Thiết kế và sủa dựng bài tập thực tiễn trong dạy học lí thuyết về phản ứng hóa học lớp mười nhằm nâng cao hứng thú học tập môn hóa học cho học sinh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM THÀNH PHÓ HÔ CHÍ MINH• • • Nguyền Minh Nhựt THIẾT KẾ VÀ SŨ DỤNG BÀI TẬP THỤC TIỀN TRONG DẠY HỌC LÍ THUYÉT VÈ PHÁN ÚNG HÓA HỌC LÓP MƯỜI NHẦM NÂNG CAO HÚNG THÚ HỌC T

TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM THÀNH PHÓ HÔ CHÍ MINH

• • •

Nguyền Minh Nhựt

THIẾT KẾ VÀ SŨ DỤNG BÀI TẬP THỤC TIỀN TRONG DẠY HỌC LÍ THUYÉT VÈ PHÁN ÚNG HÓA HỌC LÓP MƯỜI NHẦM NÂNG CAO HÚNG THÚ HỌC TẬP MÔN HOÁ HỌC

CHO HỌC SINH

Chuyên ngành : Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học Mã số : 8

140 111

LUẬN VÀN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGUỜI HƯỚNG DÁN KHOA HỌC: • TS PHAN THỊ HOÀNG OANH

TS PHAN ĐÒNG CHÂU THỦY

Thành phố Hồ Chí Minh - 2022

của luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bắt kì công trình khoa học não khác.

Tác giá

Nguyễn Minh Nhựt

bân thân cùng với sự hường dẫn giúp đỡ tận tinh của các thầy giáo, cô giáo vỏ các em học sinh Túc giá xin chân thành bày to lòng biết ơn sâu sắc đến:

- TS Phan Dồng Châu Thúy, người hướng dần trực tiếp, cỏ dà tận tinh giúp dờ, dóng góp nhiều ý kiến quan trọng giúp tác gia hoàn thành luận vãn.

- TS Phan Thị Hoàng Oanh dà góp ý tạo diêu kiện thuôn lợi giúp tác giã hoàn thành luận vãn.

- ThS Hô Thị Kiêm Ngân dà nhiệt lình hò trợ, góp ý cho quá trình thực nghiêm cùa

dề tài.

- Cúc thầy, cô giáo giáng dạy lớp cao học khóa 30.1 chuyên ngành Li luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học dà truyền cho tác giã nhiều kiến thức và kinh nghiệm quý báu.

- Các thầy, cô trong tố Hóa học, các em học sinh lớp 10 thuộc các trường THPT Trung Lập - huyện Cũ Chi THPT Nguyền Khuyển - Quận 10 dã tạo diếu kiện thuận lợi cho tác giá trong quá trình thực nghiêm sư phạm.

■ Các thầy, có giáo cồng tác tại phòng Sau dại họe trường Dại học Sư phạm Thành pho Hồ Chi Minh (lã tạo diều kiện thuận lợi cho tác già trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận ván.

Cuôi cùng, xin cám ơn gia dinh, người thân và bạn hè dã luôn ùng hộ dộng viên, giúp dờ dê tác giá có thè hoàn thành tốt luận ván.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 22 tháng 02 năm 2022

Tac Kia Nguyen Minh Nhựt

Lởi cam đoan

Chương 1 Cơ SÕ LÍ LUẬN VÃ THỰC TIỀN CỦA VIỆC THIẾT KÉ

VÀ Sử DỤNG BÀI TẬP THỤ C TIỄN TRONG I)ẠY HỌC LÍ THUYẾT

VÈ PHÀN ỦNG HÓA HỌC LÓP MUỜI NHẰM NÂNG CAO HÚNG THÚ HỌC TẠP MÔN HOÁ HỌC CHO HỌC

1.2 Tông quan về lí thuyết về phán ứng hóa học lớp Mười chương trinh

cơ

bân 12

1.2.1 Dặc điềm vị trí 12

1.2.2 Nội dung vã cấu trúc kiến thức lí thuyết về phán ứng hóa họcchương trinh Hóa học lớp Mười Trung học phô thông 12

1.3 Bài tập hóa học và bài tập thực

1.5.3 Dối tượng điều tra 37

1.5.4 Kết quà điều tra 38

1.5.5 Nhận xét 45

Tiểu kết chương 1 46

Chương 2 THIÉT KÉ VÀ sử DỤNG BÀI TẠP THỤC TIÊN TRONG DẠY HỌC I.Í THUYẾT VÈ PHAN ÚNG HÓA HỌC LỚP MƯỜI NHÀM NÂNG CAO HỦNG THÚ HỌC TẬP MÔN HOÁ HỌC CHO HỌC SINH 47

2.1 Nguyên tẩc thiết kế hệ thống bài tập thực tiền nâng cao hứng thú học tập cho học sinh ờ trường phổ thông 47

2.1.1 Nguyền tac 1: Dám bao tính chính xác khoa học 47

2.1.2 Nguyên tác 2: Dăm báo tính thực tiền 47

2.1.3 Nguyen tắc 3: Đâm báo tinh đầy đủ phong phủ đa dạng 48

2.1.4 Nguyen tắc 4: Phù hợp với chương trình học tập cùa học sinh ờ trưởng phố thông 50

2.1.5 Nguyên tắc 5: Bào dâm tinh sư phạm 50

2.2 Thiết ke hệ thống bài tập thực tiền nhím nâng cao hứng thú học tập hóa học cho học sinh ờ trường phồ thông 51

2.2.1 Quy trình thiết kế bài tập thực tiền 51

2.2.2 Hệ thống bài lập thực tiền 52

2.3 Một sổ cách thức sứ dụng bài tập thực tiền nhằm nâng cao hứng thú học tập môn hóa hục cho học sinh 100

2.3.1 Sư dụng bài tập thực ticn de kiến tạo kiến thức mới 101

2.3.2 Sư dụng bài tập (hực tiền đe tạo động cơ học tập cho học sinh 101

2.3.3 Sử dụng de ôn tập luyện tập 102

2.3.4 Lồng ghép vào các bài thực hành thí nghiệm 102

2.3.5 Sứ dụng trong kiềm tra đánh giá 103

2.3.6 Sứ dụng trong bổi dường học sinh giòi 103

3.5.3 Kết qua và nhận xét kết quá kháo sát giáo viên ve chất lượng cua

hộ thong bài lụp thực tiền xây dựng được 151

Chừ viết tắt Chữ viết đầy đủ

hóa học chương trinh hóahọc lởp Mười THPT 13

Bàng 3.15 Bâng phân phối tần suất lũy tích điểm bài kiêm tra lớp TN và lớp

ĐC các trường THPT 149

Hình 3 I Biểu đồ điếm quy đổi hứng thú các nội dung (ích cực cua lớp TN TTĐvà

STĐ 142

Hình 3.2 Biểu đồ điếm quy đổi hứng thú các nội dung phú định cua lớp TNTTDvà STD 143Hình 3.3 Biểu dồ dường lũy tích dicm kiểm tra lóp TN và ĐC trường THPTTrung Lập 146Hình 3.4 Biểu dồ dường lũy tích diêm kiểm tra lớp TN vã ĐC trường THPTNguyền Khuyến 147Hình 3.5 Biểu đồ so sánh kết quá bài kiềm tra của lớp TN và ĐC cùa

hai trưởng 149Hình 3 6 Biêu dồ đường lũy tích diêm kiêm tra lớp TN và DC cùa hai trườngTHPT 149

MỞ ĐÀU

1 Lí do chọn dề tài

Ngành Hoá học giữ vai trò quan trọng, chú chốt trong đời sống hiện nay góp phần vào sự phát triển chung về kinh tế - xã hội cùa nước ta Nhừng thành tựu mà ngành Hoá học mang lụi được vận dụng vào các lình vực khác nhau, chang hạn như sức khoe, giáo dục an ninh quốc phòng, vật liệu, năng lượng, công nghệ sinh học Trong chương trinh giáo dục phổ thông mới môn Hoá học được xếp vào nhóm môn khoa học tự nhiên ờ cầp trung học phổ thông (THPT), dược các em học sinh (HS) lựa chọn theo sở thích, định hướng nghe nghiệp tương lai và sức lực cũa ban thán HS Khi tìm hiếu về mòn Hoá học HS sê nhận được nhũng tinh hoa cốt lõi VC hoá học và vận dụng sự hiểu biết này vào CUỘC sống thường ngày

Mục tiêu đỗi mới giáo dục hiện nay vẫn tiếp tục và chú trụng tụp trung vào người học giúp người học phát triên hoàn thiện các kiến thực lần kĩ nàng, dã dược nêu rồ ràng

trong Nghị quyết 88/2014/QH13 như sau: “Đối mới clurơng trình, sách giáo khoa (SGK)

giáo (lục phố thông nhấm tạo chuyến biến căn hán toàn diện về chát hrựng và hiệu (piá giáo dục phò thông; kềt hợp dạy chừ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyên nền giáo dục nặng nề truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện ca

về phấm chất và năng lực hài hòa (tức, trí thế, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm núng cùa mồi học sinh" Nắm rõ yêu cầu cấp thiết trong thời dại mới phát triển giáo dục phát triển người

học là một trong những mục tiêu kiên quyết hàng đầu được Dang vã Nhả nước quan tâm và chú trọng một cách đặc biệt Nghị quyết số 51/2017/QH14 ngày 21 tháng 11 nảm 2017 cùa Quốc hội dã diều chinh lộ trình thực hiện chương trình, SGK giáo dục phơ thông mới theo Nghị quyết so 88/2014/QH13 ngây 28 tháng 11 nãm 2014 cùa Quốc hội VC đồi mới chương trình SGK giáo dục phố thông Cụ the là:

+ Tữ nảm hục 2022 - 2023 đối với chương trinh HS lớp 3 lớp 7 và lớp 10 + Từ năm học 2023 - 2024 dối với chương trinh HS lớp 4 lớp 8 và lớp 11 + Từ năm hục 2024 -

2025 đối với chương trinh HS lớp 5, lớp 9 vả lớp 12

Giữ vai trò là một cán bộ viên chức trong ngành giáo dục nói chung và giáo viên (G V) bộ mòn I lóa học nói riêng, không chi riêng tôi mà còn nhiều GV nhận ra sự cấp

thiết VC một hệ thống các bài tập mang tính thực tiễn, thiết thực với đời sống đẻ giúp I IS phát huy được nhừng yếu lố lích cực tác động đến tâm tư tình cam tạo hửng thú đam mè hục tập đồng thời khắc phục lôi dạy hục không phù hụp mang nặng tính lí thuyết suông, nội dung truyền tái một chiều, học trên giấy GV chi cung cấp nguồn thông tin kiến thức khô khan, không thiết thực đến HS.

Thời dicm hiện tại SGK Hóa học ớ chương trình THPT tại Việt Nam số lượng bãi tập thực ticn (BTTT) chưa nhiều, chưa đa dạng vì lê đó mà chưa đáp ứng được nhu cầu lớn

về việc giái thích những vấn đề thực tiễn trong đời sống, các quy trình san xuất liên quan đến môn Hóa học Ở các ki thi, các em HS có thể dề dàng giai quyết nhùng bài toán mang nặng kì nâng tính toán phức tụp bài toán với nhưng “mẹo", công thức tính nhanh hay phương pháp giái đặc thù Tuy nhiên, dối VỚI các bài tập áp dụng kiến thức vào đời sống

để giái quyết nhừng tình huống hóa học trong thực tiền như xử lí dám chây hóa chát, xừ lí sàn phàm thí nghiệm dồ không ô nhiễm nguồn nước, sứ dụng hóa chất đe xữ lí vết bấn trên quần áo thi I IS lại lúng túng, không biết được xừ lí như the nào

Hóa học là sự kết hợp giừa lí thuyết và thực nghiệm (TN) nen nó có kha năng phát triền rất nhiều nàng lực kì nàng cho HS như nâng lực nhận thức, lư duy náng lực khám phá giái quyết vấn dề kĩ năng pha chế hóa chất, kĩ năng nghiên cứu khoa học kỳ thuật Khi liếp cận bộ môn Hóa học IIS được trang bi nhừng kiến thức phổ thông về sự biến dôi chuyến hóa các chat và phân từ xung quanh con người de từ dó phát triển thành những mối quan hệ quan trọng trong cuộc sống, ví dụ như con người và mòi trường, con người và động thực vật Chinh vì lè đó việc tiếp cận và giãi các B ITT trong môn Hóa học sỗ giúp HS phát tnến tư duy nhận thức, hành động cùng như tâng sự hứng thú yêu thích đối với việc học tập các bộ môn Khoa học lự nhiên nói chung và bộ môn Hóa học nói riêng

Dựa vào nhừng quan diem trên, việc xây dựng hệ thống bài tập hóa học (BTHII) có chất lượng tổt tư duy phù hợp với dịnh hướng hiện tại cùa giáo dục Việt Nam đồng thời hồ trợ IIS trong quá trình học tập nghiên cứu bộ môn llóa học là vấn đề hết sức cần thiết và

gấp nít Do đỏ chúng tòi đã chọn đề lài: “THI ÉT KÉ VÀ sử DỤNG BÀI TẬP THỤC

TIÊN TRONG DẠY HỌC VẺ LÍ THUYẾT VÈ PHÀN

ỦNG HÓA HỌC LÓP MƯỜI NHẢM NÂNG CAO HÚNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH” với mong muốn cung cố, nâng cao hửng thú, khơi dậy tinh thẩn học tập của

HS làm nền tàng, cư SỪ thúc đầy động cư hục tập Giúp HS không chi lĩnh hội kiến thức tốt vận dụng các kiến thức hóa học dược học ờ trường phố thông vào thục liền đời sống linh hoạt, hợp lí mả cỏn đem lại niềm vui sướng, tiếng cười khi học tập môn Hóa học

2 Mục đích nghiên CÚII

Thiết kế và sứ dụng BTTT trong dạy học lí thuyết VC phán ứng hóa học lớp Mười nhăm nâng cao hửng thú học tập môn Hóa học cho HS, góp phần nâng cao chất lượng dạy hục Hóa hục ờ THPT

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cữu cơ sờ lí luận và thực tiền về việc thiết kế cũng như sư dụng B'iTT trong dạy học lí thuyết VC phan ứng hóa học lóp Mười nhàm nâng cao hứng thú học tập môn 1 lóa học cho I IS

- Nghiên cửu mục tiêu, chương trinh, nội dung, hướng xây dựng bài tập xoay quanh kiến thức hóa học lớp Mười chương trinh hiện hãnh và chương trinh giáo dục phổ thông mới

• Khao sát thực trạng về việc sứ dụng BTHH (trong tiết dạy và cá bài tập về nhà) BTTT trong dạy học hóa học lớp Mười (vào bài mới, lồng ghép với nội dung chính và bài tập về nhà)

- Khao sát thực trạng về hứng thú học tập môn Hóa học cùa IIS ớ các trường THPT

- Xây dựng các chuyên đề lí thuyết VC phan ứng hóa học

- Nghiên cứu một sổ cách thức sir dụng B i rr nhằm nâng cao hửng thú hục lập cho HS

- Thiết kế bộ công cụ đảnh giả hửng thú môn Hóa học của IIS lớp Mười phù hợp với những liêu chí của de tài

- Thực nghiệm sư phạm (TNSP) nhăm kiếm nghiệm giá thuyết khoa học, đánh giá tính khá thi và hiệu quà cùa việc thiết kế và SŨ dụng BTTT irong dạy học lí thuyết

VC phân ứng hóa học lớp Mười nhảm nâng cao hửng thú học tập môn Hóa học cho HS.

- Vận dụng toán thống kê đề phân tích kết quả, xử lí số liệu TN đánh giá mức dộ đúng dẩn hiệu quà khoa học cùa dề tài nghiên cứu

4 Khách the và dối ttrọng nghiên cứu

4.1 Khách the nghiên cúu

Quá trình dạy học hóa học lớp Mười phần lí thuyết phán ứng hóa học ớ trường THPT theo chương trình giáo dục phô thông hiện hành

4.2 Dổi tưựiig nghiên cứu

Việc thiết kế và sir dụng hộ thong BTIT phần lí thuyết về phản ứng hóa hục lớp mười nhằm nâng cao hứng thú học lập môn Hóa học cho HS

5 Phạm vi nghiên cứu

Nội dung: Phan lí thuyết về phàn ứng hóa học lớp Mười chương trình hiện hành, ban

cơ bán

Địa bàn: THPT Trung Lập (huyện Cú Chi) THPT Nguyền Khuyến (quận 10)

Thôi gian nghiên cứu: Từ tháng 0l) năm 2020 đen tháng 05 năm 2021

6 Giá thuyết khoa học

Nếu xây dựng và sir dụng hợp lí linh hoạt hệ thống BTTT vào trong giáng dạy môn Hóa học thì sê giúp nâng cao hững thú học tập món Hóa học cùa IỈS góp phần nâng cao hiệu quà dạy và học hóa học ờ trường THPT

7 Phuong pháp nghiên cúu

7.1 Các phương pháp cho nghiên cứu lí luận

- Phương pháp thu thập thông tin và phương pháp xử lí, phân tích và hệ thống hóa thông tin

7.2 Các phương pháp cho nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bảng phiếu hòi đối với GV về việc sứ dụng BTII1I hiện hành

ớ một số trường THPT

- Phương pháp tiền - hậu TN kết hợp TN - ĐC để kiềm nghiệm giá trị thực tiền, tính khà thi và hiệu quà mang lại từ các kết quà nghiên círu

7.3 Các phương pháp xử lí số liệu

Sư dụng các phương pháp xứ lí, thống ké toán học trong nghiên cứu khoa học giáo dục ứng dụng để xứ li định lượng các sổ liộu, kết quã chính xác rõ ràng cứa việc diều tra và quá trình TNSP sẽ là cơ sớ quyết định cho những nhận xét, đánh giá và tính hiệu quả quy

mô cùa đề tài đề lừ đỏ la cỏ thề nhân rộng hoặc điều chinh nội dung cùa dề tài

Chương 2: Thiết kế hệ thống BTTT trong dạy học hóa học lớp Mười về lí thuyết

phan ứng hóa học nhằm nâng cao hứng thú học tập cho IIS THPT

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.

Kết luận và kiến nghị

Chương 1 co SỞ LÍ LUẬN VÀ THỤC TIẺN CỦA VIỆC THIẾT KÉ

VÀ sủ DỤNG BÀI TẬP THỤC TIÈN TRONG DẠY HỌC LÍ THUYẾT VÈ PHẤN ÚNG HÓA HỌC LỚP MƯỜI NHÀM NÂNG CAO HÚNG THÚ HỌC TẬP MÔN HOÁ HỌC CHO HỌC SINH1.1.Lịch sứ cua vấn dể nghiên cứu

1.1.1 về bài tập hóa hục và bài tập thực tiễn

Có rất nhiều tác giã đà nghiên cứu VC BTHH và B i l l như:

- Nguyễn Thị Hồng Quyên (2011) Xây dựng và sử dụng hệ thốitg hài tập thực nghiệm

trong dụy học phần hóa học phi kim ở trường Trung học phò thông Luận vân Thạc sì Giáo

dục học chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học trường Dại học Sư phạm Thành phố Hồ Chi Minh (TP 1ICM) Tác giá đã nghiên cửu và xây dựng hệ thống bài tập TN phần hoá học phi kim - chương trình hoá học THPT - khá hoàn chinh và đầy đù các dạng Gồm 347 bài tập dưới hai hình thức lự luận và trắc nghiệm, với các dụng thưởng gặp

+ Bài tập về thí nghiệm hoá học (quan sát và giai thích hiện tượng cùng như các cách tiến hành thí nghiệm); 139 bài tập

+ Bài tập nhận biết, dicu chc các chất: 71 bài tập

+ BTTT: 59 bài tập

+ Bài tập có hình vẽ sơ dồ hoá học: 55 bài tập

+ Bài tập định lượng: 23 bài lập

Tác giã cùng đè xuất một số phương pháp sứ dụng bài tập để rèn luyện kì năng thí nghiệm và rèn luyện tư duy cho HS trong các hoạt dộng dạy học

- Dương Phi Yen (2012) ỉlệ thống hóa lí thuyết và xây dựng hệ thống bài lụp phần cơ

sở lí thuyết cấu tạo chất lứp 10 chuyên hóa học Luận vãn Thạc sì Giáo dục học chuyên

ngành Lí luận vã phương pháp dạy học bộ môn I lóa học trưởng Dại học Sư phạm TP HCM Tác già hệ thống hóa lí thuyết phần Cơ sớ lí thuyết cấu tạo chất Lựa chọn và xây dựng hệ thống bài tập với 330 bài lập lự luận và 230 bài tập trăc nghiệm thuộc 3 chuyên đề:

+ Cấu lạo nguyên lừ: Vò electron cũa nguyên từ (77 bài tự luận 59 bài trắc nghiệm)

và hạt nhân nguyên tứ (69 bài lự luận 53 bài trắc nghiệm)

+ Cấu tạo phân từ và liên kết hóa hục (134 bài tự luận, 76 bài trắc nghiệm) bao gồm các dạng: bài tập xác định dạng hình học cùa phân từ; bài tập giai thích sự tạo thành phân tir; bài tập vận dụng cấu tạo phân tư và liên kết hóa học để giái (hích các dặc diêm của chất

+ Hóa học tinh the (50 bài tự luận, 42 bài trắc nghiệm) VỚI các dạng: bài lập xác định các đại lượng liên quan đen mạng tinh thê; bài tập xác định nguyên tố; bài tập về năng lượng liên kết trong mạng linh thế

- Theo bài báo Xây dựng và sứ dụng bài tập thực tiễn nhầm nâng cao hiệu quá dạy

học và bồi dưỡng học sinh giói hoá học ở trường Trung học phố thông của tác giá Ngô Thị

Ngọc Mai đảng trên Diễn dãn trao đổi số 11 thảng 12 năm 2013 Có nội dung là BTHH có nội dung gan với thực tiền là những bài tập vận dụng kiến thức hóa học vào đời sống và sàn xuất, giúp I IS phát hiện và giãi quyết những vấn đe do thực tiễn đặt ra qua đỏ kích thích sự hửng thú trí tò mò lòng say mê nghiên cửu khoa học công nghệ BTHH thực tiền được xây dựng chu yểu dựa trên năm nguyên tảc và được áp dụng thích hựp vào các giờ dạy nhầm nâng cao chất lượng dạy và hục hóa hục như: xây dựng tình huống vào bài; hình thành kiến thức mới; vận dụng và ứng dụng kiến (hức; cúng cố kiến thức và bồi dường 1IS giòi

- Vù Xuân Quý (2017) Xây dựng và sừ dụng hệ thống bài tập thực tiền phần hóa

học vô cơ lớp / / nhầm phát triền nâng lực vận dụng kiến thín' cho học sinh I uận vãn Thạc

sì Khoa học giáo dục chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tác gia phán tích cấu trúc và nội dung chương (rình cùa phần Hóa học vô CƯ lứp 11 nhầm đưa ra 43 bài tập tự luận và 38 bài tập trắc nghiệm có nội dung liên quan den thực tiễn dời sống, môi trường xã hội quanh ta Đà đề xuất được 3 giãi pháp sứ dụng hệ thống B ITT' trong dạy học nhàm phát triển nãng lực vận dụng kiến thức cho HS

- Trần Thị I lạnh (2018) Xây dụng và sư dụng bài tập về các lí thuyết chu đạo nhằm

phát triển cho HS năng lực vận dụng kiến thức Hóa học vào cuộc sống Luận văn Thạc sĩ

Khoa học giáo dục chuyên ngành Lí luận vã phương pháp dạy học bộ

môn Hóa học trường Đại học Sư phạm TP HCM Tác giá trình bày quy trình biên soạn, cách sư dụng bài tập cũng như giúp GV có thèm nguồn tài liệu tham kháo trong dạy hục lí thuyết chu đạo góp phần nâng cao chất lượng dạy hục môn Hóa hục THPT Các lí thuyết quan trọng trong phần Hóa học Vô cơ THPT liên quan đến các nội dung: chương 4 (Phán ứng oxi hóa khứ ớ lớp 10) chương 7 (Cân bang hóa học ớ lớp 10) và chương 1 (Sự diện 11

ớ lóp 11)

- I -ê Thị Nơ (2018) Sứ (lụng bài tập thực tiễn trong (lạy học chương 6, 7 - Hóa học

10 nhầm phát triển nâng lực vận (lụng kiến thức hóa học vào thực tiễn cho học sinh Luận

văn Thạc sĩ Khoa học giáo dục chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy hục bộ môn Hóa học trường Dại hục Sư phạm Hà Nội 2 Tác giã đà tuyển chọn xây dựng hệ thống gồm 96 bài (52 bãi lự luận và 44 bài trắc nghiệm) BTTT chương 6 7 - Hóa học 10 dũng đề phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn cho HS THPT Tác già mang đen những biện pháp sư dụng hệ thống BTTT trong dạy học hóa học đe hình thành, rèn luyện nâng lực vận dụng kiên thức hóa học vào thực tiễn nhàm phát huy được tính tích cực chủ động, sáng tạo cho người học

- Nguyền Thị Phượng Liên (2020) biên soạn và sứ (lụng bài tập lự học phần hóa học

đợi cương nhằm bồi dường nấng lực tự học cho học sinh Tiling học phổ thõng Luận án

Tiến sĩ Khoa học giáo dục trường Đại học Vinh Tác gia dã dề xuất khái niệm về bài tập tự học món Hóa học Xây dựng khung ning lực tự học môn Hóa học thông qua bài tập tự học môn Hóa học bao gồm 4 năng lực thành phần với 8 tiêu chí, mồi tiêu chi đánh giá có 4 mức

độ Xây dựng hệ thống bãi tập tự học món I lóa học phan hóa học đại cương bao gồm 58 bài cụ the: cấu tạo nguyên lữ và liên kết hóa học (15 bài); Bang tuần hoàn và định luật tuần hoàn (8 bài); Phan ứng oxi hóa khử (8 bài); Toe độ phàn ứng và cán bang hóa học (11 bài); Dung dịch và sự điện h (8 bài)

Qua việc nghiên cứu các luận án, luận văn, bãi bão khoa học, chúng tôi nhận thấy ràng các de tài dã ncu ra các lưu ý quan trọng, những ưu - nhược diêm khi tiến hành giáng dạy BTTT hóa học ờ trường TI IPT, giúp cho người GV thực hiện tiết dạy được thành còng

vã đạt kết quã như mong muốn Chúng tôi đã tham khão nhiều ý tương, các luận diem, luận

cứ cùa nhừng tài liệu trên đẻ phục vụ cho hướng xây dựng

đề tài nghicn cửu cùa mình Tuy nhicn màng nghiên cứu và khai thác VC BTTT hóa học vể

lí thuyết phan úng hóa học đế vận dụng vào đời sống chưa có nhiều vã chưa được lảm rò

Dô lã một trong nhừng lí do dê chúng tôi thực hiện nghiên cứu này

ỉ.1.2 về hứng thú và húng thú học tập môn Hóa học

Ờ nước ngoài, việc nghiên cửu về hứng thú nói chung và hứng thú học tập môn Hóa học của HS nói riêng dã dicn ra từ rát sớm Cụ the năm 1972 G.I.Sukina VỚI công trình

nghiên cứu "Vẩn đề hứng thú nhộn thức trong khoa học giáo dục" đà đtra ra khái niệm ve

hứng thú cùng với biểu hiện cùa hứng thú trong khoa học và giáo dục Bẽn cạnh dó, tác giá còn nêu lên nguồn gốc cơ ban cùa hứng thú nhận thức là nội dung tài liệu và hoạt động cũa người học Trong giai đoạn gần dây cùng có các công trình nghiên cứu về hứng thú học tập

môn Hóa học chăng hạn như Effective strategies for teaching chemistry cùa tác gia Yazachew Alemu Tenaw công bỗ vào năm 2014 An analysis of interest in students

learning of physical chemistry experiment using Scientific approach cùa tác giá Widinda

Normalia Arlianly công bố năm 2016 A review of the study on interest in learning

chemistry in higher secondaryschools cùa tác giá Marimuthu T và Suresh, B công bổ vào

năm 2017, Eactors Affecting Secondary Schools Students' Attitudes toward Learning

Chemistry-: A Review of Literature cùa lác gia Jeannette Musengimana Edwige Kampire

Philoihcre Ntawiha công bố năm 2020,

Ó Việt Nam trong dạy học hóa học có các công trình nghiên cứu về hứng thú học tập môn I lóa học như:

- Hoàng Bích Trâm (2014) Một so biện pháp lợo hửng thú góp phần nâng cao kểt quà

học tập phân Hoa hừu cơ lớp ! / Trung học phô thòng Luận văn Thạc sĩ giáo dục học

chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học bộ mòn Hóa hục trưởng Dại học Sư phạm

TP HCM Tác giá thiết kề 9 tình huống học tập trong chương trình hóa hừu cơ Xây dựng 7 thí nghiệm có vấn đề từ đỏ đưa ra các bước giãi quyết các tình huống mà thí nghiệm dã tạo

ra theo phương pháp nêu và giài quyết vấn đề Hướng dẫn 11$ điểu chế 7 chất hừu cơ gồm chiết suất tinh dầu, lãm nến, tạo chất màu thực phấm lự nhiên, làm nước rữa chén, rượu và giấm Thiel kế 7 trô chơi dạy học trong dó có 56 câu hòi thực tiền và 10 câu hoi IQ sừ dụng cho trò chơi

- Nguyen Thị Vân (2014) Tạo hứng thú học tập cho HSyếu kém trong quá trinh dạy

học phan phi kim hóa học / / trung học pho thông Luận văn thạc sĩ sư phạm Hóa hục

chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy hục bộ môn Hóa hục trưởng Đại hục Giáo dục Tác già dã dề xuất ra phương hướng chung và xây dựng các biện pháp cụ thể nhầm tạo hững thú học tập cho HS yếu kém trong quá trình học tập phần phi kim lớp 11 - chương trình cơ ban Dó là:

+ Biện pháp 1: Sư dụng thí nghiệm hóa học kích thích tư duy

+ Biện pháp 2: Sư dụng tư liệu lịch sử hóa học

+ Biện pháp 3 I lồ hống kiến thức

+ Biện pháp 4: Luyện tập vừa sức với HS yểu kém

+ Biện pháp 5: Tô chức trò chơi ỏ chữ hoặc hoạt dộng ngoại khóa

+ Biện pháp 6: Sư dụng một số dạng bài tập cơ ban

+ Biện pháp 7: Kicm tra - dánh giá thường xuyên có khen - chê dộng viên khích lệ kết quà học tập cua HS

Bên cạnh đó tác giã còn thiết kế 6 giáo án minh họa cho các tiết học và đã TN các gião án đó

- Nguyễn Thị Bích Ngọc (2015) Kháo sát thãi (tộ cùa học sinh trung học phô thòng

dồi với môn Hóa học tại Thành phu HÒ Chi Minh Luận vãn Thạc sì Giáo dục học trường

Đại học Sư phạm TP HCM Dề lãi được thực hiện rộng rãi khắp địa bàn TP HCM với sự tham gia cùa hơn 2500 HS den từ 11 trường THPT dám bão sự da dạng về vị trí địa li trinh

độ học vấn và loại hình trưởng

• Đào Thị Hoàng Hoa (2016) Kháo sát thái (tộ cùa học sinh Trung học pho thông ớ

một sổ trưởng lại Thành pho Hồ Chi Minh dồi vời môn Hóa học Đe tài nghiên cứu khoa

học cấp cơ sờ trường Dụi học Sư phạm TP HCM De tài xây dụng công cụ đo lường thái

dộ học tập môn Hóa học cùa HS THPT nhầm tìm hicu về thái độ cùa 11S T1IPT ơ một sổ trưởng ở TP IICM đối với môn Hóa học Một trong nhưng sân phẩm cùa dề tài nghiên cứu

là khóa luận tốt nghiệp Kháo sát hứng thú cùa học sinh khối lớp 10 trung hục phô thòng đoi

với mòn Hóa học tại Thành pho Ho Chí Minh cúa Trần Lê Ngọc Ánh (2016).

• Phạm Thị Minh Ngọc (2016) Tạo hửng thú học tập cho học sinh trung binh và yen

trong quá trinh dạy học chương kim loại kiêm, kim loại kiềm thố, nlìòni - Hóa hục 12 - Trung hục phò thông Luận vãn Thục sĩ sư phụm Hóa hục chuyên ngành Lí luận vã phương

pháp dạy học bộ môn Hóa học trường Đại học Giáo dục Tác gia dã đà đưa ra nhùng nguyên nhân dẫn đen việc HS học yếu kém và mộl số biện pháp giúp tạo húng thú học tập cho HS dồng thời tác già dưa ra kế hoạch dạy học cùa một số bài trong chương Kim loại kiềm, kiềm thổ nhôm với mục tiêu tạo hứng thú học lập cho HS

- Đinh Thị Hạnh (2018) Một số biện phíip lạo hứng thủ để nâng cao kềt quá học tập

cho học sinh thông qua dạy học chương nhóm halogen - Hóa học 10 Luận văn Thạc sì sư

phạm Hóa học chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học trưởng Đại học Sư phạm I là Nội 2 Tác già đe xuẩt và sư dụng một sổ biện pháp tạo hứng thú học tập cho HS: sử dụng thí nghiệm hóa học câu chuyện hóa học trò chơi và BTHH thực tiền Các giái pháp này được đưa ra có sự phối hợp với nhiều phương pháp dạy học tích cực khác nhau: phương pháp trực quan, đàm thoại, giái quyết vấn đẻ Đà thiết kế 3 kế hoạch dạy học bài “Clo", “Flo Brom lot”, “Luyện tập Nhóm Halogen” có sir dụng biện pháp tạo hứng thú và tiến hành TNSP nhùng kế hoạch dạy học dó

- Nguyền Quang Ngọc (2020) Nâng cao hứng thú học lập môn Hóa học cho học sinh

trung học phd tliông qua sừ (lụng công nghệ hĩnh ánh trong dạy học chù đề nhôm sat

Luận văn Thạc sĩ sư phạm I lóa học chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học trường Đại học Giáo dục Tác giã đề xuất được 4 nguyên tắc, quy trinh 4 bước thiết kế chu đề nhôm, sảt có sứ dụng công nghệ hình ánh Đe xuất được 2 nguyên lắc với quy trinh 8 bước lổ chức hoạt động dạy học theo chủ đề nhôm, sắt có sừ dụng công nghệ hình ánh nhẩm nâng cao hứng thú và kết qua học tập môn Hóa học cùa HS Thiết kế được

02 chú đề dạy học, 06 KIIBD về nhôm, sắt có sứ dụng công nghệ hình ảnh

Chúng tôi nhìn thấy rằng: nhừng tài liệu cũng hướng nghiên cứu đă chỉ ra được nhũng diêm trọng yếu điếm then chốt đế lâm tăng tinh say mè húng thú yêu thích học tập

bộ môn Hóa học cho HS Việc sứ dụng hệ thống BTTT về lí thuyết phàn ứng

hóa học trong các kế hoạch dạy học sao cho phù hợp kích thích được sự đam mè hửng thú cùa HS rất ít được các tác giá để cập đến Nếu có thì chi là một phẩn nho, chưa rò ràng Chinh vì vậy chúng lôi chọn nghiên cứu đẽ tài này với mong muôn góp một phần công sức cua minh vào việc nâng cao hứng thú học tập môn Hóa ớ trường phố thông thông qua hệ thống B ITT về lí thuyết về phàn ứng hóa hục.

1.2 Tống quan về lí thuyết VC phàn ứng hóa học lóp Mười chuông trinh cư bàn

1.2.1 Đặc điểm vị trí

Lí thuyct về phân ứng hóa học chương trình cơ ban nằm ờ chương trinh học kì I và cuối học 2 cùa lớp Mười

Trước đó trong chương trinh Hóa hục THCS HS cùng đà được cung cấp kiến thức

cơ ban về nguyên lừ bang tuần hoàn các nguyên lố hóa học và định luật tuần hoàn, các loại phan ứng hóa học (phán ứng thế, phân ứng trao đổi phán ứng phân huy)

Trong chương trình lớp Mười, 11S sê tiếp tục tìm hiếu kĩ hơn về nguyên tứ, báng tuần hoàn các nguyên tố hóa học và định luật tuần hoàn từ đó tìm hiếu thêm các kiến thức mới về lien kết hóa học và phan ứng oxi hóa khứ Đây là một phần kiến thức lớn và quan trụng trong chương trình THPT nói chung vả hóa hục lớp Mười nói riêng

1.2.2 Nội dung và cấu trúc kiến thức lí thuyết VC phán ứng hóa học chương trình Hóa hục lóp Mưòi Trung học phổ thông

ì.2.2 I Nội dung kiến thức li thuyết về phân ừng hóa học chương trình Hóa học lớp Mười Trung học pho thông

Theo chương trinh giáo dục phồ thông 2006 kiến thức lí thuyết ve phàn ứng hóa học chương trinh Hóa học lớp Mười THPT bao gồm;

Báng 1.1 Cấu trúc kiến thức li thuyết về phán ứng hóa học chương trình hóa hục lớp Mười TIIPT

1.3 Bài tập hóa học và bài tập thực tiễn

1.3.1 Bài tập hóa học

Ỉ.3.Ỉ.L Khái niệm

Theo từ diên Tiếng Việt “Bài tập là bài ra cho HS làm để tập vận dụng những điều

đâ học” BTHH được tháo gỡ nhờ những suy luận, tính toán khoa học và nhừng thí nghiệm trên CƯ sỡ các khái niệm, định luật, hục thuyết và phương pháp hóa hục (Hoàng Phê 2003)

Theo Thái Duy Tuyên, “Bài tập là một hộ thông tin xác định bao gồm nhưng diều kiện và những yêu cầu dược dưa ra trong quá trinh dạy học dòi hoi người học một lởi giái đáp mà lời giái đáp này về toàn bộ hoặc tửng phần không ớ trạng thái có sẫn cùa người giải lại thời diem mà bài tập được đặt ra” (Thái Duy Tuyên 1996)

BTHH là cồng cụ chinh và mang ý nghĩa quan trọng dùng đe rên luyện khá năng vặn dụng kiến thức, kì năng cho HS Là nhiộm vụ học tập mà GV đật ra cho HS yêu cầu các

em vận dụng các kiến thức cũng như nãng lực cua minh de giãi quyết các nhiệm vụ đõ nhảm chiêm lình tri thức, kĩ nâng một cách hứng thú và đầy sáng tạo

BTHH là một dạng bài làm mà trong khi hoàn thành chúng HS nắm dược một lượng tri thức hay kĩ năng nhất định Nó có thế đơn gian là một bãi toán, nhừng câu hòi hay đồng thời cá bài toán và các câu hói thuộc VC hóa học

13.1.2 Plìân loại

'llieo nghiên cứu cua Đào Thị Luân (2014) thì có Ihê phân loại BTHH dựa vào các cư

sở sau:

• Phân loại dựa vào chức nãng bài tập hay mức dộ nhận thức vả tư duy

- Phân loại dựa vào lính chất hay nội dung (oán học cùa bài tập

- Phân loại dựa vào dậc dicm của hoạt dộng nhận thức

- Phân loại dựa vào tính chất hoạt động cùa I IS khi giái bài lập

• Phân loại dựa vào cách thức tiến hành kiếm tra

- Phân loại dựa vào nội dung hóa học cúa bài lập: cách phân loại này hay dùng khi dạy hục và cũng cố bài mới,

- Phân loại dựa vào nhiệm vụ yêu cầu cua bài lập hay dạng bài tập

- Phân loại dựa vào phương pháp giãi bài tập

- Phân loại dựa vào mục đích sư dụng hay các bước dạy học

Tác giã Nguyền Xuân Tnrờng (2006) đã đe xuất trong "Phươngpháp (ỉụỵ học ớ trường

phố thông" là đè thuận tiện trong dạy học thì khi dạy học bài mới ta có thê phân loại BTHH

theo nội dung đế phục vụ việc dạy học và cúng cố bài Tên mồi loại bài có thể là lèn các chương Vi dụ: Bài tụp về phán ứng oxi hóa khử bài tập về liên kết hóa học, Còn khi ỏn tập hệ thống hóa kiến thức và kiêm tra đánh giá do mang tính chất tồng họp có sự phối hợp giừa các chương nên la phân loại dựa trên các cơ sờ như tính chất hoạt dộng của HS khi giái bài tập chức nâng, tính chất của bài tập,

13.13 Vai trò

Việc dạy học không the thiếu bài tập Bài tập được đưa vào trong phương pháp dạy học Theo nghiên cứu cúa Dào Thị Luân (2014) đà nêu ra tam quan trọng của BTHH VC nhiều mặt như phát triền kì nãng kiến thức, tư duy Chúng tôi tống kết lợi như sau:

- BTHH là phương tiện hiệu quá dơn giãn nhất dê cho HS tập vận dụng các kiến thức hóa học vào thực tế như sàn xuất, nghiên cửu khoa học Từ đó chuyến những kiến thức liếp thu được qua các bài giảng của GV thành kiến thức cùa chính

mình Khi sử dụng được các kiến thức đã học vào trong cuộc sống thì HS mới thấy được sự hiệu quá hừu ích cùa các bài giáng đà học được ở nhà trường.

- Giúp cho người hục hiểu đúng, hiểu đù các khái niệm hóa hục cũng co hệ thống hóa và lắng dọng các kiến thức hóa học cơ bán cũng như khắc sâu những tri thức đà học một cách sinh động, hấp dần và tối ưu nhất

- Nâng cao kha năng vận dụng, sáng tạo kiến thức dã học ờ trường lớp de giài quyết những vấn đe được đặt ra trong thực tiền cho HS Giúp HS phát triển các năng lực tư duy suy đoán, ren luyện trí thông minh và năng lực sáng tạo HS sừ dụng các kiến thức đà học một cách tống hợp cùng với các thao tác tư duy, các phương pháp chuẩn đoán suy nghi đe lựa chụn cách giãi quyết vấn đe hiệu quã nhất

- Góp phần hình thành và rèn luyện các kĩ nâng, kĩ xao về hóa học như kĩ năng tính toán theo công thức và cân bằng phương trình hóa học kĩ nàng thực hành thí nghiệm, kì nâng nhận biết và tách các chất góp phần vào việc phát triển kĩ năng tống hợp cho I IS ớ

bộ môn I lóa học

• Giáo dục cho HS hoàn thiện tính kiên nhẫn, trung thực trong lao động học tập tính sáng tạo khi giái quyết các vấn đề đặt ra tính chính xác khoa học nâng cao hứng thú yêu thích bộ môn Hóa hục Bên cạnh đó cỏn rèn luyện tác phong làm việc có tổ chức, có kế hoạch, gọn gàng, sạch sẽ nơi làm việc thê hiện rõ thông qua các tiết thực hành thí nghiệm, các hoạt động ngoại khóa cùa câu lạc bộ

- Có kha nâng liên kết các nội dung học tập ớ trường THPT với dời sống thực tiễn phong phú đa dạng Do đó B mil có vai trò quan trọng trong việc giáo dục và hướng nghiệp, định hướng nghề nghiệp cho HS

- BTHH còn được sứ dụng đế nghiên cứu kiến tạo kiến thức mới (hình thành khái niệm, định luật .) trong quá trinh tiếp cận tri thức mới giúp người học tự lực khám phá lình hội kiến thức một cách sâu sắc tích cực và vững ben Đicu này the hiện rõ khi I IS làm bài tập TN mang linh định lượng

- BTHI I có tác dụng hình thành phương pháp học tập một cách khoa học và hợp lí

- Thong qua BTHII ta có thế kiểm tra, đánh giá kiến thức, kĩ năng cùa HS một cách chính xác giúp thầy và trô tìm được những lỗ hông kiến thức cùng như những sai sót mà

HS hay mẳc phai đế kịp thời thay đối và hoàn thiện

1.3.2 Bài tập thực tiễn

13.2 ỉ Khái niệm

BTIT là nhùng bài tập có nội dung hoá học (nhùng điều kiện và yêu cầu) xuất phát từ thực tiền dòi hỏi HS phai vận dụng kiến thức, kĩ năng hóa học cùng VỚI các kiến thức cùa các môn học khác kểt hợp với kinh nghiệm, kì núng sống đế giai quyết một số vấn dề dặt ra

từ những bổi cánh và tình huống này sinh tử thực tiền (Lê Lan I lương và Đặng Thị Oanh, 201X)

BTTT là các BTHH có nội dung gắn liền với thực tiễn đời sống, yêu cầu HS phai vận dụng kiến thức hóa học đề giái quyết các vắn để do chính thực tiền đặt ra như giãi thích hiộn tượng tự nhiên, lí giãi thói quen sinh hoạt và lao động, bão vộ môi trường, phân tích quy trình sán xuất, phương pháp thực nghiệm, (Ngỏ Thị Ngọc Mai 2013)

13.2.2 Phân loại

Theo nghiên cứu cùa Lê Thị Nơ (2018), quá trình dạy học thường được chia thành 3 còng đoạn chính đó là giăng dạy nội dung mới; hệ thống, ôn tập kiến thức và luyện tập; kiêm tra, đánh giá kết quá giáng dạy Ó mồi công đoạn ta nên linh hoạt khai thác và vận dụng BTTT một cách hợp lí, điều đó sè dẫn đến thành công ớ công doạn dó

- Ở công đoạn đầu - còng đoạn xây dựng và hình thành kiến thức mới cho IIS GV nên phân loại BTTT theo nội dung đế có the phục vụ tốt cho việc giảng dạy cùng như cung

cồ lại các kiến thức Tên cùa mồi loại bài tập có thể gọi như tên cua từng chương, từng chu

đề học lập Mỗi loại bài tập cần phài đạt được các liêu chí: kiến thức dàn trai cà chương hay chú đề; số lượng bài tập đú đế hình thảnh kĩ năng, kiến thức cần thicl; mớ rộng cùng như nâng cao các vấn đề cốt lỏi cũa chương Bẽn cạnh dó cần phái có một số bài tập xây dựng

de tâng hứng thú học tập cũng như phát triền các năng lực tư duy, nhận thức và giai quyết vấn đề,

Cháng hạn như:

+ Bài tập hóa đại cương (bãi tập về chất khí dung dịch, điện phân)

+ Bài lập hóa vô cơ (bãi tập về kim loại, phi kim các hợp chất oxit axit bazơ) + Bài tập hóa hừu cơ (bãi lập về hiđrocacbon, ancol, phenol, axit, cstc)

• Xét về hai công đoạn còn lại là hộ thống hóa kicn thức và đánh giá - kiềm tra Do xây dựng nội dung để tông hợp liên kết giừa các chu đề với nhau nên ta có thê phân loại dựa trên các cư sở sau:

+ Cãn cứ vào tính chất hoạt dộng của HS ta có thể phân loại thành bài tập lí thuyết (không trực liếp tham gia thực hành thí nghiệm) hay bài tập TN (tiến hành trực tiếp các thí nghiệm hóa học)

+ Căn cứ vào hình thức la có phân loại thành bài tập trắc nghiệm tự luận (bài tập tự luận) và bài tập trắc nghiệm khách quan (bài tập trắc nghiệm)

+ Căn cứ vào chức năng cua bài lập có thề phán loại thành bài lập vận dụng kiến thức đà hục hay bài tập giúp kiến tạo kiến thức mới

• Bài tập tái hiện: yêu cầu HS nhớ lại kiến thức, kỉ năng dã học

■ Bài tập sáng tạo: yêu cầu HS vận dụng phối hợp nhùng kiến thức, kì nẫng đã học de giãi quyết vấn đề trong tình huống mới Ớ mức dộ cao hơn bài tập sáng tạo đòi hói IIS gtái quyết vấn đe theo một hướng mới một kĩ thuật mới, một phương pháp mới.+ Căn cứ vào khối lượng kiến thức ta có the phân loại thành B 1 1 1 đơn gian (chi sứ dụng một vài nội dung vừa hục là có thế tháo gỡ được vần đề) và BTTT mở rộng (liên hệ nhiều kiến thức hóa học với nhau dê cùng giài thích một hiện tượng)

+ Ngoải ra còn cản cứ vào lính chất cũa bài tập (bài tập định tính và bài tập định lượng): kicu hay dạng bài tập (bài tập giãi thích hiện tượng, bài tập lấy ví dụ minh họa )

Tuy nhiên, trên thực te những cách phân loại trên chi mang lính chất tương đối Nhiều bài tập sỗ có sự lổng ghép giừa nhiều cách phân loại với nhau Diều đó làm cho BTTT thêm chặt chẽ và hay hơn

Ị3.2.3 Vai trồ

Theo Lê Thi Nơ (2018) trong việc giảng dạy hóa học việc sứ dụng Bill đâ dược xem là phương pháp dạy học có hiệu qua cao trong việc rèn luyện kì nãng cùng như nâng cao hứng thú học tập môn I lóa học Nó giừ vai trò quan trọng, mọi loại bãi dạy hóa học là một trong những phương pháp quan trọng đế nâng cao chất lượng dạy học hóa học

BTTT vừa là mục đích vừa là nội dung cùa việc dạy học Bên cạnh đỏ BTTT cung cấp cho HS kiến thức, con đường lĩnh hội tri thức vã đem lại niềm vui sướng khi người hục phát hiộn, tim ra đáp số VC những thắc mắc lừ sự vật xung quanh

BTTT có chức năng dạy học giáo dục kiêm tra và phát trièn nâng lực cùa người học Lưu ỷ trong thực tế các chức năng này không tách rời nhau và đều hướng lới việc thực hiện các mục dích dạy học

Dối với IIS, Bi rr là phương pháp dạy học tích cực hiệu quá và khó có thề thay the được, giúp người học nắm vững kiến thức hóa học phát triến tư duy từ đó hình thành kĩ năng, vận dụng kiến thức hóa học vào thực tế đời sổng, san xuất Làm giám sự nặng nê khô khan cùa khôi lượng kiên thức to lớn và trim tượng Đem lại hứng thú say mê lích cực học tập cho HS

Dối với người dạy BTTT lả phương tiện, là nguồn kiến (hức đề hình thành khái niệm hóa học tích cực hóa hoạt dộng nhận thức của HS trong quá trình tiếp nhận Cụ the là:+ BTTT dùng đê mô phỏng một số tình huống thực te đời sống và HS vận dụng kiến thức đã lĩnh hội giài quyết các vấn đe cùa thực tế đặt ra

+ Bill được sữ dụng như là nguồn kiến thức đé HS tìm tòi phát triển núng lực kiến thức và kĩ năng

+ Sừ dụng bài tập đe tạo tình huống có vẩn đề kích thích sự tò mò, ham mê khám phá chinh phục, rèn luyện kì năng giai quyết vẩn dề học tập nâng cao hửng thú học tập bộ môn I lóa học

Như vậy BTTT được xem nhtr là một nhiệm vụ cằn giái quyết, thông qua đó giúp

HS tim tòi nghiên cứu và vận dụng kiến thức hóa học một cách sáng tạo logic từ đó HS hình thành nâng lực phát hiện và giãi quyết vấn đề có liên quan đến hóa học mà thực tiền dặt ra giúp HS chuycn những kiến thức dã lắng nghe ớ trường lớp thành kiến thức cưa cá nhân

BTTT ben cạnh việc có dầy du các vai trò chức nãng cùa một BTHH nó còn có thêm một số tác dụng khác Tác già Trần Thị Phương Thảo (2008) đà đưa ra các ý như sau:

a) về kiến thức

BTTT giúp HS them hicu biết VC môi trường xung quanh, quy trình sàn xuất, những vấn đề nóng trong nước và quốc tế đang để cập tới.

Bên cạnh đó BTTT còn giúp HS khơi mào việc vụn dụng kiến thức đế lí giãi và cái tạo thực tiền nhầm nàng cao chất lượng dời sống và san xuất

Thông qua giãi BTTT HS hiểu kì hon các khái niệm, lính chất, nguyên lắc; cúng cố kiến thức một cách thường xuyên và hệ thống hóa kiến thức, mờ rộng sự hiếu biết một cách sinh động, đa dạng không làm nặng ne khối lượng kiến thức cùa IIS

b) về kĩ năng

Việc giái BTTT giúp HS phát triển năng lực nhận thức, năng lực phát hiện và giái quyết vấn đề liên quan đến thực tế đời sòng, săn xuất Rèn luyện các kì náng thu thập thông tin xử lí số liệu, vận dụng kiến thức dã có dế giài quyết lình huống có vấn đề cũa thực tề một cách nhạy bén

c) Ve giáo dục tư tướng

Thông qua BTTT, I IS nhận ra lợi ích cùa việc học tập bộ môn Hóa học, điều này tạo động cor học tập kích thích sự tò mò óc quan sát làm tảng hứng thú học tập và từ đó giúp cho HS say mê nghicn cứu khoa học và công nghệ và HS sê có nhừng định hướng nghề nghiệp tương lai đúng dằn

BTTT gần gũi với dời sống cùa HS cua gia dinh, cùa dịa phương và VỚI môi trưởng xung quanh nên càng thúc đấy động cơ học tập từ các em làm rỏ mục tiêu: nâng cao chất lượng cuộc sống cùa bàn thân, gia dinh và xã hội Với những kết quá đạt được cùa việc vận dụng kiến thức hóa học phố thông đê giái quyết các vấn đề thực lien HS thêm lự tin thêm động lục đe liếp tục học hói phấn đau và phát triển trên con đường lĩnh hội tri thức khi ngồi

BTTT còn cung cấp cho HS những số liệu thực tế cùa kì thuật, cập nhật các phát minh, về năng suất lao động, sán lượng sán xuất đạt được giúp HS hòa nhịp với sự phát triên của khoa hục kì thuật hiện đại Châng hạn như ta sè bièt được công thức hóa học hay công dụng, độ cồn của cồn sát khuẩn dược Bộ Y tế truyền tai trong thông điệp 5K để phòng chổng đại dịch COV1D-19.

1.3.2.4 Phương pháp xây dựng

Theo nghiên cứu cua Trằn Thị Liên (2012) vè phương pháp xây dựng BTIIII, chúng tôi xác định các phương pháp xây dụng BTTT GV cần chú ý một số phương pháp xây dựng BTTT sau đây:

Khi cần rèn luyện kì nàng giải một dạng bài tập ta có the dựa vào một bài tập dề lạo

ra những bài tập khác bang phương pháp tương tự tức là xây dựng bài lập mới theo mầu bài tập săn có

Các GV thường xây dựng thêm bài tập theo cách này bàng cách chi thay một trong các yếu tổ như số liệu, đối bàng chất khác tương tự tính chất hoặc đối lại cách hói Từ một bài bang cách đão cách hôi giá trị cùa các đại lượng đã cho như so moi, khối lượng, the tích, nồng độ, ta tạo ra được nhừng bài tập với mức độ tương đương nhau

- Phương pháp biên soạn bài tập hoàn toàn mới

Đe biên soạn một bài tập mới cằn tiền hành tuần tự các bước đã đe ra như sau:

+ Ọuan sát hiện tượng thực tiễn xung quanh

+ Chọn nội dung kiến thức phù hợp VỚI nội dung hiện hành ra để Chăng hạn như bài lập VC số hạt trong nguyên lử bài tập về tính chất hóa học cùa nguyên lố hay hợp chằt cua nó,

+ Xác định nội dung bài tập cung cấp và nội dung người học cần phái tìm Trên cơ sớ các biến đồi hóa học ta xây dựng các giá thiết và kết luận cùa bài toán Từ đó xct tính chất

và mối quan hộ giừa các chất trong bài mà chọn chất, lượng chất cho phán ứng phù hợp với các chất dó dế tạo ra các biến dổi hóa học họp lí

+ Sau đó thiết kế bài lập, chú ý câu lừ phái chính xác sáng súa và mang lính khoa học

+ Làm bài tập đă ra băng nhiều cách khác nhau, phân tích ý nghĩa dưới góc độ hóa học tru nhược của mỗi hướng giãi và xcm mỗi cách giai đó phũ h<yp với trình độ tư duy cùa đối tượng I IS nào Tránh đế bài tập thừa hoặc thiếu dừ kiện, cẩn điều chinh đè hoàn thiện đề bãi ban đầu trước khi chia sẽ cho HS

1.4 Hứng thú học tập môn Hóa học cũa học sinh

1.4.1 Hứng thú

I.4.Ỉ.I Khái niệm

Ta có the hiêu đơn gián "Hứng thú là sự ham thích" hay "Hứng thú là biểu hiện cũa một nhu cầu làm cho chú thê tìm cách thỏa mãn tụo ra khoái câm thích thú và huy động sinh lực de cố gắng thực hiện” (Hoàng Phê 2009)

"Hửng thú là thãi độ đặc biệt cùa cá nhân đổi với đối tượng não đó, vữa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khá nãng dem lại khoái cám cho cá nhân trong quá trình hoạt động" (Trần 'Thị Minh Đức 2009)

"Hửng thú là thái độ đặc biệt cùa cá nhàn đối với đối tượng não đó vừa có ý nghĩa đối với cuộc sóng, vừa có kha năng mang lại khoái càm cho cá nhân trong quá

trình hoạt động” Khái niệm này vừa ncu được bàn chất cửa hửng thú vừa gắn hửng thú với hoạt động cua cá nhân (Nguyền Quang uẩn 2006)

“Hứng thú lã thái độ lựa chọn đặc biệt cùa cá nhân đôi với một đối tượng nào dó, vừa

có ý nghĩa dối với cuộc sống, vừa có kha năng mang lại xúc cam cho cá nhân trong quá trình hoạt động" dựa trên quan diem duy vật biện chứng (A.v Daparogirl, 1974)

“Hứng thú là thái độ đặc thù cua cá nhân đổi VỚI một đối tượng não đó do ý nghía cùa nó trong đời sống và sự hấp dần về tình càm cũa nó” (A.G Coovaliov 1971)

ì.4 Ị.2 Tác dụng

Theo Nguyền Thị Thúy (2016) một số tác dụng đặc biệt mà việc gầy hứng thú trong dạy học mang lại như:

- Hứng thú hình thành và duy trì tính tích cực cứa hoạt dộng nhận thức

- Hứng thú hình thành và duy trì trạng thái tinh táo cho cơ thế Ilứng thú làm cho tàm

lí người học phấn chấn vui tươi, học tập lâu mệt mói

- Hứng thú cho phép HS duy trì sự chú ý thường xuyên vã tập trung cao độ tiếp thu kiến thức mới

• Hứng thú Là hệ dộng cơ duy nhất dế có thề duy tri dược công việc hẩng ngày một cách binh thưởng Hững thú lã động cơ chiếm ưu the trong hoạt động hảng ngày cứa con người

- Hứng thú tạo cơ sớ cho hoạt động nghiên cứu, sáng tạo Ilứng thú có vai trò trưng lâin trong các hoạt động sáng lạo khoa học kì thuật

- Hứng thú là hệ động cơ cực ki quan trọng trong sự phát triển các kĩ năng, kĩ xào và trí tuệ

- Hứng thú rất cần thiết cho sự phát triền nhân cách, phát triển tri giác và nhận thức

1.4.L3 Phàn loại cùa hửng thú

Có nhiều cách dế phân loại húng thú, ta có thê căn cứ vào biếu hiện cùa hứng thú cản

cứ vào nội dung dối tượng hoạt động, càn cử vào tính vững ben căn cứ vào

khối lượng hay căn cứ vào chiều hướng, chiều sâu cùa hửng thú Theo Marcôva.A K (1978)

cụ thể là:

- Căn cứ vào hiểu hiện cùa hứng thú chia ra làm 2 loại:

+ Hứng thú tích cực: không chi quan sát dối tượng gây nên hứng thú mà trực liếp (ham gia vào hoạt động với mục đích chiếm lình được đối tượng Dây là một trong những nguyên nhân kích thích sự phát triền nhân cách, hình thảnh kì nãng kĩ xào nguồn gốc cùa

sự sáng tạo

+ Hứng thú thụ động: là loại hửng thú tình, dimg lại ớ việc hửng thú ngắm nhìn, chiêm ngường đồi tượng gây nên hứng thú không thể hiện mặt tích cực dể nhận thức sâu sắc hơn đối tượng, làm chú dối tượng

- Cán cứ vào nội dung đối tượng, nội dung hoạt động chia ra làm 5 loại:

+ Hứng thú nhận thức: hứng thú dưới hình thức học tập như hững (hú khoa học triết học tâm lí học hứng thú vãn chương

+ Hứng thú vật chất: biêu hiện thành nguyện vọng như muốn có chồ ơ đằy đù, tiện nghi, ăn ngon, mặc đẹp phương tiện đi lại sang trọng

+ Hứng thú mĩ thuật: hứng thú VC cái hay, cái đẹp như văn học, phim anh âm nhạc, hội họa,

+ Hửng thú lao dộng nghề nghiệp: hứng thú với một ngành nghề cụ thè như hững (hú (rờ (hành GV bác sì còng an hay ngành nghe trong quân đội

+ Hứng thú xã hội - chính trị: hửng thú một lình vực hoạt dộng chính trị xã hội Phấn đấu trớ thành một người có sức anh hương trong xă hội trong tố chức bộ máy nhâ nước

- Căn cứ vào tính bền vừng chia ra làm 2 loại:

+ Hứng thú bền vừng: gắn liền với nàng lực cao kì năng tốt và sự nhận thức sâu sẩc

về nhiệm vụ nghía vụ và thiên hướng của mình

+ Hứng thú không bền vừng: thường bái nguồn (ữ nhận thức hởi họt lương đồi dối với dối tượng gây hứng thú

- Cán cứ vào khối luụng cùa hứng thú chia ra làm 2 loại:

+ Hứng thú rộng: bao quát nhiều lình vực nhiều mặt và thưởng không sâu sắc không tường tận

+ Hứng thú hẹp hứng thú với từng mặt từng nghề nghiệp, timg lình vực chuyên môn

cụ thể và thường không đầy đu các khía cạnh

Trong học (ộp đòi hói người hục phái có hứng thú rộng và họp Nêu chi có hửng thú hẹp mà không có hứng thú rộng thì nhân cách cua họ sẽ không phát triển toàn diện, song nếu chi có hứng thú rộng thì sự phát triển nhân cách cá nhân sẽ hởi hợi, thiếu sự sâu sắc

- Cán cứ vào chiều hưóng tác động cùa hứng thú chia ra làm 2 loại:

+ Hứng thú hình thành trực tiếp: hửng thú đối với bàn thân quá trình hoạt động, với quá trình nhận thức, hứng thú với quá trình lao động và hoạt động sáng lạo

+ Hứng thú hình thành gián tiếp: loại hứng thú đổi với kết quá sân phầm mà hoạt dộng dem lại

- Cán cứ vào chiều sâu hímg thú chia làm 2 loại:

+ Hứng thú sâu sẩc: mong muốn di sâu vào dối tượng nhận thức, di sâu nam vừng đến mức hoàn háo đối tượng cùa mình Thường the hiện thái độ thận trọng, có trách nhiệm trong hoạt động và công việc

+ Hứng thú bất chợt: đây lả những hứng thú hỉnh thành thoáng qua xuất phát từ người qua loa đại khái trong quá trình nhặn thức Trong thực tiền, hụ là nhừng ngirời nhẹ

dạ nông nôi

1.4 Ị.4 Càu trúc ctia hứng thú

Dựa vào ba biếu hiện mả ta dưa ra quan niệm VC cấu trúc cùa hửng thú Thứ nhất là

cá nhân hiếu rõ được đối tượng não đă gây ra hứng thú 'Thứ hai là có cam xúc đặc biệt đoi với đối tượng tạo ra hứng thú Và cuối cùng là cá nhân liến hành những hành động đề tiến tới, tiếp cận và chiếm lĩnh đối tượng đó (N G Marôxôva, 1989)

Ba bleu hiện trên có quan hộ chặt chè với nhau (rong việc hình thành hứng thú cá nhãn Đe có hửng thú dối với dối tượng nào dó cằn phai có dầy du các thành tố (rên Các yếu tố này có môi quan hộ mật thiết với nhau, tương tác và hỗ trợ lần nhau Trong cấu trúc hứng thú sự tồn tại cùa từng mặt riêng le không có ý nghía đối với hứng (hú, không nói lên mức độ cùa hứng thú

Hửng thú là sự kết hợp giữa nhận thức và xúc càm lích cực đối với đối tượng Dược xem là sự kết hợp giừa vốn hiếu biết với sự ấn tượng về đối lượng Khi nôi đen

mặt hành vi là đề cập đến hứng thú biểu hiện bên ngoài, không thấy được tình căm xúc cám cùa người đang hứng thú đối với đối tượng đó, có nghĩa là nội dung tâm lí cũa hứng thú nó còn tiềm ấn bên trong đoi tượng.

Hửng thú liên quan đến việc người dó có xúc cam thực sự với dối tượng mà mình muốn chiếm lình, cô niềm VUI tìm hiểu và nhận thức đối tượng Có động cơ trực tiếp xuất phát từ ban thân hoạt dộng, tự nó lôi cuốn, kích thích hửng thú Những dộng cơ khác không trực tiếp xuầt phát lừ bán (hân hoạt động mà chi có tác dụng hồ trợ cho sự nay sinh và duy trì hứng thú chứ không xác định ban chất hứng thú (N-Gmavozova)

ì.4 ỉ 5 Bán chất cùa gây hứng thú trong dạy học

Chúng tôi sẽ trình bày bốn kết luận về ban chất cua việc gây hứng thú trong dạy học trên cơ sớ nghiên cứu cua Nguyền Thị Vân (2014)

Thú nhất: hứng thú là động CO' cùa hoạt dộng học tập.

IIS học vì cái gì thì cái đó chinh là động cơ học lập cua họ Trong quá trình dạy và học động cơ chính là sức hấp dẫn lôi cuốn cùa đối tượng mà cá nhân phái chiếm lĩnh để thỏa mãn nhu cầu hay mong muốn cùa mình Tuy nhiên, để có động cơ nói chung hay động

cơ hục tập nói riêng thi trước hét phái có đối tượng ở bên ngoài chú thể có giá trị dối với chu thể và làm nay sinh ớ chú thề nhu cằu chiếm lình nỏ Khi nhu cầu chiếm lình đối lượng được chú thề ý thức, sê trớ thành động cơ thúc đầy, định hướng và duy trì hành dộng Trong quá ninh dạy học hứng thú luôn luôn có dối tượng cúa minh, được thế hiện rõ ớ một lĩnh vực bộ môn xác đinh, đó là nhừng bộ môn mà HS muốn hiểu biết sâu sắc và cận kc về nó

Thú hai: Hứng thú là một phương tiện dạy học.

Trong quá trình giàng dạy hứng thú được coi là phương tiện đế nâng cao tính tích cực hoại dộng nhận thức cua HS giúp cho quá trình học tập trớ nên lôi cuốn, hấp dần, được

sự chú ý lữ các em nhiều hơn GV không the truyền đạt mọi kiến (hức về sự vật xung quanh cho HS GV chi có the hỗ trợ các em lựa chọn những kiến thức cần thiết, có ý nghĩa đối VỚI ban thân và định hướng đế các em chú động tỉm hiểu vã khai Ihác nguồn iri thức đay Hứng thú nhận thức cùa HS bị tác động bởi lài nghệ của người thầy, người mà trực tiếp cung cáp kiến thức cho các em Hứng thú sỗ trơ thành

phương tiện giảng dạy đáng tin cậy khi người dạy biết linh hoạt, biết sử dụng kct hợp những phương tiện dạy học khác nhau nhăm giúp việc náy sinh cái mới nong sự phái triển

lư duy cùa người hục

Thú ha: Hứng thú là kết quà cùa quá trình hình thành và phát triển cá nhân.

Hửng thú là hiện tượng tâm lí - giáo dục chứa dụng những tính chất phức tạp bơi vì hứng thú không chi phụ thuộc vào đổi tượng mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như người hướng dần môi trường giáo dục di truyền Hứng thú trong dạy học là quá trinh tác động

từ phía GV lừ môi trường học tập đến HS, khiến các em chú ý, tập trung vào nội dung học tập Hửng thú luôn có khuynh hướng về một dối tượng nhất định, các hứng thú cua con người rất da dạng và phong phú tùy theo kinh nghiệm và sự phát triển cá nhàn Đối lượng gây hứng thú cho I IS chính là nội dung các môn học việc tiếp thu những nội dung này là nhiệm vụ chu yếu cùa hoạt dộng học tập Người GV cần khai thác, xây dựng nội dung môn học logic đè có the biến nhừng nội dung đó thành ngòi nồ gây kích thích, tạo sự tò mò và hình thành nhu cầu học tập của các em giúp các em có sự quan tàm đặc biệt vào nội dung môn học Như đă nói ban đầu hứng thú không phái là quá trình tự phát mà nó được tác dộng cùng như chi phổi bơi môi trưởng và xã hội xung quanh Hứng thú luôn kèm theo sự hình thành và ánh hường đen sự phát triển tâm lí cá nhân Việc phát triển hứng thú nhận thức trong I1S là một quá tình phức tạp trơ thành dường lối chung trong việc giáo dục và phát tricn I IS Sự thoa mãn hứng thú nhận thức không bao gìỡ dần I IS đến trạng thái băo hòa

Người GV cần phãi lạo các quá trình gây hứng thú nhận thức một cách thường xuyên, mới mé và có hệ thống đế tránh việc hình thành hứng thú một cách bộc phát Những hứng thú tạm thời dề có nhưng cùng chóng tản đi Việc làm đó hoãn toàn không tác dộng dược tới các mật hoạt dộng bẽn trong cũng như thái dộ dối với học tập cua người học

Thú tư: Hứng thú có liên quan mật thiết vói nhu cẩu cùa người học.

Hứng thú là một dạng tâm lí, thuộc vè bán thân cá nhàn nhưng lại liên quan chặt chẽ với các nhu cầu Nhu cầu sè hình thành trước còn hứng thú là sự phát triền trôn cơ sơ cùa nhu cầu Động lực thúc đấy nhừng hoạt động cùa con người không hoàn

toàn phụ thuộc vào các nhu cầu mà chịu sự chi phổi chính từ hửng thú tình cảm niềm tin

và quan điểm Đảy chính là cơ sớ mong muốn hành động cùa con ngưởi Các nhu cầu cùa con người là nguyên nhân, nguồn động lực tác động, thúc đấy con người sống và hoạt dộng Những yếu tố dó tham gia vào những quan hệ và liên quan phức tạp với nhu cầu Mối liên

hệ giừa nhu cầu và hứng thú trong một lình vực cụ thê lại càng da dạng, phong phú và muôn màu Trước het là sự tò mò thắc mắc là sự phán ứng lọi với hoàn canh thay đối khi

có sự xuất hiện cái mới Tiếp đen, tính ham hiếu biết trối dậy đày chinh là hình thức hiệu nghiệm của biêu hiện húng thú nhận thức Hứng thú nhận thức có được những đặc điếm cùa nhu cẩu tinh thẩn ớ mức độ cao khi mà cá nhân luôn có nhùng hoạt động như chủ động tìm tòi tâm thế bức rức nếu nguyện vọng tìm hiểu cùa mình không dược kết qua thỏa mãn

1.4.1.6 Các quy luật gây hứng thú trong (lụy học

Mờ rộng hướng nghiên cứu cùa Nguyền Thị Vân (2014) chúng tòi dưa ra những quy luật gây hứng thú trong dạy học như sau:

Sự hứng thú phụ thuộc vào khã năng tiếp thu và những dặc điểm riêng cùa mỗi HS

Quá trình hình thành hứng thú chịu tác động bởi môi trường xung quanh, đây không

là quá trình lự phát bên trong ban thân cùa dối tượng Việc người dạy khơi dậy sự hứng thú niềm dam mẽ cùa người học không phái tất cả cãc em đen hình thành hứng thú giống nhau

về cùng vấn dề dang dược nói den Khi người GV chia se cùng một nội dung, đa số các em cám thấy rất hững thú, có vài I IS hơi hững thú nhưng cùng có em chăng quan tàm chú ý đen

Tùy theo sớ thích và sự phát triển cá nhân mà HS có khá năng tiếp thu vấn đe GV truyền dạt lừ đó có the Irã lởi đưực câu hòi “Việc tác động đó có gây hứng thú cho cãc em hay không?" Người học chưa nắm dược hoặc dang mơ hồ VC vần de GV đang trao đỗi thì người học không the hứng thú với nội dung đõ được Neu IIS hicu dược khung nội dung

GV trình bày nhưng vẫn còn lúng một số nội dung, thông tin thi điều đó sẽ lãm cho các em cám thấy hấp dần, tò mò và chú động tìm đáp án Nếu vần chưa giãi thích được thì các em

sè bị kích thích đe lìm hiểu và lìm mọi cách đưa ra lời giái cho điều đang vướng mắc Tuy nhiên, HS cũng không thế hứng thú VỚI

những vần đề mà các cm đã hicu rõ tường tận hay các nội dung mà các cm câm nhận nó qua khó vã vượt xa sức cùa mình hiện lại Chính vì lè đó, người GV cẩn phái luếu HS cùa minh đang giăng dạy về trinh độ cùng như sớ thích Từ đó GV có the khai thác, lựa chọn nội dung truyền tai thích hợp giúp cho việc gây hứng thú dạt dược kết quả như mong đợi Dó lả hầu hết các HS trong lớp hửng thú với nội dung giáng dạy theo nhiều mức dộ khác nhau tùy theo kha năng tiếp thu cùa mỗi HS.

Khả năng tiếp thu cùa HS phụ thuộc vảo điều kiện xung quanh

Môi trường học tập không trong lành, ô nhiễm tiếng ồn có mùi khó chịu sẽ làm giám khá năng tập trung, quan sát và lảng nghe cùa các em Ngược lại nếu môi trường hục tập cũa các em yên tình, thoáng mál sạch sè làm cho các em có thê lập trung, chú ý tốt vào bài học tử dó dẻ dàng tiếp thu những nội dung GV cung cấp Giúp người học hiểu được vấn đe một cách đầy đù và nhận ra hứng thú ở nhừng vấn đề đó Nhừng diều kiện và tác dộng bên ngoài tốt sẽ anh hướng tốt dến tâm lí các em giúp cho quá trinh hứng thú cua các em có cơ hội phát triển Do đó nhà trường và GV cần lưu ý và tạo điều kiện cho các em có một môi trường học tập trong lành Khi có sự kết hợp cùa các yếu tổ như điều kiện cơ sớ vật chẩt, vệ sinh, tâm li và thầm mĩ thích hợp HS dễ dàng tiếp nhận tri thức và có sự hứng thú với nội dung hơn Kct quả nhận đưực là quá trình gây hứng thú cho HS sẽ dạt kết quà kha quan hơn Cho nên môi trưởng học tập tốt thật sự cần thiết đối với 1 IS nói riêng vả người học nói chung

Quá trình hứng thú cũa HS gán liền với nhu cầu cá nhân và dộng cư hực tập

Tùy theo nhu cầu cùa ban thân và động cơ học tập mà người học có những hứng thú không giong nhau trong quá trình học tập Neu GV hiểu được những động cơ học tập hay nhu cẩu cá nhân cùa các em thì việc xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung gây hứng thú trong quá trình dạy hục sè đạt hiệu quá cao và chất lượng truyền lãi sè tốt hơn Những nội dung gây hửng thú cùa GV không phù hợp với nhu cầu cá nhân cùng như động cơ học tập cua các em thì quá trình hững thú này dề bị dập tát, không có hiệu quã và dôi lúc tác dụng phụ làm cho HS mệt mói nhàm chán

Mồi đối tượng có nhừng nhu cẩu cá nhân vã động cơ học tập riêng Các em đến trường đều với mục đích chung là lình hội kiến thức Tuy nhiên, song song mục đích chung nãy mòi HS có nhu cẩu và động cơ học tập khác nhau Từ đó, cãc em có nhừng

thái độ và tình câm ricng đổi với từng nội dung của môn học phù hợp với nguyện vọng cùa minh.

Hứng thú không đạt đến trạng thái bão hòa

Khi HS thoa mãn vì dã dạt dược cam giác hứng thú HS sẽ không dừng lại ơ cam giác

đó Các cm sẽ có nguyện vọng tìm hiểu tiếp nhằm nắm kiến thúc với một sự tác dộng mới tìm ngòi nỗ cho hứng thú mới Dày là sự khác biệt với những thuộc tính tâm li khác cũa con người Cứ thế quá trình này cứ liên tục diễn ra theo một trình tự và không cỏ điếm dừng Khi người dạy gây hửng thú người học thoa mãn hứng thú cùa mình tại thòi điểm đó Nhưng quá trình này không dừng lại hay có biểu hiện đạt đen trạng thái bào hòa; mà quá trình lại tiếp tục hình thành hửng thú khác và tiếp tục diễn ra giúp các em 1 IS tìm dền với những mầu chốt mới dề thỏa mãn hứng thú khác cùa minh Diều này thực sự rất cần thiết trong hoạt động dạy và học Neu GV giúp HS tim dược hứng thú về một vấn de thì các em

sẽ tiếp tục tìm hiểu thèm dê thõa măn sự hứng thú cùa mình về nhừng thông tin lien quan đến van đe đó Như vậy, HS sẽ nâng cao tinh thần tự học biết nghiên cửu mày mò ham hiếu biết đè mơ rộng kiến thức hạn chề cua bàn thân

1.4.2 Hl'mg thú học tập môn Hóa học

ì.4.2 ì Biêu hiện í rong học lập môn Hóa học

Hóa học lã môn khoa hợc bao gồm lí thuyết và TN Nội dung môn học rộng lớn không chi bao gồm những quy luật, dinh luật cơ băn mà còn chửa dựng cá những nội dung 'IN yêu cầu I IS cần năm bát vận dụng linh hoạt nó I lững thú học tập môn I lóa học được biểu hiện qua các dầu hiệu, các chi số cụ thế trong hoạt động học lập hay trong đời sổng thường ngày GV có thê nhìn thầy và nhận biết được điểu đó Những biếu hiện này rất đa dụng, phong phú và phức lạp nhiều khi còn trộn lần nhau Theo nghiên cứu cùa Doãn Đinh

Từ (2015) bao gồm

- Biểu hiện về mật nhận thírc:

+ HS nhận thấy nội dung hấp dần cuốn hút gây sự hiếu kì như tại sao lại xuất hiện kểt tua, sự thay đồi màu sác cùa dung dịch, thứ tự tiến hành khác nhau sẻ dần đến kết quá khác nhau

+ GV giăng dạy sử dụng nhiều phương pháp và kì thuật dạy học giúp HS say mê nghiên cứu, tỉm tòi HS muốn được xem nhừng video clip thí nghiệm, video clip mô phòng, xung phong tham gia các hoụt động mà GV đưa ra hoặc trực liếp tiến hành các thi nghiệm.+ Hóa học lủ một môn học gần gùi và cần thiết với đời sống xung quanh ta Người học nhận thấy vai trỏ cùng như tầm quan trọng mà môn Hóa học dcm lại dế từ đó có thái độ học tập môn Hóa học tốt hơn.

- Biểu hiện về mặt cám xúc:

I1S nôn nóng được học tiết Hóa, khi đó sẽ được gặp lại thầy cô yêu mến, được lành hội kiến thức mới bên cạnh đó là cách dẫn bãi đầy thú vị, mới mẽ và nhiệt huyết từ thầy cô Luyến tiếc khi tiết học hay tiết thực hành nhanh chóng kết thúc, mong chờ vào tiết học tiếp theo

- Biểu hiện về mặt hành dộng:

IIS học tập chú động, xung phong phát biếu trong giờ học, tích cực tìm hiểu them thông tin xoay quanh nội dung đã học khi có thời gian rành Chú động liên lạc dặt câu hói, thắc mắc VỚI GV khi gặp khó khản về vấn đề đang tim hiểu

1.4.22 Các biện pháp gây hững thú trong (lụy học hóa học

Theo tác gia Doãn Đinh Từ (2015) tác già dã dưa ra một số biện pháp gây hứng thú trong dạy học hóa học có the ke đền như:

Vận dụng tình huống gân vói thực tiễn

Hóa học là môn khoa học két hợp giừa lí thuyết và thực hành, nó gần gũi và phố biến trong cuộc sống đời thưởng Sự thật lã đa số các hiện tượng, các quá trình xây ra trong đời sống đểu liên quan chặt chè đen hóa học Người dạy hóa học bên cạnh dạy nhũng kiến thức

CƯ bán bất buộc trong SGK mà còn phài dạy cho HS kiến thức hữu ích khác vổ hóa học nhảm giúp các em tháo gỡ những thắc mắc, những tình huống thực tiền thường ngây mả người học côn vướng phái Neu làm được như the, môn Hóa học trong suy nghĩ HS không nhàm chán, không còn trừu tượng hay chi Là lí thuyết suông với những phương trinh phán ứng, các bài tập tính toán phức tạp các định luật mà hóa học trớ nên vui nhộn, hấp dần gần gùi và thực te hon Điều đó sẽ khơi dậy trí tò mò, kha năng khám phá hóa học nơi các

em Đặc biệt, các em cam