TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI VĂN HÓA VÙNG TÂY NGUYÊN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-🙥🙥🙥 -HỌC PHẦN: VĂN HIẾN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI:

VĂN HÓA VÙNG TÂY NGUYÊN

GVHD: Ths Nguyễn Thành Đạo

Mục Lục

Lời mở đầu: 3

I.Khái Quát 3

1.1 Vị trí địa lí 3

1.2 Phạm vị lãnh thổ 4

1.3 Đặc điểm dân cư – Thành phần dân tộc 5

1.4 Khí hậu 5

II.Phong tục tập quán 6

2.1 Lễ hội 6

2.2 Phong tục tập quán-Lối sống sinh hoạt 9

III.Kết luận 12

Tài liệu tham khảo 13

Lời mở đầu:

Trong thời đại ngày nay nền kinh tế ngày càng phát triển và các quốc gia trên thế giới ngày càng xích lại gần nhau thì văn hóa dân tộc ngày càng trở thành trung tâm của sự chú

ý Văn hóa là một lĩnh vực đang ngày càng được quan tâm nghiên cứu nhiều trên thế giới

và trong đó văn hóa của Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ Nền văn hóa xuất hiện trong mọi mặt của cuộc sống với mối quan hệ hai chiều, mọi lĩnh vực đều mang trong mình tính văn hóa và văn hóa bao trùm mọi lĩnh vực và tác động đến mọi lĩnh vực Chỉ xét riêng về khái niệm “Văn hóa là gì ?”, tuy rằng có những điểm chung nhưng mỗi khu vực, mỗi dân tộc, mỗi tổ chức lại có những định nghĩa khác nhau Bài tiểu luận này mang tính chất tìm hiểu về văn hóa vùng Tây Nguyên , nhằm góp phần nhỏ bé trên con đường nghiên cứu về nền văn hóa dân tộc Việt Nam Văn hóa vốn bao giờ cũng là nền tảng quyết định của xã hội, một văn hóa cho sự phát triển mạnh mẽ, sâu sắc toàn diện nhất toàn cầu hóa và hôi nhập, toàn cầu hóa như một tất yếu Có thể khẳng định: Văn hóa là cốt hồn của dân tộc, một dân tộc, nếu không giữ được bản sắc văn hóa riêng thì dân tộc

đó sẽ bị lu mờ thậm chí không còn dân tộc đó nữa Vì thế, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc không chỉ là trách nhiệm của chúng ta mà còn là trách nhiệm của toàn đảng, toàn dân và toàn xã hội Vì vậy nhóm em quan tâm và chọn đề tài : “ Văn hóa vùng Tây Nguyên”

I.Khái Quát

1.1 Vị trí địa lí

https://vietsensetravel.com/ban-do-du-lich-tay-nguyen-n.html Tây Nguyên là vùng cao nguyên, phía bắc giáp tỉnh Quảng Nam, phía đông giáp các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, phía nam giáp các tỉnh Đồng Nai, Bình Phước, phía tây giáp với các tỉnh Attapeu (Lào) và Ratanakiri và Mondulkiri (Campuchia) Trong khi Kon Tum có biên giới phía Tây giáp với cả Lào và Campuchia thì Gia Lai, Đắk Lắk và Đắk Nông chỉ có chung đường biên giới với Campuchia Còn Lâm Đồng không có đường biên giới quốc tế

Tây Nguyên lại có thể chia thành ba tiểu vùng địa hình đồng thời là ba tiểu vùng khí hậu, gồm Bắc Tây Nguyên (tương ứng với các tỉnh Kon Tum và Gia Lai), Trung Tây Nguyên (tương ứng với các tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông), Nam Tây Nguyên (tương ứng với tỉnh Lâm Đồng) Trung Tây Nguyên có độ cao thấp hơn và nền nhiệt độ cao hơn hai tiểu vùng phía Bắc và Nam.Tây Nguyên cũng là khu vực ở Việt Nam còn có nhiều diện tích rừng với thảm sinh vật đa dạng và tiềm năng du lịch lớn

1.2 Phạm vị lãnh thổ

Tây Nguyên gồm 5 tỉnh: Đăk Nông, Đăk Lăk, Gia Lai, Kon Tum, Đà Lạt - Phía Bắc giáp với Quảng Nam, phía Đông giáp với duyên hải Nam Trung Bộ, phía Nam giáp với Đông Nam Bộ, phía Tây giáp với Lào và Campuchia

Tây Nguyên nằm ở vị trí ngã 3 biên giới Việt Nam – Lào - Campuchia, có khả năng

mở rộng giao lưu kinh tế,văn hóa với các nước trong tiểu vùng sông MêKông

Tiếp giáp với vùng Đông Nam Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ có kinh tế phát triển

và là thị trường tiêu thụ của Tây Nguyên

Diện tích: 54,7 nghìn km vuông (chiếm 16,5% diện tích cả nước)

1.3 Đặc điểm dân cư – Thành phần dân tộc

Tính đến năm 2020 dân số toàn vùng là 6.211.500 người

Tây Nguyên là nơi sinh sống của 47 dân tộc anh em, mỗi dân tộc có những giá trị

di sản văn hóa khác nhau đã tạo thành một kho tàng văn hóa đặc sắc nhất trong cả nước.Đông nhất là dân tộc Gia Rai, trong đó có một số dân tộc bản địa như các tộc người Bân, Xơ đăng, Giẻ Triêng, Brâu, Rơ măm,M’nông, Mạ, Cơ ho thuộc nhóm Môn – Khmer

và các tộc người Giarai, Ê đê,Churu, Raglai thuộc nhóm Nam đảo Người Kinh có mặt ở Tây Nguyên từ thế kỷ 19, cùng nhiều dân tộc miền núi phía Bắc di cư vào như Tày, Nùng, Thái,Dao, H’mông, Bru – Vân Kiều,làm cho mối quan hệ và giao lưu văn hóa ở Tây Nguyên phong phú và đa dạng

1.4 Khí hậu

Khí hậu Tây Nguyên có thể coi là một nét đặc sắc của khí hậu nhiệt đới gió mùa của nước ta, khí hậu nhiệt đới gió mùa Cao Nguyên Điều kiện hình thành khí hậu đặc trưng này bởi Tây Nguyên nằm trong vĩ tuyến 16 độ Bắc với vị trí địa lí này cộng với độ cao địa hình đã có vai trò quan trọng trong sự tác động qua lại với điều kiện bức xạ hoàn lưu khí quyển nên nó đã tạo nên vùng có khí hậu rất đặc trưng Chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam kết hợp với địa hình nên khí hậu nơi đây có sự phân vùng rõ rệt hình đem

lại cho khí hậu tây nguyên có tính chất phân mùa và phân vùng Ở Tây Nguyên có thể chia thành 3 tiểu vùng địa hình đồng thời cũng là cũng là 3 tiểu vùng khí hậu :Bắc Tây Nguyên (Kon Tum, Gia Lai), Trung Tây Nguyên(Đak Lak, Đak Nông), Nam Tây Nguyên (Lâm Đồng).Trung Tây Nguyên có độ cao thấp hơn và nền nhiệt cao hơn hai tiểu vùng Bắc và Nam

Nhiệt độ trung bình năm ở độ cao 800-900m vào 19-21 độ C, tổng nhiệt độ năm là 7000-8000 độ C có thời kì nhiệt độ trung bình 20 độ C kéo dài 8-9 tháng

Nhiệt dộ thấp nhất dưới 15 độ C ở những vùng trên 800m, dưới 5 độ C ở những vùng trên 1500m Đặc biệt đo ảnh hưởng của độ cao nên trong khi ở các cao nguyên cao 400– 500 m khí hậu tương đối mát và mưa nhiều, riêng cao nguyên cao trên 1000 m (như

Đà Lạt) thì khí hậu lại mát mẻ quanh năm, đặc điểm của khí hậu núi cao,( còn được mệnh danh là Vùng ôn đới trong lòng nhiệt đới)

Tây Nguyên có hai mùa rõ rệt: Mùa khô(mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4, trong

đó tháng 3 và tháng 4 là hai tháng nóng và khô nhất) mùa khô kéo dài, lượng mưa rất ít

có những tháng hầu như không có mưa độ ẩm không khí thấp và khô hạn kéo dài thiếu nước trầm trọng Mùa mưa(mùa mưa từ tháng 5 đến hết tháng 10)

Lượng mưa hàng nằm đạt 2000m, tập trung 85-90% lượng mưa của cả năm nơi mưa nhiều nhất là Bảo Lộc, Play Ku, Đà Lạt mưa ít nhất là Cheo Reo, Đức Trọng… Vì thế tháng 12 và cuối tháng 2 đầu tháng 3 là thời điểm Tây Nguyên đẹp nhất

Sự phân hóa khí hậu theo không gian giữa các vùng góp phần làm đa dạng cảnh quan sinh thái Tây Nguyên

II.Phong tục tập quán

2.1 Lễ hội

Lễ hội cồng chiêng

Thời gian: Hiện nay, vẫn chưa có thời gian diễn ra lễ hội cồng chiêng Tây

Nguyên cụ thể mà mỗi năm tổ chức vào một thời điểm khác nhau

Địa điểm: 5 tỉnh Tây Nguyên sẽ luân phiên tổ chức đó là Đăk Lăk, Lâm Đồng, Kontum,

Đăk Nông và Gia Lai

Lễ hội cồng chiêng là một lễ hội được tổ chức hàng năm theo hình thức luân phiên tại các tỉnh có văn hóa cồng chiêng, trong đó có Lâm Đồng

Lễ hội được tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO công nhận là di sản truyền khẩu và phi vật thể nhân loại Tại đây, những lễ hội dân gian đặc sắc của các dân tộc Tây Nguyên sẽ được dựng lại, nhằm kêu gọi cộng đồng cùng chung sức bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc Cồng Chiêng Tây Nguyên là nơi tiết tấu và giai điệu gặp nhau Mỗi nhạc công chơi một nốt và một mô hình tiết tấu, kết hợp lại thành bè, thành giai điệu

https://dulichtaynguyen.org/view/at_tay-nguyen-san-sang-cho-le-hoi-van-hoa-cong-chieng-2018_32b2739721928a6a8f60370c303083cb.jpg

Trong mỗi lễ hội, cồng chiêng là phương tiện duy nhất để con người thông linh (với thần), giao hòa với trời đất và giao tiếp trong cộng đồng Đánh cho khỉ trên cây cũng

quên bám chặt vào cành đến ngã xuống đất Đánh cho ma quỷ mải nghe đến quên làm hại người

 Lễ hội cà phê

Thời gian:Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột thường được tổ chức vào tuần đầu tiên trong tháng 3, Lễ hội được tổ chức vào thời gian này một phần để du khách và người dân địa phương nhớ đến ngày Giải phóng Buôn Ma Thuột 10-03-1975

Địa điểm: Lễ hội gồm một chuỗi các sự kiện được tổ chức tại thành phố Buôn Ma

Thuột, tỉnh Đăk Lăk

http://lehoi.cinet.vn/UserData/Image/Articles/2102012145737.jpg

Một trong những đặc sản nổi tiếng của Tây Nguyên đó là cà phê Tại đây diễn ra lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột được đánh giá là lễ hội đặc sắc nhất mang tầm vóc một lễ hội cấp Quốc gia Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột không chỉ nhằm mục đích thể hiện được sự

ấm no, mùa bội thu mà còn mang tính chất để quảng bá hình ảnh Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk là vùng đất huyền thoại, giàu bản sắc dân tộc

Tại Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột du khách còn được tham gia rất nhiều hoạt động đặc sắc khác như: hội chợ triển lãm, hội thi pha chế cà phê, hành trình du lịch cà phê

2.2 Phong tục tập quán-Lối sống sinh hoạt

Nếp sống nương rẫy:

Đặc trưng lớn nhất quy định những sắc thái văn hóa của Tây Nguyên là nếp sống nương rẫy, là nếp sống chủ đạo, bao trùm toàn bộ các tộc người Toàn bộ đời sống vật chất và tinh thần của các dân tộc Tây Nguyên từ tín ngưỡng, phong tục, nghi lễ, đời sống tình cảm của con người cũng gắn bó với rừng núi và nương rẫy Các dân tộc Tây Nguyên

có những nét tương đồng và khá đặc trưng về quan niệm và ứng xử giữa thế giới người sống và người chết từ đó hình thành cả một hệ thống tập tục, nghi lễ, sinh hoạt văn hóa xung quanh thế giới người chết – tạo nên hiện tượng văn hóa dân gian – sinh hoạt văn hóa nhà mồ

Kiến trúc nhà ở

Nói đến Tây Nguyên, Nhà Rông, Nhà Dài là biểu tượng văn hóa cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên, là nơi sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng… nơi thể hiện các lễ hội tâm linh, nơi các thế hệ nghệ nhân già truyền đạt lại cho các thế hệ trẻ các giá trị văn hóa truyền thống; nơi lưu giữ các hiện vật truyền thống: cồng, chiêng, trống, vũ khí, đầu các con vật hiến sinh trong các ngày lễ… Bên cạnh giá trị vật chất, nhà Rông là nơi ẩn chứa các văn hóa tâm linh rất bền vững của các dân tộc Tây Nguyên

Nhà Rông là di sản kiến trúc tiêu biểu, gắn với cư trú lâu đời của các dân tộc Tây Nguyên, với kiến trúc đa dạng, kiểu dáng hấp dẫn, hình thức trang trí đặc sắc, là “trái tim” của buôn, làng Tây Nguyên, là một thiết chế văn hóa tiêu biểu, độc đáo không pha trộn của các dân tộc Tây Nguyên

Tín ngưỡng tôn giáo

Đa dạng và phong phú.Tín ngưỡng chủ yếu là Đa thần

Tây Nguyên là địa bàn có số lượng hệ phái Tin Lành nhiều nhất nước Nếu trước đây, người dân Tây Nguyên chỉ có tín ngưỡng truyền thống của các dân tộc thiểu số, thì ngày nay,hầu hết tôn giáo lớn ở Việt Nam đã có mặt tại Tây Nguyên

Ngoài việc đáp ứng nhu cầu về mặt tín ngưỡng, đạo Công giáo và Tin Lành cần có một đấng tối cao để tôn thờ thì về mặt giáo lý, những điều răn được gắn với thực tiễn cuộc sống, như: thực hiện chế độ một vợ một chồng, sống chung thủy, tôn trọng nhau, biết tha thứ cho những lỗi lầm của người khác, không gian dối… đã góp phần làm cho đời sống đồng bào hướng đến những giá trị luân lý tốt đẹp

Sắc Màu Trang Phục Thổ Cẩm Tây Nguyên

Đến Tây Nguyên ta sẽ được tận hưởng những giai điệu cồng chiêng, đắm mình và ngất ngây bên những chén rượu cần, để rồi sẽ chẳng bao giờ quên những nét tinh hoa của đất, của trời, của rừng xanh qua từng sản phẩm thổ cẩm độc đáo

Vải Thổ Cẩm Tây Nguyên là sản phẩm vải độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên như Ê đê, Ba Na, Cơ Ho, Xơ Đăng Mỗi dân tộc hoa tiết thổ cẩm sẽ khác nhau, cách phối màu cũng không giống nhau Đặc trưng vải thổ cẩm

sẽ có những họa tiết như chim, ba ba, cồng chiêng, ngà voi với sự pha trộn màu sắc đa dạng Với người Tây Nguyên, vải thổ cẩm nền đen đại diện cho đất đai Gam màu đỏ vải thổ cẩm thể hiện sự đam mê và tình yêu Gam màu vàng của vải thổ cẩm tượng trưng cho ánh sáng, con người và thiên nhiên

rik=VdHfb2iWLyVIUg&riu=http%3a%2f%2fshopphuotkm0.com%2fmedia%2fuploads

%2fV%e1%ba%a2I+TH%e1%bb%94+C%e1%ba%a8M+M%c3%94NG%2fvai-tho-cam-tay-nguyen+(7).jpg&ehk=cv

%2bGn5szch98WiTovwzNAVNxW9Vp9CYDxZ2ojuq1ATY

%3d&risl=&pid=ImgRaw&r=0

III.Kết luận

Đất nước Việt Nam chúng ta có rất nhiều dân tộc chung sống trong 1 lãnh

thổ.Không riêng gì dân tộc Tây Nguyên mà mỗi dân tộc đều có 1 nền văn hóa,tiếng nói riêng,phong tục tập quán sinh hoạt và tín ngưỡng cũng khác nhau nhưng tất cả dân tộc đều có 1 nguyện vọng là '' Xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng đẹp''

Tây Nguyên là vùng thể hiện đa dạng các sắc thái văn hóa Chúng được thể hiện qua nghệ thuật cồng chiêng Văn hóa vùng cao cũng được thể hiện qua kho tàng văn học

và lễ hội các dân tộc Tây Nguyên Tây nguyên là một trong 3 tiểu vùng của miền Trung

Nó bao gồm 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng Văn hóa Tây Nguyên được hình thành và ảnh hưởng của “văn minh nương rẫy” thay vì “văn minh lúa nước” như ở đồng bằng Tất cả các lĩnh vực nghệ thuật, văn học, lễ hội đều khác biệt

Tây Nguyên cũng là nơi có nhiều dân tộc cùng chung sống,và cũng là nơi thưa dân nhất nước ta,với những phong tục tập quán riêng và đa dạng với những nền văn hóa riêng của từng dân tộc đã tạo nên nét đẹp riêng cho vùng Tây Nguyên này.Nhìn chung các dân tộc Tây Nguyên đều có chung một điểm là nhà sàn mang nét đặc trưng biểu hiện cho sự thịnh vượng của dân tộc

Tài liệu tham khảo

1 Nguyễn Thùy An,6/01/2020, Tìm hiểu đặc trưng lễ hội và văn hóa ẩm thực của

Tây Nguyên, https://khoeplus.com.vn/tim-hieu-dac-trung-le-hoi-va-van-hoa-am-thuc-cua-tay-nguyen/

2.GMT+7, 11/06/2020, Du lịch Tây Nguyên có gì hay? Sản phẩm du lịch đặc

https://gonatour.vn/du-lich-tay-nguyen-co-gi-hay-san-phan-du-lich-dac-trung-cua-vung-tay-nguyen.html

3 Văn hóa Tây Nguyên và những điều nên biết - VanHoa (vanhoagiaoduc.com.vn)