Hội thảo Du lịch“Liên kết đào tạo du lịch trong bối cảnh thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID 19”, Trường Đại học Thủy lợi 2022 134 ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC DU LỊCH TẠI TRƯỜNG ĐẠI.
Trang 1ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC DU LỊCH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẠ LONG TRONG TRẠNG THÁI BÌNH THƯỜNG MỚI THỜI ĐẠI DỊCH COVID-19
TS Vũ Văn Viện
Trưởng khoa Du lịch - Trường Đại học Hạ Long, Quảng Ninh
Email: vuvanvien@daihochalong.edu.vn
Tóm tắt: Đại dịch COVID -19 đã gây ra thảm họa toàn cầu chưa từng có, thiệt hại vô cùng to lớn cả về
tính mạng con người và kinh tế, văn hóa xã hội, đặc biệt là hoạt động du lịch Đây là một thách thức không nhỏ đối với công tác đào tạo nhân lực du lịch tại các trường đại học, cao đẳng hiện nay trong xu thế hội nhập đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực du lịch ngày càng được nâng cao về kiến thức, kỹ năng
và phù hợp với chuẩn mực chung của khu vực cũng như quốc tế Bài viết tập trung về những nhận định khái quát đối với thực trạng nhân lực du lịch hiện nay và quá trình đào tạo nhân lực du lịch của Trường Đại học Hạ Long Từ đó, đề xuất giải pháp triển khai công tác đào tạo nhân lực du lịch tại Trường Đại học Hạ Long sau đại dịch COVID-19
Từ khóa: COVID-19; Đào tạo ; Nguồn nhân lực du lịch; Trường Đại học Hạ Long
1 Đặt vấn đề
Trường Đại học Hạ Long được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Ninh
và Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật và Du lịch Hạ Long (theo Quyết định số 1869/QĐ - TTg, ngày
13 tháng 10 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ) Trường là đơn vị sự nghiệp nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, hoạt động theo các quy định của Luật Giáo dục đại học và Điều lệ trường đại học, trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh; chịu sự quản lý nhà nước về giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Giáo dục và Đào tạo; chịu sự quản lý hành chính của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh Trường hiện có 02 cơ sở Cơ sở 1 đóng tại thành phố Uông Bí (Trụ sở chính); cơ sở 2 đóng tại thành phố Hạ Long Nhà trường hiện có 20 đơn vị phòng, khoa, trung tâm với tổng số 296 cán bộ, viên chức, lao động Trường Đại học Hạ Long là trường đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao
về khoa học, công nghệ, kinh tế, giáo dục và xã hội nhân văn; là trung tâm nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh và khu vực đồng bằng Bắc Bộ Trước tháng 10/2014, Trường Cao đẳng Văn hóa, Nghệ thuật và Du lịch Hạ Long là cơ sở có quy mô đào tạo du lịch lớn nhất của tỉnh Quảng Ninh, có nhiệm vụ đào tạo lực lượng lao động du lịch cho tỉnh và khu vực lân cận với các chuyên ngành: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản trị khách sạn, Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống, Việt Nam học (chuyên ngành Hướng dẫn du lịch) trình độ cao đẳng, Kỹ thuật chế biến món ăn, Nghiệp vụ khách sạn, nhà hàng trình độ trung cấp
Từ năm 2015 tới nay, sau 7 năm đi vào hoạt động, cơ sở vật chất được đầu tư, đội ngũ cán bộ giảng viên được bổ sung, phát triển (gồm đội ngũ giảng viên trình độ cao được tuyển về theo chính sách thu hút đặc biệt của tỉnh và những giảng viên của trường hoàn thành chương trình đào tạo Tiến sỹ), quy mô các ngành đào tạo cũng được mở rộng, tính đến năm 2022, trường Đại học Hạ Long đã mở được 12 ngành trình độ đại học, trong đó có 4 ngành thuộc lĩnh vực du lịch gồm Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản trị khách sạn và Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống và Quản trị kinh doanh Khoa Du lịch của Trường Đại học Hạ Long hiện có 38 cán bộ giảng viên, 100% trình độ thạc sĩ trở lên (5 tiến sĩ, 1 giảng viên là nghiên cứu sinh), quy mô đào tạo trên 3.000 sinh viên/năm với trình độ đại học và cao đẳng
Trang 2Về chất lượng, theo đánh giá của các cơ quan, doanh nghiệp thuộc các tập đoàn kinh tế lớn trong lĩnh vực du lịch trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh như Vingroup, Sungroup, FLC, Tùng Lâm, Mường Thanh, Saigon Tourist, Khách sạn Heritage, Royal Lotus, Novotel… thì sinh viên du lịch của Trường Đại học Hạ Long sau khi tốt nghiệp đều có kiến thức, nghiệp vụ và phẩm chất tốt, đáp ứng được yêu cầu cao và tương đối toàn diện của ngành du lịch Đặc biệt, trong vài năm trở lại đây, với những biện pháp quyết liệt trong đào tạo ngoại ngữ, sinh viên du lịch trường Đại học Hạ Long khi tốt nghiệp đã có
kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ đáp ứng yêu cầu giao tiếp tiếng Anh trình độ cơ bản Chính vì vậy, trong 2 năm trở lại đây, trên 95% sinh viên du lịch của nhà trường có việc làm đúng chuyên ngành ngay sau khi tốt nghiệp, có thu nhập ổn định
Hiện nay, trong định hướng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh, du lịch được xác định là ngành mũi nhọn Nghị quyết số 07-NQ/TƯ, ngày 24-5-2013 của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển du lịch
Quảng Ninh giai đoạn 2013-2020, định hướng đến năm 2030 xác định: “Xây dựng Quảng Ninh thành một
trung tâm du lịch quốc tế, một trọng điểm du lịch hàng đầu quốc gia, có hệ thống cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại; sản phẩm du lịch đa dạng, đặc sắc, có chất lượng cao, thương hiệu mạnh mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc trong tỉnh, có năng lực cạnh tranh với các nước trong khu vực và quốc tế; thực sự là ngành kinh tế mũi nhọn, là động lực thúc đẩy phát triển KT - XH nhanh, bền vững và bảo đảm quốc phòng
- an ninh” Để có được bước phát triển và tạo giá trị riêng như vậy, tỉnh Quảng Ninh đã nỗ lực đầu tư cơ
sở vật chất, phát triển hạ tầng, cải cách hành chính, cơ chế quản lý, thu hút đầu tư… và có chính sách đặc biệt cho công tác đào tạo nhân lực du lịch chất lượng cao Trường Đại học Hạ Long đã được Tỉnh tập trung đầu cơ sở vật chất, đội ngũ để đảm đương nhiệm vụ này
2 Kết quả nghiên cứu
2.1 Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đến đào tạo nguồn nhân lực du lịch ở các cơ sở giáo dục trong cả nước
Theo dự báo của Tổ chức Du lịch thế giới thuộc Liên Hợp quốc (UNWTO), đại dịch COVID-19 khiến cho ngành Du lịch toàn cầu thất thu 2.000 tỷ USD trong năm 2021 Ở Việt Nam, theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, năm 2021 là năm thứ hai du lịch tiếp tục chịu ảnh hưởng thiệt hại, các chỉ tiêu phát triển du lịch tiếp tục giảm mạnh Thống kê cho thấy, năm 2021 khách quốc tế đến Việt Nam ước đạt 157,3 nghìn lượt, giảm 95,9% so với năm trước; lượng khách nội địa đạt khoảng 40 triệu lượt, tổng thu từ khách du lịch đạt 180.000 tỷ đồng
Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hệ thống cơ sở đào tạo đào tạo du lịch được hình thành phân bố khá đều khắp các vùng du lịch Cả nước hiện có 192 cơ sở đào tạo du lịch, trong đó có
62 trường đại học có khoa Du lịch, 55 trường cao đẳng (trong đó có 10 trường chuyên về đào tạo du lịch, các trường còn lại có đào tạo ngành du lịch) và 75 trường trung cấp, trung tâm dạy nghề Các quy định về
mã ngành/nghề đào tạo được ban hành với 4 chương trình bậc đại học, cao đẳng chuyên nghiệp, 6 nghề bậc cao đẳng và trung cấp nghề, 2 ngành chủ yếu cho hệ sau đại học gồm Du lịch và Quản lý kinh tế (Kinh tế du lịch) Thực hiện theo các loại hình sở hữu có cơ sở đào tạo công lập và ngoài công lập, cơ sở đào tạo đầu tư trong nước và các cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài Hình thức tổ chức đào tạo chính quy và không chính quy, các hệ ngắn hạn (cấp chứng chỉ) và dài hạn (cấp bằng) Nhìn chung, các trường hiện nay đang rất nỗ lực bắt kịp yêu cầu của xã hội và hội nhập, song các yếu tố như chất lượng tuyển sinh đầu vào, trình độ đào tạo theo quy định, chương trình đào tạo, học liệu, phương pháp giảng dạy,… có tác động không nhỏ đến quá trình đào tạo của các trường Bên cạnh các thành quả của quá trình đào tạo nguồn nhân lực du lịch về số lượng và chất lượng qua từng năm, những bất cập cũng đang tồn tại ở các trường và đặc biệt đại dịch covid-19 ảnh hưởng không nhỏ đến công tác triển khai đào tạo Một khó khăn
Trang 3lớn nhất của khôi phục du lịch và các hoạt động đào tạo là các biện pháp cách ly, giãn cách xã hội, đóng cửa biên giới theo yêu cầu phòng chống dịch
Để không bị gián đoạn chương trình đào tạo thì có khoảng 50% các trường đại học Việt Nam đã triển khai đào tạo trực tuyến với nhiều mức độ khác nhau như một hình thức thích ứng và ứng phó với vấn đề đào tạo trong đại dịch COVID-19 Theo số liệu thống kê của Vụ Giáo dục đại học thuộc Bộ Giáo dục Đào tạo, tính đến ngày 13 tháng 4 năm 2020, có khoảng 110/240 trường đại học tại Việt Nam
đã triển khai hình thức đào tạo trực tuyến, bao gồm 63 trường công lập (khoảng 43% tổng số trường công lập), 42 trường ngoài công lập (khoảng 70% tổng số trường ngoài công lập) và 5 trường có vốn đầu tư nước ngoài (100% trường có vốn nước ngoài) 104 trường chưa đào tạo trực tuyến, gồm 86 trường công lập (57% trường công lập) và 18 trường ngoài công lập (30% trường ngoài công lập) 33 trường khối an ninh - quốc phòng đều học tập trung, không đào tạo trực tuyến Tổng thể trên toàn quốc
có 45% cơ sở giáo dục đại học thực hiện đào tạo trực tuyến; 42% chưa thực hiện và 13% vẫn đào tạo tập trung (khối an ninh quốc phòng)
Hình 1 Thống kê tình trạng đào tạo trực tuyến tại các cơ sở giáo dục đại học
(Nguồn: Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo)
Việc triển khai đào tạo trực tuyến tại hệ thống các cơ sở đào tạo nói chung và các trường đào tạo về
du lịch nói riêng phần nào đã đáp ứng được nhu cầu của người học, không làm gián đoạn chương trình đào tạo giúp cho quá trình đào tạo được liên tục đảm bảo yêu cầu đề ra của chương trình đào tạo Tuy nhiên, việc học trực tuyến có nhiều bất cập đối với các cơ sở đào tạo về nguồn nhân lực du lịch chủ yếu đào tạo về kĩ năng, năng lực làm việc thực tế sinh viên Công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch có tính thực tế cao, chương trình đào tạo muốn đạt được hiệu quả cao nhất thì hoạt động giảng dạy phải có tính thực tiễn Đại dịch COVID-19 đã khiến cho nhiều doanh nghiệp du lịch gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh, nhiều doanh nghiệp du lịch phải tạm dừng hoạt động Đối với khách sạn lớn đón khách quốc
tế rơi vào tình trạng không có khách, phải tạm ngừng hoạt động kinh doanh vì các đường bay quốc tế đến Việt Nam đang được kiểm soát nghiêm ngặt Một số khách sạn trở thành nơi cách ly tập trung cho khách
du lịch với mức chi trả thấp Trước tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, nhu cầu của khách
du lịch cũng giảm theo, vì lo sợ việc khó khăn xuất nhập cảnh Mặt khác, trong điều kiện kinh tế chung khó khăn, khách du lịch cũng thắt chặt chi tiêu hơn Các doanh nghiệp du lịch, lữ hành và khách sạn trong
Trang 4giai đoạn sẽ xảy ra những tình trạng như có khách sạn đóng cửa hoàn toàn do mức chi phí hoạt động rất lớn, có khách sạn chỉ mở cửa những ngày có khách đặt trước hoặc khách đặt phòng với số lượng lớn
Do đó, để thực hiện dịch vụ, các doanh nghiệp du lịch, khách sạn phải cắt giảm công của nhân viên Nhiều nhân viên bỏ việc, chuyển việc, làm công việc khác Doanh nghiệp không nhận sinh viên thực tập hoặc có nhận thì cũng không có khách để thực hành, thực tập - điều này ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đào tạo của các trường trong đó trường Đại học Hạ Long cũng rơi vào tình trạng này
Năm học 2021 - 2022, trường Đại học Hạ Long có 2.211 sinh viên theo học ở các chuyên ngành Quản trị Dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản trị Khách sạn, Quản trị Nhà hàng và dịch vụ ăn uống
Trong số đó sinh viên thực tập 1 và thực tập tốt nghiệp (thực tập 2) là trên 800 sinh viên (chiếm trên
1/3 tỉ lệ sinh viên đang theo học) Theo đặc thù của từng chuyên ngành đào tạo, nhà trường đã xây
dựng kế hoạch thực tập tại doanh nghiệp dựa trên khung chương trình đào tạo và nhu cầu thực tế tại doanh nghiệp với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, gắn kết giữa lí thuyết và thực tế, giúp sinh viên có cơ hội tiếp xúc nghề nghiệp và tích lũy kinh nghiệm Nhiệm vụ của sinh viên là đến cơ sở thực tập tham quan, tập làm quen công việc như nhân viên khách sạn - nhà hàng, hướng dẫn viên, nhân viên công ty lữ hành (sale, điều hành) được tham gia phục vụ khách hàng, được quản lí doanh nghiệp hướng dẫn và đào tạo nghiệp vụ Trung bình mỗi doanh nghiệp du lịch tiếp nhận từ 15 - 25 sinh viên thực tập Trong thời gian ảnh hưởng dịch COVID-19, Trường Đại học Hạ Long đã đã có những điều chỉnh trong công tác thực tập như sau:
Một là, trao đổi với các doanh nghiệp về tình hình tiếp nhận sinh viên trong thời gian có dịch: Những
doanh nghiệp vẫn sử dụng sinh viên đúng theo thời gian đã kí kết đủ 8 tuần Ngoài việc bố trí công việc phù hợp với năng lực của sinh viên, doanh nghiệp phải có trách nhiệm đảm bảo an toàn cho sinh viên trong phòng chống dịch;
Hai là, đối với các doanh nghiệp chỉ tiếp nhận sinh viên trong 3 tuần tại cơ sở còn lại là giao công
việc, hướng dẫn cho sinh viên tự nghiên cứu tài liệu ở nhà và báo cáo bằng email, qua zoom, phần mềm LMS… doanh nghiệp sẽ bố trí cán bộ 1 ngày/tuần để sửa bài và góp ý rút kinh nghiệm cho sinh viên;
Ba là, thầy cô quản lý các nhóm yêu cầu sinh viên hoàn thành theo đặc thù công việc của mình, cụ
thể như:
Đối với sinh viên chuyên ngành Quản trị du lịch và lữ hành du lịch thực tập tại công ty lữ hành: Mỗi tuần xây dựng 1 tour thử nghiệm, có tính giá, khảo sát các dịch vụ du lịch Tuyến hành trình hay các điểm đến sẽ do các chuyên gia tại công ty giao cho từng đối tượng sinh viên Ngoài
ra, các giáo viên quản lí cần giao cho sinh viên viết các bài giới thiệu về các chương trình du lịch
mà du khách yêu thích nhất hiện nay Đối với sinh viên thực tập tại các khu vui chơi giải trí, khách sạn ngoài báo cáo các công việc theo thực tế làm tại doanh nghiệp thì cần xây dựng những ý tưởng
và giải pháp duy trì hoạt động của doanh nghiệp trong giai đoạn dịch bệnh Có đề xuất gì để khắc phục sau dịch bệnh COVID-19 hay không?
Với các giải pháp điều chỉnh nội dung thực tập cho phù hợp với điều kiện đại dịch COVID-19 như vậy, nhà trường đã giúp sinh viên trau dồi và củng cố kiến thức Đồng thời phát huy khả năng tự học, tự nghiên cứu của sinh viên qua các phương tiện công nghệ thông tin Khắc phục được việc sinh viên thực tập chay khi không được đến doanh nghiệp Tuy nhiên đây chỉ là cách ứng phó tức thời khi đại dịch đang bùng phát, hiện nay với diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 trên toàn thế giới theo nhận định của các chuyên gia thì trong 1-2 năm tiếp theo việc kiểm soát dịch COVID-19 là chưa khả thi Câu hỏi đặt ra với
cơ sở đào tạo nguồn nhân lực du lịch là làm thế nào để triển khai công tác đào tạo du lịch một cách hiệu quả nhất trong giai đoạn hiện nay?
Trang 52.2 Đề xuất giải pháp triển khai hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao trong trạng thái bình thường mới tại trường đại học Hạ Long
Để có thể thực hiện công tác đào tạo hiệu quả và đảm bảo đúng tiến độ chương trình đào tạo thì nhà trường, Khoa Du lịch cần phải thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ nhất, xây dựng đội ngũ giảng viên du lịch đáp ứng yêu cầu công tác đào tạo Trước hết là
việc xây dựng đội ngũ giảng viên cốt cán ở từng lĩnh vực chuyên môn, có khả năng tiếp cận trình độ khu vực và quốc tế đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực trong xu thế hội nhập Phát huy nội lực để nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Mở rộng quan hệ quốc tế, nâng cao số lượng giáo viên, giảng viên được đi đào tạo và thực tập ở nước ngoài, nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia, học bổng một phần của các trường đại học đã cam kết tài trợ cho Đại học Hạ Long như trường Đại học Du lịch Quế Lâm, Trường Đại học Công nghệ Bắc Kinh
Tranh thủ các chính sách của tỉnh Quảng Ninh hỗ trợ cho công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch như: 1) Nghị quyết số 187/2019/NQ-HĐND ngày 30/7/2019 về việc ban hành chính sách thu hút và khuyến khích sinh viên học tập trong một số ngành đào tạo tại trường Đại học Hạ Long; 2) Chế độ chi cho giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ thỉnh giảng tại trường Đại học Hạ Long, giai đoạn 2016 - 2020 (Nghị quyết 20/2016/NQ-HĐND); 3) Nghị quyết số 233/2019/NQ-HĐND ngày 07/12/2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh quy định chế độ chi cho giảng viên thỉnh giảng, chính sách tạo nguồn giảng viên tiếng Nhật Bản
và chính sách hỗ trợ người học một số ngành nghệ thuật tại trường Đại học Hạ Long để tuyển đủ chỉ tiêu thạc sỹ (đào tạo nước ngoài), tiến sỹ chuyên ngành du lịch về làm việc tại Khoa Du lịch Đây là đội ngũ giảng viên chất lượng cao sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, NCKH và trình độ ngoại ngữ cho sinh viên Ngoài việc cần củng cố, phát huy nội lực của giảng viên trong Khoa Du lịch, tích cực hợp tác mời các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ tại các Viện nghiên cứu, các trường đại học có uy tín trong nước, quốc tế và các nhà quản lý giỏi tại các doanh nghiệp du lịch có uy tín tham gia giảng dạy, đem lại nhiều lợi ích cho sinh viên cũng như cán bộ giảng viên của Trường
Thứ 2, đa dạng hóa các loại hình, cấp độ đào tạo và thiết kế chương trình đào tạo Quảng Ninh
là tỉnh công nghiệp và cũng là tỉnh phát triển mạnh về du lịch dịch vụ nên nhu cầu nguồn nhân lực du lịch rất lớn Đây là thuận lợi để nhà trường mở rộng ngành nghề đào tạo, đa dạng hóa các loại hình đào tạo đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực cho địa phương trong việc khai thác tiềm năng, thế mạnh của tỉnh Nhà trường thực hiện đa đạng hóa các loại hình đào tạo như đào tạo tại trường, liên kết đào tạo, đào tạo theo địa chỉ; Mở rộng các loại hình đào tạo ngắn hạn, dài hạn, vừa học vừa làm, liên thông để tạo điều kiện cho người học có cơ hội lựa chọn loại hình đào tạo phù hợp nhằm đáp ứng tốt nhu cầu của xã hội về chất lượng và số lượng nhân lực du lịch giai đoạn 2020 - 2025
Để thực hiện thành công mục tiêu trên trong thời gian tới trường tiếp tục chỉnh sửa và hoàn thiện các chương trình đào tạo hệ cao đẳng du lịch theo thông tư số 03/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, hướng chung của biên soạn chương trình là giảm tải lý thuyết, tăng cường giảng dạy tích hợp và thực hành rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và rút ngắn thời gian đào tạo
hệ cao đẳng 2 năm
Thiết kế chương trình đào tạo chuyên ngành du lịch, quy chuẩn chung của cả nước và khu vực, đặc biệt lưu ý đến đặc thù của du lịch Quảng Ninh (đa dạng loại hình du lịch: tâm linh, lễ hội, nghỉ dưỡng, sinh thái, du lịch chữa bệnh, Zen tour…) Hướng dẫn kỹ năng làm du lịch theo hướng du lịch cộng đồng
và tổ chức tham quan, trao đổi kinh nghiệm trong hoạt động du lịch cho sinh viên, học viên, nhân viên trong các doanh nghiệp du lịch tại các điểm du lịch Trường Đại học Hạ Long đã chú ý xây dựng chuẩn đầu ra với các tiêu chí có thể đo đếm, định lượng cụ thể, đảm bảo cho sinh viên nắm được nghề, mô tả
Trang 6được nghề và các tiêu chuẩn theo bộ Tiêu chuẩn kỹ năng nghề Du lịch Việt Nam VTOS và thang chuẩn tiếng Anh cho từng ngành, từng trình độ Ngoài ra, nhà trường còn liên kết với Trường Quản trị Normandie của Pháp, Trường AUT của Niu – Di - Lân để liên kết và trao đổi, chuyển giao các chương trình đào tạo về du lịch, tham chiếu với các chương trình đào tạo hiện nay của nhà trường để tiến tới công nhận bằng cấp đạt chuẩn quốc tế và triển khai các nội dung hợp tác quốc tế như: Người học được cấp song bằng, phối hợp liên kết đào tạo 2+2, 3+1
Thứ 3, nâng cao chất lượng sinh hoạt ngoại khóa cho sinh viên Tổ chức nhiều cuộc thi tìm hiểu
về kiến thức lịch sử văn hóa, KT- XH, hùng biện ngoại ngữ, ẩm thực giúp sinh viên có điều kiện rèn tính chủ động, tự tin Tăng cường bồi dưỡng kĩ năng mềm như: Văn hóa kinh doanh, kĩ năng giao tiếp, làm việc nhóm, kĩ năng thuyết trình và đàm phán Tăng cường giao lưu với sinh viên các trường đào tạo du lịch trong và ngoài nước qua đó giúp sinh viên cập nhật kiến thức mới, tăng động lực học tập và có tầm nhìn toàn diện về cách thức học tập và nghiên cứu khoa học Thành lập các câu lạc bộ nghề nghiệp như: Câu lạc bộ ngoại ngữ du lịch, hướng dẫn, bartender, nghiệp vụ khách sạn, câu lạc bộ khởi nghiệp du lịch… giúp sinh viên có sân chơi lành mạnh, tăng cường giao lưu học hỏi, tăng khả năng giao tiếp ngoại ngữ và khắc sâu hơn kiến thức chuyên môn Đặc biệt cần cho sinh viên tham gia các sân chơi lớn, các cuộc thi về chuyên môn do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Sở Du lịch tổ chức như; Thi triển lãm gian hàng ẩm thực, Cuộc thi Đầu bếp và Bartender Quảng Ninh, cuộc thi Hướng dẫn viên qua các cuộc thi giúp sinh viên có cơ hội giao lưu học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn
Thứ 4, tăng cường gắn kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp du lịch Để giảm bớt tình trạng
sinh viên du lịch sau khi tốt nghiệp vẫn không đáp ứng được yêu cầu công việc, xóa bớt khoảng cách giữa kiến thức được đào tạo trong trường và thực tiễn, hình thức liên kết giữa cơ sở đào tạo với các doanh nghiệp du lịch là mô hình đào tạo phù hợp với bối cảnh hiện nay, nhằm đáp ứng được nguồn lao động đảm bảo được yêu cầu người sử dụng lao động Để giúp hoạt động này có hiệu quả, nhà trường định hướng những giải pháp cụ thể trong thời gian tới như sau: 1) Thành lập và kiện toàn bộ phận chuyên trách công tác tư vấn giới thiệu việc làm cho sinh viên, thực hiện mối quan hệ thường xuyên với doanh nghiệp
du lịch và đơn vị sử dụng lao động Tìm kiếm nguồn tài trợ từ doanh nghiệp du lịch để phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập, nâng cao chất lượng đào tạo; 2) Hợp tác tích cực với các doanh nghiệp du lịch trong thẩm định, đánh giá chương trình đào tạo và đánh giá chất lượng đào tạo Mời các chuyên gia từ các doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo nhằm sát thực với yêu cầu thực tế, mời tham gia trực tiếp giảng dạy, truyền đạt những kinh nghiệm thực tế Đề nghị doanh nghiệp du lịch phản hồi thông tin về chất lượng lao động của cán bộ, nhân viên đã và đang làm việc do nhà trường đào tạo Chủ động giới thiệu chương trình đào tạo với các doanh nghiệp du lịch, hợp tác đào tạo liên thông, liên kết, bồi dưỡng nâng cao theo yêu cầu của doanh nghiệp (Đào tạo theo địa chỉ) Ký kết thỏa thuận cung cấp lực lượng lao động; 3) Doanh nghiệp du lịch và các cơ sở đào tạo cần thống nhất lộ trình áp dụng và đưa bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề du lịch Việt Nam VTOS (Viet Nam tourism occupational standards) phiên bản 2008
và 2013 với 10 lĩnh vực nghề của Dự án EU xây dựng để rèn nghề cho người học và nhân lực làm việc
trong doanh nghiệp du lịch (doanh nghiệp coi tiêu chuẩn VTOS là tiêu chí khi tuyển dụng vào doanh
nghiệp) VTOS được thiết kế thành các đơn vị năng lực, thành các công việc và phần việc, được Bộ Văn
hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội công nhận, là cơ sở pháp lý cho việc ứng dụng trong đào tạo Tiêu chuẩn VTOS được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn quốc tế và được điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam, đạt đến chuẩn khu vực ASEAN; 4) Việc học tập gắn liền với thực tiễn là hết sức quan trọng, thực tập tại doanh nghiệp chính là cơ hội để sinh viên tiếp xúc thực tế môi trường làm việc sau này Người học hiểu được các dịch vụ - quy trình - quy định của các doanh nghiệp kinh doanh du
Trang 7lịch, đây là vấn đề cần được các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp quan tâm và có kế hoạch hợp tác cụ thể
Vì đặc thù của lao động du lịch là phải có kỹ năng nghiệp vụ để phục vụ, làm hài lòng du khách (với nhu cầu tâm lý, ngôn ngữ, phong tục tập quán rất đa dạng, khác biệt), nhiều kỹ năng tuy giản đơn nhưng đòi hỏi quy trình khắt khe, chi tiết, có phong thái, bản sắc, ấn tượng riêng tạo ra thương hiệu của mỗi cơ sở cung cấp dịch vụ Do đó, các cơ sở đào tạo cần thiết kế trong chương trình đào tạo có một học kì doanh nghiệp Kì học này là một phần trong chương trình đào tạo chính quy, nhằm trang bị kiến thức và kinh nghiệm thực tế cho người học, ngoài ra giúp người học có cơ hội phát triển thêm các kỹ năng chuyên môn như pha chế cocktail, showmanship; các kỹ năng mềm như kỹ năng làm việc nhóm, khả năng quản
lý và sắp xếp thời gian Doanh nghiệp cần có nhiều chế độ ưu đãi cho người học như: Được đào tạo chung với nhân viên chính thức, được cấp giấy chứng nhận tham gia học kỳ tại đơn vị, ,đặc biệt sinh viên cũng được hưởng lương theo thoả thuận và đến cuối học kỳ, những sinh viên có năng lực, kỹ năng tốt sẽ được trao giải thưởng, học bổng hoặc được giữ lại làm việc tùy theo chính sách của từng đơn vị
Thứ 5, thực hiện chuyển đổi số trong công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch Thế giới đang
bước vào nền công nghiệp 4.0, trong đó sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, của các công nghệ hiện đại, của các vật liệu mới đã và đang làm thay đổi từ nhận thức, tri thức, đến mọi mặt xã hội Chuyển đổi số là xu hướng mà các cơ sở đào tạo cần có kế hoạch lộ trình để thực hiện, nhà trường đã tăng cường xây dựng các học liệu điện tử đang dần từng bước số hóa các nguồn tài liệu để cung cấp cho sinh viên Đồng thời thực hiện việc giảng dạy thông qua các hình thức và phương tiện công nghệ hơn để tránh có sự tiếp xúc đông người như thông qua Zoom, Skype, Facebook… Đồng thời, với các tiểu luận hay bài tập thực hành, sinh viên sẽ chủ động làm và trình bày dưới hình thức online
3 Kết luận
Để có thể đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế và hội nhập khu vực ASEAN là điều không dễ dàng đối với các cơ sở đào tạo du lịch ở Việt Nam nói chung cũng như đối với trường Đại học Hạ Long nói riêng, đặc biệt là trong thời kỳ đại dịch Covid 19 Để thực hiện tốt công tác đào tạo, đảm bảo đúng tiến độ và không gây tâm lý chán nản cho sinh thì cần có sự vào cuộc của các cơ quan quản lý, người học, gia đình và sự tham gia tích cực từ phía các doanh nghiệp du lịch với
tư cách là người sử dụng sản phẩm đào tạo Với các giải pháp đưa ra, hi vọng trong thời gian tới, trường Đại học Hạ Long cùng với các cơ sở đào tạo trên cả nước sẽ đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của các nhà
tuyển dụng trong nước và có thể "xuất khẩu" lao động có kỹ năng tiêu chuẩn quốc tế ra thị trường khu
vực và thế giới
Tài liệu tham khảo
[1] Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (2011), Chiến lược phát triển nhân lực văn hóa, thể thao và du
lịch 2011- 2020
[2] Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (2011), Quy hoạch phát triển nhân lực ngành du lịch giai đoạn
2011 – 2020
[3] BCH Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (2013), Nghị quyết số 07-NQ/TƯ, ngày 24-5-2013 của BCH
Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về phát triển du lịch Quảng Ninh giai đoạn 2013-2020, định hướng đến năm 2030
[4] Hoàng Thị Thu Giang (2016), Đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao tại Trường Đại học
Hạ Long, Quảng Ninh, Kỷ yếu hội thảo khoa học toàn quốc “ Đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao, Thực trạng và Giải pháp” Trường Cao đẳng nghề du lịch Nha Trang, Tr 306 – 313
Trang 8[5] Nguyễn Thị Lan Hương (2016), Đào tạo du lịch tại các trường đại học và cao đẳng - hội nhập và
phát triển, Hội thảo Khoa học “Nâng cao chất lượng đào tạo văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao
và du lịch theo hướng chuẩn quốc gia và khu vực”
[6] Nguyễn Văn Lưu (2016), Liên kết ba nhà để đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng
cao trong cộng đồng ASEAN, Hội thảo “Nâng cao chất lượng đào tạo văn hóa nghệ thuật, thể dục
thể thao và du lịch theo hướng chuẩn quốc gia và khu vực”
[7] Lê Minh Thủy (2016), Thực trạng và giải pháp đào tạo nguồn nhân lực du lịch Việt Nam chất
lượng cao, Kỷ yếu hội thảo khoa học toàn quốc “ Đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao,
Thực trạng và Giải pháp” Trường Cao đẳng nghề du lịch Nha Trang, Tr.156 - 164
[8] Thủ tướng Chính phủ (2011), Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030
(Ban hành kèm theo Quyết định số 2473/QĐ-TTg ngày 30/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ
[9] Vũ Văn Viện ( 2016), Liên kết đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội
nhập, Kỷ yếu Hội thảo quốc gia “ Đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao, Thực trạng và
Giải pháp” Trường Cao đẳng nghề du lịch Nha Trang, Tr.261-265
[10] Viện Nghiên cứu phát triển du lịch (2013), Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến
năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030
[11] Trang web học trực tuyến: https://www.truongtructuyen.org
Abstract:
TOURISM HUMAN RESOURCES TRAINING AT HA LONG UNIVERSITY
IN THE NEW NORMAL STATE AMID COVID-19
The COVID-19 pandemic has caused an unprecedented global disaster, causing enormous damage to
both human lives and the economy, especially tourism This is a significant challenge for the training of
tourism human resources at universities and colleges today in the integration trend that requires the
quality of tourism human resources to be increasingly improved in terms of knowledge, skills and
consistent with regional and international standards The focuses of post on the general comments on the
current situation of tourism human resources and the training process of tourism human resources of Ha
Long University From there, propose solutions to deploy tourism human resource training at Ha Long
University after the COVID-19 pandemic
Keywords: COVID-19; Educate; Tourism human resources; Ha Long University