Bài viết này sẽ đề cập tới các chương trình MBA mà các trường đại học kinh tế-quản trị, kỹ thuật-công nghệ thường dùng làm diễn đàn trao đổi giảng viên, học viên và để tìm kiếm đối tác t
Trang 1International Executive MBA Study Program
as Part of the International Cooperation Strategies of the Universities
Chương trình MBA quốc tế Trong chi ến lược hợp tác quốc tế của các trường đại học
Nguyen Hoang Tien, PhD Czestochowa University of Technology in Poland
Tóm t ắt: Hợp tác và đặc biệt là hợp tác quốc tế là xu hướng chủ đạo không
chỉ trong giới kinh doanh ngày nay Các doanh nghiệp, các tổ chức để tồn tại và phát triển cần phải hợp tác, liên kết với nhau nhằm củng cố thế mạnh và lợi thế cạnh tranh vốn có của riêng mình và tìm kiếm những thế mạnh và lợi thế mới Các trường đại học cũng không thuộc phạm vi ngoại lệ Bài viết này sẽ đề cập tới các chương trình MBA mà các trường đại học kinh tế-quản trị, kỹ thuật-công nghệ thường dùng làm diễn đàn trao đổi giảng viên, học viên và để tìm kiếm đối tác tiềm năng trong hợp tác
quốc tế, liên kết đào tạo nhằm đưa thương hiệu của trường lên một tầm cao mới
T ừ khóa: Chương trình MBA, hợp tác quốc tế, liên kết đào tạo, đại học quản
trị kinh doanh, đại học kỹ thuật công nghệ
Tóm t ắt: Cooperation and international cooperation are mainstream trends not
only in business today Businesses, organizations for the purpose of their existence and development should cooperate and connect with each other to maintain their own strengths and competitive advantages and establish new ones The universities are not the exception This article will analyze the MBA programs that are used by schools
of economics and universities of technology as a forum to exchange academic teachers, students and to search for potential partners in international cooperation to bring their trademarks to a new height
Key words: MBA program, international cooperation, business school, university of technology
GI ỚI THIỆU
MBA (Master Business Administration) là một tấm bằng về quản trị kinh
doanh không chỉ dành riêng cho sinh viên mới tốt nghiệp khác chuyên ngành, các doanh nhân, mà các đối tượng khác như kỹ sư, bác sĩ thậm chí là các ca sĩ và giới showbiz cũng có thể tham gia quá trình đào tạo và được cấp bằng Không hiếm trường
hợp các giáo sư chuyên ngành kỹ thuật hoặc khoa học tự nhiên cũng đăng ký tham
Trang 22
gia khóa học Các đối tượng học viên có nền tảng (background) hết sức đa dạng này đến từ rất nhiều ngành nghề lĩnh vực kinh doanh khác nhau với thâm niên kinh nghiệm nghề nghiệp và mục đích học tập cũng rất khác nhau Trong nền kinh tế thị trường, khác hẳn với thời kỳ bao cấp, mọi cá nhân đã tốt nghiệp với tấm bằng đại học phải tự xác định vị thế của mình trên thị trường và chỗ đứng trong xã hội và tự tìm kiếm cơ hội phát triển cho chính mình Ở một khía cạnh nào đó, tất cả trong số họ đều là doanh nhân và rất cần đến kiến thức về quản trị kinh doanh để có thể thành đạt
và thăng tiến trong sự nghiệp trong lĩnh vực ngành nghề mà mình đã chọn trong môi trường kinh doanh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế như ngày nay Chính vì vậy, một chương trình MBA đẳng cấp quốc tế có thể trở thành cầu nối giữa các trường đại học trong và ngoài nước, giữa các giảng viên trong và ngoài nước, giữa các học viên trong
và ngoài nước để có thể hợp tác với nhau, kết nối và khai thác thế mạnh của nhau, cùng nhau phát triển bền vững Đấy cũng là mục tiêu của hợp tác quốc tế và liên kết đào tạo giữa các cơ sở giáo dục đại học trên khắp thế giới
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa đang diễn ra với cường độ ngày một gia tăng, hợp tác quốc tế là một xu hướng chủ đạo tất yếu của các tổ chức, các doanh nghiệp các ngành nghề, các trường đại học để có thể học hỏi kinh nghiệm nơi đối tác, chia sẻ nguồn lực và tiềm năng, tìm kiếm những cơ hội phát triển mới, quảng bá thương hiệu sản phẩm trên trường quốc tế, thu hút thêm các nhóm đối tượng khách hàng Vài trò của các chương trình đào tạo MBA đối với quá trình
và xu hướng hiện hành của xã hội và nền kinh tế hiện tại này như thế nào Tác giả sẽ trình bày những tham luận của mình dựa trên phân tích thực trạng của hai trường đại học lớn nhất của Ba Lan, một là trường kinh tế: trường đại học kinh tế Warsaw
(Warsaw School of Economics) hai là trường kỹ thuật công nghệ: trường đại bách khoa Warsaw (Warsaw University of Technology) Cả hai trường đại học này đều có
chương trình MBA liên kết với các trường đại học tốp đầu thế giới, đã và đang được triển khai trong nhiều thập kỷ qua và luôn thuộc tốp đầu trong bảng xếp hạng các chương trình đào tạo MBA trên phạm vi toàn quốc
TH ỰC TRẠNG CHƯƠNG TRÌNH MBA CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỐP ĐẦU CỦA BALAN
Đại học Kinh tế Warsaw có hai chương trình MBA: WEMBA (Warsaw Executive Master of Business Administration) liên kết với University of Minnessota
của Mỹ và CEMBA (Canadian Executive Master of Business Administration) liên kết với Université du Québec à Montréal của Canada
Đại học Bách khoa Warsaw có một chương trình MBA: EMBA (Executive Master of Business Administration) liên kết với các đối tác châu Âu: HEC Paris
(Haute École Commerciale – Pháp), LBS (London Business School – Anh), NHH (Norwegian School of Economics – Na Uy)
Theo thống kế cho thấy, tại Ba Lan, tất cả các trường đại học khối ngành kinh
tế, bất kể công lập hay tư thục, đều có chương trình MBA liên kết đào tạo với các trường nước ngoài giảng dạy từng phần hoặc toàn phần bằng tiếng Anh Các trường đại học khối ngành kỹ thuật, cả công lập lẫn tư thục, hầu hết cũng đã lồng ghép kiến thức về quản trị kinh doanh trong các chương trình đào tạo kỹ sư của mình và từ lâu
Trang 33
đã thành lập khoa “Quản trị Kinh doanh”, hoặc “Quản lý Công nghiệp” đào tạo theo chương trình MBA chủ yếu cho các đối tượng là các kỹ sư các ngành kỹ thuật những cũng không lại trừ học viên là các đối tượng khác tham gia
Chương trình MBA là nơi mà hợp tác quốc tế diễn ra phổ biến và mạnh mẽ nhất Giảng viên là các giáo sư nước ngoài giàu kinh nghiệm đến tham gia giảng dạy
và hướng dẫn luận văn và các giáo sư trong nước đã có thời gian tu nghiệp nâng cao trình độ ở nước ngoài, chủ yếu là tại các trường đối tác đồng tổ chức chương trình MBA Các học viên đều có cơ hội học tập,thực tập và trải nghiệm thực tế tại nhiều quốc gia khác nhau ít nhất là một học kỳ Ngoài ra, các cơ sở đào tạo MBA thường
là nơi và diễn đàn trao đổi và giao lưu giữa các cựu học viên (alumni) là những doanh
nhân thành đạt quay trở lại trường từ khắp nơi trên thế giới, hỗ trợ cho các thế hệ học viên đang trong quá trình đào tạo học tập Thông thường ngoài chương trình MBA truyền thống hệ tập trung (full-time) kéo dài 1.5 đến 2 năm và hệ phi tập trung
(part-time) kéo dài 1-1.5 năm đào tạo và cung cấp những kiến thức được cập nhật nhất về
quản trị kinh doanh, các trường còn có các chương trình MBA chuyên sâu trong các lĩnh vực quản trị khác nhau như MBA trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, MBA trong quản trị du lịch, MBA trong quản trị bệnh viện, MBA trong quản trị truyền thông marketing, MBA trong quản lý công nghiệp Quan sát diễn biến và những thay đổi trong đào tạo MBA ta thấy được xu hướng chuyên môn hóa các chương trình MBA Trước đây các trường chỉ có duy nhất chương trình MBA đào tạo quản trị kinh doanh tổng quát với kỳ vọng là sau khi tốt nghiệp các học viên có thể trở thành các nhà quản
lý thành đạt tại bất kỳ tổ chức, doanh nghiệp trong các thể loại ngành nghề khác nhau Quan điểm này đã thay đổi kéo theo sự xuất hiện của các chương trình MBA được chuyên môn hóa, đáp ứng và thỏa mãn yêu cầu hết sức đa dạng của các đối học viên Điều này cũng đã tạo điều kiện gia tăng hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu khoa học của các giảng viên, giáo sư các ngành đào tạo trong biên chế nhà trường, kéo theo liên kết đào tạo và quốc tế hóa các ngành khác chứ không chỉ riêng ngành quản trị kinh doanh như trước đây Các khoa khác như quản lý và chính sách công,
kế toán tài chính, du lịch nhà hàng và khách sạn, y dược, các khoa kỹ thuật của các trường đại học đối tác cũng tham gia giảng dạy các môn trong khuôn khổ các chương trình MBA được chuyên môn hóa Hơn thế nữa các chương trình MBA cũng được chuyên môn hóa theo khu vực lãnh thổ như European MBA chuyên cung cấp các nhà quản trị thông thạo thị trường và văn hóa kinh doanh của các nước thuộc khu vực Liên minh châu Âu
KINH NGHI ỆM ĐÚC RÚT VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CHO CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM
MBA là xu hướng đào tạo sau đại học tất yếu một khi thị trường lao động đòi hỏi ngày càng cao các nhà tuyển dụng ngày càng khắt khe, một khi nhu cầu học tập sau khi đã tốt nghiệp (đại học) và học tập suốt đời ngày càng trở nên phổ biến, một khi để theo đuổi các ngành nghề đã chọn bất kể là kỹ sư, bác sĩ, nghệ nhân hay các nhà nghiên cứu, tất cả trong số họ phải trở thành doanh nhân, nhà quản lý giỏi trong lĩnh vực chuyên môn
Đối với các cơ sở đào tạo trong nước, việc triển khai một chương trình MBA
có liên kết với quốc tế, quảng bá và xây dựng thương hiệu cho chương trình, mở rộng
và phát triển bền vững đã là việc khó chỉ có những trường đại học có uy tín nhất định
Trang 44
mới đủ điều kiện tiến hành thực hiện thành công Việc triển khai đồng bộ hàng hoạt các chương trình MBA quốc tế chuyên môn hóa thực sự là thách thức và thử thách
vô cùng khó khăn đối với các trường đại học, hơn nữa đây là nhu cầu trong tương lai dài hạn trong điều thị trường lao động Việt Nam mới chỉ đang ở trong giai đoạn phát triển về lượng và bề rộng Việc triển khai hàng loạt các chương trình MBA chuyên môn hóa có liên kết quốc tế với các trường đại học trên thế giới đòi hỏi các trường trong nước phải có nguồn nhân lực là các giảng viên, giáo sư và các nhà nghiên cứu
đủ mạnh và đa dạng hóa về chuyên môn Ta phải có “một số vốn” nhất định trước khi bắt tay vào công việc tìm kiếm các đối tác là các trường đại học nước ngoài Nếu chúng ta quá yếu, không đủ nguồn lực về cơ sở vật chất và nguồn nhân lực thì sẽ rất khó tìm được sự hợp tác với các đối tác tầm cỡ trên thế giới Cũng giống như trong lĩnh vực ngân hàng, đất nước chúng ta có quá nhiều ngân hàng mini, cần phải sát nhập chúng lại thành những đối tượng “chơi” có quy mô tương đối lớn Trong lĩnh vực giáo dục đại học cũng tương tự, đất nước chúng ta có quá nhiều trường đại học nhưng lại thiếu những trường đại học có tầm cỡ, đủ lực để thực hiện triển khai các chương trình MBA chuyên môn hóa liên kết với nước ngoài như thế này Các trường đại học nước ta còn yếu cả về chất và lượng lẫn năng lực nghiên cứu và hợp tác quốc
tế của các giảng viên Để nâng cao chất lượng đào tạo và hội nhập giáo dục khoa học quốc tế nhằm đẩy mạnh hợp tác quốc tế một cuộc cách mạng về mua bán và sát nhập (M&A – merger and acquisition) các cơ sở giáo dục đại học cần phải diễn ra trên diện rộng để tạo điều kiện xuất hiện ngày càng nhiều các trường đại học tầm cỡ quốc gia xứng đáng trở thành các đối tác tin cậy trong liên kết đào tạo của các trường đại học nước ngoài