Hoàn thiện pháp luật về hoạt động của ngân hàng thương mại trong nền kinh tế thị trường việt nam phần 2

NHU CẦU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỂU CHỈNH HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG... Nhửng giài pháp hoàn thiện pháp tuật...... Những giải pháp hoàn thiện pháp luật...... Những giài ph

Hoàn thfện pháp luậỉ vể hoạt dộng cùa NHTM

C h ư ơ n g i!I

NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT

Đ Ể U CHỈNH HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG

THƯƠNG MẠI TRONG NỂN KINH TỂ THỊ TRƯỜNG

ở VIỆT NAM

I NHU CẦU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC HOÀN THIỆN

PHÁP LUẬT ĐIỂU CHỈNH HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG

Chương III Nhửng giài pháp hoàn thiện pháp tuật

Chương III Những giài pháp hoàn thiện pháp lu ậ t-

1 ' | Vũ Ngọc Nhung, Bàn ttìẻm vé kinh tể thị Irướng ỉheo đinh hướng xã hội chủ

nghĩa, Tạp chi Nghiên cứu kinh té. (4), 1999, tr 15,17.

Hoàn thiện pháp luật về hoạt dộng của NHTM

Ngàn hàng Thế giới, Tài chinh cho tăng trưởng, Lựa chọn chinh sàch trong một thể giới đầy biển động. Nxb.Vãn hóa thóng tin, H 2001, tr 3,

Chương III Những giải pháp hoàn thiện pháp luật

Hoàn ỉhiện pháp luật vế hoạỉ dộng của NHTM

phi ngán hàng đ a n g n g à y c à n g có x u h ư ớ n g b ị x ó a n h ò a.

C á c x u h ư ớ n g p h á t t r iể n n g â n h à n g t r ê n t h ế g ió i n ê u

t r ê n đ ã t h ự c s ự tá c đ ộ n g , là m t h a y đ ô i m ạ n h m ẽ h o ạ t

đ ộ n g n g â n h à n g v à đ a n g đ ư ợ c c o i là m ộ t c u ộ c "cách mạng ngán hàng".

Thứ nhất, đó là sự gia tăng nhanh chóng các dịch vụ

ngân h à n g mới. N g à y n a y m ộ t N H T M t r ê n th è g ió i k h ô n g

Chương III Những giải pháp hoán thiện pháp luật

T h ứ ba, xu hư ởng nới lóng các q u y đ ịn h của C h in h p h ủ

ỏ các nước phát triển về giới hạn pháp lý đổi vài hoạt động

Hoàn thiện pháp luật vế hoạt dộng của NHTM

v ậ t châ”t c ủ a h ạ t ầ n g cớ sỏ và c h ịu s ự chi phôi c ủ a các điều

k iện xã hội k h á c Là công cụ h ữ u h iệ u c ủ a N h à nưóc tro n g việc q u à n lý và đ iểu t i ế t dòi s ô n g xã hội, p h á p l u ậ t p h á i la

“đại lượng hằng n h a u " cho các c h ủ t h ế k h á c n h a u , thực

h iệ n t h i ê n chức "chuàn m ực c h u n g của đời sổng k in h t ể \ có

giá t r ị t h ự c tê t r o n g việc điểu c h í n h các q u a n h ệ xã hội

M ặ t k h á c , c ũ n g n h ư mọi h iệ n tư ợ n g c ủ a đòi s ô n g xã hội

Chương III Những giàí pháp hoàn thiện pháp luật

p h á p l u ậ t luôn dược xây d ự n g v à b a n h à n h t r o n g k h i các

Vê m ặ t lý ỉu ậ n , n h ộ n t h ứ c t h ê giới k h á c h q u a n là m ột

q u á t r ì n h tiế p c ặ n các q u v l u ậ t đi t ừ h i ệ n tư ợ n g đ ến b ả n

c h â t t ừ đơn g ià n đ ế n p h ứ c t ạ p m à “cái bị p h à n ánh" q u y ế t

đ ị n h "cái p h ả n ánh" C M ác có nói dại ý r ằ n g , n h à lập p h á p

k h ô n g t ự m ìn h là m r a l u ậ t , họ chi n ê u các q u y l u ậ t k h á c h

q u a n c ù a đòi s ố n g x ã hội t h à n h p h á p l u ậ t, họ chỉ “đ ề lên

th à n h lu ậ t" các q u a n h ệ th ự c tiễ n c ủ a đời số n g xã hội B ả n

t h â n các q u a n h ệ x ã hội được p h á p lucật đ iề u c h ỉn h c ũ n g

đ i ể m I i à y đ à l à m c h o t í n h d ự b á o t r o n g v i ệ c x â v d ự n g p h á p

l u ậ t bị ch e lấp t r o n g m ột sỏ’ t r ư ò n g hựp Do vậy, việc n h ậ n

t h ứ c d ú n g đ ắ n và đ ầ v đ ủ các q u a n h ệ p h á p l u ậ t vê h o ạ t

đ ộ n g N H T M , t ừ đó đ ể ra được các qviy p h ạ m p h á p l u ậ t p h ù hợp đẽ điếu c h in h c ũ n g là m ột q u á t r ì n h n h ậ n th ứ c t h ô n g

n h ấ t 0 V iệ t N a m việc c h u v ế n s a n g n ề n k i n h t ê t h ị t r ư ò n g

n ữ a , n ề n k i n h t ế t h ị t r ư ò n g ỏ V iệt N a m là m ộ t n ề n k i n h tẽ

mới k h á c v ế c h á t so với n è n k i n h t ẽ k ê h o ạ c h hóa t ậ p t r u n g trư ố c đ ây , c h ư a h ể có t i ế n lệ, v ừ a là m , v ừ a t h ử n g h iệ m , đòi hỏi p h ả i có n h ừ n g bưóc đ i t h ậ n t r ọ n g v à th íc h hỢp, t r á n h

Chương III Những giải phãp hoàrí ỉhiện pháp luật

h i ệ u lực t ừ 01/10/1998) đ ã đi vào cuộc s ô n g v à á p d ụ n g

t r ơ n g t h ự c t i ễ n đưỢc hơn 6 n ã m ('uộc s ố n g v à n ề n k i n h t ế

l à n h m ạ n h

C h í n h s á c h k i n h t ế t h ị t r ư ò n g đ ịn h h ư ớ n g X H C N , vói các m ụ c t i ê u v à đ ịn h h ư ớ n g c h iến lược n g à v c à n g đưỢc xác

t h ố n g p h á p l u ậ t k i n h tê nói c h u n g m à còn đ ặ t r a yêu cầu

b ả o d á m v ề t í n h t h ô n g n h ấ t và tin h liê n t h ô n g t r o n g việc

đ iề u c h í n h p h á p l u ậ t về h o ạ t độnpí n g â n h à n g - Đ â y c ũ n g là

m ột đòi hòi k h á c h q u a n cũ a việc* tiõp l ụ c h o à n t h i ệ n p h á p

l u ậ t đ iể u c h ỉ n h h o ạ t đ ộ n g c ủ a NHTM

N g o à i r a , hội n h ậ p quốc tê vê n g â n h à n g d a n g là x u t h ế

k h á c h q u a n do q u á t r ì n h t o à n cầu hóa n ề n k i n h tê t h ê giới

Hoàn thiện phảp luật vế hoạt dộng của NHTM

h à n g m ộ t nưốc được cái th i ệ n , t ả n g c ư òng k h à n à n g c ạ n h

t r a n h và h i ệ n đại hóa công n g h ệ n g â n h à n g , n â n g c a o k h á

n ă n g t h í c h ứ n g với q u á t r ì n h hội n h ậ p quốc tế, H ệ t h ô n g

N H T M V iệ t N a m sẽ p h ả i c h ịu n h ữ n g tác đ ộ n g to lớn c ủ a

q u á t r ì n h hội n h ậ p quốc t ế n à y t r ê n cả h a i p h ư ơ n g d iệ n cơ hội và t h á c h thức Do t á c đ ộ n g c ủ a q u á t r ì n h này, việc mỏ

c ứ a t h ị t r ư ờ n g t à i c h í n h t i ề n tệ Việt N a m s ẽ cho p h é p khơ i

th ô n g các kên h d ẫ n vốn quốc t ế vào V iệt N a m , tạo đ iề u kiện

th u ậ n lợi đ ê tiếp th u học hỏi công n g h ệ n g á n h à n g v à trin h

đ ộ k in h n g h iệ m q u á n lý k in h doanh B én c ạ n h đó, các h ạ n

c h ê về vô’n, t ì n h t r ạ n g y ế u k é m về t à i c h ín h , s ự y ế u k é m về công n g h ệ , t r ì n h độ q u ả n lý v à n ă n g lực c ạ n h t r a n h , s ự b â t

c ậ p c ủ a h ệ t h ô n g p h á p l u ậ t c ũ n g đ a n g là n h ữ n g t h á c h thức

k h ô n g n h ỏ t r o n g q u á t r ì n h hội n h ậ p quốc tế Đ ồ n g thòi,

q u á t r ì n h n à y c ù n g đ ặ t r a các y ê u cầu , c h u ẩ n m ực p h á p lý mới t r o n g h o ạ t động n g â n h à n g TS Lê X u â n N g h ĩ a đà

n h ấ n m ạ n h r ằ n g : “M ức đ ộ hội n h ậ p quốc tê về h o ạ t động

n g ầ n h à n g của m ộ t quốc g ia k k ô n g n h ử ìig p h ụ th u ộ c váo ỷ

c h i ch ủ q u a n (pháp lu ậ t) của m ộ t N h à nước m à còn p h ụ

th u ộ c uào n ă n g lực cùa các k h u vực k in h t ế tro n g nước (n h ấ t là k h u vực tà i c h in h ■ n g ă n hàng); đ ổ n g thời, cũng

Chương III Những giàí pháp hoàn thiện pháp luật

p h ụ th u ộ c vào các yếu t ổ hèn ngoài m ộ t nến k in h tể'"'.

D ạc điểm v à xu h ư ỏ n g n à y củíì đời s ố n g quôc t ê cũ n g

đ ạ t r a y ê u c ẩ u k h á c h q u a n cú a việc đ ị n h h ư ớ n g h ọ à n thiộn

p h á p l u ậ t n g â n hàng

X h ữ n g p h â n tíc h t r é n đ á y đ à cho t h ấ y việc tiế p tục

h o à n t h i ệ n p h á p l u ậ t điều chiiìh h o ạ t động c ủ a N H T M

t r o n g đ iê u k iệ n xây d ự n g n ề n k in h tê t h ị t r ư ờ n g định

h ư ó n g X H C N ờ Việt N a m là một đòi hỏi k h á c h q u a n , cần

đ á p ữ n g hơn n ữ a đ ê h ệ t h ô n g N H T M n g à y m ộ t ổ n đ ị n h và

p h á t t r i ể n l à n h m ạ n h , b ể n vững

II P H Ư Ơ N G HƯỚNG H O ÀN THIỆN P H Á P L U Ậ T ĐIỂUCHỈNH H O Ạ T D Ộ N G C Ủ A N G Â N H ÀN G THƯ Ơ N G MẠIế • ề

Q u á t r i n h tiếp tụ c đổi mỏi và t ừ n g bước h o à n th iệ n

p h á p l u ậ t N H T M k h ô n g chi p h ụ th u ộ c vào việc n h ậ n thức

và v ậ n d ụ n g các q u y lu ậ t , điểu k iệ n k h á c h q u a n m à còn

c h ịu s ự t á c đ ộ n g củ a các n h â n tô c h ú q u a n t h ò n g q u a h o ạ t động c ủ a con ngưòi N h ì n c h u n g , dó là q u á t r ì n h x â y d ự n g

Hoàn thiện pháp luật về hoạt đông của NHTM

Đ ể p h á p l u ậ t về N H T M t h ự c s ự là c ô n g cụ cho N h à nước q u à n lý và điều c h ỉ n h các q u a n h ệ p h á t s in h t r o n g

h o ạ t đ ộ n g n g â n h à n g m ộ t cách có h i ệ u q u ả th ì c h ú n g c ầ n được x â y d ự n g và h o à n t h i ệ n d ự a t r ê n n h ũ n g cơ sd k h o a học với t ư cách là n h ữ n g y ê u cầu , q u a n đ iể m chỉ đ ạ o và

n h ì n n h ậ n c h ú n g t r o n g t r ạ n g t h á i lu ô n lu ô n v ậ n động Bởi

th e o T S D ư ớ n g Đ ã n g Huệ: "P háp lu ậ t là m ộ t cơ thè sôhg

Đ ộng ỉự c p h á t triển p h á p lu ậ t c h in h là n h u cầu cuộc sổng,

xã hội că n g p h á t triển, c à n g vữ n g m ạ n h th i p h á p lu ậ t càng

p h o n g p h ú , đa dạ n g ""’.

1 Quán triệt dưòng lối, chính sách của Đảng và Nhả nước về xây dựng và phát triển nền kinh tè thị trường định hướng XHCN trong hoạt dộng ngân hàng

X u ấ t p h á t t ừ n h ữ n g y ê u c ầ u c h u n g t r ê n đây, việc đổi

Chương III Những giài pháp hoàn thiện pháp luật ,

Hoàn thiện pháp luật về hoạt dộng cOa NHTM

Ngân hàng thế giới, Suy ngẫm lại s ự thắn kỳ Đông À. Giảo sư Joseph E

Stilitz vã Sharhid Yusuí chù biên, Nxb Chính trị quốc gia, H 2002, Ir, 345,

Chương III Những giải pháp hoàn thiện pháp luật

nội d u n g c ủ a n g à n h , n g h ê k i n h d o a n h ch i phôi v à ả n h

h ư ỏ n g đ ế n địa vị p h á p lý c ủ a d o a n h n g h i ệ p ' ” V ă n đ ề là ở

chỗ tr o n g khi xác d ị n h vai t r ò c h ủ đ ạ o c ủ a N H T M N N

t r o n g lĩn h vực t i ề n tệ n g â n h à n g th ì đ ồ n g th ò i c ù n g p h ả i

t ạ o r a m ộ t cơ c h ế p h á p lý cho p h é p đối x ử công b à n g , b ì n h

đ ẳ n g trước p h á p l u ậ t g iữ a các c h ủ t h ể t h a m gia các q u a n

k ế t hợp được cơ ch ẽ “b à n t a y vô h ì n h ” c ủ a th ị t r ư ờ n g t h e o

c á c h nói c ủ a A d a m Smith*^, với “b à n ta y h ữ u h ỉn h ", là vai

t r ò đ iể u t i ế t c ủ a N h à nước, t h e o n g u y ê n lý "người ta k h ô n g

t h ể v ỗ ta y b a n g m ộ t bàn ta y ”.

X u ấ t p h á t t ừ đòi hỏi n ày , p h á p l u ậ t v ề h o ạ t động n g â n

h à n g c ầ n có c á c h t i ế p c ậ n với n h ũ n g vâ”n đ ề th u ộ c lìn h vực

t i ề n tệ t í n đ ụ n g t h e o h ư ỏ n g t ạ o r a cơ c h ê p h á p lý đ i ể u

c h ỉ n h có h iệ u q u ả đôì với h o ạ t đ ộ n g c ủ a t h ị t r ư ò n g t i ề n tệ

TS Dương Đãng Huệ, Có hay khô n g s ự binh đẳng tuyệt đói giữa các loại

hinh doanh nghiệp nối chung và các loại hinh ƠOdnh nghiệp kinh ơoanh trển

lệ nờ' riéng, Tham luận tại Hổi thảo hoãn thiện Luật Ngân háng do Ban Kinh

tế trung ưong tổ chức tại Hà Nội, 1996.

Adam Smitfi Cùa cải cùa các dản tộc Bàn dịch tíéng Việt, Nxb Giáo dục.

H 1997, tr 648 - 649.

Hoàn thiện pháp luật về hoạt động cùa NHTM

t h ô n g q u a việc s ử d ụ n g các công cụ đ iể u t iế t vĩ m ô p h ù hợp

t r ự c t iế p v à t o à n d iệ n đ ố i v ớ i cá c N H T M s a n g c a n t h iệ p

b ằ n g c á c c ô n g c ụ c ủ a c h in h s á c h t iê n tệ Đ ể t h ự c h iệ n được

Chương III Nhừng giài pháp hoàn thiện pháp luật

T h e o đó giò đ â y p h á i coi "cạnh tra n h kh ô n g nh ữ n g là m ôi trư ờ n g ưà đ ộ n g lự c cùa s ự p h á t trĩến n ó i chung, th ú c đ ẩ y

s a n x u ấ t, k in h d o a n h p h á t triến và tă n g n à n g s u ấ t lao

đ ộ n g , h iệu q u ả cùa các doanh nghiệp nói riêng m à còn là yếu tô q u a n trọ n g là m ỉà n h m ạ n h hóa các q u a n hệ x ã h ộ i’'"'

p h á t t r iể n D o đó c h in h s á c h t iế n tệ c h i’ th ự c sự p h á t h u y

t á c động, có h iệ u quíì khi đ ã h ì n h t h à n h được đ ầ y đ ủ th ị

t r ư ờ n g t iề n tệ, t ín d ụ n g v à v ậ n h à n h th õ n g n h ấ t Đ ể đ ạ t đưỢc v ê u c ầ u n à y , “cần xóa bỏ các p h â n biệt đôi xử, các q u y

c h ế m a n g tin h c h ấ t p h à n biệt cho từ n g loại h ìn h sở h ữ u của cac T C T D , th ố n g n h ấ t "luật chơi" trẽn th ị trường tiền tệ, tin

d ụ n g , bào đ ả m các T C T D k in h d o a n h tiền tệ thự c s ự độc

Chương Irinh nghiên cứu Việt Nam - Há Lan, Các giài phảp kiểm soát độc quyển vá chống cạnh tranh khóng lành mạnh trong quà trinh chuyển đổi nén kinh té Việt Nam, H 1996, tr 12,

ỉậ p v à t ự ch ịu trách n h iệ m đ ẩ y đ ủ vể k ế t q u ả h o ạ t đ ộ n g

c ủ a mình"^''’.

2 Bảo đảm tính thống nhãt và s ự phù hợp giữa pháp luật điểu chỉnh hoạt dộng của ngân hàng thương mại với hệ

thống pháp luật Việt Nam

Thực tiễn đà chứng minh rằng, sự quản lý cúa Nhà

nước đỐì với nền kinh tê chỉ được thực hiện và phát huy có

hiệu quả khi được xác lập dưới một hình thủc pháp luật

n h ấ t dịnh và được đảm bảo thực hiện bởi một cơ chế pháp

đ iề u tiế t nền k in h tế, tạ o đ iều k iệ n đê th ự c h iện th à n h công

c h ủ trư ơ n g xă y d ự n g n ề n k in h t ế th ị trư ờng đ ịn h h ư ớ n g

X H C N và N h à nước p h á p quyền X H C N Việt A^a/n” " ’.

Hoàn thiện pháp iuệt về hoạt động của NHTM

TS Nguyễn Minh Tú, Một s ố ván để cơ bản vể đổi mới quản lý kinh té v ỉ mô

trong nển kinh té thị trường dinh hướng X H C N ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc

gia, H 2 0 0 1 ,tr 72.

'^TS Lý Tài Luận, Phát biểu khai mạc hội thảo Đtnh hướng hoàn thiện hệ

thống phàp luật v^é kính té, tài chinh vễ ngàn sách do Uỷ ban Kinh tế và Ngân

sách Q uốc hội tổ chức lại Hà Nội từ 25 - 27/2/2002.

N ằ m t r o n g h ệ t h ố n g p h á p l u ậ t k i n h t ế c h u n g dó, h ệ

t h ố n g p h á p l u ậ t về n g â n h à n g c ũ n g đ ã góp p h ầ n l à m đ a dạng hóa các TCTD phi ngán hàng, thúc đẩy quá trình hình thành thị trường tiền tệ góp phần hình thành thị

t r ư ờ n g vốn n h ằ m t h u h ú t các n g u ồ n vô’n t r o n g đòi s ô n g x ã hội t ạ o n g u ồ n lực p h á t t r i ế n v à giài p h ó n g mọi tiể m n ă n g

s á n x u ấ t

Đ ại hội đ ạ i b iể u t o à n quốc c ủ a Đ á n g l ầ n t h ử IX đ ã xác

đ ịn h : Đ ẩ y m ạ n h việc xá y d ự n g và h o à n th iệ n k h u n g p h á p

lu ậ t p h ù hợp vởi kin h t ế thị trường đ ịn h hướng X H C N

N g h iê n cửu, sử a đổi, hô su n g p h á p lu ậ t h iệ n h à n h p h ù hỢp với yêu cầu th ự c hiện chiến lược k in h t ế xã hội và y ê u cầu hội n h ậ p k in h t ế quốc tế, n h ấ t là các lu ậ t: L u ậ t thư ơng m ạ i,

L u ậ t p h á sá n d o a n h nghiệp Bộ lu ậ t la o động, L u ậ t các

TCTD L u ậ t ngán sách n hà nước, L u ậ t đất đai "

T r ê n cơ sở đ ịn h h ư ớ n g c h iến lược n à y , h o ạ t đ ộ n g x â y dựng và hoàn thiện pháp luật nói chung sẽ có nhũng bảo đảm pháp lý quan trọng cho tính định hướng XHCN của nển kinh tè thị trường cùng như tính thông nhât giữa hệ

t h ố n g p h á p l u ậ t k i n h tê và h ệ t h ố n g p h á p l u ậ t về N H T M

Đ â y c ũ n g là cơ sỏ đ á m b à o t r o n g việc t ạ o r a môi t r ư ờ n g pháp lý về ngán hàng mà theo PGS TS Hoàng Vãn Hào thi quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật vê ngân

Chương III Nhửng giải pháp hoàn thiện pháp luật

' Vãn kién Dại hội dại biểu toán quóc lắn thứ IX Nxb Chính trị quốc gia, H

2001, tr 329.

h à n g c ầ n được đặc b iệ t c h ú ý Môi t r ư ờ n g p h á p lý n à y "it

PGS, TS Hoang Văn Hảo, Mộị vài suy nghĩ vé môi trường phấp lỷ trong lĩnt vực ngàn hàng ở nước ta. Tạp chí Ngàn hàrtg, (7), 1996, tr, 7.

Chương III Những giải pháp hoàn thiện pháp luật

đ ịn h v ề cá c b iệ n p h á p b á o đ ả m th ự c h iệ n n g h ĩa v ụ , tr o n g đó

có b iệ n p h á p b á o đ á m t iề n v a y , g iò đ â y đ ã t r ỏ t h à n h m ộ t đòi

T r o n g tr ư ờ n g h ợ p k h ô n g có cá c q u y đ ịn h c ụ th ế c ủ a lu ậ t

c h u y ê n n g à n h đ ể á p d ụ n g t h ì á p d ụ n g cá c q u y đ ịn h p h ù hợp, tư ơ n g ứ n g c ủ a B L D S đ ể g iá i q u y ế t.

_Hoàn thiện pháp luật về hoạt động của NHTM

3 Tạo lập dồng bộ các yêu tố của thị trường tiền tệ, góp phẩn thúc đẩy vả phát triển thị trưòng vốn

3.1 T a o l ậ p đ ồ n g bộ c á c y ế u tô' c ủ a t h ị tr ư ờ n g tiề n tệ

Chương III Những giải pháp hoàn thiện pháp luật

q u v ê t m ộ t sô vâ"n đê c h ủ vếu sau;

• M ộ t là, c ầ n s ó m h o à n th iệ n k h u ô n k h ổ p h á p lý đôi với

h o ạ t đ ộ n g c ủ a t h ị t r ư ờ n g t i ề n tệ m à các t h à n h tô cơ b ả n của

nó b a o gồm: các chủ th è t h a m g ia th ị trư ờng tiền tệ; các

còng cụ của th ị trư ờ n g tiến tệ và các cơ q u a n g iá m sát h o ạ t

đ ộ n g cứa thị trư ờ n g tiẻn tê.

Đỏi với các th à n h viên th a m g io th ị trư ờng tiền tệ, c ầ n

m ớ r ộ n g và p h á t t r i ể n đ a d ạ n g h ó a các loại c h ủ th ể k h á c

n h a u với n h i ê u m ụ c đích k h á c n h a u , b a o gồm các loại c h ủ

t h ê p h á t h à n h c á c c ô n g c ụ t i ề n t ệ (N g â n h à n g t r u n g ương,

Hoàn thiện pháp luật về hoạt dộng của NHTM

K ho bạc n h à nưốc, các N H T M ), các c h ú t h ể đíìu t ư (bao gồm các TC TD, các t ổ chức k i n h t ê - xă hội v à các n h à đ ầ u

y ê u c ầ u có ý n g h ĩ a q u a n trọng Các cõng c ụ t à i ch ín h n à y có

t h ê b a o gồm: các công cụ chiết kh ấ u ( n h ư t í n p h iế u k h o bạc

c h ấ p t h u ậ n c ủ a n g â n h à n g , th ư ơ n g p h i ế u v à các cóng cụ

m a n g t í n h lãi s u ấ t n h ư các c h ứ n g chỉ ti ề n gửi n g â n h à n g , các hợp đ ồ n g m u a lại, t ín p h iế u k ho bạc, t i n p h i ế u n g â n hàn g ,

t r á i p h iê u n g ắ n h ạ n c ủ a công ty; các s á n p h ẩ m dịch v ụ tài

c h ín h m a n g t í n h p h ò n g n g ừ a mở rộ n g n h ư h o á n đôi ngoại tệ,

h o á n đổi lãi suât ) Một t r o n g các biện p h á p ưu t i ê n đ ể đa

d ạ n g h ó a các công c ụ c ủ a t h ị tr ư ò n g tiề n tệ và góp p h ầ n p h á t

t r iể n th ị trư ờ n g vôn, đó là m à rộng các công cụ h u \ đ ộ n g vốn,

m ở rộng đ ấ u th ầ u tin p h iêu kh o bạc, tin p h iế u ngàn hàng,

đ ẩ y m ạ n h cô p h ẩ n hóa D N N N , tăn g cường các loại trái

phiêu Chinh p h ủ (trá i ph iếu công trìn h , t r á i p h iè u đô thị),

p h á t triến hệ th ố n g q u ỹ đ ẩ u tư chửng khoán

Chương II- Những giải pháp hoàn thiện pháp luật

Đ ể lệ t h ô n g n g â n h à n g p h n t tri« ỉn là n h m ạ n h v ớ i các

c h ủ t h ê t h a m g i a t h ị t r i í ò n g h o ạ t ( l ộ n g t h e o c á c t i é u c h u ấ n

a n t o à r t h ì h o ạ t độ n g g iá m sát vúa các cơ quan, g iá m sát

th ị tn ỉc ig tiền tệ có vai trò đặc biẻt q u a n trọng Đ ế thực

h iệ n y p j c ầ u n à y c ầ n đ ỏ i m ới và n â n g c a o v a i t r ò c ủ a

N H N N v ừ a v à i t ư c á c h là cơ q u a n q u ả n l ý n h à n ư ớ c trự c

th u ộ c C iín h p h ủ , v ừ a v ớ i tư rá c h là N g á n h à n g t r u n g ư ơng

• t r o n g iệ c đ iề u h à n h v à g iá m s á t h o ạ t đ ộ n g c ủ a t h ị trư ờ n g

t i ề n tệ ^hói h ợ p h o ạ t dộng giữa X H N N vói các cơ q u a n liên

q u a mộ sô’ q u y c h ế về h u y động vòn tiề n gửi t i ế t k iệ m (với

n h iể u lìn h t h ứ c , t h ể loại, kỳ h ạ n v à lãi s u ấ t k h á c n h a u ) ,

đ iể u h à n h lã i s u ấ t vớ i m ộ t t ỷ g iá lin h h o ạ t, p h á n á n h đ ú n g

c á c t í n h i ệ u v à n h u c ầ u c ủ a t h ị t r ư ò n g t i ề n t ệ

- B a là, t ă n g c ư ò n g v à n â n g cao v a i trò c ủ a các t h ể c h ế

h ỗ t r Ợ t h ị t r ư ờ n g t i ề n t ệ , k ể c ả c á c t h ể c h ẽ h ỗ t r Ợ t r ự c t i ế p

(n h ư B H T G , T r u n g tâ m th ô n g t in t ín d ụ n g H iệ p h ộ i n g â n

h à n g ) c ũ n g n h ư c á c t h ể c h ế h ỗ t r ộ g iá n t iế p (n h ư c á c cơ

q u a n C ò n g a n , V iệ n k iể m s á t, T ò a á n T r ọ n g tà i ) g iả i

NHTM-p h i ế u d o a n h n g h i ệ NHTM-p (công ty n g â n h à n g ) , t í n NHTM-p h iế u k h o bạc, cô n g t r á i quôc g ia t r o n g đó c h ủ y ế u là cố p h i ế u và

t r á i p h i ế u C ũ n g do t i n h c h ấ t dài h ạ n m à cơ câu của th ị trư ờng vốn g ồ m có th ị trư ờng cho vay d à i h ạ n g iũ a các c h ủ

t h ể c u n g c ẩ u n g u ồ n t à i c h í n h dài h ạ n v à th ị trư ờng tin

t h ể s ử d ụ n g k ỹ th u ậ t đ ể c h u y ể n đổi các n g u ồ n tà i c h ín h có thời h ạ n s ử d ụ n g d à i, c u n g cấp cho th ị trư ờ n g vốn S ự p h á t triển của th ị trư ờ n g vốn sè kích th ic h th ị trư ờng tiền tệ

p h á t triển"^".

Đê góp p h ầ n b ả o đ ả m s ự t h ố n g n h ấ t g i ữ a h o ạ t độ ng

Chương III Những giải pháp hoàn thiện pháp lu ậ t-

''' PGS.TS Trần Đỉnh Ty, Quản /ý nhà nước vé tái chinh tiền Ịệ, Nxb Lao dộng.

H, 2002, tr 132.

c ú a th ị t r ư ò n g t i ề n tệ với th ị t r ư ờ n g vô’n c ũ n g n h ư t ạ o đ iê u

k iệ n đ ế đ iề u c h i n h có h iệ u q u á đỏi vỏi h o ạ t đ ộ n g c ủ a th ị

tr ư ờ n g tà i c h í n h , p h á p l u ậ t n g â n h à n g nói c h u n g v à p h á p

l u ậ t điều c h i n h h o ạ t đ ộ n g c ủ a N H T M nói riê n g c ầ n đ á p

ứ n g đưỢc m ộ t sô y ê u c ầ u cơ b ả n sau;

- M ột là, t ă n g cường vai trò kiể m soát điểu tiết cùa

N H N N với t ư c á c h là lực lượng c h ủ đạo, h ạ t n h â n t r ê n th ị

tr ư ờ n g tiể n tệ đối vói việc m ớ r ộ n g các c h ủ t h ể t h a m gia t h ị trư ờ ng , p h á t t r i ể n m ạ n h các t h à n h v iê n c ù n g c u n g ứ n g vốh cho th ị t r ư ờ n g t i ề n tệ

- H a i là, tạ o ra cơ c h ế p h á p lỷ cho việc trao đổi các

lu ồ n g tiền vốn trự c tiếp và các lu ồ n g tiề n vốn g iá n tiếp được

b ổ su n g lẫ n n h a u , h ồ trợ n h a u C ác c h í n h sách và c h é đ ị n h

p h á p lý p h ả i n h ằ m b ả o đ ả m cho việc giải p h ó n g mọi n g u ồ n

lực, n g u ồ n vô”n t r o n g đòi s ô n g xã hội, vì m ụ c tiê u p h á t t r i ể n

s à n xuâ't, Đ a d ạ n g h ó a các h ì n h t h ứ c h u y độn g v à c u n g ứ n g vôVi cho n ể n k i n h tế

- B ốn là, x á y d ự n g ưà vận h à n h cơ c h ế th a n h toán q u a

n g â n h à n g m ộ t c á c h n h a n h chóng, a n t o à n , tiện lợi đê các

l u ồ n g t i ề n và n g u ồ n t i ề n được lưu t h ô n g t h ò n g s u ô t cho

p h é p đ ẩ y n h a n h tôc độ h u y đ ộ n g và q u a y vòng các n g u ồ n

Hoàn thiện pháp luật vế hoạt dộng của NHTM

Chương III Nhửng giải pháp hoàn thiện pháp luật

CHỈNH HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Chương III Nhữtig giải pháp hoàn ỉhiện pháp iuật

M ục tiều chủ yếu và bao trùm của việc tái cơ cấu hệ

th ố n g ngân h à n g Việt N a m là xây d ự n g lại, c ấ u t r ú c lạ i h ệ

t h õ n g n g â n h à n g n h ằ m tạ o r a m ột h ệ thôVig n g â n h à n g p h ù

h Ợ p v ề m ô h i n h t ổ c h ứ c , l à n h m ạ n h v ề t à i c h í n h , h i ệ n đ ạ i

về công nghệ, n â n g c a o n ă n g lực c ạ n h t r a n h , tạ o r a các đ iề u

k iệ n đ ể c h ù đ ộ n g hội n h ậ p quốc tẻ, n â n g cao kỹ n â n g về

q u a n t r ị và đ iể u h à n h vói m ộ t mòi t r ư ờ n g k i n h tê • x ã hội

N H T M N N t r ẽ n th ị t r ư ờ n g tr o n g v à ngoài nưóc

Đ ể góp p h ầ n t h ự c h i ệ n m ục t i ê u trê n , v ấ n đ ể xáy d ự n g

cơ sờ p h á p lý cho việc t á i cơ c ấ u h ệ t h ố n g N H T M V iệt N a m

có vỊ t r i q u a n t r ọ n g đ ặ c b iệ t m à nội <ỉung c ủ a nó trư ớ c h ế t

c ầ n t ậ p t r u n g v à o m ộ t sô' giải p h á p s a u đây:

Hoàn thiện pháp luật về hoạt đông của NHTM

t r o n g q u á t r ì n h t á i cơ c ấ u h ệ t h ô n g N H T M V iệt N a m h iệ n

n ay Đ iề u đ<áng q u a n n g ạ i là, nỢ x ấ u c ủ a D N N N chiếm

k h o ả n g 6 0 % n ợ x â u c ủ a N H T M N N tr o n g tổ n g sô' nợ v à

th u ộ c các k h o á n v a y c ú a D N N N n ê n k h ô n g có tài s ả n báo

đ ả m c ầ n có n g u ồ n t à i c h ín h để b ù đắp K i n h n g h iệ m t h ự c tiễ n c ả i c á c h h ệ t h ố n g t à i c h í n h n g á n h à n g ở một sô nưóc

c h u y ê n s a n g n é n k i n h tê t h ị trư ờng, c h ẩ n g h ạ n n h ư ỏ T r u n g Quốc, c h o t h ấ y c ầ n p h ả i giải q u y ế t d ử t điểm tồ n t ạ i n à y “'

Đ e x ử lý d ứ t đ i ể m k h o ả n nỢ t ồ n đ ọ n g t r ê n đây c ầ n có

n h i ê u g i ả i p h á p n h ư : tạ o r a k h u ô n k h ổ p h á p lý để các

N H T M b á n t à i s ả n b ả o đ á m t h u hồi vô”n dưối n h i ề u h ì n h

th ứ c: t ự b á n cô n g k h a i t r ê n t h ị trư ờ n g ; b á n q u a T r u n g t â m dịch v ụ b á n đ ấ u giá t à i s ả n ; b á n cho C ông t v m u a b á n nợ

c ủ a N h à n ư d c ( k h i được t h à n h lập)

M ộ t t r o n g c á c giải p h á p được coi l à có h i ệ u q u ả cao m à

h iệ n n a y C h í n h p h ủ đ ã c h o p h é p c á c N H T M th ự c h iệ n , đó

là việc t h à n h l ậ p C ô n g ty q u ả n lý nợ v à k h a i t h á c t à i s a n (th e o Q u v ế t đ ị n h sô" 150/QĐ-TTg n g à y 5 t h á n g 2 n ă m 2001

Chương III Nhửng giải pháp hoàn thiện pháp luật

t r ò n t h ê giới lựa ch ọ n p h ư ơ n g á n AMC (lều c h i rõ; đê xử lý

có h i ệ u q u ó nỢ tồn đ ọ n g th i phcái có đạo l u ậ t r i ê n g cho AMC với n h ừ n g t h ấ m q u y ể n vã kỹ n ă n g dặc b i ệ t đ ế k h ấ c p h ụ c

q u y ề n tá i cơ c ấ u t à i c h í n h đôi vói b ê n nợ; q u v t r ì n h v à kỹ

n â n g đ ặ c b iệt liên q u a n d ế n b á n nỢ và t à i s ả n m à A M C đã

m u a Bài học k in h n g h i ệ m c h u n s r ù a các nưởc á p d ụ n g

p h ư ơ n g t h ử c xử lý t h e o .'MVIC cho thấy; “A M C kh ô n g th ể

th à n h cồng, hoặc kết qu ả k h ô n g kh á qu a n , nếu quốc g ia đó

k h ô n g có m ộ t cơ cấu th íc h hợp cho A M c và k h ô n g có kh u ô n

k h ố p h á p ỉỹ tạo cho A M C n h ữ n g th á m q u yề n cẩn thiết,

Hoàn thiện pháp luật vể hoạt động của NHTM

h ơ n n h iề u t ư b ả n c ô n g n g h iệ p m ó i có t h ể tạ o đ iể u k iệ n để

th ự c h iệ n c á c h m ạ n g c ô n g n g h iệ p v à t iế n t r ìn h c ô rig n g h iệ p

Chương III Nhửng giải pháp hoàn ỉhiện pháp luật

h ó a V à o k h o á n g g iữ a n ả m 2 0 0 3, n ế u v ớ i tổ n g sô” v ố h đ iề u

lệ c ù a 4 N H T M N N lớ n n h ấ t V iệ t N a m là 5 5 0 0 t ỷ đ ồ n g v à

v ớ i q u y đ ịn h giỏi "tổng d ư n ợ cho vay đ ố i v ở im ộ t kh á ch

h à n g k h ô n g được vượt qu á Ĩ5% vôn tự có của TC TD " (Điều

c ủ a h o ạ t động n g â n h à n g cho th ấ y , việc c ủ n g cô” vai tr ò hệ

t h ò n g n g â n h à n g , n h u cầu t ă n g cưòng tiềm lực t à i c h í n h cho các N H T M đ ặc biệt là N H T M N N trước h ế t, là yêu cầu

t â n g vốn đ iể u lệ đ ã tr ỏ t h à n h m ộ t n h iệ m vụ và y ê u cầu bức

t h i ế t góp p h ầ n t ạ o độn g lực, g iá m bớt rủi ro, đ á p ử n g các

c h u ấ n m ự c q u ố c t ế vè v ố n t r o n g h o ạ t d ộ n g n g â n h à n g (xem

P h ụ lụ c s ố 7 A 7 B v à 7C ).

N g o à i ra , v iệ c t u â n t h ủ cá c c h u â n m ự c k ê to á n q u ò c tê ( lA S ) c ũ n g n h ư v iệ c á p d ụ n g v à t h ự r h iệ n cá c c h ư ơ n g t r ìn h

trỢ g i ú p kỹ t h u ậ t với s ự hổ t r ợ cú a r á c tỏ chức tà i c h ín h quỏc t ê c ũ n g có tá c d ụ n g tích cực k h ô n g n h ỏ t r o n g q u á

t r ì n h t á i cơ cấu h ệ t h õ n g n g â n h à n g V iệ t N a m

v à quốc tế Đ ể đ á p ứ n g y ê u c ầ u n ày , t h e o c h ú n g tôi c ầ n t ậ p

t r u n g giải q u y ế t m ộ t sô’ vâ'n đ ể sau;

• M ột là áp d ụ n g các n g u yên tắc, c h u ă n m ự c và th ô n g

lệ quốc t ế về n g ă n h à n g tro n g việc hoàn th iệ n p h á p lu ậ t

điếu ch in h h o ạ t đ ộ n g của N H T M ớ V iệt N a m C h o đ ế n nay

h ệ t h ô n g p h á p l u ậ t vê' N H T M V iệ t N a m được x ả v dự iig với

n h ừ n g nội đ u n g n g à y c à n g p h ù hợp h ơ n với t h ự c t i ễ n và

t h ô n g lệ quốc tế T u y n h i ê n , vì n h i ề u n g u v ê n n h â n k h á c

n h a u m à đ ế n n a v m ộ t sô’ q u v đ ị n h v ẫ n c h ú a t h ự c s ự p h ù

hợp với t h ô n g lệ v à t ậ p q u á n quô’c tế Do vậy c ầ n tiế p tục

Hoàn thlộn pháp luật vể hoạt dộng cùa NHTM

Chương III Nhùmg giải pháp hoàn thiện pháp tuật

Xi‘ni x é t dế xâv d ự n g và b a n h à n h một s ố q uy đ ị n h mới, đó

la các v ấ n để về c h u á n mực kê to án quỏc tẽ (lAS), kiểm

to á n , p h ư ơ n g p h á p h ạ r h toán, tiêu r h u ấ n về vòVi t ự có, về

t h â m q u y ê n cơ q u a n g iám s á t n g â n hàng

- H ai là, coi các t ậ p q u á n quốc tê là nguồn c ủ a p h á p

Uiật k in h tẽ nói c h u n g và của p h á p l u ậ t n g â n h à n g nói

n ẽ n g N g h iên cứu k h á n ã n g á p d ụ n g á n lệ t ậ p q u á n quổc

tẽ t h ô n g q u a việc t h ừ a n h ậ n , công n h ậ n tính, p h á p iý của

các q u v tắc t ậ p q u á n quỏc té được á p d ụ n g rộng r ả i và p hô

bién t r o n g h o ạ t đ ộ n g n g â n hàn g Các th ỏ a t h u ậ n t r o n g hiệp

ilịnh th ư ơ n g m ại h a i b ê n h a y n h iểu bên c ũ n g đ ồ n g th ò i đ ặ t

ra k h á n à n g á p d ụ n g các á n lệ q uy tắc và t ậ p q u á n quôc t ế

t r o n g h o ạ t động n g â n h à n g , dặc biệt t r o n g giao dịch tín

(lụiig c h ứ n g t ừ và n h ờ t h u , bào lãnh, Cho đ ế n nay, n h iề u

nước t r ẽ n t h ế giỏi đ ã có v ă n b á n p h á p l u ậ t q uy đ ịn h về giao

dịch tín d ụ n g c h ứ n g t ừ (D o cu m en try Credit) t r ê n cd sò các

quy tac và th ự c h à n h t h ô n g n h ấ t về tín d ụ n g c h ử n g t ừ

(U C P 500) C h ắ n g h ạ n , Hoa Kỳ, C olum bia c h ấ p n h ậ n U C P

500 là m ột bộ p h ậ n c ủ a hệ t h ô n g p h á p l u ậ t nước mình- Hy

Lạp cũ n g có n h ữ n g điều k h o á n quy c h ế h ó a giao dịch tín

dụiig c h ử n g t ừ t r o n g L u ậ t th ư ơ n g mọi n ă m 1995 Lièn b a n g

Mga c ũ n g quy d ị n h v ấ n để n à y tại Bộ l u ậ t d â n s ự n ă m

199() Thực tiễn n à y ỏ các nước có ỷ nghĩa th a m kháo đối

với Việt N a m t r o n g viộciquy định cho p h é p áp d ụ n g các

n g u y ê n t ắ c và t ậ p q u á n quôc tè tro n g h o ạ t động n g â n h àng

(?òn ỏ Việt N a m cho đèn n a y c á c v ã n b á n p h á p lu ậ t ín h ư

Điéu 759 B L D S Đ iểu 5 L u ậ t thư<1ììg m ại, Điếu 3 L u ậ t các