Đe hoạt động TVTLHĐ đạt hiệuquả tối ưu thì vấn đề quan trọng hàng đầu lànhận thức và hànhđộng của các tưvấn viên, GV, CBQLGD tại cơsở,đặcbiệt đội ngũ tư vấn viên tâm lý được đào tạo định
Trang 1NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG II
Nguyễn Đức Khiêm * , Trần lìiyết Nhung **
* ThS.GVC Trường CĐ Vĩnh Phúc; ** ThS Trường CĐ Vĩnh Phúc.
ABSTRACT
Physical counseling for students has always been interested, implemented, and implemented by the education sector of Phuc Yen city, Vinh Phuc province, attracting the attention of not only education administrators and consultants, counselors, teachers, students, and parents, but also create spillover effects to the whole society However, in practice, this work still faces many difficulties that need to be solved to achieve optimal efficiency The article presents the current situation, analyzes the causes and proposes some recommendations to further promote the role ofpsychological counseling activities for junior high school students in Phuc Yen city, province Vlnh Phuc.
Keywords: Psychological counseling, school psychology counseling, junior high school students.
Received: 24/1/2022; Accepted: 27/1/2022; Published: 15/2/2022
1 Đặt vấn đề
Việc quảng bá thông tin trên nền tảng côngnghệ
sốhiện nay rất đadạng, linh hoạt đã đem đến cho quá
trinh sống, họctập và rènluyện của HS nhiềucơhội
mởrộng vốn kiến thứcvănhóa,xã hội củanhiều nền
văn hóa khác nhau nhưng cũngchứa đựng những yếu
tố bấtlợi đốivới sự phát triển nhân cách của cácem,
làm nảy sinh các vấn đề mà phương pháp dạy học
truyền thống bó hẹpbởi khuônkhổ, phạm vi chương
trìnhgiáo dục phổthông trong nhàtrường không thể
giải quyết thỏađáng Mâu thuẫn giữa nhu cầu nhận
thức hiện thực đầy sôi động củathựctiễn với khảnăng
nhậnthứccòn bị hạn chế và sự phát triển chưa hoàn
thiện, đầy đủvềnhâncách, đang làrào cản lớn trong
sự phát triển của HS, nhất là HS bậc trung học cơ sở
(THCS) Dođó, nhucầuđược tư vấn, hỗ trợ vềtinh
thần để HS độc lập, sáng tạo trong nhận thức, giải
quyết vấn đềtạo động lực cho sự pháttriểnhài hòa về
đức - trí - thể- mĩ là nhucầu hoàntoànchính đáng cần
đượcgia đình, nhà trường, xã hội tôn trọngvà tạo điều
kiện thuận lợi nhất đểHS phát triển toàndiện
2 Nội dung nghiên cứu
2.1 Kết quả khảo sát
Tư vấn tâmlý(TVTL)và tư vấn tâmlý học đường
(TVTLHĐ) không còn là thuật ngữxalạtrongxãhội
TÍện đại, trái lại, vấn đề này đang được xem là một
rong nhữngnghề nhậnđược sự quan tâm lớn củaxã
lội Điều này,xuấtphát từchính nhu cầuvà đòihỏi
của thực tiễncuộcsống,đặcbiệtlà thực tiễn pháttriển
tâm sinh- lý của HS hiện nay, nhất là HSđang trong
giai đoạn chuyển tiếp từthiếu niên lênthanhniên và
người trưởng thành với nhiều đặcđiểmtâm sinh- lý
và biến động khó lường trong đời sống tinh thần Ở giai đoạn phát triển này, HS chưa đủkiến thức, kỹ năngcần cóđể giải quyếtnhiều mâu thuẫn nảy sinh trongthực tiễn học tập, lao độngvà các mốiquan hệ
xãhội,nhưng lại thíchthể hiện, mong muốn đượcthể hiện và nhận được sự đồngtình, ủng hộ của người lớn Tuy vậy, kết quả thường không như HS mong đợibởichính những biến động trong đời sống tâm lý, khiến hành vi, việc làm của HS thường không như mục đích và dự kiếnkết quả đặt ra ban đầu Do vậy,
HS dễ rơi vào trạng thái tự ti, thiếu, thậm chí là mất niềmtin khi mục đích đặt rabanđầu và kết quả sau quátrình thực hiệnkhông như mong đợi Tìmhiểu, nhậnthức đúng đắn về tầmquan trọng của côngtác TVTLHĐđể xây dựng đội ngũ tư vấn viên, xây dựng
kế hoạch,phương pháp, cách thức, hìnhthức tổchức cáchoạtđộng TVTL cho HSvừa có ýnghĩa lý luận vừa cómanglại hiệu quả thựctiễncao Đe hoạt động TVTLHĐ đạt hiệuquả tối ưu thì vấn đề quan trọng hàng đầu lànhận thức và hànhđộng của các tưvấn viên, GV, CBQLGD tại cơsở,đặcbiệt đội ngũ tư vấn viên tâm lý được đào tạo địnhchuẩn là nhân tốquan trọng, đóng vaitrò quyết định trongviệc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho HS.Tuy nhiên, trên thực
tế, đội ngũtư vấn viên làm nhiệm vụ chuyêntráchvề công tác TVTLHĐ tại cáctrường THCS trên địa bàn thànhphố Phúc Yên hầu như không có, phần lớn là các GV làm công tác mong đợi
Qua khảo sát cho thấy, nhận thức của CBQLGD,
GV và HS tại ba trường được khảo sát về công tác TVTL cho HS bậc THCS trên địa bàn thành phố ờ mức độ “Rất cần thiết” có tỷ lệ là 82,73%, điều này đồng nghĩachính cácchủ thểgiáo dục đã nhận thức được tầm quan trọng, vaitrò, ý nghĩa củaviệc hỗ trợ
TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - số 261 KỲ 2 - 3/2022 lơĩ
Trang 2li NGHIÊN cứu ỨNG DỤNG
tâm lý cho HS trong học tập nói riêng và thực tiền
cuộc sống nói chung Tuy nhiên, bảng số liệu trên
đang đặt ra nhiều vấn đề chocông tác tuyên truyền,
giáo dục HS về tầm quan trọngcủa côngtác TVTLHĐ
khichicó (53,47%) số HSđượchỏi cho rằngcôngtác
này trongtrườnghọc làrất cầnthiết Điều này phản
ánh, nhậnthức của HStại các trườngkhảo sát vềvấn
đề TVTL chưathực sự tốt,có đến 7,86% HSđượchỏi
chorằngTVTLtrong trường là hoạt độngbình thường
giốngnhưmọi hoạt động ngoại khóa hoặc sinh hoạt
dưới cờ vào thứhai hàng tuần
Xã hộihiện đại, tạo điều kiệnthuận lợi trong việc
thu hẹp khoảng cách tiếp cận sản phẩm côngnghệ cho
phép HS ởmọi lứatuôi có nhiều cơ hội mởrộng sự
hiêu biết, giao lưu, tiếp cận với những tiến bộ khoa
học, công nghệ, lối sống và nền văn hóa của nhiều
vùng miền, quốc gia dân tộc, mởrộng không gianvà
phạm vi giaokết bạn bètrên khắp mọimiềnTố quốc
qua các phương tiện truyền tin hiện đạinhư: Máy tính
băng, Laptop, Smarthphone, thông qua mạng xãhội
dưới nhiều hình thức như: Facbook, Zalo, Instagram,
Tuy nhiên, nếu không có nhận thứcđúngđắn và sử
dụngcác trang mạng xã hội hợp lý, khoahọckhông
những không phát huyđược những ưu điểm, tíchcực
của mạng xã hội, ưái lại khiến HS dễ rơi vào trầm,
cảm, lối sống buông thả, thiếu lành mạnh, gây ảnh
hưởng xấu đến quátrình phát triển và hoànthiện nhân
cáchngười côngdân trong xã hộihiện đại Điều này,
đang đặt ra nhiều vấn đềcầnquantâmưong công tác
giáo dục đạođức, lốisống cho HS.Thực tế, không ít
HS do quá màimê với cáctrò chơi điện tử, dam mê
với các videotrên Youtube, Tiktok, Vlog,giành nhiều
thòi gian cho việc xem vàđăngtải các video cliptrên
facebook, giaokếtbạnbètrên các trạng mạng xãhội:
Zalo, Facebook, Intagram, Flickr,Twitter, đãquênđi
nhiệm vụ chính là học tập và rèn luyện chotương lai
củabản thân, gia đình và xã hội nên đãrơi vào trạng
thái trầm cảm, hoangtưởng, tự kỷ, cần sự can thiệp và
hỗtrợvềtâm lý củagiađình, nhà trường
Song song với đó, do tác động mạnh mẽ củađịa
dịchCovid-19,việc đến trường-khônggian văn hóa,
môitrường sư phạmlànhmạnhcủaHS bị gián đoạn
Thay vì, hàng ngày được giao lưu, tiếp xúc, vui đùa,
trò chuyện với bạn bè đồng ưang lứa, tiếp xúc hực
diện vớithầy/cô,môi trường, cảnh quan sư phạm của
nhà trường, thì HSphải ngồi hàng giờ với các thiết bị
điện từ như: máytính, laptop, smarthphone, để tiếp
nhận tri thức khoa học, các mối quan hệxã hội bị bó
hẹp trong không gian nhấtđịnh khiến các hoạt động
giao tiếp của HS bị giới hạn cũng phànnào tác động
đến tấm lýcủaHS, không ít HS khi ưở lại trườngsau
thờigian thực hiện việc cách ly xã hội do ảnhhưởng củađại dịch Covid-19 đã rơi vào trạng thái bị rối loạn tâm lý, khép kín, thumình trong nhiều mối quan hệ giao tiếp
Quá trình giáo dục thành công và mang lại hiêu quả cao phải là sự tương tácbiện chứng, có sự thống nhất vàđồng thuận caogiữa chủ thểgiáo dục và khách thể giáo dục trên tất cả cácphương diện: Nhận thức, hành động, hìnhthức tổ chức, phương pháp tác động, quy trình, hình thức kiểm tra đánh giá kết quả quá trìnhgiáo dục, sự nhận thức của chủ thếgiáo dục về
sự cần thiết trong công tác TVTLHĐ cần có sự đồng thuận với nhận thức của khách thê giáo dục thì quy ưình mà nhà giáo dục tác động đến khách thề giáo dục mới mang đến hiệu quả giáo dục Do đó, vấn đề đặt ra là cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục dưới nhiều hỉnh thức khácnhau để HS thấy được ý nghĩa, lợi ích của các hoạt động TVTLfrong nhà trường vớichính bản thân HS.Cùng với việcxây dựng, ban hành chươngtrình, lịch trình năm học, các hoạt độngngoại khóa cho cảnămhọc,công tác TVTL cho HS tại các trường THCS trênđịa bàn thànhphố luôn được các trường quan tâmchỉ đạo xây dựng ngay
từ đầu năm học
2.2 Một số khuyến nghị nhằm nâng cao chất
lượng công tác tư vẩn tâm lý cho học sinh bậc ưung học cơ sở trên địa bàn thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc
Vấn đềTVTL cho HS frong nhà trườngđãđược các cấp,cácngànhxác định là nhiệmvụ cần thiết và
đãđược triển khai là một trong các nhiệmvụchính của nhà trường trongcôngtác giáodục Mặc dù vậy, theo các quyđịnh hiện hành, ưong nhà trường chưa
có thiếtchế chuyên biệt và tưvấn viên tâm lý định biên cho công tác TVTLHĐ Nhiệm vụ TVTL cho HS đang được giao phó choGV chủ nhiệm hoặc cán bộ của các tố chức đoàn, hội Các nhiệmvụ trên được quy định chi tiết tại Điều 27,ChươngIVcủaĐiều lệ trườngTHCS, trường THPT và trường trung học có nhiều cấp học do Bộ Giáo dục vàĐào tạo ban hành ngày 15/9/2020vàĐiều57, Luật Giáodục năm2019 Tuynhiên, trong quá trinh giáo dục, sự tác động của cácchủ thểgiáo dục đến khách thểgiáo dục là không giống nhau, phươngpháp, cách thức, biện pháp tác động cũng có sựkhác biệt Do đó, công tác TVTLcho
HSkhóđạt hiệuquả như mong muốn khi những nhiệm
vụ đặc trưng củaTVTLHĐ được giao choGV đang thực hiện các hoạtđộng dạy học và giáo dục trong nhà trường không được đào tạo chuyên sâu, bài bản
về chuyên môn TVTLHĐ ĐểhoạtđộngTVTLHĐ tại các trường THCS trênđịa bàn thành phố đi vào chiều
108 TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - số 261 KỲ 2 • 3/2022
Trang 3NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
sâu,thực sự trở thànhđiểm tựa vững chắc cho HS khi
gặpnhững khó khăn, vưỡngmắc về tâm lýcần thực
hiện đồng bộ các nội dung sau:
Thứ nhất, cần có sự thay đổi, bổ sung trong
các văn bản pháp quy về tổ chức và hoạtđộng của
trườngTHCS để chínhthứchoá đội ngũ chuyên viên
TVTLHĐ cả về chất lượngvà số lượng Trước mắt,
cầntô chức lựa chọn, phân công cho GV làm công tác
TVTLHĐ phù hợp vớiyêu cầu củacôngviệc Đây là
vấn đề quan trọng, ảnh hưởng lớnđến việc tổ chức,
triển khai các hoạt độngTVTLhiệu quả hay kémhiệu
quả Cần ưutiên tuyến chọn cácGV có chuyênmôn
gần sát với chuyên ngành Tâm lý học như: GV tốt
nghiệp ngành luật, Ngừ văn, Công tác xã hội, Giáo
dục chính trị,Giáo dụccông dân, cán bộ y tếtrường
học làthành viên tổTVTLHĐ của nhà trường Cùng
với đó, CBQLGD của mỗi trường cần có kế hoạch
cho các GV là thành viên tổ TVTLtham gia các lớp
bồidưỡng về chuyên môn,nghiệp vụ, kỹ năngtư vấn
trước khi đảmnhận công việc chính thức Cán bộ quản
lý nhà trườngcần đánh giá năng lực của các tư vấn
viên công bằng, khách quan, trung thực, quan tâm
đúngmức đếnviệcthực hiện chế độ, chính sách cho
GV làm công tác TVTLHĐ về lâu dài, cầncócơchế
tuyểndụng GVlàm công tác TVTLHĐ đượcđào tạo
đúngchuyên ngành
Thứ hai, thay đôi nhận thức về hoạt động TVTL
trong trường học Sự nhận thức chưa đầy đủ về bản
chất củahoạt độngphảnánhqua việc thiếu nhânlực
tư vấn học đường chuyênbiệt, có chuyên môn Việc
phân công nhân sự đảm nhiệm công việc TVTLHĐ
hiện nay ởcáctrường THCS trên địa bàn thành phố
100% là kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản,
chuyên sâu mặcdù hằng nămcác GVđảm nhiệmcông
tác này đều được tham gia đầy đủ các đợt tậphuấn về
công tác TVTLHĐ do Phòng Giáo dục thành phố, Sở
Giáo dục và Đào tạotỉnh tổ chức.Tuy nhiên,do không
được đào tạochínhquy,bàibản, bên cạnhđó, một số
GV coi đây là các hoạtđộng phụtrợ, chưagiành nhiều
thời gian, tâmsức cho công vấn đề này, những vấn đề
này, không chỉ ảnhhưởng đến chất lượng hoạt động
TVTLHĐ mà còndẫn đến những khó khăn trongcông
tácphốihợp giữa nhà trường với các tổ chức đoànthể
trongcông tác TVTL cho HS
Thứ ba, đổi mớiviệc xây dựng nội dung,kế hoạch
TVTLHĐ phù hợp với sự phát triển tâm - sinh lý
và nhận thức của HS CBQLGD ở các trường cần
lạo điều kiện thuận lợi vàgiúp đỡtổ TVTL của nhà
1rường xây dựng nội dung,kếhoạch, chương trình tổ
chức các hoạtđộngTVTLHĐ, trên cơ sở mục tiêu,
nhiệm vụ nămhọc củanhà trường, các yếu tố thuận lợi
và không thuận lợi tác động đếnhoạt động giáo dục
của nhà trường, Đồng thời, cần yêu cầu tổ TVTLkhi xây dựng nội dung,kếhoạch, phương pháp thực hiện, hình thức tôchức các hoạt động TVTLHĐtheo tháng, quývà theo từng học kỳ một cách khoa học, logicbám sát với kế hoạch tổ chức thựchiện các hoạtđộng trong năm học của nhà trường và địa phương Song song với đó, cần thay đốiquan niệm vàcách thức kiểmtra, đánh giákết quả hoạt động TVTLHĐ, bởi đây làhoạt động mangtínhđặcthù, do vậy khikiểm tra, đánhgiá không thể chỉ nhìn vào kết quả thực tại màcầnphải đánh giá trong suốt quátrình từ khâu chuẩn bị, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện,tinhthần, thái độ cùa các bên tham gia, vàphảicó các tiêuchíđánhgiá
cụthê cho từng hoạt động
Thứ tư, tăng cường phối họp vớicác tổ chức, cá nhân liên quan (cánbộ tư vấn tâmlý tạitrung tâm y tế, các giảngviên bộ môn Tâm lýcủatrường Cao đẳng Vĩnh Phúc,ĐH Sư phạm Hà Nội 2đóng trên địa bàn thành phố, thiết lập cổng thôngtin điệntử kết nối giữa các trường Tiêu học, THCS, THPT với trường cao đắng,đại học trên địa bàn thành phố, trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh Phúc, Quỹbảo trợ trẻ em tỉnh Vĩnh Phúc, Trung tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản tỉnh Vĩnh Phúc, để tổ chứccác hoạtđộng TVTLHĐ cho HS, chú ý các trường hợpđặc biệt Bên cạnhđó, cần quan tâm đầutư cơsở vật chất, phương tiện làm việc cho công tác tưvấn,cũngnhưchếđộ,chínhsách
vềvậtchất, tinh thần cho cán bộ, GV chủnhiệm vàsố ngườilàmcộng tác viên
3 Kết luận
ứng dụng kiếnthức của cáclĩnh vực tâm lý học lâm sàng,tâmlý họcphát triển,tâm lý học giáo dục,
đế giải quyết các vấnđề hành vi vàhọc tập củaHS trong nhà trường làvai trò đã được thừanhận của tâm
lý học đường.Tuynhiên, thực tế triển khai hoạt động
tư TVTLHĐ ở một số trường THCStrênđịabàn thành phố PhúcYên, tỉnhVĩnh Phúchiện nay còn nhiều hạn chế Nguyên nhân cơ bản là do thiếu các thiết chế chuyên biệt cho công tác TVTLHĐ Những thách thức này,đồng thời là cơ hội để pháttriển hoạt động TVTLHĐ tại các trường THCS trên địa bàn thành phố, góp phần giáo dục toàn diện cho HS
Tài liều tham khảo
[1], Bộ Giáo dục & Đàotạo (2013), Tài liệu tập huấn giảo viên chủ nhiệm với công tác tư vấn tâm lỷ - giáo dục cho học sinh trung học cơ sở.
[2],Bộ Giáo dục & Đào tạo (2017), Thông tư sổ 31/20Ỉ7/TT- BGDĐT: Hướng dẫn họạt động tư vẩn tâm lý cho học sinh trong trường phô thông.
[3 ] Luật Giáo dục 2019 (2019), Nxb Lao động
-Xã hội
TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - số 261 KỲ 2 - 3/2022 109