Tưởng người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những rày trông mai chờ Bên trời góc bể bơ vơ Tấm son gột rửa bao giờ cho phai Xót người tựa cửa hôm mai Quạt nồng ấp lạnh những ai đó
Trang 1Trường THCS Quang Minh
Gi¸o viªn: Nguyễn Thị Thanh Thúy
Trang 3Chủ đề 1:Nghệ thuật miêu tả trong
truyện Kiều Nội dung 5:Tiết 27-28
MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Trang 4Nội dung 5:Tiết 27-28
MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I-Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1-Xét VD 1 (SGK trang 117 )
Trang 5Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng Tưởng người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Trang 6* Những câu thơ tả cảnh sắc thiên nhiên:
- Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
- Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
- Dấu hiệu nhận biết:
vàng, bụi hồng, cửa bể, thuyền, hoa, nội cỏ, chân mây, mặt đất…
-> Cảnh được hiện lên qua sự quan sát bằng mắt thường kết hợp với sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ -> gợi lên 1 không gian mênh mông, rợn ngợp, hoang vắng, trơ trọi của thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích
Trang 7Bẽ bàng mây sớm đèn khuya Nửa tình, nửa cảnh như chia tấm lòng
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai, Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
.
* Những câu thơ miêu tả tâm trạng:
- Dấu hiệu nhận biết:
Các từ ngữ thể hiện cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng của Kiều khi ở lầu
Ngưng Bích: bẽ bàng, bơ vơ, trông, chờ, tưởng, xót…
=> Đó là suy nghĩ của Kiều về thân phận cô đơn, bơ vơ nơi đất khách quê người với nỗi nhớ chàng Kim và cha mẹ.
Trang 8Buồn trông cửa bể chiều hôm Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trong nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
Tủi phận Tuyệt vọng Hoảng sợ
Cô đơn
=> Miêu tả cảnh cho thấy được tâm trạng bên trong của nhân vật và ngược lại.(Tả cảnh ngụ tình)
Trang 9Miêu tả bên ngoài
Miêu tả cảnh vật, con người
với đường nét, màu sắc,
kích thước, chân dung, hình
dáng, hành động và ngôn
ngữ…-> Có thể quan sát
bằng mắt
Miêu tả nội tâm
Tái hiện những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc, những diễn biến tâm trạng của nhân vật.
-> Sử dụng trí tưởng tượng,
óc suy luận…
Câu hỏi thảo luận theo nhóm bàn : 1 phút
? So sánh điểm khác nhau giữa miêu tả bên ngoài và
miêu tả nội tâm?
Trang 10Nội dung 5:Tiết 27-28
MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I-Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1-Xét VD 1 (SGK trang 117 )
2-Xét VD 2 (SGK trang 117 )
Trang 11Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít.
(Nam Cao – Lão Hạc)
Nét mặt, cử chỉ: mặt…co rúm, vết nhăn…xô lại,đầu…ngoẹo
về một bên, miệng móm mém…mếu
=> Dằn vặt, đau khổ, ân hận, day dứt khi bán cậu Vàng
=> Miêu tả nội tâm gián tiếp (nét mặt,cử chỉ)
Trang 12* Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng
để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động
* Người ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục của nhân vật.
3-Kết luân và Ghi nhớ:
Trang 13II/ LUYỆN TẬP :
“…Tôi giật sững người Chẳng hiểu sao tôi
phải bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên là
sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó
là xấu hổ Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo
đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên
dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai
tôi”
(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy Anh-Ngữ văn 6-tập2)
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.
-> Miêu tả nội tâm trực tiếp thông qua các
từ ngữ bộc lộ cảm xúc.
Trang 14Bài tập 2: Viết đoạn văn ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy
ra một chuyện có lỗi đối với bạn/ thầy cô/ người thân
*Gợi ý :
- Kể lại việc không hay mà mình gây ra cho bạn là việc gì ?
- Sự việc ấy diễn ra như thế nào ?
- Chú ý miêu tả tâm trạng sau khi gây ra việc không hay đó ?
Trang 16HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài, hoàn chỉnh các BT.
- Tìm phân tích những đoạn văn miêu tả tâm trạng nhân vật, những đoạn văn tả cảnh, ngoại hình bộc lộ tâm trạng nhân vật trong tác phẩm đã học.
- Chuẩn bị: "Chương trình địa phương phần Văn"( Văn bản: Cành Phong lan bể, cảm nhận những câu thơ hay trong bài)
- Truy cập http://quangninh.gov.vn => thovanquangninh sưu tầm một
số bài thơ văn Quảng Ninh.
? Kể tên một số tác giả, tác phẩm truyện kí tiêu biểu ?
? Giới thiệu về t/g’ Chế Lan Viên?
? Tác phẩm chính?
? Xuất xứ của đoạn trích Cành Phong lan bể?
? Nhận xét về thể thơ và PTBĐ?
? Nội dung chính của bài thơ?
? Trong bài t/g’ sử dụng thành công những nghệ thuật nào?
?Phân tích cái hay của câu thơ
“Xanh biếc màu xanh, bể như hàng nghìn màu thu qua còn để tâm hồn nằm đọng lại”.