ỨNG DỤNG MÔ HÌNH CHUỖI CUNG ỨNG RAU AN TOÀN TẠI TP.HCM

ĐỀ TÀI:ỨNG DỤNG MÔ HÌNH CHUỖI CUNG ỨNGRAU AN TOÀN TẠI TP.HCM

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

TIỂU LUẬN QUẢN TRỊ SẢN XUẤT

 NGƯỜI THỰC HIỆN  GVHD : PGS.TS Hồ Tiến Dũng LỚP : ĐÊM 2 – QTKD – K21 SVTH :

6 Lê Thanh Phong

7 Trương Bảo Quốc

ỨNG DỤNG MÔ HÌNH CHUỖI CUNG ỨNG

RAU AN TOÀN TẠI TP.HCM

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG (SCM) 3

1.1 Lịch sử phát triển của quản trị chuỗi cung ứng 3

1.2 Khái niệm 7

1.3 Mô hình chuỗi cung ứng 7

1.3.1 Mô hình đơn giản 7

1.3.2 Mô hình phức tạp 8

1.4 Đặc điểm chính về tính năng động của chuỗi cung ứng 9

1.5 Các tiêu chuẩn đo lường hiệu quả thực hiện chuỗi cung ứng 9

1.5.1 Tiêu chuẩn giao hàng 9

1.5.2 Tiêu chuẩn chất lượng 9

1.5.3 Tiêu chuẩn thời gian 10

1.5.4 Tiêu chuẩn chi phí: có 2 cách để đo lường chi phí: 10

1.6 Cải tiến cấu trúc chuỗi cung ứng 10

1.6.1 Phương thức thay đổi cấu trúc chuỗi cung ứng 10

1.6.2 Phương thức thay đổi bộ phận của chuỗi cung ứng 11

CHƯƠNG 2 ỨNG DỤNG QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG RAU AN TOÀN TP.HCM 14

2.1 Khái niệm rau an toàn 14

2.2 Các yêu cầu về sản xuất rau an toàn 15

2.3 Đặc điểm chuỗi cung ứng rau an toàn Tp.HCM 16

2.3.1 Quản trị nhà cung ứng 18

2.3.2 Quy trình sản xuất rau an toàn 19

2.3.3 Quản trị hệ thống phân phối 19

2.3.4 Vai trò của các tổ chức lên chuỗi cung ứng 35

CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ CHUỖI CUNG ỨNG RAU AN TOÀN TP.HCM 38

3.1 Phân tích ma trận SWOT 38

3.1.1 Điểm mạnh, điểm yếu 38

3.1.2 Cơ hội và thách thức 43

3.2 Đánh giá chuổi cung ứng 46

3.3 Kết luận và kiến nghị giải pháp 47

3.3.1 Kết luận 48

3.3.2 Kiến nghị giải pháp 49

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG (SCM)

1.1 Lịch sử phát triển của quản trị chuỗi cung ứng

Trong suốt thập niên 1950 và 1960, các công ty sản xuất của Mỹ áp dụng công nghệ sản xuất hàng loạt để cắt giảm chi phí và cải tiến năng suất, trong khi ít chú ý đến việc tạo ra mối quan hệ với nhà cung cấp, cải thiện việc thiết kế quy trình và tính linh hoạt, hoặc cải thiện chất lượng sản phẩm (Xem hình 1-1)

Hình 1-1: Những sự kiện lịch sử về quản trị chuỗi cung ứng

Thiết kế và phát triển sản phẩm mới diễn ra chậm chạp và lệ thuộc chủ yếu vào nguồn lực nội bộ, công nghệ và công suất Chia sẻ công nghệ và chuyên môn thông qua sự cộng tác chiến lược giữa người mua và người bán là một thuật ngữ hiếm khi nghe giai đoạn bấy giờ Các quy trình sản xuất được đệm bởi tồn kho nhằm làm cho máy móc vận hành thông suốt và quy trì cân đối dòng nguyên vật liệu, điều này dẫn đến tồn kho trong sản xuất tăng cao

Trong thập niên 1960 và 1970, hệ thống hoạch định nhu cầu nguyên vật liệu (MRP) và hệ thống hoạch định nguồn lực sản xuất (MRPII) được phát triển

và tầm quan trọng của quản trị nguyên vật liệu hiệu quả càng được nhấn mạnh

khi nhà sản xuất nhận thức tác động của mức độ tồn kho cao đến chi phí sản xuất và chi phí lưu giữ tồn kho Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, đặc biệt là máy tính làm gia tăng tính tinh vi của các phần mềm kiểm soát tồn kho dẫn đến làm giảm đáng kể chi phí tồn kho trong khi vẫn cải thiện truyền thông nội bộ về nhu cầu của các chi tiết cần mua cũng như nguồn cung

Thập niên 1980 được xem như là thời kỳ bản lề của quản trị chuỗi cung ứng Thuật ngữ quản trị chuỗi cung ứng lần đầu tiên sử dụng một cách rộng rãi trên nhiều tờ báo cụ thể là ở tạp chí vào năm 1982

Cạnh tranh trên thị trường toàn cầu trở nên khốc liệt vào đầu thập niên

1980 (và tiếp tục đến ngày nay) gây áp lực đến các nhà sản xuất phải cắt giảm chi phí nâng cao chất lượng sản phẩm cùng với việc gia tăng mức độ phục vụ khách hàng Các hãng sản xuất vận dụng JIT và chiến lược quản trị chất lượng toàn diện (TQM) nhằm cải tiến chất lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất và thời gian giao hàng Trong môi trường sản xuất JIT với việc sử dụng ít tồn kho làm đệm cho lịch trình sản xuất, các doanh nghiệp bắt đầu nhận thấy lợi ích tiềm tàng và tầm quan trọng của mối quan hệ chiến lược và hợp tác của nhà cung cấp - người mua - khách hàng

Khái niệm về sự cộng tác hoặc liên minh càng nổi bật khi các doanh nghiệp thực hiện JIT và TQM

Khi cạnh tranh ở thị trường Mỹ gia tăng nhiều hơn vào thập niên 1990 kèm với việc gia tăng chi phí hậu cần và tồn kho cũng như khuynh hướng toàn cầu hóa nền kinh tế làm cho thách thức của việc cải thiện chất lượng, hiệu quả sản xuất, dịch vụ khách hàng và thiết kế và phát triển sản phẩm mới cũng gia tăng Để giải quyết với những thách thức này, các nhà sản xuất bắt đầu mua sản phẩm từ các nhà cung cấp chất lượng cao, có danh tiếng và được chứng thực Hơn nữa các doanh nghiệp sản xuất kêu gọi các nhà cung cấp tham gia vào việc thiết kế và phát triển sản phẩm mới cũng như đóng góp ý kiến vào việc cải thiện dịch vụ, chất lượng và giảm chi phí chung Mặt khác, các công ty nhận thấy rằng nếu họ cam kết mua hàng từ những nhà cung cấp tốt nhất cho hoạt động kinh doanh của mình thì đổi lại họ sẽ hưởng lợi gia tăng doanh số thông

qua sự cải tiến chất lượng, phân phối và thiết kế sản phẩm cũng như cắt giảm chi phí nhờ vào việc quan tâm nhiều đến tiến trình, nguyên vật liệu và các linh kiện được sử dụng trong hoạt động sản xuất Nhiều liên minh giữa nhà cung cấp và người mua đã chứng tỏ sự thành công của mình

Tái thiết kế quy trình kinh doanh (BPR) (suy nghĩ một cách triệt để và tái thiết kế quy trình kinh doanh nhằm giảm các lãng phí và gia tăng thành tích được giới thiệu vào đầu thập niên 1990 là kết quả của những quan tâm to lớn trong suốt giai đoạn này với mục đích cắt giảm chi phí và nhấn mạnh đến những năng lực then chốt của doanh nghiệp nhằm đạt được lợi thế cạnh tranh dài hạn Khi xu hướng này mất dần vào giữa cuối thập niên 1990 (thuật ngữ trở nên đồng nghĩa với việc thu hẹp quy mô), quản trị chuỗi cung cấp trở nên phổ quát hơn như là nguồn lực tạo ra lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Cũng trong thời gian này, các nhà quản trị, nhà tư vấn và các học giả hàn lâm bắt đầu nhận thức sâu sắc hơn sự khác biệt giữa hậu cần và quản trị chuỗi cung ứng Mãi cho đến thời điểm đó thì quản trị chuỗi cung cấp mới được nhìn nhận như là hoạt động hậu cần bên ngoài doanh nghiệp Khi các doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng các sáng kiến của quản trị chuỗi cung cấp, họ bắt đầu hiểu được sự cần thiết phải tích hợp tất cả các quy trình kinh doanh then chốt giữa các bên tham gia trong chuỗi cung cấp, cho phép chuỗi cung cấp vận hành và phản ứng như một thể thống nhất Ngày nay, hậu cần được xem như là một thành tố quan trọng của khái niệm quản trị chuỗi cung cấp rộng hơn rất nhiều

Cùng thời đó, các doanh nghiệp cũng nhận thấy lợi ích trong việc tạo ra các liên minh hoặc sự cộng tác với khách hàng của nó Doanh nghiệp trung tâm trở thành nhà cung cấp giá trị cao và được sử dụng chủ yếu cho khách hàng Phát triển mối quan hệ mật thiết và dài hạn với khách hàng nghĩa rằng doanh nghiệp sẽ giữ ít tồn kho bảo hiểm sản phẩm hoàn thành hơn (như được thảo luận ở hiệu ứng Bullwhip) và cho phép doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào việc cung ứng tốt hơn các sản phẩm hoặc dịch vụ cho khách hàng Cuối cùng khi thị phần đối với sản phẩm của khách hàng được cải thiện thì sẽ có lợi cho

hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Điều này nghĩa rằng trong một liên minh hoặc cộng tác chiến lược thì khi một doanh nghiệp trung tâm làm gia tăng thị phần của khách hàng điều này hàm ý rằng công việc kinh doanh của doanh nghiệp đang theo chiều huớng thuận lợi

Vì vậy, quản trị chuỗi cung cấp phát triển song song theo hai hướng: (1) quản trị cung cấp và thu mua nhấn mạnh đến khách hàng công nghiệp hoặc khách hàng tổ chức và (2) vận tải và hậu cần nhấn mạnh từ nhà bán sỉ và nhà bán lẻ Mức độ phổ biến của các liên minh với nhà cung cấp và khách hàng (nhà cung cấp của nhà cung cấp và khách hàng của khách hàng) vào cuối thập niên 1990 và tiếp tục đến ngày nay cũng mang hàm ý rằng một lệ thuộc nhiều vào vận tải, tồn kho và dịch vụ hậu cần tạo ra các dịch vụ vận tải, tồn kho, tư liệu cho nhiều doanh nghiệp trong chuỗi cung cấp Xây dựng mối quan hệ cũng xảy ra đối với nhiều nhà cung cấp dịch vụ thứ ba hoặc các doanh nghiệp sử dụng chúng để đảm bảo việc cung ứng liên tục và không bị gián đoạn hàng hóa

Sự cần thiết phải đánh giá hiệu suất và thành tích của mối quan hệ này theo từng giai đoạn cũng đồng hành với sự phát triển của quản trị chuỗi cung cấp Một trong những thách thức mà nhiều doanh nghiệp đối diện hiện nay liên quan đến quản trị chuỗi cung cấp chính là cách thức đánh giá đầy đủ hiệu suất toàn diện trong một chuỗi cung cấp toàn cầu và thường là cực kỳ phức tạp

Đối với ngành bán sỉ và bán lẻ, trọng tâm của quản trị chuỗi cung cấp là những vấn đề về vị trí và hậu cầu hơn là vấn đề sản xuất Quản trị chuỗi cung ứng trong những ngành này thường liên quan đến việc đáp ứng nhanh chóng hoặc hậu cần tích hợp Thành tựu của hệ thống chuyển đổi dữ liệu điện tử nội

bộ (EDI), hệ thống mã vạch, Internet và công nghệ quét sóng băng tầng trong hai thập kỷ qua được hỗ trợ cho sự phát triển của khái niệm chuỗi cung ứng tích hợp Các doanh nghiệp trong ngành bán lẻ đã sử dụng quản trị chuỗi cung cấp nhằm đương đầu với tính phức tạo và không chắc chắn chưa từng có của thị trường và để giảm thiểu tồn kho xuyên suốt chuỗi cung cấp Việc phát triển nhanh chóng phần mềm quản trị chuỗi cung cấp khách hàng/máy chủ mà điển hình bao gồm việc tích hợp quản trị chuỗi cung cấp và các cấu thành của

thương mại điện tử đã hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển và ứng dụng quản trị chuỗi cung ứng Chia sẻ thông tin với các đối tác chuỗi cung ứng thông qua EDI và Internet cho phép doanh nghiệp tích hợp chức năng tồn kho, hậu cần, mua nguyên vật liệu, vận chuyển và các chức năng khác nhằm tạo ra phương thức quản trị tiên phong và hiệu quả hơn Trong tương lai, chúng ta sẽ hy vọng rằng quản trị chuỗi cung cấp nhấn mạnh đến việc mở rộng chuỗi cung cấp, gia tăng trách nhiệm của chuỗi và nhấn mạnh hơn nữa vào chuỗi cung cấp “xanh” cũng như cắt giảm đáng kể chi phí của chuỗi

1.2 Khái niệm

Chuỗi cung ứng là chuỗi thông tin và các quá trình kinh doanh cung cấp một sản phẩm hay dịch vụ cho khách hàng từ khâu sản xuất và phân phối đến người tiêu dùng cuối cùng (sách Quản trị điều hành 381)

“Chuỗi cung ứng là sự liên kết các công ty nhằm đưa sản phẩm hay dịch

vụ ra thị trường” – Fundamentals of Logistics Management of Douglas M Lambert, James R Stock and Lisa M Ellram

“Chuỗi cung ứng bao gồm mọi công đoạn có liên quan trực tiếp hay gián tiếp, đến việc đáp ứng nhu cầu khách hàng Chuỗi cung ứng không chỉ gồm nhà sản xuất và nhà cung cấp, mà còn nhà vận chuyển, kho, người bán lẻ

và khách hàng” – Supply Chain Management: strategy, planning and operation

of Chopra Sunil and Peter Meindl

“Chuỗi cung ứng là một mạng lưới các lựa chọn sản xuất và phân phối nhằm thực hiện các chức năng thu mua nguyên liệu, chuyển đổi nguyên liệu thánh bán sản phẩm, thành phẩm và phân phối chúng cho khách hàng” - An introduction to supply chain management – Ganesham, Ran and Terry P.Harrision

Quản trị chuỗi cung ứng là hoạch định, thiết kế và kiểm soát luồng thông tin và nguyên liệu theo chuỗi cung ứng nhằm đạt được các yêu cầu của khách hàng một cách có hiệu quả ở thời điểm hiện tại và trong tương lai

1.3 Mô hình chuỗi cung ứng

1.3.1 Mô hình đơn giản

1.3.2 Mô hình phức tạp

1.4 Đặc điểm chính về tính năng động của chuỗi cung ứng

Chuỗi cung ứng là một hệ thống có tính tương tác rất cao Các quyết định ở mỗi bộ phận của chuỗi cung ứng ảnh hưởng đến các bộ phận khác

Chuỗi cung ứng có sự ảnh hưởng rất lớn đến sự thay đổi nhu cầu Kho và nhà máy phải đảm bảo để đáp ứng đầy đủ đối với các đơn hàng lớn Thậm chí với các thông tin hoàn hảo tại tất cả các kênh sẽ có một phản ứng nhanh trong chuỗi cung ứng từ thời gian bổ sung

Cách tốt nhất để cải thiện chuỗi cung ứng là rút ngắn thời gian bổ sung và cung cấp thông tin về nhu cầu thực tế đến tất cả các kênh phân phối Thời gian trong chuỗi cung ứng chỉ dùng để tạo ra sự thay đổi trong các đơn đặt hàng và hàng tốn kho Dự đoán sự thay đổi nhu cầu cũng có thể làm giảm ảnh hưởng của những thay đổi thực tế và quản trị nhu cầu có thể làm ổn thỏa những thay đổi của nhu cầu

1.5 Các tiêu chuẩn đo lường hiệu quả thực hiện chuỗi cung ứng

1.5.1 Tiêu chuẩn giao hàng

- Tiêu chuẩn này đề cập đến giao hàng đúng hạn được biểu hiện bằng tỷ lệ % của các đơn hàng được giao đầy đủ về số lượng và đúng ngày khách hàng yêu cầu trong tổng số đơn hàng Đây là một tiêu chí rất chặt chẽ, khắc khe và khó nhưng nó đo lường hiệu quả thực hiện trong việc giao toàn bộ đơn hàng cho khách hàng khi họ yêu cầu

1.5.2 Tiêu chuẩn chất lượng

- Chất lượng được đánh giá ở mức độ hài lòng của khách hàng hay là sự thỏa mãn của khách hàng về sản phẩm Đầu tiên chất lượng có thể được đo lường thông qua những điều kiện mà khách hàng mong đợi

- Để đo lường được sự thỏa mãn của khách hàng mong đợi về sản phẩm ta thiết

kế bảng câu hỏi Trong đó biến độc lập từ sự hài lòng của khách hàng Một cách khác để đo lường sự hài lòng của khách hàng ta sử dụng một trong những cẩu hỏi dưới đây:

+ Quý khách hài lòng như thế nào về tất cả các sản phẩm quý khách đã sử dụng

+ Quý khách đã giới thiệu bạn bè mua hàng của chúng tôi như thế nào

1.5.3 Tiêu chuẩn thời gian

- Tổng thời gian bổ xung hàng tháng có thể tính một cách trực tiếp từ mức độ tồn kho Nếu chúng ta có một mức sử dụng cố định lượng hàng tồn kho này thì thời gian tồn kho bằng mức độ tồn kho chia mức sử dụng Một trong những chỉ tiêu quan trọng khác là phải xem xét đến thời gian thu hồi công nợ, nó đảm bảo cho công ty có lượng tiền để mua bán sản phẩm, tạo ra vòng luân chuyển hàng tháng

1.5.4 Tiêu chuẩn chi phí: có 2 cách để đo lường chi phí:

- Công ty đo lường tổng chi phí bao gồm: chi phí sản xuất, phân phối, chi phí tồn kho, và chi phí công nợ Thường những chi phí riêng biệt này thuốc trách nhiệm của các nhà quản lý khác nhau và vì vậy không giảm được tối đa tổng chi phí

- Tính chi phí cho cả hệ thống chuỗi cung ứng để đánh giá hiệu quả giá trị gia tăng và năng suất sản xuất

1.6 Cải tiến cấu trúc chuỗi cung ứng

Có 2 cách để cải tiến cấu trúc chuỗi cung ừng bằng cách thay đổi cấu trúc hoặc thay đổi bộ phận của chuỗi cung ứng

Thay đổi cấu trúc liên quan đến những thay đổi về vật chất kỹ thuật, trong khi đó thay đổi các bộ phận thì liên quan đến con người và hệ thống

Thay đổi cấu trúc bao gồm những thay đổi về máy móc thiết bị, công suất,

kỹ thuật và công nghệ… Những thay đổi này thường là những thay đổi mang tính dài hạn và cần một nguồn vốn đáng kể Những thay đổi về cấu trúc, sắp xếp lại các yếu tố trong chuỗi cung ứng thường là sự thay đổi lớn và sâu rộng

Thay đổi các bộ phận của chuỗi cung ứng bao gồm con người, hệ thống thông tin, tổ chức, quản lý sản xuất và tồn kho, hệ thống quản lý chất lượng Những thay đổi này là những thay đổi mang chất nhạy cảm trong chuỗi cung ứng

1.6.1 Phương thức thay đổi cấu trúc chuỗi cung ứng

a Thống nhất từ khâu đầu đến khâu cuối theo quy trình khép kín

- Cách thức này chỉ ra việc sở hửu trong chuỗi cung ứng Nếu một nhà sản xuất quyết định mua một công ty phân phối và chỉ phân phối sản phẩm của mình qua công ty đó thôi thì sự thống nhất này là hướng về thị trường Mặt khác, nếu nhà sản suất mua một công ty cung ứng sản phẩm thì sự thống nhất này là lùi

về phía sau của chuỗi cung ứng Nếu một công ty sở hửu chuỗi cung ứng thì công ty này được hợp nhất theo chiều dọc

b Đơn giản hóa quá trình chủ yếu

- Phường thức này được sử dụng để cải tiến chuỗi cung ứng khi quá trình quá phức tạp, hay quá lỗi thời khi đó cần sự thay đổi Trong quá trình này người ta điều chỉnh lại những chỗ bị lỗi mà không cần quan tâm đến quá trình hiện tại

- Việc này dẫn đến những thay đổi lớn về trình tự và nội dung các công việc được tiến hành trong quá trình cũng như những thay đổi về hệ thống

c Thay đổi số lượng nhà cung cấp, nhà máy, nhà kho, cửa hàng bán lẽ

- Đôi khi hệ thống phân phối không còn giữ đúng hình thức như ban đầu Hoặc

là khi thị trường có sự thay đổi nhiều công ty nhận thấy rằng họ cần có vài nhà máy và nhà kho ở địa điểm khác do vậy họ định hình lại hệ thống, phương tiện sản xuất và phân phối

d Thiết kế sản phẩn chính

- Phương thức này thường được sử dụng để cải tiến chuỗi cung ứng Trong thực

tế nhiều công ty nhận thấy họ có quá nhiều chủng loại hàng hóa, trong đó có vài loại bán rất chậm, vì vậy các sản phẩm này phải được chọn lọc và thiết kế lại

e Chuyển quá trình hậu cẩn của công ty cho bên thứ 3

- Vài công ty chỉ đơn giản là chọn phường án tốt nhất, chuyển tất cả các khâu từ quản lý tồn kho, phân phối và hậu cần cho bên thứ 3

1.6.2 Phương thức thay đổi bộ phận của chuỗi cung ứng

a Sử dụng đội chức năng chéo

- Hiện nay phương thức này áp dụng rộng rãi trong nhiều công ty Mục đích của

nó là để phố hợp các chức năng đan chéo của rất nhiều phòng ban và bộ phận chức năng của công ty

b Thực hiện sự cộng tác mang tính đồng đội

- Tính hợp tác giữa những nhà cung cấp và khách hàng mang đến sự phối hợp các công ty chéo giống như đội chức năng chéo thực hiện sự phối hợp trong công ty Tính hợp tác của các công ty bắt đầu bởi các hợp đồng liên kết bền chặt được thiết lập trong mối quan hệ kinh doanh lâu dài, gắng liền với lợi ích của nhau Các đối tác phải đươc xây dựng trên sự tin tưởng nhau để thực hiện công việc này cũng như những đối tác sẽ thiết lập những đội chức năng của các nhân viên từ nhiều công ty khác nhau, làm việc cùng nhau trong những dự án cải tiến quan trọng

c Giảm thời gian khởi động của các máy móc thiết bị

- Trong việc cải thiện chuỗi cung ứng, giảm thời gian khởi động của trang thiết

bị thật là cần thiết để cho những lô sản phẩm nhỏ hơn có thể tiết kiệm được chi phí sản xuất Ngay khi kích thước của lô hàng giảm, tồn kho sẽ giảm, hàng hóa

sẽ được luân chuyển nhanh hơn, từ đó hàng hóa sẽ đáp ứng được nhu cầu thị trường

- Giảm thời gian sắp đặt đòi hỏi thời gian sáng tạo và có thể thực hiện ở bất cứ phần nào của thiết bị sản suất bời sự giản đơn cho sự thay đổi thiết bị trước khi máy móc dừng lại và thực hiện sự thay đổi nhanh chống ngay khi máy móc không còn chạy nữa, vì vậy nó có thể đưa vào sản xuất càng sớm càng tốt

d Hoàn thiện hệ thống tin

- Cải thiện hệ thống thông tin là vấn đề quan trọng trong chuỗi cung cấp Một trong những thay đổi xảy ra là việc dành lấy dữ liệu kinh doanh từ khách hàng

và phát triển thông tin này đưa trở lại phục vụ cho chuỗi cung ưng Nhà cung cấp không chỉ biết nhận đơn hàng của khách hàng của mình mà cũng phải biết nơi kinh doanh và vị trí kho của khách hàng

e Xây dựng các trạm giao hàng chéo

- Hàng hóa giao đam xen ở nhiều trạm là một cuộc cách mạng trong vận chuyển đối với nhiều công ty Ý tưởng can bản là việc giao hàng của nhà cung cấp được diễn ra từ nhiều trạm khác nhau Những công việc này không tiêu tốn thời gian cho việc kiểm kê kho, nó cũng đơn giản cho việc di chuyển từ một trạm này đến một trạm khác

- Có thể đúc kết rằng vừa cải tiến cấu trúc vừa cải tiến cơ sở hạ tầng có thể tạo ra

sự thay đổi chính trong chuỗi cung ứng Nó có thể giúp doanh nghiệp làm giảm tình trạng không chắc chắn, không rõ ràng, hay giảm thời gian cung ứng Những thay đổi này rất có hiệu quả nhưng đòi hỏi sự phối hợp rộng khắp vừa bên trong và qua nhiều công ty khác nhau

CHƯƠNG 2 ỨNG DỤNG QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG

RAU AN TOÀN TP.HCM

2.1 Khái niệm rau an toàn

Theo Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn, những sản phẩm rau

tươi (bao gồm tất cả các loại rau ăn củ, thân, lá, hoa, quả) có chất lượng đúng như đặc tính của nó Hàm lượng các hoá chất độc và mức độ nhiễm các sinh vật gây hại dưới mức tiêu chuẩn cho phép, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và môi trường, thì được coi là rau đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, gọi tắt là “rau an toàn”

Một số tiêu chuẩn, quy định về rau an toàn:

Bảng 1: Tiêu chuẩn về hàm lượng nitrat (NO 3 ) Giống

Giống

Dưa bí Dưa hấu Mãng tây Bầu Đậu quả

Cà tím

Xà lách

ớt ngọt Súp lơ

Mức quy định

Không quá: 90 Không quá:60 Không quá:200 Không quá:400 Không quá:200 Không quá:400 Không quá:500 Không quá:200 Không quá:500

Bảng 2: Hàm lượng kim loại nặng và độc tố Các loại

Các loại

Canidi (d) Thủy Ngân (Hg) Kẽm (Zn) Aglôtoxin

Mức quy định

Max: 0.03 Max: 0.02 Max: 10.0 Max:0.005

Palutin Max:0.05

Nguồn: Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

Bảng 3: Dư lượng thuốc Bảo vệ thực vật

Thuốc

BVTV

Rau ăn lá Rau ăn quả Rau ăn củ Thời gian cách ly

(ngày) Basudin 10G

- 0,03

-

0,5-0,7 1,0 0,5-1,0 1,0-1,5

- 2,0

-

- 0,02

-

-

- 0,5-1,0

-

- 0,2 0,2

7

14 14-20 RAL :7-10 RAQ : 3-4 4-10

3

Nguồn: Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

2.2 Các yêu cầu về sản xuất rau an toàn

a Yêu cầu về đất trồng

Đất phải không chịu ảnh hưởng xấu của các chất thải công nghiệp, giao thông, khu dân cư tập trung, bệnh viện, nghĩa trang, có nghĩa là các chất độc hại cho người và cho môi trường

Sau một vụ sản xuất, đất phải được phơi 2-3 ngày sau đó phải được xới tơi để trồng tiếp Công việc này chủ yếu bằng thủ công Nông dân chưa được

trang bị cơ giới hoá như máy xới đất nên với một diện tích đất 1.000 m2 thì công việc này rất nặng nhọc

b Yêu cầu về phân bón

Chỉ dùng phân hữu cơ như phân xanh, phân chuồng đã được ủ hoại mục, tuyệt đối không được dung các loại phân hữu cơ còn tươi Số lượng phân phải dựa trên tiêu chuẩn cụ thể quy định trong các quy trình của từng loại rau, đặc biệt với rau ăn lá kết thúc phân bón trước khi thu hoạch 15 – 20 ngày

c Yêu cầu về nước tưới

Chỉ dùng nước giếng khoan, nước từ các sông hồ lớn không bị ô nhiễm các chất độc hại Tuyệt đối không dùng trực tiếp nước thải từ các khu công nghiệp, thành phố, bệnh viện, khu dân cư, nước ao, tù đọng

d Yêu cầu về phòng trừ sâu bệnh

Phải áp dụng phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp, ít độc hại cho người và môi trường:

o Giống: Chọn giống tốt, các cây giống phải xử lý sạch sâu bệnh trước khi xuất ra khỏi vườn ươm

o Biện pháp canh tác: Cần tận dụng triệt để các biện pháp canh tác để hạn chế các điều kiện và các nguồn phát sinh các loại dịch trên rau Chú ý thực hiện các chế độ luân canh Lúa – Rau hoặc xen canh giữa các loại rau khác họ với nhau để giảm bớt các loại sâu tơ và các loại sâu hại khác

o Một số loại rau cần phải trang bị nhà lưới chống sự xâm nhập của sâu bệnh

o Dùng thuốc: Dùng thuốc khi thực sự cần thiết Phải có sự điều tra phát hiện sâu bệnh, hướng dẫn dùng thuốc của cán bộ kỹ thuật Bảo đảm thời gian cách ly trước khi thu hoạch đúng hướng dẫn trên nhãn của từng loại thuốc Như vậy, trước khi thực hiện canh tác rau an toàn, nhất thiết nông dân phải được trải qua lớp tập huấn kỹ thuật của Sở Nông Nghiệp Các khoá huấn luyện này phải tập trung hỗ trợ kiến thức kĩ càng về quá trình trồng trọt như nêu trên

2.3 Đặc điểm chuỗi cung ứng rau an toàn Tp.HCM

So với các sản phẩm rau quả khác, chuỗi cung ứng rau an toàn thành phố Hồ Chí Minh tương đối chặt chẽ Các đối tượng giữa các khâu có mối quan

hệ hữu cơ với nhau, trong đó vai trò của thương lái – hợp tác xã là chủ lực

Rau an toàn được hình thành từ các hộ trồng rau (hay gọi là Tổ rau an toàn) Các Hợp tác xã này chủ yếu được thiết lập cho mục đích trồng trọt rau theo qui trình đảm bảo an toàn Nhưng một số Hợp tác xã ngoài việc trồng trọt còn xúc tiến được việc tiêu thụ thu gom, tập hợp sản phẩm của các nông dân để cung cấp cho các cửa hàng, các siêu thị, trung tâm bán sỉ hiện đại để hình thành nên mô hình mẫu trong việc cung cấp rau an toàn tại thành phố (Đây là hình thức tương đối khác biệt với rau quả của Đà Lạt hay các nơi khác, khi vai trò thương lái không hoàn toàn riêng biệt mà nhiều phần gắn liền với HTX, khiến cho chuỗi giá trị rau ở đây đơn giản hơn các nơi khác)

Một số công ty rau quả có chuỗi cửa hàng, cung cấp cho các Nhà hàng, khách sạn thường mua trực tiếp từ các hộ nông dân hay các tổ rau an toàn Phần còn lại (hợp tác xã và các công ty không thu mua hết) các nông dân tự

Siêu thị, Metro

Xuất khẩu

Người tiêu dùng

Khách sạn, nhà hàng, bếp ăn

20%

80%

75-1 -5%

70 – 75%

Con đường phân phối chính từ nông dân và thương lái

70-75%

1%

mang sản phẩm của mình bán tại các chợ lẻ cho người tiêu dùng nhưng giá của rau an toàn lúc này không cao

Như vậy, cả người nông dân, siêu thị, các cửa hàng hiện nay đều có chức năng như những người bán lẻ thực thụ Tuy nhiên về qui mô cũng như về hình thức bao bì đóng gói, quy cách hàng hoá có những sự khác biệt nên giá cả cũng khác nhau rất nhiều

Riêng về các công ty chế biến, do hiện nay trên thành phố việc chế biến rau an toàn chưa được đẩy mạnh nên những công ty chế biến thường chỉ sản xuất ở qui mô nhỏ với nguồn rau chủ yếu từ Đà Lạt Vì phải tuân thủ theo qui trình của nước được nhập khẩu nên phần lớn họ tự trồng tại các nông trại hoặc hợp tác với người nông dân một cách chặt chẽ

2.3.1 Quản trị nhà cung ứng

Là thành phố đông dân và lớn nhất nước Việt Nam, Hồ chí Minh là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, là một thị trường tiêu thụ sản phẩm lớn nhất nước nên việc mở rộng vùng cung cấp rau an toàn tại thành phố là hết sức cần thiết

Sự chênh lệch về số dân giữa nông thôn và thành thị là một trong những nhân tố quan trọng khác làm cho mức ‘cầu’ về rau an toàn ờ thành phố Hồ Chí Minh rất cao Dân cư thành thị với mức sống và trình độ dân trí cao, có nhận thức cao hơn về các lợi ích của rau an toàn cũng như sẵn sàng chi trả cao hơn cho sản phẩm rau đạt chất lượng tốt

Để thực hiện mục tiêu đáp ứng đủ nhu cầu rau sạch cho thành phố, Sở Nông Nghiệp đã phối hợp với UBND các quận huyện để quy hoạch các vùng trồng rau an toàn, phối hợp với các nhà cung ứng rau an toàn là các hộ nông dân, các tổ chức sản xuất rau an toàn ở các quận huyện

Thành phố chủ trương tìm kiếm những nhà cung ứng có khả năng đáp ứng đủ các tiêu chí về sản xuất rau an toàn Giúp đỡ các nhà cung ứng trong việc huẩn luyện, đào tạo các kỹ thuật trồng rau an toàn, hỗ trợ vốn, , đảm bảo giá cả ổn định cũng như đầu ra cho sản phẩm

Các nhà cung ứng được xác định trong chuỗi cung ứng rau an toàn tại TP.HCM là các nhà cung cấp hạt giống, đất trồng, phân bón, nước tưới, thuốc phòng trừ sâu bệnh

2.3.2 Quy trình sản xuất rau an toàn

Quy trình sản xuất này sản xuất rau an toàn được thực hiện với mục đích là: Nâng cao chất lượng, năng suất sản phẩm mà vẫn đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường Quy trình sản xuất được thực hiện theo 5 khâu chính:

1) Làm đất: Rau an toàn chỉ được sản xuất trên vùng đất đã quy hoạch, khảo sát: đất không bị nhiễm các kim loại nặng như: Fe, Zn, Cu; không bị ngập úng, xa khu nghĩa địa, chất thải khu công nghiệp Cày bừa kỹ làm thành hàng, luống thẳng phù hợp cho cây phát triển và quá trình tưới ẩm

2) Gieo cấy: Tuỳ thuộc vào từng giống cây, theo mùa vụ để gieo cấy

đúng mật độ, số cây, số rãnh trên một đơn vị mét vuông Chọn giống tốt, giống không có mầm bệnh, áp dụng biện pháp luân canh, đúng qui trình kỹ thuật

4) Thu hoạch: Thu hoạch rau màu đảm bảo được rau xanh tươi, sạch,

đẹp, nếu là rau quả, chín đều, thu hái theo từng lớp, từng đợt dựa vào thời gian sinh trưởng của cây trồng Rửa sạch, đóng bao bì đúng kỹ thuật

5) Vận chuyển tiêu thụ: Sản phẩm rau màu được phân vùng thị trường

trong và ngoài tỉnh theo đơn đặt hàng Xếp hàng, vận chuyển đảm bảo an toàn cho sản phẩm

2.3.3 Quản trị hệ thống phân phối

a Hộ Nông dân

Nông dân và các mối quan hệ trực tiếp

Khác với người nông dân sản xuất rau bình thuờng, nông dân sản xuất rau an toàn phải tuân thủ theo một qui trình khá chặt chẽ từ lúc trồng trọt cho đến lúc thu hoạch Ở đây chúng ta chỉ tập trung phân tích chuỗi cung ứng bắt đầu từ khâu thu hoạch

(1) Thu hoạch

Thông thường, nếu đúng qui trình thì rau được thu hoạch vào lúc sáng sớm vì khi đó rau trông tươi mát, chưa mất nước và cân nặng nhất trong ngày Nếu được nông dân tự vận chuyển ra chợ bán lẻ hoặc đến điểm thu mua ngay Tuy nhiên trên thực tế của nghiên cứu, nếu nông dân bán cho công ty hay hợp tác xã thì rau tại TP Hồ Chí Minh được thu hoạch vào lúc chiều (từ 4-5 giờ) khi đó rau khô ráo để tránh giập nát khi vô bao bì và dễ vận chuyển về đêm

(2) Cắt gốc

Sau khi nhổ rau được cắt gốc tại vườn nếu có yêu cầu, một số Công ty, hợp tác

xã và một số khách hàng là nhà bán lẻ cấp hàng cho các căn tin, nhà trẻ, bếp ăn tập thể thường yêu cầu phải cắt gốc Tuy nhiên, khi bán tại các chợ lẻ nông dân thường để gốc cho tươi, gốc sễ được cắt tại chợ khi người mua yêu cầu

Công tác này nhằm loại bớt các lá vàng, bóc tỉa các lá không đẹp, hay cắt tỉa khi rau có độ dài than không đồng đều…Đây cũng là khâu phân loại nhanh để đáp ứng các nhu câu khác nhau của khách hàng Nhìn chung chất lượng rau an toàn tại thành phố Hồ Chí Minh tương đối đồng nhất

Thông thường, hao hụt trong việc cắt gốc, tỉa bỏ trung bình khoảng 15% nhưng vào những ngày mưa có thể lên tới 50 – 60% Lượng hao hụt này thông thường là do kết quả của quá trình trồng trọt, được tính vào năng suất trồng trọt đối với nông dân Nguyên nhân lớn nhất là do ảnh hưởng của yếu tố thời tiết và sâu bệnh

Ngoài ra còn một lí do nữa là khi rau khô thì cân nặng thấp hơn khi ướt, điều đó sẽ có lợi hơn cho người thu gom

Như trên đã trình bày, khi nông dân bán ra chợ lẻ rau đều không được dán nhãn nên không thể phân biệt được rau an toàn và rau thường tại chợ bằng mắt thường Vì vậy, giá cả giữa rau an toàn và không an toàn nhìn chung không

có sự khác biệt Đó là lí do người nông dân không dán nhãn cho rau của mình Ngoài ra họ cũng chưa ý thức được việc quảng bá nhãn hiệu rau an toàn cho khách hàng khi bán lẻ tại chợ

Thông thường khi bán cho hợp tác xã, nếu được yêu cầu nông dân sẽ buộc rau bằng các dây có mang nhãn hiệu riêng được hợp tác xã cung cấp (do Sở Nông Nghiệp hoặc chi cục bảo vệ thực vật thành phố chứng nhận)

Trên nhãn có ghi tên hợp tác xã, xuất xứ và ngày thu hoạch Khi khách hàng là các siêu thị, người nông dân, hay hợp tác xã thường dán nhãn hiệu này

kèm theo nhãn hiệu của siêu thị Việc cung ứng rau cho các bếp ăn, các cơ quan, khách sạn, nhà hàng… hầu như không có nhãn hiệu do đã biết rõ nguồn gốc rau vì mua trực tiếp từ hợp tác xã

(6) Đóng gói

Rau được đặt vào các rổ nhựa, cần xé để tránh dập nát khi vận chuyển (khoảng

20 hoặc 50kg/ giỏ) Người nông dân thường xếp phần lá vào trong, cuống ra ngoài, những rau dễ dập, úa ở dưới để tránh hao hụt Thời gian đóng gói khoảng 50 kg/ 1 tiếng

(7) Vận chuyển

Người nông dân thường tự vận chuyển hàng đến hợp tác xã hoặc đến chợ Các phương tiện vận chuyển thường được sử dụng là xe máy, xe đạp với quãng đường tương đối ngắn Hao hụt trong khâu này gần như không đáng kể (1-2%) Khi hợp tác xã, công ty thu mua cân hàng tại điểm tập kết đã có tính đến hao hụt này

Tóm lại:

Đa số nông dân chỉ đảm trách phần thu hoạch và chuyên chở thẳng đến điểm thu mua Cá biệt có nông dân tự thu hoạch, cắt tỉa, đóng gói và dán nhãn ngay tại vườn rồi chuyên chở tới Hợp tác xã hoặc Công ty thu mua (như hợp tác xã Rau An Toàn Tân Phú Trung hay công ty Sao Việt…)

Tuy nhiên, do bên mua không tin tưởng vào việc nông dân có thể tuân thủ đúng quy cách yêu cầu của khách hàng sẽ ảnh hưởng tới lợi nhuận nên thông thường Hợp tác xã hoặc Công ty thu mua tự làm lấy các khâu bằng cách mua nguyên cây (tự cắt gốc, tỉa cành theo quy cách khách hàng đặt) và mức độ hao hụt từ người nông dân nhờ đó khá thấp (1-2%)

Trong qui trình sau thu hoạch của rau an toàn điều quan trọng nhất là thời điểm thu hoạch và bao bì, đóng gói giúp cho việc xác nhận rau sạch được đúng quy định và giảm thiểu tổn thất trong quá trình vận chuyển Đặc biệt, vấn

đề dán nhãn là một vấn đề quan tâm hàng đầu khi mà một lượng rau không nhỏ (khoảng 20%, nguồn thảo luận nhóm nông dân) đi trực tiếp từ người nông dân đến chợ lẻ hoặc người tiêu dùng mà không được dán nhãn Trong trường hợp

này rau an toàn không còn thể hiện “đẳng cấp” của mình so với rau thường nên đây là một thiệt thòi của người nông dân*

(8) Thông tin Tiêu thụ và Hợp đồng

Hầu như việc tiêu thụ rau của nông dân đều thông qua các Tổ sản xuất (HTX) Mặc dù vậy nông dân phải luôn tự chủ động trong công tác tiêu thụ của mình vì sản lựơng sản xuất nhỏ, mỗi nông dân lại không thể tự liên hệ để cung cấp cho một đơn vị nào cả Giải pháp thực tế nhất là mang ra chợ lẻ để bán sau khi thu hoạch Giá bán ra tuỳ thuộc vào thực tế buổi chợ

Đến 75-80% rau sạch do nông dân cấp hàng qua HTX Họ chỉ có một trách nhiệm là sản xuất theo yêu cầu của khách hàng và theo phân bổ chủng loại rau do HTX quyết định Công việc này tốt hơn rất nhiều, ít rủi ro, lại ổn định về đầu ra Mọi giao dịch đều có người đại diện HTX đảm nhiệm Giá bán

ổn định do có hợp đồng với khách hàng Mặc dù vậy vẫn xảy ra trường hợp là giá thu mua của hợp tác xã thấp hơn giá chợ Đôi khi vì lợi nhuận một số nông dân để lại một ít hàng để bán lẻ (số ít)

Khi nông dân bán hàng tại chợ, bán hàng cho HTX (Hợp tác xã đại diện

là người mua để cung cấp cho các khách hàng), bán hàng cho các công ty tất cả đều ở dạng hợp đồng miệng

Việc thanh toán thường là tiền mặt và được thanh toán ngay Tuy nhiên việc cung cấp rau qua Hợp tác xã phụ thuộc vào khách hàng nên việc thanh toán thông thường là sau 15 ngày

b Hợp tác xã thương lái

Thương lái và các mối quan hệ trực tiếp

Đặc điểm chung

Đây là khâu quan trọng nhất trong chuỗi giá trị rau thành phố Hồ Chí Minh, do các tổ sản xuất trong mơ hình mẫu hoặc các hợp tác xã tại địa phương cũng đồng thời giữ luơn vai trị thương lái

Các thương lái thường cĩ địa điểm sơ chế, dán bao bì, cĩ xe tải vận chuyển, cĩ văn phịng giao dịch riêng, cùng với một lực lượng nhân cơng đơng đảo

Quy mơ hoạt động

Nhìn chung quy mơ hoạt động của các hợp tác xã rau an tồn là nhỏ hơn các cơng ty rau quả do chỉ hoạt động trong khu vực của mình và cơng tác tiếp thị, khách hàng ít hơn Các hợp tác xã tiêu thụ bình quân 15 – 20 tấn/tháng

Các cơng ty rau quả kinh doanh rau an tồn cĩ quy mơ lớn hơn nhiều Lượng tiêu thụ rau an tồn đa dạng hơn vì cĩ thể thu mua từ nhiều khu vực khác nhau trên địa bàn Cơng Ty Rau Quả Miền Nam là cơng ty thu mua rau lớn nhất tại thành phố Hồ Chí Minh, hàng năm cung ứng cho nội địa 700,000 – 800,000 tấn Phương thức thu mua

Thương lái thường thu mua từ nơng dân trên cùng khu vực (mua quanh năm) Theo đơn đặt hàng của nơi tiêu thụ, họ hợp đồng lại với người sản xuất bằng cam kết đặt hàng (ràng buộc bằng tín chấp, sổ theo dõi, khơng cần thủ tục) về chủng loại, số lượng; riêng giá cả phụ thuộc vào biến động của thị trường Sau

đĩ thu mua và cung ứng cho các đơn vị đặt hàng

Các cơng ty thường giao dịch với nhĩm nơng dân hoặc tổ sản xuất, cĩ điểm tập kết và cơng ty tự chuyên chở về điểm sơ chế Cơng ty thu mua ở dạng nguyên

Siêu thị, Metro

Khách sạn, Nhà Hàng, Bếp

ăn

cây và tự sơ chế theo yêu cầu của khách hàng Hợp tác xã thì thu mua tại điểm

sơ chế của mình Nông dân tự mang đến và hàng đã tự sơ chế

Quy trình sau thu hoạch

Như đã trình bày ở phần người nông dân, các khâu sau thu hoạch rất quan trọng, để đảm bảo chất lượng phần lớn thương lái đảm trách các khâu này Họ cũng tham gia vào các quá trình cắt, tỉa, phân loại, bó, đóng gói, dán nhãn, vận chuyển Tuy nhiên so với người nông dân, các khâu này được tiến hành theo một qui trình chặt chẽ và kĩ lưỡng hơn với qui mô lớn và tập trung hơn Sau đây là qui trình

o Sơ chế:

Thương lái có điểm sơ chế riêng, điểm sơ chế rau an toàn của các công ty được trang bị tốt hơn hợp tác xã Tại điểm tập kết thương lái cũng tiến hành sơ chế nhưng có khác biệt hơn so với nông dân là rau được rửa sạch (có nơi bằng nước ozon) Rau được phân loại kĩ càng cho từng khách hàng Hao hụt ở khâu này khoảng từ 10 – 15%

o Đóng gói, dán nhãn

Đây là khâu nói lên vai trò rất lớn của thương lái đối với việc đảm bảo chất lượng và quảng bá cho sản phẩm của nông dân Phương thức đóng gói của thương lái tiến bộ hơn hẳn so với người nông dân Các công ty có 2 hình thức đóng gói chính được sử dụng như sau:

Nếu đến bếp ăn, bệnh viện, trường học …đối với rau lá thường được đóng túi nilon với nhãn hiệu bên ngoài

Nếu đến siêu thị thì đóng vào khay xốp, bọc màng bên ngoài cho các loạii củ, quả và có dán nhãn hiệu bên ngoài

Đóng gói của các Hợp tác xã đơn giản giống như đến các bếp ăn của công ty Điểm bán sẽ tự đóng gói hoặc không đóng gói

o Tồn trữ, bảo quản

Rau thuộc hàng tươi sống nên không thể tồn trữ lâu sau thu hoạch tại hợp tác

xã và công ty rau quả Chỉ riêng một số ít công ty chế biến mới có nhà lạnh để bảo quản sản phẩm Các hợp tác xã đều không có nhà lạnh nên tất cả rau phải