- Tác phẩm của ông giàu chất trữ tình, cảm hứng nổi bật là ca ngợi tinh thần yêu nước của nhân dân.. Cây tre là người bạn thân của nông dân Việt Nam.. Tre gắn bó lâu đời với con người đặ
Trang 1Tác giả - tác phẩm: Cây tre Việt Nam - Ngữ văn lớp 6
I Tác giả
- Thép Mới (1925-1991), tên khai sinh là Hà Văn Lộc
- Quê ở quận Tây Hồ, Hà Nội nhưng sinh ra ở Nam Định
- Sáng tác phong phú: báo chí, bút kí, thuyết minh phim
- Tác phẩm của ông giàu chất trữ tình, cảm hứng nổi bật là ca ngợi tinh thần yêu nước của nhân dân
- Tác phẩm chính: Cây tre Việt Nam, Kháng chiến sau lũy tre trên đồng lúa, Trung
thu độc lập, …
II Tìm hiểu sơ lược về tác phẩm
1 Thể loại: Thể kí có tính chất tùy bút
2 Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:
- Sáng tác năm 1955
- Là lời bình cho bộ phim tài liệu “Cây tre Việt Nam” do các nhà điện ảnh Ba Lan thực hiện sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta kết thúc thắng lợi
3 Phương thức biểu đạt: Thuyết minh, nghị luận, miêu tả, biểu cảm
4 Tóm tắt:
Trang 2Cây tre là người bạn thân của nông dân Việt Nam Tre (và những cây cùng họ) là thứ cây có mặt ở khắp mọi nơi trên đất nước ta Tre có một vẻ đẹp giản dị và nhiều phẩm chất đáng quý Tre gắn bó lâu đời với con người (đặc biệt là người nông dân) trong cuộc sống hàng ngày, trong lao động sản xuất và trong chiến đấu bảo vệ quê hương, đất nước Tre là bạn đồng hành của dân tộc ta trên con đường đi tới tương lai
5 Bố cục:
Gồm 3 phần:
+ Phần 1: Từ đầu đến “chí khí như người”: Giới thiệu chung về cây tre Việt Nam + Phần 2: Tiếp theo đến “Tiếng sáo diều tre cao vút mãi.”:Sự gắn bó của tre trong
sản xuất, chiến đấu và đời sống con người Việt Nam
+ Phần 3: Đoạn còn lại: Cây tre là tượng trưng cho tâm hồn và khí chất con người Việt Nam
6 Giá trị nội dung:
+ Cây tre là người bạn thân thiết, lâu đời của người nông dân và nhân dân Việt Nam Cây tre có vẻ đẹp bình dị và nhiều phẩm chất quý báu Cây tre đã trở thành biểu tượng của đất nước, dân tộc Việt Nam
7 Giá trị nghệ thuật:
+ Nhiều chi tiết, hình ảnh chọn lọc
+ Phép tu từ: nhân hóa, so sánh, điệp ngữ…
+ Lời văn giàu cảm xúc, nhịp điệu
III Tìm hiểu chi tiết về tác phẩm
1 Giới thiệu khái quát về cây tre
Trang 3- Là người bạn thân của nông dân, nhân dân Việt Nam
- Đặc điểm của cây tre:
+ Vào đâu tre cũng sống, cũng xanh tốt
+ Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn
+ Tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc
→ Nghệ thuật nhân hóa
→ Tre thanh cao, giản dị, chí khí như con người
2 Sự gắn bó của cây tre với con người trong lao động sản xuất và trong chiến đấu
- Trong lao động, sản xuất:
+ Tre trùm lên âu yếm bản làng, xóm, thôn
+ Dưới bóng tre, giữ gìn một nền văn hóa lâu đời, con người dựng nhà, dựng cửa,
vỡ ruộng, khai hoang
+ Tre là cánh tay của người nông dân
+ Tre vất vả mãi với người: cối xay tre nặng nề quay
+ Tre là người nhà, khăng khít với đời sống hằng ngày
Trang 4+ Tre buộc chặt những tình cảm chân quê
+ Tre là niềm vui của tuổi thơ, của người già
+ Tre chung thủy
- Trong chiến đấu: tre là tất cả, tre là vũ khí – tre xung phong vào xe tăng, đại bác, tre giữ làng, giữ nước, tre hi sinh để bảo về con người
→ Tre gần gũi, gắn bó với đời sống con người
3 Vị trí của tre đối với đất nước trong tương lai
- Tre vẫn cong nguyên vị trí trong tương lai khi đất nước đi vào công nghiệp hóa: tre vẫn là bóng mát, tre mang khúc nhạc tâm tình,…
- Tre mang những đức tính của người hiền, là tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam