ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC LUẬT 0 0 ĐỀ BÀI GIÁ TRỊ CẠNH TRANH ĐỐI VỚI NGƯỜI TIÊU DÙNG, PHÂN TÍCH CỤ THỂ MỘT LĨNH VỰC HÀNG HOÁ Giảng viên hướng dẫn TS Trần Anh Tú Sinh viên thực hiện Lớp K65 Luật.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC LUẬT
-0-0 -ĐỀ BÀI : GIÁ TRỊ CẠNH TRANH ĐỐI VỚI NGƯỜI TIÊU DÙNG, PHÂN TÍCH CỤ THỂ MỘT LĨNH VỰC
HÀNG HOÁ
Trang 2Hà Nội - 2022
Trang 3I PHẦN MỞ ĐẦU
Bất kì lĩnh vực nào cũng tồn tại sự cạnh tranh Không có cạnh tranh sẽ không có sinh tồn và phát triển Hiển nhiên, cạnh tranh cũng là một trong những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường Trong công cuộc chuyển đổi nền kinh tế cũ sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Việt Nam phải chấp nhận những quy luật của nền kinh tế thị trường, trong đó có quy luật cạnh tranh Nhờ có cạnh tranh mà các đơn vị doanh nghiệp có nhiều hơn những phương án tạo nên lợi thế và đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng Qua đó, doanh nghiệp có thể tạo ra được nguồn lợi nhuận lớn và giữ được vị thế vững mạnh trên thị trường
Hiện nay thị trường taxi của Việt Nam đang ngày càng sôi động không chỉ với sự tham gia của loại hình taxi truyền thống mà còn xuất hiện cả các hãng taxi công nghệ Ứng dụng gọi xe, một thành tựu đột phá thời 4.0 đang ngày càng ảnh hưởng sâu sắc đến sự tồn tại và phát triển của dịch vụ taxi truyền thống Cuộc cạnh tranh giữa hai loại hình dịch vụ đã làm bộc lộ những bất cập, hạn chế bấy lâu nay của taxi truyền thống, buộc các hãng taxi truyền thống cần phải nhìn nhận và điều chỉnh chiến lược để duy trì vị thế và phát triển Các hãng taxi truyền thống và công nghệ đang không ngừng cải thiện chất lượng dịch vụ của mình để có thể đem đến cho các “thượng đế” những trảu nhiệm tuyệt vời nhất Chính sự đổi mới, cạnh tranh không ngừng nghỉ giữa các loại hình taxi, các hãng taxi khác nhau đã tạo ra cho người sử dụng rất nhiều lợi ích, đồng thời cũng đảm bảo quyền lợi của người sử dụng dịch vụ và cả các tài xế
Trang 4I I
N ỘI D U N
G
1 Khái niệm cạnh tranh
Với tư cách là một hiện tượng xã hội riêng có của nền kinh tế thị trường, cạnh tranh xuất hiện ở mọi lĩnh vực, mọi công đoạn của quá trình kinh doanh và gắn liền với bất cứ chủ thể nào đang hoạt động trên thị trường Do đó, cạnh tranh được nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau tùy thuộc vào ý định và hướng tiếp cận của các nhà khoa học
Với tư cách là động lực nội tại trong mỗi một chủ thể kinh doanh, cạnh tranh được cuốn Black’ Law Dictionary diễn tả là “sự nỗ lực hoặc hành vi của hai hay nhiều thương nhân nhằm tranh giành những lợi ích giống nhau từ chủ thể thứ ba”1
Với tư cách là hiện tượng xã hội, theo cuốn Từ điển Kinh doanh của Anh xuất bản năm 1992, cạnh tranh được định nghĩa là “sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình”.2
1 Bryan A Garner, Black’ Law Dictionary (St Paul, 1999), tr 278
2 Dẫn theo Đặng Vũ Huân, Pháp luật về kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam (NXB chính trị quốc gia, 2004), tr 19
Trang 52 Ý nghĩa của cạnh tranh
- Cạnh tranh đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng
Cạnh tranh đảm bảo cho người tiêu dùng có được cái mà họ muốn Một nguyên lý của thị trường là ở đâu có nhu cầu, có thể kiếm được lợi nhuận thì ở
đó có mặt các nhà kinh doanh, người tiêu dùng không còn phải sống trong tình trạng xếp hàng chờ mua nhu yếu phẩm như thời kỳ bao cấp, mà ngược lại, nhà kinh doanh luôn tìm đến để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng một cách tốt nhất
Với sự ganh đua của môi trường cạnh tranh, các doanh nghiệp luôn tìm mọi cách hạ giá thành sản phẩm nhằm lôi kéo khách hàng về với mình Sự tương tác giữa nhu cầu của người tiêu dùng và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp trong
điều kiện cạnh tranh đã làm cho giá cả hàng hoá và dịch vụ đạt được mức
rẻ nhất có thể; các doanh nghiệp có thể thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng trong khả năng chi tiêu của họ Với ý nghĩa đó, cạnh tranh loại bỏ mọi khả năng bóc lột người tiêu dùng từ phía nhà kinh doanh
- Cạnh tranh có vai trò điều phối các hoạt động kinh doanh trên thị trường
Cạnh tranh đảm bảo phân phối thu nhập và các nguồn lực kinh tế tập trung vào tay những doanh nghiệp giỏi, có khả năng và bản lĩnh trong kinh doanh Sự tồn tại của cạnh tranh sẽ loại bỏ những khả năng lạm dụng quyền lực thị trường để bóc lột đối thủ cạnh tranh và bóc lột khách hàng Kết quả thực hiện các chiến lược kinh doanh và cạnh tranh hiệu quả sẽ làm cho doanh nghiệp có sự tích tụ dần trong quá trình kinh doanh để nâng cao dần vị thế của người chiến thắng trên thương trường Trong cuộc cạnh tranh dường như có sự hiện diện của một bàn tay vô hình lấy đi mọi nguồn lực kinh tế từ những doanh nghiệp kinh doanh kém hiệu quả để trao cho những người có khả năng sử dụng một cách tốt hơn Sự dịch chuyển như vậy đảm bảo cho các giá trị kinh tế của thị trường được
sử dụng một cách tối ưu
Trang 6- Cạnh tranh đảm bảo cho việc sử dụng các nguồn lực kinh tế một cách hiệu quả nhất
Những nỗ lực giảm chi phí để từ đó giảm giá thành của hàng hoá, dịch vụ
đã buộc các doanh nghiệp phải tự đặt mình vào những điều kiện kinh doanh tiết kiệm bằng cách sử dụng một cách hiệu quả nhất các nguồn lực mà họ có được Mọi sự lãng phí hoặc tính toán sai lầm trong sử dụng nguyên vật liệu đều có thể dẫn đến những thất bại trong kinh doanh Nhìn ở tổng thể của nền kinh tế, cạnh tranh là động lực cơ bản giảm sự lãng phí trong kinh doanh, giúp cho mọi nguồn nguyên, nhiên, vật liệu được sử dụng tối ưu
- Cạnh tranh có tác dụng thúc đẩy việc ứng dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật trong kinh doanh
Nhu cầu tìm kiếm lợi nhuận đã thúc đẩy các doanh nghiệp không ngừng
áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất để đáp ứng ngày càng tốt hơn đòi hỏi của thị trường, mong giành phần thắng về mình Cứ như thế, cuộc chạy đua giữa các doanh nghiệp sẽ thúc đẩy sự phát triển không ngừng của khoa học, kỹ thuật trong đời sống kinh tế và xã hội Trên thực tế, sự thay đổi và phát triển liên tục của các thế hệ máy vi tính và sự phát triển của hệ thống viễn thông quốc tế hiện đại cho thấy rõ vai trò của cạnh tranh trong việc thúc đẩy tiến bộ khoa học, kỹ thuật
- Cạnh tranh kích thích sự sáng tạo, là nguồn gốc của sự đổi mới liên tục trong đời sống kinh tế - xã hội
Trong sự tự do kinh doanh, quyền được sáng tạo trong khuôn khổ tôn trọng lợi ích của chủ thể khác và của xã hội luôn được đề cao như một kim chỉ nam của sự phát triển Sự sáng tạo làm cho cạnh tranh diễn ra liên tục theo 16 chiều hướng gia tăng của quy mô và nhịp độ tăng trưởng của nền kinh tế Việc vắng thiếu sự sáng tạo sẽ làm cho cạnh tranh trở thành những tua quay được lặp
đi lặp lại ở cùng một mức độ, làm cho ý nghĩa của cạnh tranh - động lực của sự phát triển sẽ chỉ còn là những danh hiệu sáo rỗng
Trang 73 Người tiêu dùng
Người tiêu dùng hay người tiêu thụ là một từ nghĩa rộng dùng để chỉ các
cá nhân hoặc hộ gia đình dùng sản phẩm hoặc dịch vụ sản xuất trong nền kinh
tế Khái niệm người tiêu dùng được dùng trong nhiều văn cảnh khác nhau vì thế cách dùng và tầm quan trọng của khái niệm này có thể rất đa dạng Người tiêu dùng là người có nhu cầu, có khả năng mua sắm các sản phẩm dịch vụ trên thị trường phục vụ cho cuộc sống, người tiêu dùng có thể là cá nhân hoặc hộ gia đình
4 Sự cạnh tranh giữa các hãng taxi công nghệ
Thời điểm năm 2014, ngoài xe taxi truyền thống, tại Việt Nam, sự xuất hiện của một số ứng dụng gọi xe kết nối tài xế với khách hàng với các tên tuổi như Grab, Uber… đã làm thay đổi bộ mặt của ngành vận tải
4.1 Thị trường gọi xe công nghệ ở Việt Nam hiện nay
Sau 7 năm phát triển, thị trường gọi xe trực tuyến Việt Nam đã có sự bùng
nổ với hơn 20 nền tảng khác nhau ra đời Đến nay, có khoảng 67.000 xe taxi, 90.000 xe hợp đồng đã đăng ký kinh doanh và được cấp phù hiệu
Với doanh thu khoảng 2,4 tỷ USD trong năm 2021 và tốc độ tăng trưởng bình quân đạt khoảng 30-35% mỗi năm trong giai đoạn từ 2015 đến nay… mức tăng trưởng gọi xe trực tuyến cao thứ 2 chỉ sau thị trường thương mại điện tử bán lẻ tại Việt Nam
Trong giai đoạn 2020 – 2021, dưới ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, có những giai đoạn hoạt động cung cấp dịch vụ gọi xe trực tuyến bị gián đoạn, nhưng các nền tảng gọi xe trực tuyến đã tăng cường mở rộng, bổ sung các dịch
vụ khác như giao hàng, thanh toán điện tử, giao đồ ăn…
Theo số liệu của Statista năm 2020, tổng thị phần của 03 doanh nghiệp lớn nhất trên thị trường gọi xe trực tuyến tại Việt Nam, gồm: Grab, Gojek và Be
đã đạt gần 99%, cho thấy mức độ tập trung thị trường khá cao
Trang 84.2 Những tác động của dịch vụ gọi xe công nghệ tới người sử dụng
Để thu hút càng nhiều khách hàng, các hãng taxi công nghệ đang ngày càng cải tiến chất lượng dịch vụ, mở rộng thêm phạm vi hoạt động cùng với
nhiều tiện ích để đem lại những trải nhiệm tốt nhất cho khách hàng
Để thu hút người sử dụng và cạnh tranh với các hãng taxi công nghệ khác, mỗi hãng taxi công nghệ đều sử dụng những phương thức riêng như: tặng mã giảm giá, tích điểm thành viên,
Các hãng taxi công nghệ không chỉ ganh đua về phí dịch vụ, mà còn cạnh tranh nhau về chất lượng và sự đa dạng hóa dịch vụ trên nền tảng Sự cạnh tranh tích cực này sẽ đem lại những lợi ích nhất định cho người dùng, bao gồm cả người đi xe và lái xe
Người dùng sẽ được hưởng lợi nhiều hơn; quyền lợi của người tiêu dùng
sẽ được đảm bảo hơn Tiện lợi đầu tiên mà taxi công nghệ mang lại là sự di chuyển đón khách trên đường linh hoạt ở mọi lúc mọi nơi, thậm chí vừa sử dụng
xe đi chơi, đi làm để chạy Grab, Be, không bị hạn chế bởi biển báo cấm… giúp giảm chi phí phát sinh Thứ hai, khách hàng có quyền chọn lựa xe, dịch vụ, địa điểm, biết được xe đó bao giờ tới, bao giờ thì đón họ Thứ ba, về giá cả có thể biết trước được để khách hàng lựa chọn Còn về giá cả biết được trước giá cước bao nhiêu để đưa ra quyết định đồng ý hay từ chối
Ngoài ra, các hãng taxi công nghệ cũng rất quan tâm và coi trọng thái độ của khách hàng Họ đã tìm được khách hàng, đương nhiên cũng phải tìm cách để giữ chân khách hàng ở lại tiếp tục sử dụng dịch vụ của họ Vì thế các hãng cũng cạnh tranh về các chính sách chăm sóc khách hàng tốt nhất, làm sao để khách hàng được sử dụng dịch vụ chất lượng nhất với giá cả hợp lí người sử dụng dịch
vụ cũng được phản hồi, đánh giá về chất lượng dịch vụ, mức độ hài lòng hay không hài lòng
Tóm lại, sự cạnh tranh của các hãng taxi công nghệ sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho khách hàng
Trang 9III PHẦN KẾT LUẬN
Cạnh tranh làm sống động nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng và tạo ra áp lực buộc các doanh nghiệp phải sử dụng có hiệu quả các nguồn lực Qua đó góp phần tiết kiệm các nguồn lực chung của nền kinh tế Mặt khác, cũng tạo ra áp lực buộc các doanh nghiệp phải đẩy nhanh tốc độ quay vòng vốn, sử dụng lao động hiệu quả, tăng năng suất lao động, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nền kinh
tế quốc dân
Cạnh tranh tạo ra một áp lực liên tục đối với giá cả, buộc các doanh nghiệp phải tìm cách hạ giá thành sản phẩm để nhanh chóng bán được sản phẩm Qua đó người tiêu dùng được hưởng lợi ích từ việc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp cung cấp cùng một loại sản phẩm, dịch vụ Cạnh tranh buộc các DN phải
mở rộng sản xuất, đa dạng hóa chủng loại, mẫu mã sản phẩm vì thế người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn theo nhu cầu và thị hiếu của mình
Sức mạnh và tầm ảnh hưởng của cách mạng công nghiệp 4.0 đến tất cả các ngành, nghề, lĩnh vực kinh tế-xã hội, trong đó có lĩnh vực vận tải là một tất yếu Các hãng taxi truyền thống, trong một chừng mực nhất định, có thể nhận được hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý nhưng về dài hạn, các hãng này không có lựa chọn nào khác là phải tự thay đổi, tự thích ứng, tìm lối đi cho chính mình và tận dụng những cơ hội mà nền tảng công nghệ đem lại Điều này cần được nhận thức rõ ràng và hành động kiên quyết bởi các doanh nghiệp taxi truyền thống, không chỉ vì những đòi hỏi khách quan từ cuộc cạnh tranh với taxi công nghệ,
mà lớn hơn là chuẩn bị những điều kiện cần thiết để taxi truyền thống có thể tạo dựng lợi thế cạnh tranh và phát triển trước bất kỳ phương thức kinh doanh mới nào sẽ xuất hiện trong thời gian tới
Trang 10I PHẦN MỞ ĐẦU
Bất kì lĩnh vực nào cũng tồn tại sự cạnh tranh Không có cạnh tranh sẽ không có sinh tồn và phát triển Hiển nhiên, cạnh tranh cũng là một trong những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường Trong công cuộc chuyển đổi nền kinh tế cũ sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Việt Nam phải chấp nhận những quy luật của nền kinh tế thị trường, trong đó có quy luật cạnh tranh Nhờ có cạnh tranh mà các đơn vị doanh nghiệp có nhiều hơn những phương án tạo nên lợi thế và đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng Qua đó, doanh nghiệp có thể tạo ra được nguồn lợi nhuận lớn và giữ được vị thế vững mạnh trên thị trường
Hiện nay thị trường taxi của Việt Nam đang ngày càng sôi động không chỉ với sự tham gia của loại hình taxi truyền thống mà còn xuất hiện cả các hãng taxi công nghệ Ứng dụng gọi xe, một thành tựu đột phá thời 4.0 đang ngày càng ảnh hưởng sâu sắc đến sự tồn tại và phát triển của dịch vụ taxi truyền thống Cuộc cạnh tranh giữa hai loại hình dịch vụ đã làm bộc lộ những bất cập, hạn chế bấy lâu nay của taxi truyền thống, buộc các hãng taxi truyền thống cần phải nhìn nhận và điều chỉnh chiến lược để duy trì vị thế và phát triển Các hãng taxi truyền thống và công nghệ đang không ngừng cải thiện chất lượng dịch vụ của mình để có thể đem đến cho các “thượng đế” những trảu nhiệm tuyệt vời nhất Chính sự đổi mới, cạnh tranh không ngừng nghỉ giữa các loại hình taxi, các hãng taxi khác nhau đã tạo ra cho người sử dụng rất nhiều lợi ích, đồng thời cũng đảm bảo quyền lợi của người sử dụng dịch vụ và cả các tài xế
Trang 11I I
N ỘI D U N
G
1 Khái niệm cạnh tranh
Với tư cách là một hiện tượng xã hội riêng có của nền kinh tế thị trường, cạnh tranh xuất hiện ở mọi lĩnh vực, mọi công đoạn của quá trình kinh doanh và gắn liền với bất cứ chủ thể nào đang hoạt động trên thị trường Do đó, cạnh tranh được nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau tùy thuộc vào ý định và hướng tiếp cận của các nhà khoa học
Với tư cách là động lực nội tại trong mỗi một chủ thể kinh doanh, cạnh tranh được cuốn Black’ Law Dictionary diễn tả là “sự nỗ lực hoặc hành vi của hai hay nhiều thương nhân nhằm tranh giành những lợi ích giống nhau từ chủ thể thứ ba”3
Với tư cách là hiện tượng xã hội, theo cuốn Từ điển Kinh doanh của Anh xuất bản năm 1992, cạnh tranh được định nghĩa là “sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình”.4
2 Ý nghĩa của cạnh tranh
- Cạnh tranh đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng
3 Bryan A Garner, Black’ Law Dictionary (St Paul, 1999), tr 278
4 Dẫn theo Đặng Vũ Huân, Pháp luật về kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam (NXB chính trị quốc gia, 2004), tr 19
Trang 12Cạnh tranh đảm bảo cho người tiêu dùng có được cái mà họ muốn Một nguyên lý của thị trường là ở đâu có nhu cầu, có thể kiếm được lợi nhuận thì ở
đó có mặt các nhà kinh doanh, người tiêu dùng không còn phải sống trong tình trạng xếp hàng chờ mua nhu yếu phẩm như thời kỳ bao cấp, mà ngược lại, nhà kinh doanh luôn tìm đến để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng một cách tốt nhất
Với sự ganh đua của môi trường cạnh tranh, các doanh nghiệp luôn tìm mọi cách hạ giá thành sản phẩm nhằm lôi kéo khách hàng về với mình Sự tương tác giữa nhu cầu của người tiêu dùng và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp trong
điều kiện cạnh tranh đã làm cho giá cả hàng hoá và dịch vụ đạt được mức
rẻ nhất có thể; các doanh nghiệp có thể thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng trong khả năng chi tiêu của họ Với ý nghĩa đó, cạnh tranh loại bỏ mọi khả năng bóc lột người tiêu dùng từ phía nhà kinh doanh
- Cạnh tranh có vai trò điều phối các hoạt động kinh doanh trên thị trường
Cạnh tranh đảm bảo phân phối thu nhập và các nguồn lực kinh tế tập trung vào tay những doanh nghiệp giỏi, có khả năng và bản lĩnh trong kinh doanh Sự tồn tại của cạnh tranh sẽ loại bỏ những khả năng lạm dụng quyền lực thị trường để bóc lột đối thủ cạnh tranh và bóc lột khách hàng Kết quả thực hiện các chiến lược kinh doanh và cạnh tranh hiệu quả sẽ làm cho doanh nghiệp có sự tích tụ dần trong quá trình kinh doanh để nâng cao dần vị thế của người chiến thắng trên thương trường Trong cuộc cạnh tranh dường như có sự hiện diện của một bàn tay vô hình lấy đi mọi nguồn lực kinh tế từ những doanh nghiệp kinh doanh kém hiệu quả để trao cho những người có khả năng sử dụng một cách tốt hơn Sự dịch chuyển như vậy đảm bảo cho các giá trị kinh tế của thị trường được
sử dụng một cách tối ưu
- Cạnh tranh đảm bảo cho việc sử dụng các nguồn lực kinh tế một cách hiệu quả nhất