Bài viết này sẽ tình hiểu về thực tr ạng nền văn hóa ẩm thức Hà thành, từ đó đề xuất những biện pháp hữu hiệu nhằm thu hút và gi ữ chân du khách đến với Hà Nội và Việt Nam.. Sau đây là
Trang 1Conference on: “Values of Cusine Culture in Tourist Activities”
Faculty of Social Science and Humanities, Department of Culture and Tourism
21 May 2018, Tien Giang University
Hanoi Culture of Cuisine as Factor Attracting Tourists to Vietnam
Văn hóa ẩm thực Hà thành – yếu tố hấp dẫn du khách tới Việt Nam
Dr Nguyen Hoang Tien
Abstract: Hanoi is considered as the food capital of the country with many dishes
very popular among domestic and international tourists Hanoi has repeatedly been included in the list of top cities with fine Asian food This article will seek to understand the reality of Hanoi's culinary culture, and propose effective measures to
attract and retain visitors to Hanoi and Vietnam
Key Words: Hanoi, culinary culture, tourism in Vietnam
Tóm tắt: Hà Nội được coi là thủ đô ẩm thực của cả nước với những món ăn được du
khách trong nước và quốc tế yếu thích Hà Nội đã nhiều lần được lọt vào danh sách top các thành ph ố có nền ẩm thức hàng đầu châu Á Bài viết này sẽ tình hiểu về thực
tr ạng nền văn hóa ẩm thức Hà thành, từ đó đề xuất những biện pháp hữu hiệu nhằm thu hút và gi ữ chân du khách đến với Hà Nội và Việt Nam
Từ khóa: Hà Nội, văn hóa ẩm thực, du lịch Việt Nam
1 Gi ới thiệu về ẩm thực Hà Nội
Hà Nội không chỉ có nhiều danh lam thắng cảnh đẹp, mà từ xa xưa kinh đô Thăng Long đã nổi tiếng với tinh hoa ẩm thực phong phú, độc đáo thu hút nhiều du khách đến thưởng thức Hà Nội nhiều năm đã được lọt vào top các thủ đô ẩm thực có
đồ ăn ngon nhất được trang Insider giới thiệu cho du khách sành ăn trên khắp thế giới [1] Rất nhiều địa chỉ ẩm thực Hà Nội được lọt vào danh sách các nhà hàng phải tới tại Việt Nam Ví dụ như, Bloomberg mới có bài giới thiệu top 12 nhà hàng ngon phải
Trang 2thử khi du lịch thế giới, trong đó có Chả cá Lã Vọng của Việt Nam Báo Telegraph (Anh) đã xếp Hà Nội đứng thứ hai trong mười thành phố có nền ẩm thực hấp dẫn nhất thế giới [2] Sau đây là một số đặc sản ẩm thực của Hà Nội được tác giả bài viết này cũng người từng sống ở Hà Nội những năm tuổi thơ ấu khuyến cáo du khách đặt chân đến đây bắt buộc phải thưởng thức [3, 4]:
a) Ph ở nước Tô phở nóng hổi, húp xì xụp nước dùng thơm ngon, đậm đà
mang lại cho người ăn nhiều cảm xúc khi đến Hà Nội Bánh phở mỏng, dai, mềm, thịt bò được cắt thái lát mỏng, nấu tái chín thêm chút hành hoa, chanh ớt Bát phở ngon còn tùy thuộc cách nấu gia truyền của từng hiệu
phở Du khách có thể ghé thăm những quán phở trứ danh Hà Nội như phở Sướng ở Đinh Liệt, phở Lý Quốc Sư cuối phố Nhà Chung, phở Bát Đàn, phở Thìn
b) Ph ở cuốn Nhắc đến phở cuốn, người Hà Nội nghĩ đến ngay Ngũ Xã, con
phố nhỏ nằm khuất sau hồ Trúc Bạch Bánh phở mỏng nhưng không nát cuốn với thịt bò xào, rau sống Nước chấm chua cay mặn ngọt, thêm vài lát đu đủ ăn ngon miệng Bên cạnh đó, Hà Nội còn có món phở cuốn chiên phồng được phủ thịt bò xào, rau cải thêm chút tiêu Miếng bánh phở cuốn chiên giòn tan, được ăn với rau trộn và thịt bò thơm, mềm Du khách có thể ghé thăm những quán phở cuốn chiên nổi tiếng ở Ngũ Xá như Hưng Bền, Hương Mai
c) Bánh cu ốn Đây là một món ăn không cao sang, cầu kỳ, mà luôn bình dị,
thân quen đối với mọi đối tượng thực khách, từ sang trọng cho đến tầng lớp bình dân.Mỗi lá bánh mỏng mịn, vàng ngà điểm xuyết màu xanh vàng
của lá hành tạo nên nét hấp dẫn, độc đáo riêng, mà không kém phần tinh tế.Tuy nhiên để món bánh được ngon hoàn hảo thì cần phải có nước chấm được pha chế kỹ càng Nước chấm bánh cuốn Thanh Trì không thiên về vị chua mà cân bằng giữa vị mặn của nước mắm và vị ngọt của đường Chén nước mắm nhỏ xíu xinh xắn, không mặn quá, không chua quá, mà cũng không cay quá Vì bánh cuốn vốn mềm mại, thanh mát nên nước chấm đi cùng cũng dìu dịu như vậy để hài hoà
Trang 3d) Bún thang Bún thang là món ăn truyền thống của người Hà Nội xưa Bát bún thang vừa vặn, nguyên liệu món ăn cũng khá cầu kỳ với sợi bún nhỏ, thịt gà, trứng chiên, nấm hương Nước dùng trong, ngọt, thơm được ninh
từ xương gà hoặc tôm
e) Bún ch ả Đây là món ăn được tổng thống Mỹ Brack Obama dùng làm bữa
tối khi đến Việt Nam ngày 23/5/2016, tại quán bún chả Hương Liên (đường
Lê Văn Hưu, Hai Bà Trưng) Bát bún chả gồm chả thịt heo nướng vàng ruộm, vài miếng dưa đu đủ ăn cùng với bún và rau sống Món ăn thơm, ngon có hương vị chua cay mặn ngọt của bát nước chấm, và hương vị tươi mát của rau
f) Xôi Xôi là món ăn sáng quen thuộc của người Hà Nội, trở thành món ăn
đặc trưng của thủ đô Buổi sáng sớm, bạn đi trên từng con phố dễ bắt gặp những người bà, mẹ bán xôi trên vỉa hè Dừng xe lại thưởng thức bát xôi nóng thơm phức, hành phi giòn rụm khiến ta ấm lòng Có nhiều loại xôi để bạn lựa chọn như xôi xéo, xôi đỗ xanh, xôi lạc, xôi chả lạp xưởng
g) C ốm Đây là món quà quê gợi nhớ về tuổi thơ, mang nét đẹp của ẩm thực
Hà Nội Những hạt cốm xanh non, dẹt, dẻo thơm ngào ngạt được gói cẩn thận trong lá sen có thể chế biến thành chè cốm, chả cốm, xôi cốm Cốm ngon nhất phải kể đến cốm Mễ Trì, cốm làng Vòng
h) Kem Tràng Ti ền Dù thưởng thức trong mùa đông hay mùa hè, bạn sẽ
phải thầm thương và ấn tượng hương vị khó quên Khi ăn, bạn cảm nhận
rõ kem tươi ngọt mát, tan ngay trong miệng còn vỏ quế thì thơm, giòn Ngoài những món ăn đặc tả trên, chúng ta còn phải kể đến vô số món tiếp theo như: bún cá, bún ốc, bún mọc, bún đậu mắm tôm, chả cả Lã Vọng (được liệt vào danh sách Bloomberg kể trên), bánh mì Hà Nội, bánh trôi bánh chay, bánh đúc, bánh tôm
Hồ Tây,… Thông thường mỗi một đặc sản phải được đi kèm theo một địa danh nổi tiếng, làng nghề chuyên sản xuất những món ngon đó mà không đâu có thể sánh được
Nhắc đến Hà Nội, mảnh đất nghìn năm văn hiến, người ta thường nhớ đến nét văn hóa ẩm thực đặc trưng nơi đây Một nét rất riêng đã trở thành bản sắc khiến người
đi xa không thể quên và du khách ghé đến đôi lần không thể không thấy nhớ bởi ẩm thực Hà Nội có nhiều món ngon với hương vị đặc sắc mà ít nơi có thể sánh được Ẩm
Trang 4thực nơi đây được đánh giá cao vì mỗi món mang một đặc trưng riêng biệt, ngon và lành, thanh cảnh và sạch sẽ, tinh tế trong từng loại gia vị, tinh vi trong từng khâu chế biến và trưng bày Bên cạnh những món ăn sang trọng và cầu kỳ không thể không kể đến những món ăn bình dân, dung dị và đơn giản làm say mê lòng người Những món ngon Hà Nội đã đi vào sách, vào thơ, vào văn, đã khiến nhiều nhà văn qua đó trở thành nổi tiếng như Thạch Lam, Băng Sơn
2 Vai trò c ủa văn hóa ẩm thực Hà Nội trong thu hút du khách đến Việt Nam
Ẩm thực có vai trò vô cùng quan trọng đối với khách du lịch, dù họ đi du lịch
ở bất cứ nơi đâu, vào thời điểm nào Văn hóa ẩm thực tại địa phương nơi đến của du khách chính là sự quan tâm hàng đầu của khách du lịch Bởi thông qua việc thưởng thức các món ăn, du khách sẽ có thể hiểu được về phong tục, tập quan, lối sống, cũng như lối hành xử của nơi đến Điều đó sẽ tạo được ấn tượng tốt đẹp cho du khách, làm cho họ cảm nhận được chuyến đi của mình thật có ý nghĩa Bởi một trong những mục đích của du khách khi đi du lịch là mở rộng tầm hiểu biết, thấy được những điều mới
lạ ở điểm mà mình đến Mặt khác, việc thưởng thức những món ăn ngon cũng là dịp
để thực khách lấy lại sức khỏe cho cơ thể để tham gia trọn vẹn và thưởng thức những nét đặc sắc trong chương trình du lịch
Vì vậy, muốn thu hút khách du lịch nước ngoài đến Hà Nội, một trong những điều quan trọng là phải xây dựng văn hóa ẩm thực Hà Nội, biến nó trở thành một sản phẩm du lịch, một điểm hút du khách Ẩm thực sẽ giúp du khách thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu, khám phá những tinh hoa nghệ thuật ẩm thực vì đây chính là nét đặc trưng nhất của nền văn hóa tại địa phương nơi mà họ sẽ đặt chân đến Những món ăn đồ uống sẽ giúp cho họ có một cái nhìn toàn diện hơn về địa phương đó Đồng thời, theo các chuyên gia du lịch, đây cũng là cách tìm hiểu sâu sắc hơn về hồn dân tộc, về những nét đẹp trong phong cách ăn uống của mỗi dân tộc
Việc nghiên cứu tìm hiểu văn hóa ẩm thực vốn có của Hà Nội vào việc phát triển du lịch sẽ thu hút được thực khách bốn phương đến tham quan và thưởng thức, đem lại lợi ích kinh tế cao và phát huy, gìn giữ những giá trị nghệ thuật tinh túy mà cha ông ta để lại
3 K ết luận
Trang 5Việc xây dựng một nền văn hóa ẩm thực và nghiên cứu về nền văn hóa ẩm thực vốn có của Hà Nội là thực sự cần thiết không chỉ để thu hút du khách đến với thủ đô ngàn năm Văn Hiến mà còn thu hút du khách đến với những thành phố lớn còn lại trên cả nước Bởi vì những món ăn ngon, đặc trưng cho từng vùng miền, và đặc biệt là thủ đô, luôn có sức lan tỏa rất mãnh liệt Trong thời kỳ hội nhập và toàn cầu hóa ngày nay, những món ăn đặc sản xứ sở Hà Thành đã xuất hiện khắp các vùng miền trên cả nước như TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hạ Long, Nha Trang, Vũng Tàu
và các thành phố du lịch trong nước nổi tiếng khác Đến từng địa phương, các món
ăn ngon thuần túy của Hà Nội cũng phải thay đổi đôi chút cho hợp với khẩu vị của
cư dân bản địa và du khách đến từ thập phương Sự thích nghi hết sức linh hoạt này
đã làm gia tăng mức độ và tốc độ bành trướng của đồ ăn xứ sở Hà Thành, không chỉ trên khắp các vùng miền đất nước, mà còn trên khắp thế giới nơi có người Việt đến
cư trú và làm ăn sinh sống như Mỹ, các nước châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc… Điều này một phần tô thêm vẻ đẹp và khẳng định vị thế của ẩm thực Hà Nội trên trường quốc tế Có thế nói ẩm thực Hà Thành có đầy đủ sức mạnh và sự tinh tế cần thiết để đại diện cho đặc trưng của nền ẩm thực Việt Nam, đã trở thành đại sứ thương hiệu cho đất nước, là công cụ nhằm xúc tiến và quảng bá du lịch Việt Nam đến bạn
bè khắp năm châu, giúp nền kinh tế du lịch Việt Nam tăng trưởng thần tốc như những năm gần đây
Sau đây là một số nhóm giải pháp nhằm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến với Hà Nội và Việt Nam thông qua phát huy thế mạnh văn hóa ẩm thực Hà thành [5]:
a) Văn hóa ẩm thực được xem là yếu tố không thể tách rời của du lịch Hoạt động ẩm thực không chỉ đáp ứng nhu cầu ăn uống cho khách du lịch, tạo
ra việc làm và mang lại thu nhập cho một bộ phận người dân địa phương, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển mà còn có vai trò quan trọng trong việc giới thiệu đến du khách những nét đặc trưng trong bản sắc văn hóa dân tộc Do vậy nên chọn ra một số loại ẩm thực truyền thống đặc trưng cho Hà thành để trở thành thương hiệu của quốc gia bởi ẩm thực là giá trị
sẵn có với một hệ thống nhà hàng, đầu bếp hàng đầu khắp thế giới, vì vậy hoạt động xúc tiến nhanh và tốn chi phí ít nhất
Trang 6b) Đẩy mạnh việc xây dựng một số chương trình xúc tiến du lịch trong đó xem ẩm thực là một sản phẩm du lịch quan trọng như Liên hoan Món ngon các nước, Lễ hội ẩm thực đất Hà thành, Lễ hội Trái cây Cần phải đa dạng hóa số lượng và nâng cao chất lượng các chương trình kiểu này Việc tiếp theo là tạo dựng được hình ảnh sản phẩm nổi bật; tìm kiếm các địa điểm cung cấp tư liệu văn hóa ẩm thực đến du khách Đối với các quán xá đường phố mang phong vị địa phương cần phải bảo đảm tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, quan tâm hơn nữa tới vấn đề mỹ quan và văn minh đô thị, giảm thiểu nạn chặt chém du khách hiện đang là vấn đề nan giải trong du
lịch ẩm thực
c) Cần phải đẩy mạnh việc tổ chức, khuyến khích tham gia các sự kiện quảng
bá ẩm thực trong và ngoài nước, các cuộc thi chế biến món ăn; xây dựng các tiêu chí định hướng, bình chọn thương hiệu ẩm thực; có những giải pháp quy hoạch cụ thể, đồng bộ và chặt chẽ trong việc quản lý; nâng cao
số lượng và chất lượng các tour du lịch, lớp học nấu ăn dành cho du khách; chuyên nghiệp hóa nguồn nhân lực ẩm thực Ngoài ra, nên tiến hành quy hoạch những khu ẩm thực đường phố chuyên phục vụ du khách nước ngoài
Tài li ệu tham khảo:
1 https://baomoi.com/thu-do-ha-noi-lot-top-thanh-pho-co-am-thuc-hap-dan-nhat-the-gioi-thu-hut-hoi-sanh-an-khap-4-phuong/c/24326763.epi
2 https://dulich.vnexpress.net/tin-tuc/tu-van/am-thuc/nha-hang-viet-vao-top-dia-chi-am-thuc-phai-toi-3676195.html
3
https://news.zing.vn/top-10-mon-an-ngon-phai-thu-khi-den-ha-noi-post711345.html
4
http://vos2017.org.vn/du-lich-am-thuc/am-thuc-ha-noi-mon-ngon-kho-cuong-ad-363.html
5 https://nld.com.vn/du-lich/phat-huy-the-manh-van-hoa-am-thuc-de-thu-hut-du-lich-20160415180258151.htm