Từ việc nhìn thấy được sự cần thiết của đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch trên địa bàn tình Bình Dương, bài báo này được viết nhằm chỉ ra những vai trò cơ bản trong việc
Trang 1Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch
trên địa bàn tỉnh Bình Dương
Diversification and Enhancing Quality of Tourist Service
in Binh Duong Province
Dr Nguyen Hoang Tien Saigon International University
TÓM T ẮT: Với vị trí thuận lợi, môi trường đầu tư hấp dẫn, thủ tục hành chính đơn giản,
cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật phát triển đồng bộ, Bình Dương trở thành một trong những tỉnh có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao của cả nước Từ việc nhìn thấy được sự cần thiết của
đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch trên địa bàn tình Bình Dương, bài báo này được viết nhằm chỉ ra những vai trò cơ bản trong việc đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ của ngành du lịch Qua việc phân tích vấn đề trên, chúng ta có thể đưa ra nhận xét về tầm quan trọng của ngành du lịch ở tỉnh Bình Dương, từ đó đưa ra ý kiến nhằm góp phần hoàn thiện quá trình đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ trên địa bàn Bình Dương Và sự phát triển của ngành du lịch tỉnh Bình Dương cũng sẽ là mô hình kiểu mẫu để chính quyền và UBND tỉnh Bình Phước, một tỉnh lần cận vè kết nối Bình Dương với khu
vực Tây Nguyên, học hỏi và noi theo
T ừ khóa: đa dạng hoá, nâng cao chất lượng, dịch vụ du lịch, Bình Dương
Abstract: With a favorable location, attractive investment environment, simple
administrative procedures, and synchronous development of technical infrastructure system, Binh Duong has become one of the provinces with high economic growth rates high of the whole country From the recognition of the need to diversify and improve the quality of tourism services in Binh Duong province, this article is written to show the basic roles in diversification and quality improvement service quality of the tourism industry By analyzing the above issue, we can make a comment on the importance of the tourism industry
in Binh Duong province, and then offer ideas to contribute to the process of diversification and quality improvement service in Binh Duong And the development of tourism in Binh Duong province will also be a model for the government and the People's Committee of Binh Phuoc Province, a province that approached Binh Duong to connect with the Central Highlands region, to learn and follow
Keywords: diversifying, improving the quality, tourism services, Binh Duong
1 Dẫn nhập vào vấn đề nghiên cứu
Ngày nay, du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống văn hóa, xã hội ở các nước Về mặt kinh tế, du lịch đã trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng của nhiều nước công nghiệp phát triển Mạng lưới du lịch đã được thiết lập ở hầu hết các quốc gia trên thế giới Các lợi ích kinh tế mang lại từ du lịch là điều không thể phủ
nhận Tỉnh Bình Dương nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và thuộc vùng văn hóa Đông Nam bộ với những đặc điểm kinh tế-xã hội thuận lợi cho phát triển du lịch (Phương Chi, 2016) Không chỉ ấn tượng bởi kinh tế phát triển, năng động, vùng đất Bình Dương xưa
và nay còn được biết đến với bề dày lịch sử, văn hóa phát triển rất phong phú, đa dạng Ngoài
ra, đến với Bình Dương, các du khách còn được tham quan các danh lam, thắng cảnh, khu
du lịch sinh thái, tham gia các lễ hội truyền thống… (Chính Phủ, 2007) Cũng như nhiều tỉnh thành khác trong cả nước, sản phẩm du lịch ở Bình Dương thời gian qua chủ yếu tập trung khai thác các tour du lịch sinh thái miệt vườn, du lịch tâm linh, tham quan làng nghề truyền thống, tham quan di tích lịch sử văn hóa, khu vui chơi giải trí… sản phẩm đặc sắc nhất ở Bình Dương là lễ hội Lái Thiêu mùa trái chín, lễ hội Rằm Tháng Giêng, lễ hội Chùa Bà
Trang 2(Dân Việt, 2018) Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Dương, năm 2017 tổng lượt khách du lịch của tỉnh này đạt 4.550.000 lượt, trong đó có 240.000 lượt khách quốc tế, 4.310.000 lượt khách nội địa; doanh thu từ du lịch đa ̣t 1.280 tỷ đồng (Đảng cộng sản Việt Nam, 2018) Hiện nay các sản phẩm du lịch đặc thù chưa được khai thác hiệu quả và hình thành rõ nét tiềm năng lợi thế vốn có Việc khôi phục và khai thác du lịch sinh thái nói chung
và vườn cây ăn trái Lái Thiêu còn chậm, cơ chế chính sách khuyến khích nông dân giữ vườn
và phát triển vườn chưa cao, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào phát triển vườn cây ăn trái còn hạn chế, một số làng nghề truyền thống của tỉnh như sơn mài, điêu khắc dần mai một… Chính vì vậy, nhiệm vụ lớn, bao trùm cần thực hiện để ngành du lịch ở địa bàn Bình Dương phát huy hết vai trò của mình trong việc đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ
du lịch Tập trung phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù theo đề án đã được phê duyệt, triển khai có hiệu quả các đề án khôi phục làng nghề truyền thống của tỉnh, đánh giá lại chính sách hỗ trợ và phát triển vườn cây ăn trái đặc sản của tỉnh, chú trọng công tác liên kết Đào tạo đội ngũ phục vụ du lịch, trong đó ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ nhằm xây dựng
lực lượng lao động ngành du lịch đáp ứng yêu cầu về chất lượng, hợp lý cơ cấu ngành nghề, trình độ đào tạo đảm bảo tính chuyên nghiệp, đủ sức cạnh tranh với các địa phương khác, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, đáp ứng yêu cầu phát triển
2 Cơ sở lý luận
Du lịch là ngành vừa dễ lại vừa khó phát triển, vừa rất bình dân lại vừa phức tạp và đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc, cũng như khả năng tổ chức mang tính chuyên nghiệp cao Thực
tiễn cho thấy, dù có nhiều thành công đáng ghi nhận trong thời gian qua, song để du lịch Việt Nam phát triển bền vững và hội nhập quốc tế, thời gian tới cần có những đột phá lớn theo hướng đa dạng hoá cả về sản phẩm du lịch, chất lượng dịch vụ và cơ chế tổ chức quản
lý các hoạt động này trên phạm vi cả nước, cũng như trong từng lĩnh vực và loại hình du
lịch (Nguyễn Minh Phong, 2010)
S ự đa dạng hoá trong các ngành dịch vụ
Do nhu cầu của khách du lịch ngày càng đa dạng, và do cuộc cạnh tranh quyết liệt trong việc thu hút khách nên các quốc gia, địa phương phát triển du lịch, các đơn vị, cá nhân tham gia kinh doanh du lịch thường xuyên tiến hành việc nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới Chính vì vậy, sản phẩm du lịch ngày càng trở nên đa dạng Ngay trong cùng một nhóm sản phẩm, cơ cấu các loại sản phẩm cũng rất phong phú Chẳng hạn, đối với dịch vụ lưu trú, tuỳ theo sở thích và khả năng thanh toán, khách du lịch có nhiều lựa chọn về loại phòng hoặc loại hình lưu trú, họ có thể lựa chọn một loại phòng ngủ tại khách sạn cao cấp, hoặc tại khu vực cắm trại, hoặc tại nhà dân Các loại hình du lịch cũng được thiết kê theo nhiều loại hình khác nhau, có thể là chuyến đi chuyên đề (du lịch văn hoá, du lịch sinh thái, du lịch hội thảo,
du lịch mạo hiểm ) hoặc chuyến đi tổng hợp Ngay tại một cợ sở kinh doanh, các dịch
vụ cũng được đa dạng hoá Tại một khách sạn, ngoài dịch vụ lưu trú còn có các dịch vụ khác như: dịch vụ ăn uống với nhiều loại hình nhà hàng, dịch vụ hội nghị, dịch vụ giải trí, dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, dịch vụ chăm sóc sắc đẹp, dịch vụ chăm sóc trẻ em, bán hàng lưu niệm,
Theo Ông Nguyễn Văn Thành: Văn hóa nghệ thuật chính là một nhân tố vô cùng quan trọng trong việc thu hút khách du lịch đến với một điểm đến, hơn cả các tài nguyên thiên nhiên du lịch hay sự phong phú, đặc sắc của văn hóa ẩm thực bản địa Bởi văn hóa nghệ thuật giống như sợi chỉ đỏ kết nối tâm hồn, trái tim mỗi con người và gắn kết các giá trị văn hóa của các nền văn hóa dân tộc trên thế giới, nhằm mang lại những giá trị nghệ thuật
to lớn hơn bên cạnh giá trị về lợi ích kinh tế (Thu Huyền, 2018)
Vai trò c ủa chất lượng đối với ngành dịch vụ
Chất lượng dịch vụ ngày càng trở nên quan trọng không chỉ đối với các doanh nghiệp kinh doanh ngành dịch vụ, mà còn các doanh nghiệp kinh doanh các ngành khác Việc đáp ứng được các nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất sẽ tạo điều kiện cho các doanh
Trang 3nghiệp kinh doanh nghành dịch vụ thu hút được càng nhiều khách hàng về phía mình, làm tăng hiệu quả trong kinh doanh Nhìn chung, vai trò của chất lượng đối với các ngành dịch
vụ thể hiện như sau:
Chất lượng dịch vụ làm tăng khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ và thể hiện sức mạnh cạnh tranh của các doanh nghiệp đó Với sự phân công lao động xã hội và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất xã hội thì nhu cầu của khách hàng ngày càng tăng lên, và các nhu cầu đòi hỏi được đáp ứng ở mức ngày càng cao hơn Khách hàng khi có nhu cầu được thỏa mãn, họ sẽ tìm đến những doanh nghiệp có tên tuổi, vị thế và uy tín trên thị trường vì những doanh nghiệp này có khả năng thỏa mãn nhu cầu của họ một cách tốt nhất
Nâng cao chất lượng dịch vụ có thể giúp người tiêu dùng tiết kiệm thời gian trong điều kiện vận hành, sử dụng dịch vụ, đây là giải pháp tạo ra sự phù hợp lợi ích giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy quá trình khách hàng tìm tới doanh nghiệp Người tiêu dùng sẽ luôn tìm đến dịch vụ nào mà ở đó, lợi ích của họ sẽ đạt được lớn nhất, điều này được quyết định bởi chất lượng dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp, vì vậy mà chất lượng dịch vụ có ảnh hưởng tới số lượng khách hàng tới doanh nghiệp, ảnh hưởng tới hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp
Trong quá trình hội nhập hiện nay, khi giá không còn là nhân tố chủ chốt được sử dụng để phát huy lợi thế cạnh tranh thì chất lượng dịch vụ chính là cơ sở để nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ trên thị trường trong
và ngoài nước Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ muốn tạo được vị thế và gây tiếng vang của mình trên thị trường quốc tế thì trước hết sản phẩm đưa ra phải được tất cả moi người ưa chuộng, và sản phẩm phải chiếm lĩnh được thị trường, do đó đòi hỏi mỗi một sản phẩm tung ra thị trường phải có chất lượng tốt nhất (Ron Kaufman, 2015)
3 Phương pháp nghiên cứu
Trong nghiên cứu về phát triển du lịch như là một ngành dịch vụ không khói, các tác giả, nhà nghiên cứu từ trước tới đây đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như sau Những phương pháp này cũng được áp dụng trong bài viết này để nhằm đưa ra những kết quả nghiên cứu phục vụ mục đích phát triển, đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch trên địa bàn tỉnh Bình Dương
Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu, số liệu: Sử dụng phương pháp này, đề tài
đã kế thừa, sử dụng các số liệu, thông tin, tài liệu, kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, các chuyên gia và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Dương có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài như các vấn lý luận về marketing du lịch; nghiên cứu thị trường khách
du lịch, nghiên cứu xây dựng chiến lược…
Phương pháp điều tra xã hội học: với các đối tượng điều tra là khách du lịch tại các điểm
đầu mối phân phối khách và địa bàn trọng điểm đón khách du lịch hiện tại ở Bình Dương nhằm tạo cơ sở tham khảo và phân tích thực trạng khách du lịch đến Bình Dương, thực trạng cung ứng và nhu cầu sản phẩm, dịch vụ du lịch của du khách du lịch và đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, phát triển sản phẩm du lịch đáp ứng thị hiếu của khách và thu hút khách du lịch trong thời gian đến
Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: qua tra đổi quan điểm, ý kiến một số nhà khoa học,
nhà quản lý du lịch, chuyên gia về thị trường, các nhà quản lý doanh nghiệp lữ hành đón khách chủ chốt hiện nay ở Bình Dương đã giúp cho đề tài củng cố nội dung các nhận định
và đề xuất trong đề tài
4 K ết quả nghiên cứu, thực trạng chất lượng và mức độ đa dạng của dịch vụ du lịch trên địa bàn tỉnh Bình Dương
Trang 4Theo ông Đặng Văn Thạnh, Phó Hiệu trưởng trường Du lịch và Tiếp thị Quốc tế TP.HCM cho biết: Bình Dương có nguồn tài nguyên du lịch phong phú và đa dạng, nhiều địa phương có điều kiện thích hợp để phát triển loại hình DLCĐ như: TX.Thuận An, TX.Tân Uyên; các huyện Dầu Tiếng, Phú Giáo, Bắc Tân Uyên Về du lịch sinh thái miệt vườn, vườn cây ăn trái Lái Thiêu với các loại trái cây đặc sản nổi tiếng được đánh giá là ngon nhất vùng Đông Nam Bộ như: Sầu riêng, bòn bon, mít tố nữ Ngoài ra, Bình Dương còn có những điểm du lịch về di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng như: chùa núi Châu Thới (TX.Dĩ An) - được
Bộ Văn hóa - Thông tin (nay Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử
- văn hóa và danh thắng cấp Quốc gia vào năm 1989, là một trong những ngôi chùa cổ xưa nhất của Bình Dương và vùng Đông Nam Bộ Năm 1980, Di tích Nhà tù Phú Lợi được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận và xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia, hàng năm khu di tích này đón trên 50.000 lượt khách đến tham quan Về các công trình kiến trúc nghệ thuật
cổ như Chùa Hội Khánh, năm 1993, chùa được công nhận và xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia Các công trình kiến trúc nghệ thuật khác như nhà cổ ông Trần Văn Hổ (tự
Đốc Phủ Đẩu), nhà cổ ông Trần Công Vàng, nhà cổ ông Nguyễn Tri Quang (Tp.Thủ Dầu
Một) và nhà cổ ông Đỗ Cao Thứa (Tân Uyên) là những ngôi nhà cổ mang giá trị lịch sử làm
từ những loại gỗ quý được chạm khắc tinh xảo Bình Dương còn có các làng nghề truyền thống nổi tiếng như: Làng sơn mài Tương Bình Hiệp; làng nghề gốm sứ Tân Phước
Khánh (Tân Uyên), làng nghề gốm sứ Hưng định (Thuận An), khai thác làng nghề gốm phục vụ khách đến tham quan, tìm hiểu về gốm sứ với các điểm như: Trung tâm Thương mại Minh Sáng Plaza, Lò lu Đại Hưng, làng gốm Tân Phước Khánh hay các cơ sở sản xuất hàng sơn mài như: Sơn mài Tư Bốn, sơn mài Định Hoà, sơn mài Thanh Long, hoặc các cơ
sở điêu khắc gỗ như: Phi Lệ, Đức Khanh, đặc biệt Làng sơn mài Tương Bình Hiệp được
Uỷ ban nhân dân tỉnh công nhận “Làng nghề truyền thống” và Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận làng nghề Sơn mài Tương Bình Hiệp là “Di sản Văn hoá phi vật thể cấp Quốc gia” Về các lễ hội truyền thống của Bình Dương như Lễ hội chùa Bà Thiên Hậu, lễ hội đua thuyền, lễ hội Kỳ Yên, nhưng đáng quan tâm nhất là Lễ hội “chùa Bà Thiên Hậu” người dân và du khách thường gọi là chùa Bà Trên địa bàn tỉnh còn có các khu, điểm du lịch phục
vụ du khách đến tham quan, vui chơi giải trí, ăn uống, nghỉ dưỡng cuối tuần và những ngày
Lễ, ngày Tết như Khu du lịch Lạc cảnh Đại Nam Văn hiến; Phương Nam Resort; Sài Gòn Park Resort, Du lịch sinh thái Hồ Nam, Du lịch Thuỷ Châu, hay những điểm phục vụ du khách tham quan kết hợp mua sắm như Trung tâm Minh sáng Plaza, Sơn mài Định Hoà, sơn mài Tư Bốn, hoặc du lịch thể thao cao cấp phục vụ du khách đánh golf như sân Golf Sông
Bé, sân golf Phú Mỹ, Bên cạnh đó, từ năm 2008 đến nay, Sở VH-TT&DL đã phối hợp với các trường đào tạo trong và ngoài tỉnh tổ chức được 11 lớp chuyên môn nghiệp vụ dành cho đội ngũ lao động đang làm việc trực tiếp tại các cơ sở kinh doanh lưu trú du lịch trên địa bàn tỉnh Trên địa bàn có nhiều đơn vị kinh doanh ngành nghề du lịch nhưng số cán bộ, nhân viên được đào tạo từ chuyên ngành du lịch rất ít (chủ yếu ở các đơn vị quốc doanh trước đây nay chuyển sang cơ chế cổ phần và một vài công ty du lịch lớn) Ngoại ngữ là yếu tố quan trọng trong môi trường du lịch nhưng thực trạng đội ngũ tham gia làm công tác du lịch vốn ngoại ngữ rất ít Quản trị du lịch chưa được đầu tư và quan một cách bài bản, khoa học Các thành phần kinh tế tư nhân (như các lò gốm, xưởng sơn mài, nhà vườn .) tham gia vào hoạt động du lịch nhưng ít được cơ quan quản lý tập huấn kỷ năng ( hiện tập huấn chủ yếu
về quản lý nhà nước về du lịch) Tiềm năng và dư địa du lịch còn có thể khai thác hơn nữa nhưng hiện nay chưa có “ Nhạc trưởng” để xâu chuỗi khai thác những dư địa- tiềm năng
Những lúc cao điểm du lịch (như vào dịp Vía Bà trong du lịch tâm linh) nạn trục lợi làm ảnh hưởng đến hình ảnh văn hóa du lịch của địa phương Do sự phát triển nhanh của ngành du lịch nên đội ngũ làm công tác du lịch phát triển chưa tương xứng theo, chiếm một tỷ lệ chưa quan đào tạo, bồi dưỡng từ đó kỷ năng yếu.Vấn nạn ô nhiễm môi trường và môi trường du
lịch bị nhiều hạn chế Thường ta chỉ chú trọng đến môi trường tại điểm du lịch còn môi
Trang 5trường khác thì không chú ý Ví dụ nạn kẹt xe cũng tác động đến môi trường du lịch, chưa nói đến những tác động trực tiếp khác làm ảnh hưởng đến du lịch
5 Th ảo luận về các biện pháp đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch trên địa bàn tỉnh Bình Dương
Bình Dương có tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch sinh thái và làng nghề nhưng bên cạnh những thành tích đạt được, hoạt động du lịch vẫn còn những khó khăn Chính vì vậy, chúng ta cần đóng góp những ý kiến nhằm khắc phục những vấn đề trên, từ đó đưa ngành du lịch tại Bình Dương ngày càng phát triển hơn
Thứ nhất, Bình Dương cần phát triển các tour du lịch tham quan khám phá các làng nghề truyền thống đặc thù của địa phương như gốm sứ, sơn mài, các tour du lịch ngắn ngày Tăng cường quảng bá, hỗ trợ các công ty du lịch đưa khách đến Bình Dương, bảo tồn và phát huy các vốn di sản làng nghề truyền thống thuộc thế mạnh của tỉnh như sơn mài, gốm
sứ, điêu khắc gỗ xây dựng thành những điểm du lịch chuyên nghiệp, có quy mô xứng tầm
với những sản phẩm du lịch làng nghề hấp dẫn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với bảo tồn và phát huy các vốn di sản ngành nghề truyền thống của địa phương; liên kết giữa các doanh nghiệp du lịch tại địa phương với các doanh nghiệp du lịch của các địa phương bạn như TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai…
Thứ hai, tạo sự đồng bộ các yếu tố có ý nghĩa tác động đến ngành du lịch và hoạt động du lịch như: kết cấu hạ tầng: điện- đường- viễn thông Quan tâm tốt yếu tố môi trường: môi trường tự nhiên, môi trường kinh doanh, môi trường xã hội (an ninh trật tự an toàn xã
hội ) khuyến khích các hộ dân bảo tồn và phát triển một số ngành nghề thủ công truyền thống như dệt thủ công, mây tre đan, gốm sứ , tập trung nâng cao nhận thức cộng đồng về
du lịch, xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh đô thị; xây dựng thành phố môi trường, an bình, giữ gìn môi trường sạch đẹp; tăng cường kiểm soát chất lượng dịch vụ du lịch tại các đơn vị lữ hành, các đơn vị vận chuyển du lịch, các khu, điểm du lịch, các cơ sở lưu trú, khu mua sắm đạt chuẩn, các nhà hàng, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm
Thứ ba, đào tạo bài bản đội ngũ quản lý và nhân viên tham gia quá trình hoạt động của du lịch Đào tạo cấp tốc bao gồm những kỹ năng giao tiếp, kỹ năng marketing, kỹ năng cộng đồng cho đội ngũ hướng dẫn viên du lịch và cho các chủ vườn, lò , xưởng tham gia hoạt động du lịch Bồi dưỡng ngoại ngữ phục vụ cho việc giao tiếp và quảng bá sản phẩm
du lịch Đồng thời đào tạo cấp tốc, cần đào tạo mang tính chuyên nghiệp cho đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ- nhân viên làm công tác du lịch, để từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ mang tính chuyên nghiệp
Cuối cùng, việc đẩy mạnh tuyên truyền quảng bá và xúc tiến du lịch sinh thái và làng nghề; xác lập, phát triển nguồn lực đầu tư (vốn tài chính, cơ sở vật chất - kỹ thuật…) thông qua các chính sách của Nhà nước và giải pháp quản lý hành chính pháp chế kết hợp xã hội hóa cho phát triển du lịch sinh thái và làng nghề vẫn là trọng tâm hàng đầu
DANH M ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Chính Phủ (2007) Quyết định số 81/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ
http://www.thuvienbinhduong.org.vn/?ArticleId=0354218d-1479-4cad-b3bb-ed04f03c8c6e
Dân Việt (2018) 8 địa danh chứng minh Bình Dương là điểm đến lý tưởng vào dịp hè Ngày truy cập: 08/06/2018, http://vietnamnet.vn/vn/doi-song/du-lich/8-dia-danh-chung-minh-binh-duong-la-diem-den-ly-tuong-vao-dip-he-455444.html
Trang 6Đảng Cộng sản Việt Nam (2018) Bình Dương: Thu từ du lịch 1.280 tỷ đồng Ngày truy cập: 17/01/2018, http://www.dulichvn.org.vn/index.php?category=1005&itemid=
37418
Nguyễn Minh Phong (2010) Đa dạng hóa để phát triển du lịch Việt Nam Ngày truy
cập: 14:24, 08/07/2010, http://baochinhphu.vn/Gop-y-Hien-ke/Da-dang-hoa-de-phat-trien-du-lich-Viet-Nam/33382.vgp
Phương Chi (2016) Bình Dương 20 năm phát triển: Kỳ 18 - Quan tâm phát triển du lịch Ngày truy cập: 31/12/2016, ttps://www.binhduong.gov.vn/thong-tin-tuyen-truyen/2016/12/547-binh-duong-20-nam-phat-trien-ky-18-quan-tam-phat-trien-du-lich
Ron Kaufman (2015) Nâng t ầm dịch vụ NXB Trẻ, 2015
Thu Huyền (2018) Đa dạng hóa sản phẩm văn hóa hấp dẫn khách du lịch Ngày truy
cập: 29/03/2018, http://baodulich.net.vn/Da-dang-hoa-san-pham-van-hoa-hap-dan-khach-du-lich-14-14756.html