liày đọc lởi ai điếu cha một giai đoan ván nghệ minh họa " (19X7)

Năm 1975 lã dấu mốcchói lọi của dân tộc và cùng là dầu mốc cùa riêng văn

học Sau 1975, ván học dãn thay đôi từkhuynhhướng su thi sang khuynh hương thê

sự đừi tư vict VC nhưng đề tài ngoại biên, không xây dựng mót nhân vật trung tâm

không cómột điềm nhin cho nhân vật và càng không có ranhgiới cho nhân vật chinhdiệnvà phandiện một cáchrõ ráng Đó lã nhùng ghi nhặnVC sự đói mới cua vân hục.

Theo quán tínhcùa sự đòi mới dó, dặc biệt làsau năm 1986 Các kĩthuật vict cua nhà ván hon mức đồi mói vú dụt dênkỳ thuật viết hụu hiện đại Phùng Gia The

từng đặt ra sự chất vấn: “Rồi nữa ta cứ gọi mài vãn học sau 1986 là vân học đài mới liệu dà thoa đảng chưa, trong kht đôi mói tà ban chãi cua ván nghệ mọi thời?

(Nguyen Thanh 2017) Óngtiếp tục bồi them lí lecùa minh chovấn dề: "Tất nhiên,

lõi không ngây thơ ho ráng đương đụi là hàu hiện đại mà chi muôn nôi, trong cái đương đại hàm chữa những mâm mông (tâu hiệu cùa thi pháp hàu hiện (tại” Và “có

lihiều hướng cách tán văn hạc mã "hậu hiện đụi " chi tà mội"(Phúng Gia Thế 2008) Ông cùng dồng ý chưa có một chú nghĩahâu hiện đại hoán chinh vi ở la không cố

một irièt học hụu hiên dụi làm nen tang, nhưng chác chắn cócamquanhậu hiện dạt

có nhừng kĩ thuật, nhùng dấuân hậu hiện dại ờ cá nội dung và hình thức

Namtrong tấtca các phương diện đôi mới thi đối mói đè tài la dề nhạn thấy

vả dề thu hút sựhiểu kỳ, quan tâm đốndọc của độc gia nhẩt Vá đe lải bao trùm, tụo bước ngoặt cho vãn hực sau 1975 đặc biệt lá sau 1986.đó là những câu chuyện bámrất sát với bối canh xă hội thời hội nhập Có một bộ phận lởn tác phâm viết về quá

trinh dô thị hớa nóng thôn,trong đố xoáy sáu váodể lải đaođức xă hôi vả nhùng ảnhhươngtheo cà hai chiều hướng, trongdóanhhường tiêu cực nôi cộm hơn Người đọc

dề dàng bảt gàp hànhtrinh tha hóa, sự trượt dốc về đạođức trong nhânphâm cua cácnhân vật Sự tha hóaấy nó như "một thứ vi trùng ám thầm, tinh vi, len tôi vào tùng con người làm biền dói nhãn cách con nguài lúc nào không hay htêi " (lỉúi Như Ilái,

2020) MỘI bác sìnhư Thúy trong Tướng về hưu cua Nguyen Huy Thiệp vi tiền mà

dà dà tâm lâm một việc trãihoàn toàn với dạo lý dàn tộc,với gia phong nền nep gia

đình.Bá sai ôngCơ - người giupviệc,nấu những "mâu thai nhi” cho đánchó bẻc giê

Và khi dược chi ra bân chẩt cúa hành dõng ấy lả "ăn thit dồng loai" nhưng Thủyvẫn

không tinh ngõ mã đem lông trách mọi người, dặc biột la trảchõng bốchồng - Iiiột vị

tướng ưận mac nay dã về hưu llay trong Dèm diu dàng của Nguyền Thị Thu Huệ cũng gopphần vàomangđè tái dao đức tha hóa, dổi bui quanhân vát “lào thu trương già" dà trớ thành một con dê già đầy hào sác và thường xuyên giờ trò thấp hen với

nhân vật tôi - mộtnhân viên nừ ngaytrong phòng lãm việc Trong Không cớ vua cùa

Nguyễn Huy Thiệpcùng là mộtbức tranh chao đáo hỗn loụn cua Việt Nam thời bit dằu đỗi mới Tác phâmlà cảu chuyện xoayquanh gia đình lão Kiền - một thợ sửa xc;

Sinh - vợ mời cưới cua một thợ hớt tóc lá Can; Đoài -một còng chức ngànhgiâo dục

và Tốn bị bệnhthần kinh Giađinh lâo Kiềnvôcùng hỏn loạn, không có tôn ti trậttựthậm chí bâng hoai VC đụo đức Ngay tứ nhanđề tác phắm Nguyễn lluy Thiệpđâ hé

lộ sự trớtrêu vả nghịch litrong gia dinh lão Kiền bơi tinh cánh "khôngcó vua", một

gia đinh không cótrên đuôi, phép tắc Gia đinh lào Kiềnnhu một thè giói thu nhô mà

ờđó không có ngưởi cai quàn nên mọi việc dicn ra không cótráttựvã cùng cháng có vai vế Đinh diêm cua sự tồitệ là những dứaconngồibiêuquyết về cai chếtcùa cha,

nồi lo lảng của chúng hướngđen tải sân có the bị giành mát bời anh em chứ không

phai sứckhoe cua cha minh Đoai bao; “TÒI nghĩ bố già rồi IHỞ cũng thề cú đé chết

kì hrm" Tồn khóchu hu cấn hỏi: "ỷ chù Kham thể nào?" Kham báo: "(>«•anh thề não thi em the', cấn hoi; "Chủ Khiêm sao im thế?" Khiêmhoi;"Anh định thè nào?"

Cần bão: "Tài đang nghi". Đoài báo: “Mắt thi giờ ha mẹ Ai (tầng V bổ chết gia lay lõi biêu quyềt nhẽ" Cũng là sáng láccuaNguyền Huy ììucp truyện nganSung sông

là cà một thể giời tha hóa không phân biệt giai cap tảng kíp: từnhả tha, nhà giảo,

nhảsư dến đôi tinhnhàn tre đêutrớthánhkéđầu háng với cái ác Tie giâ đá lập trung làm nối bật tằt ca mọi câu chuyện dồn nen trên một chiếc dó và trên một chuyến dò

sang sông Dôi tình nhàn ngang nhiên "giơ trò khi” trước thanh thiên bạch nhật

''chàng trui luồn bốn ngón tay (ỊUU lần t hun (fuắn cùa cô gái". Tất ca mọi người vi

lòngáchọ sànsángCOI thườngmạng sống cua tháng bé con Một nháthơ "hiến kê":

“ Chí còn cách chột tay chú bé để cứu lấy chiếc bình". Tên cao gầy cẩm tay chú bẽ

keo mạnh, khiến tay chú bé đỏ hon "xước ca da” Tên cao gay gi dao vảocố chú bé

Và lất cá vờ òa ngạc nhiên vì trong tình canh đỏ tên cuớp lụi hanh động nhân vân nhất: Thòi đi! Trê con lù lương lai đẩy! Lùm gì cùng phải nhàn đức hàng iỉầti

Điẽmqua một vải minh chưng ta thẩy ring, du từ chói cũng không dưực bôi không khi cua thời dai hậu hiện dại đang bao trùm lên cuộc sống, lối tư duy cua con

ngưói thời dai đó Vànhávăn nhùng ngườithư ky trung thánh của thờidại.sỉ không

thế tránh khoi một cam quan mới trong sinh quyên mới, đó là cam quan hậu hiện đại

trongngòi bút cua minh

ỉ ỉ 2.2 Những “ trải ngọt đàu mint" mang dấu tin hậu hiên đại cùa vãn học Nam

Đất nước Việt Nain nhờ bé đi sau the giói vá các nước lien bộ vẻ nhiều một

nhưng dã có một tốc độpháttriểnratnhanh sau dổi mớivả mơ cứa hội nhập Ý chúngtôi muốn nhanmạnhràng, các công trinh khoa hục la thanh quã cũangười nghiên cứu

dã ra sửc tim tòi vàchửngminh rằngcỏ dấu ấn hâu hiện đại ớ một số tác giá cuaViệt

Nam Cụ the là “ Việt Nam từ sưu Ỉ9MỖ co hiịn tượng náo nên gọi hì “hậu hiện đạt " không, hay cứ như cù mà gọt: sự tiếp nỗi sử thi phtin sữ thi hay tiếp tục hiện dai lioá ?” (Phung Gia Thế 2008) Chung tôi đồng linh quan diêmVỚI nhã nghiên cứu Phùng Gia Thế hìmh trinh văn họctừnàm 1986 denhiện nay là hânh trinh “lột xác*’

liên Lục, cónhiều dôi mới so VỚI giai đoạn truớcvãnluéulac gia dổimới so voi chinhminh trôn conđường sáng tạo nghệ thuật Những đồi mới đãng khích lộ như vậy nôn

chi thèm cảc tiềntố cho tên gọi nhu "sự ticp nối”, "phan","sụ tiếp tục * thi không nỏi lên dược thảnhquãđích thực Theo chúng tôi gọi "hậu hiện dại** là thoa dáng và

till nhiên hậu hiỳn dụi chi là một trong nhiêukhuynhhướng đôi mới cua vãn học sau

1975 ớ nước ta

Vậy có hay không vồn họchậu hiện đai ớ Việt Nam? Chúng tôi xin liệt kè sau

dây dê làm nunh chứng:

Nếu Nguyền MinhCháu dược COI lả người mớđường cho công cuộc đôi mói bắt đầutừ nãm 1975 thì Nguyen Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài được xem lã hai con

ngựa song song kéocò xe ẩy phát triẽn và dạt nhừng thành tựu mơđầu líai tâc gia

ấy được ghi nhãn cỏyếu tổhậuhiện đụi qua bài viết “Nhũng dấu hiệu cúư chu nghĩa hậu hiên dại trong văn học Việt Nam qua sáng rác cùa Nguyen Huy Thiệp và Phạm ĩhf Hoài " cùa Lâ Nguyên (2011) Chính i.â Nguyên nhấn manh rủng trongvân học

Việt Nam chưa xuất hiện các trường phái, khuynh hướng hay trào lưu hậu hicn dại

với ý nghĩađầy đu Nhung tác giã đặt kỳ vụng sồ tim ra nhùng dầu hiêu có lliè gọi

là các yếutốhậu hiên đại trongsángtác cua một so cây hút tiêu bicu mã cụ the lãtác

gia Nguyen HuyThiệp vã Pham Thị Hoài Đau hiỹu đầu uén tiong sáng tác cua hai

tác giã là nhừng thế giới vô nghĩa, vô hồn "«êu Nguyễn Huy Thiệp là nhà ván cùa những cân chuyện về cài vô nghĩa cùa thể sự nhún sinh thi Phạm Thị Hoài lừ cây bút cùa những bức tranh về một nhân loại vồ hồn ” (Lã Nguyên, 2020) Những câu

chuyện thế sụ nhân sinh cua Nguyen HuyThiệp vú Phạin Thị Hoải lá cam quan cua

ca một thời dại, haychinhlà cam quan hậu hiên dại Bài viết của Lã Nguyên như kim

chi nam cho rất nhiều nghiên cứu Ire đủ cát cõng liếp lục đi tìm dắu an hậu biện đại

trong hai tác già tài năngnảy Tiếp tục với bâi viết “Khuynh hường hậư hiện đại trong vảnxuời Việt Namsau /ỈW (2016) của Phùng GiaThế Ongcũng chi ra dau ấn hậuhiện đại ờsáng tãc Nguyền Huy Thiệp lã tử truyện bao trùm vềsự vô nghía trớtrêu

cua cuộc dời sụbê tha nhềch nhác tham hại cua con ngươi, sự bo vơ lạc loài cua cái

đẹp, và cá bóng dáng của chú nghĩa hưvô (Tướng về hưu Khàng cỏ vua, Con gãi thuy thán Muồi cua từng Kiềm sac, Vâng lưa Phàm tiết ).Tiếp tục theo gợi ý cua

nhà nghiên cứu Phùng Gia The sáp xếp các- nhả vàn với lối viết inang kỹ íhuụt hậu

hiện dụi rằng “ Giai doạn hai lừ sư tiếp nỗi cua mót the hị nhà vãn ít hùn tàm hơn rề chinh trị thời cuộc, thực tề dà đấy rttộc clurí nghị' thuật đì xa him Hụ gồm Nguyen Việt Hà Hồ Anh Thái Nguyễn Binh Phương mụt số người khác Giai đoựn thứ hu là thề hệ "phá cách "gần dây với ỉnrasara, fhịng Thân Lẻ Anh Hoài " (Phùng GiaThê, 2016) Vậychúng tôi liếp lục đi khao sát thảnh quà trong sáng tác cùa các nhà

văn Nguyen Việt Hà Hồ Anh Thải Nguyen BìnhPhương, về Nguyen Việt Hádượcchứng minh rộvớicác dâu ãn háu hiện dại quacông trinh "Dau (in hâu hiỳn dựi trong tiểu thuyết và truyện ngắn cũa Nguyền Việt Hừ " (2017) của tãc gia Nguyen Thị HồngMinh, Trướng ĐạihọcSưphạm Thành pho llồ Chi Minh Tác gia đà dày còng nghiên

cửuvàclnmg minh trong sáng tác văn xuôi cúa Nguyen ViệtHã có hiện thực be bộn dẩy hoài nghi, phi lý cố những con người thờ ơ, vô càm, dầy hoài nghi, từchoi bán

thê Vời cốt truyện phi trung lain, kèt cầu láp ghep phân manh, giọng điệugiễunhại,

lien vãnbân Tất cả dà góp phần tao dựng thànhcóng những tác phàm mangnhiều

dẵu án háu hiỹn dai Bâng những nổ lực dồi IIIỚI chỉnh minh Nguyền Việt llá dâ cỏ dược thành cõng vả dứng vào danhsách the hê thứ hai cùahàngngù nhà vãn viết theo

khuynh hương hậu hiện đại (theo sắp xép cua Phùng Gia Thề)

Song song cùng nhá ván NguyềnViệt Hả, có cây hút Hồ Anh Thái cùng dược

chứng minh cóyếutóhậuhiện đại rd nét qua luận vănAnh hưởng cưa chù nghĩa hậu hiện đại trong tiểu thuyết Hồ Anh Thái(2ữ\I) của Hoàng Anh Tú Đụi họcĐãNầng.

Và bài viết Hồ Anh Thái và (lâu ấn hậtt hiện dai (2013) cua tác gia Bùi Thanh Truyền

Cácnghiên cứu về HÒ Anh Thải ờgớc nhìn hậu hiện đại hụđều tim ra ỏ tác gia nảy

có những dấuhiệu rô net Trước het về nội dung thê hiện: dó lá dề tải lo âu dự cám

Ba mươi mốt truyện ngủn trong hai tãp Tự.lự 2Ỏ5 ngày vã sấp đựt và diễn làba mươi mốt mành ghcp chầp nối thành cuộc sống Thè hiện tinh vi nồi ngắc ngoải, nhếch nhác đánh mất phương hướng cua cơn người trước xỉ hội đày bát an Diêm I1ÔI bật

trong sáng tác cùa Hồ Anh Thái lã thủ pháp tay trắng nhân vệt hay còn cỏ cách gọi khác "nhũn vật rát nhiều diều khổng" (chừ dùng cua Bùi Thanh Truyền) Dáy dặc

trong tác phẩm của llồ Anh Thái là nhùng nhản vặt không tên không tuổi, không nguồn cội Khi thi nhàn vật dược gãnvớinghề nghiỳp địa vị như: ônggiámdốc, võ

sư ỏng sư, bá viộn phó g;ì chuyên viên, ông viện trường, chị nhàvăn,ỏng Việtkiều;hay nhan vật dược gãn VỚI mức độ vạt chấtnhư: hai cô bựII mộtcó ba triệu,mộtcô

hai triệu, lioặc là nhân vật bị sổ hóa: ông sô Một, bà số Hai, cô số Ba số Bon, ông

A õng B chủc Bâng những cách ấy con người bi ném ra giũa cuộc đời Những

thânphậnvòdanh khiếnconngườicó nguycơbị huy hoại danh phận Đó là tinh thần

hoài nghi, lạc loài trước cuộc sống cua xỉ hội hâu hiện đại Đẽ làm nôi bật tát ca òng

ke lại cốt truyện bàng một giọng diệu đẩy chất giễu nhại, hệ thồng ngôn từ dung tục

xuất hiện với tần $0 dày đặc trong trang viết cua õng Và chinh nhùng bứt phá này,

Hồ Anh Thái đâ trớthảnh một trong nhùng nhà vãn ởhàng ngùtiên phong cua vSn

học nước nhà

The hệ thứ ba (vẫn theo cách nói của Phung GiaThe)có the kêđếnĐộng Thân I.é Anh Hoài, về Dang Thân, ông cùng được cho là một nhà vân hậu hiện dai Bài viết "Siêu thỉ t hừ cưa Dứng Thân " (2012), Phùng Gia Thế đá chi ra nhửng dấu án

hậu hiên dai trongsáng tác cua Dăng Thân noi bát làtâm thửc giái thiêng The manhcua ông lã gièu nhại, lụt tằy Giễu nhai cùa DẠng Thân không hán học không gân,

mà gắn với bỡncợt, chơi giỡn. “ỞDộng Thán ỳ thức hướng về hậu hiện dai iỉâ dưưc chuyên hứa vào trang sừng tác một cách tư giác và tự nhiên ■■ 1871- Không phái sáng tác nào cứa Dăng Thân cùng mang linh hâu hiện đại Song dọc inôt số truyện ngăn

cua anh nhưMa net, Ma nhòa Ị net ii], Hiếp, Yêu ngườita nhận ra sự hái hước,bdncợt được quán triệt nhir một nguyên tẳc thi pháp đê thiết tụo vànbàn và the giới hình tượng Khôngđau đ<ýn, cũng chăng cần khãc khoái xót xa .Mu net Ma nhòa [net it], Hiếp Yêu cùa D$ng Thân thâm nháp vào cuộc đòi bàng hình tưựng người trầnthuật ưa cười cợt và luôn mang theo thông diệp: hây vui VC lên mà chung sống với Cỗi nhângian “lộn àu" và “bát nháo" den d| 111Ương này.

Tạ Duy Anh cùng đươc chửng minh códấu ấn hậu hiện đại qua luậnvãnDau

ấn hựu hiện dụi qua tiểu thuyết Tạ Duy -inh (2011) Đoàn Thanh Liêm Đai học ĐàNang Củng với đó, nhà nghiên cửu Nguyền Vản Tùngtrong bải viết "Bàn về thuật ngữ văn hục hậu hiện đại cũng nhân mạnh: "Ớ Việt Nam có vủn học hậu hiện dại chưa? Cồ thế trá lời rằng, trong mật sổ tác phàm ván xuôi ra dàì vào những nám cuối thế k) XV dữ có những dẵu tin cùa chu nghĩa hậu hiện dụi Tiêu thuyết "Thiên thằn sám hối" cùa Tợ Duy Anh là một vi dụ khá rò "(Nguyen Vfin Tùng 2012) Ông

nhấn manh sơ dì lấy dẩn chứnglà tác phàm Thiên thần sâm hùi.bơivìnhân vát chinhtrong truyện là một nhãn vật gia tướng(mộtbảo thai còntrong bụng mẹ), những mãnh

doựn cuộc sống dược tái hiện qua cam nhận cua nhân vật thai nhi ấy

Ngoài ra có thê kể dẻn nhiều cái tén từ cây bút văn xuôi đến cây bút thơ như

Vù Dinh Giang Thuận, Nguyễn Thị Kim Hoa, Nguyen Ngọc Thuần, llòa Vang Vi

Thúy Linh Lẻ Đạt và tất nhicn lả Sương Nguyệt Minh - một hiện tượngđộcđảo

vi õng không chi đối mới trẽn hanh trinh lịch đại mả còn đỏi mới $0với chinh ông.Vậychúng ta tự tin khángđịnh ràngở Việt Nam ricng tronglình vựcvãn học đã côhậu hiện đại, dà có những mùa quá ngọt đầu tiên Chi códiều lá nờ chưa trờthànhmột trào lưu hoán chinh, mạnh mè đến búng nô Bới vậy má thuỳl ngừ câm quan hậu

hiện đại làrất hợp lý dè sưdụngtrongtrường hơp như vậy Câm quan hậu hiện đại ỡ

góc nhìn cùa chung (ôi lâ một cáchcãin nhận, một góc nhìn cua nhả vănbị chi phoi

mạnh mẽ bơi bối cành xà hội vãn hóa thời hậu hiện dại thòi kỷ trị thời công nghệbao vây cuộc sõng, công viộc,cách suy nghĩ cũa con người ờ thê ky XXL

1.2 Sổng tác cùa Sương Nguyệt Minh - những tác phấm mang cam quan hậu

hiệnđại trong vãn xuôi Việt Nam dầu thế ki XXI

1.2.1 Sáng tác cua Sưong Nguyệt Minh trong công cuộc dôi mới ván xuôi

Viỹt Nam dầu thếkỹ XXI

Văn xuôi Việt Nam sau 1975 tạo một bước ngoặt lịch sử vớinhiều biên dồi

mạnh mỉ vả sâu sác VỚI sựgiao lưu vănhóađachiều, đaphươngđâgóp phanthúc

dấy thèm khát vọng tìm tòi khâm phá làm mới, làm khác của mồi nghệ sĩ—.Đồng

thời để đáp ứng được th| luẻu cua độc gia vân chương không thể đung đo lảm ngơ

bãt buòcphài thoát ly, đòi mới

Trước hèt lã dôi mời đetãi.Có những dê tài vầnmang tên gọi cũ những bang

một gỏc nhìn mói lối tư duy cởi mở, ngòi bút cham vào nhưng máng, nhùng vũng

mả dược gọi la "vungcẩm” so với giai doan 1945 • 1975 Vănxuôi de tài chiên tranh

sau núm 1975 gia (ăng thêm chất đời thường, gia tâng thêm khuôn m$tngười phụnừ.treem Nhẩm lấp dây những mặt khuất lấp cua chiền (ranh chua bao giò dược nhác

tới ớ trang vân sử thi giai đoạn trước Đe tái chiến tranh xoáy sâu vào những bi kịch, những dichứng kinhhoàng dê tàng tiếng noi tố cáo cua linh thằnnhàn bán Ngoái ra

dể tài chiến tranh còn được nhìn tử lãng kínhkỳ ào, thế giới tàm linh Vi dụ như sền

trần Ịtan cùa Lưu Sơn Minh,ai cùng xót xa với nỗi đau cua người I1K cócon trai là

liệt sĩ Nỗi dau cua người vợ không the dược làm mẹ khi mà dau đáu baonhiêunâm

chờ chồngđi chiến trận trơ về trongMười hư bển nưứi cua Sương Nguyệt Minh Bencạnh, láy chiến tranh là một “siêu để tải" (chừ dung của Bùi Thanh Truyền), thi văn XUÔI sau 1975 côn hướngtới đè tài thu hút hơn, đó lá một loạt sáng tác có tinh dối thoại lại viin họcdân gian, lịchsưquá khứ như “giả cỗ tich","gia lịch sư" cua NguyênHuy Thiệp, Nguyền Thị Thu Huệ, HòaVang, V Ban, VòThị Hao, Bèn canh đổi mói

đề tái vfln hục sau 1975 cỏn tạo bước ngoặt trongtưduy nghệ thuật ve con người Nhân vật ưong tác phàm không còn là hỉnh mầu là dai diệncho mỏt the hệ, không

chuộngkiêuconngười sư thi - những con người đụp đền mứchoàn hao.thành Ihiỹn

mà nhàn vật sau 1975 dược xem xct ớ nhiêu tọa độ, con ngườitrởnenphửctạp, lường

diỹn, hay noi cách khác“conngười lãmột tiéu vũtrụ đầy bi ân không thè biết trước” Chinh vi the không the dũng một báng tiêu chi Iruyềa thống dề đánh giá con người

giai đoạn này dirợc nừa Chủng hạnnhân vật họa sĩ trongBức tranh cua Nguyền MinhChâu Không thế đánh giá anhấyphân diện,cùng không thê ca ngợi anh ấy với phầm

chất tru việt, cần nhiềugóc nhìn đè thấy hànhtrinhtựvấn cua anhcũng chính là hành

trinh hoanthiện cua mỗi con người chúng ta Vá xu hướng each tân thứ ba cua vân

học Việt Nam sau 1975 dó là cách tân trong hê thống the loại Ticu thuyết không còngiừvị trí nồi bật như giai đoanvăn nghè minh họa nừa, vi không cằn inộl the loai đo

dược chiều dài cùa cuộc chiến, chc phủ được pham vi bao la cùa chiến trường Lúc

này vi tri nôi bật đo được thay thẻ bơi truyện ngắn Lan vảncũng to ra khá hop khâu

vị cùa côngchủng lúc này.vi ưu the cùa nó là gọn gàng, cò đúc, vần mang thông tin dầy du xác thựcdèn cho nguôi dọc Không dưng lại ơ do ranhgiới thê loụi băt dầu

bị xóamờ.xuất hiệnsựtương tảc the loại, tạo nén nhùng liên vàn hãn bất tân

Trong quỹ dạo ẩy ngoi bút cua Sương Nguyỳl Minh không baogiởtrài khoi

phạm vi ranh giới Ông đàút kịp nhùng đối mới nhừng xu thế để tạo nên một sựvận dộng trong sáng tác cua ông Sưoĩig Nguyệt Minh sinh nãm 195# lên thật là

Nguyền Ngọc Sơn là người con của xả Yên Mỹ huyện Yên Mỏ tinh Ninh Binh Quê hươngõng là một vung đất dược ngụ trị bơicác dãy núi đá bao quanh, haycòn

gọi la vùng dất bán sim bán địa Điểu này dồng nghĩavới việc thiênnhiên không ưu

ái ban tặng cho những người con Yên Mô Ching vậy, Lý Cóng Uàn nàm xưa đâquyếtđịnhdời dô ve Thảng Long, vì lýdo lớn nhắtlá địa hình cua vung dất này Theonhà vua thí vùng dẩt chi toàn núi đá như vậysê không the cócơ hội cho người dân

được trồng trọt vá chăn nuôi nên nhà vua dã quyết đinh dời đò đen dồng bảng châu thô Cũng vì thiên nhiên không ưu ái nhưng đôi ngược lai nơi đày rát giau truyền thống hiếu học, chuộng văn chương chữ nghía Đó cùng chinh lànềntang hìnhthànhnen tâm hồn và tài nâng cho nhâ vàn Không chi vây, gia đinh cũng là cãi nôi quantrong đẽ hìnhthành nèn lay bút Sương Nguyệt Minh hỏm nay Ngay từthuở nho ông

dã dam mê dọc sách Kho sách ẩy lả từ ông nội của nhà vãn õng nội cua ỏng lả mộtngười gioi chừ Nho nhất làng, lại thèm sự chàm chi ghi chép, cụ cằn thun dền múc,

sơ con châu minh không biết chừ Hân cụviết "song ngừ”, trcn chữ Hán dưới chừ

Quốc ngừ Trong sỗ rấl nhiều sách ghi chép, ông thường ghi lờidặn: "Quyển sách

này de lại cho cháu Sơn'’ Người ta truyền tai ông cu rat giòi xem tưởng số và có ỉè

ỏng dã nhìn thây tư chút cùa người cháu nội minh " (Yèn Trang, 2006) Ngoài ra,

cuộc đởingườilinhcùng làmộtyếutố quantrọnganh hưòng tời bút lực cua nhảvăn

Sương Nguyệt Minh nhậpngũ tháng 2 năm 1975 từng chiến đấu ờ chiến trường bicn

giới TâyNam Việt Nam Cuộcđờingười linh đâ cho ùng nhừng trãi nghiệmđèông

viết nên mỏi trang văn đậm chài nông thôn và chiến tranh Mỏi trang vẻ chiến tranh,

giống như õng đủ viết bằng cá trái tun, ký uc cúa một người linh trê.Những người

linh tựngầm ra vã "xác lập" cho minh một ten gọi rieng "ben nước thứ mười ba"

Ngoài nliửng yếu tồ khách quan có anh hương đến văn nghiệp cua SươngNguyệtMinh, chúng ta không the phu nhận những cổ gắng của ông trong suốtnămthảng trản trơ Trước khi bẩt tay vảomồitrang viềt ôngcũng lự đặt ra cho minh những

“nguyên tắc" hay chính lá nhừng quan điềm nghệ thuật Quan diem đầu tiên có thể giúp ta lý giai một phàntại sao trang vãn của õng của mọt nlú vãn nam khi viết vềphụ nừ lụi xúcđộng, thấm thìa, len lỏi vào rìmg mạch dập CUII dộc gia dềnvậy! Õng

cho răng:''.Két dẽn cùng, vãn chương chính lù thân phun cun nguùi Quan diêm nây

cho thấy, ông luôn quantâmđến thân phận cứacon người, trong đó đặc hiệt quantâm

dền thân phận người phụ nữ - người hàuphương, người nòng dàn.người linh Vàdủviết dề tài gì, cái dọng lại lăng lại trong suy ngâm cua ngườidọc là thân phận éo le,

ngang trãi cùacon người Dọc về Sương Nguyệt Minh,chúng tôi cởn bàl gápnhả văn

chia sê: "Mỏi lấn viết là một lần lùm mài khùng chi mình khác vời người khúc, mu Con phai khác với chinh mình trước dày Có lè CỠI "tụng" cùa tòi phai í ụa qượy, luồn luân thay đồi dê du giọng điệu, du phong cách'" (Hoà Bình 2018) Cùng giống nhiềunhà vàn khác, luôn trántrơ đôi mới, cáchtản Và đặc biệt, Sương Nguyệt Minh mong muốn có một sụ đôi mớicho với chinh mình Vả quathật, óng đă có một hanh trinh

viết văn từ bút pháp truyền thống, trừ tinh den bút pháp ma mị huyền ảo Minh chứng

lủ từ tãp truyện Người ớ bền sông Châu (2001) đền ỉ)f hương <2009) Không chi vậy quan niệm về nghề vãn ông cỏn rất de cao vai trò của dộc giá Ỏng vui vé chia sẻ:

"túc phẩm bầu lên nhà ván dê trơ thành một nhà tiếu thuyết thi hầu như nhà ván nàơ cũng khao khát, còn cỏ dược ỉà nhà Tiêu thuyết hay không thì hãv đề bạn đọc dành giá ", Ilãnh ưinhchinh phục sư chú ý cưađộc gia cũng đu thóithúc nhávănphai đổi

mới phải khác người và khác chinh minh Qua dờ ta hiếu ràng không phai tự nhiên

có một Sượng Nguyệt Minhnhưvậy xuât hiện trong lang vàn Trên hanh trình dổi

mời cũa vân hục đất nước Sưưng Nguyệt Minh cùng không nảm ngoái quỳđạo ấy

Dùđến với nghiệpvãn muộn vậy dó, nhưng tác giá vần gặt hái dược nhừng thànhqua

không hê khiêm tôn vói ngòi bút cua minh,như:Giãi thướng cuộc Ihi bút ký bâo Giảodục thời dại năm 2004 với tác phàmNhọc nhấn gieo chữ vừng cao: Giái thướngcuộcthi truyện ngan cuộc thi Nhàxuẩtban Giáo dục vời tác phẩmNhùng bước đi vào đời.

năm 2004: Giai thường Vãn học nghệ thuật Bộ Quôc phòng 5 nãm 1099 - 2004 với tập but ký Trong C-WJ đại hẵng thủy, (ìiai thướng cuộc thi tập truyện ngăn cua Nhà

xuất ban Thanh nicnvới tập truycn ngắn Dỉ ÌỊIIƠ dồng chiều, nãm 2004: Giái thướng

cuộc thi truyện ngằn Vãnnghệ Quàn dội VÓI tác phàm Ban kháng Ún bring ván nảni1996:Giãithướng truyện ngắn cuộc thi Cây bút vàng của tợp chi Văn hóa - Vânnghệ

Còng an (199N -2001) với tác phàm Lưu cháy trong rưng hoang: Giái thương cuộc

thi hút ký Đài tiống nói Việt Nam năm 2002 -2003 VỚI lác phàm Dèm Pà Cò; Giãithương cuộc thi truyện ngân baơ Vãn nghệ năm 2003-2004 VỚI tác phàm Mướt ba hến metre: Giai thướng llội nhả văn Việt Nam nãm 2010 vời tập truyện Dị htnmg

(2009); Giái thườngvãnhọc về biên giưi hái daơ năm 2020 VỚI tác phấm Trường sa

kỳ vỉ và gian lao - giai thương nàyrất đảng tự hàơdổivớimột quàn nhântrơng hàngngừ lực lương vù trang cua nước nhá

Cuối cùng, khi nhác đốn Sương Nguyệt Minh, bạn dọc không thê không trântrọng một nhàvân luôn âm thầm trân trơ với thới cuộc Ngoái nhùng bái binh còng khai cua ông trên trang cảnhân cua mình tròn mạng xã hội Ông còn đóng vai trò lã

mộtthư kí cân cù cua dại dịch thể ki - dại dịch COVID -19 di cán quét qua nhiều

nước trên the giới và từ tháng 12 nđm 2019 đen thời diem hiên tại chưa thầy hôi kết

Bao nhiêu tran trơ, điêu muốn chia se dược the hiện rất rồ trong tập bút ký Ấ7ữ dại dịch thề ky Covìd 19 di (2021) Dọc cuốnsách đo banđọc có the hĩnh dung được quá trinh dièn biến cua dịch Dù dại dịch COVÍD -19 chưa den hồi kết nhưng dà có quả nhiêu điều đãng kè đãng nói dang ghi chép lại tir mộl hiện thục nong bong vãkhốc liét Bèn canh nhừng người giá dối cơ hội trục lơi.chủ quan, lơlà.lo sơ.hoang

mang, kỳ thi, thậm chi vỡ cam VƠI nồi đau đống lo«i thi sổ dõng la những người chân thưc thiện lương, lửte can đảm tận tuy tinh táo,giàu tinh thương yêu thằm