Hội thảo Du lịch“Liên kết đào tạo du lịch trong bối cảnh thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID 19”, Trường Đại học Thủy lợi 2022 30 ĐÀO TẠO DU LỊCH THÍCH ỨNG VỚI XU HƯỚNG VÀ NHU. Tóm tắt: Trong hai năm qua, đại dịch COVID19 đã gây ra những thiệt hại không nhỏ cho ngành Du lịch thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Nhiều doanh nghiệp du lịch, khách sạn đóng cửa đã đẩy một lực lượng lớn lao động ra khỏi ngành Du lịch dẫn đến hệ lụy thiếu nguồn nhân lực du lịch trầm trọng khi hoạt động du lịch được phục hồi. Bên cạnh đó, lao động trong ngành Du lịch cũng cần được đào tạo thích ứng với xu hướng và nhu cầu mới của thị trường du lịch. Bài viết tập trung thảo luận một số xu hướng và nhu cầu thị trường du lịch trong bối cảnh hậu COVID 19, từ đó đưa ra một số định hướng cho việc đào tạo du lịch trong bối cảnh bình thường mới. Từ khóa: Đào tạo du lịch; Hậu COVID19; Xu hướng du lịch mới
Trang 1ĐÀO TẠO DU LỊCH THÍCH ỨNG VỚI XU HƯỚNG VÀ NHU CẦU
THỊ TRƯỜNG KHÁCH DU LỊCH HẬU COVID-19
TS Vũ Nam
Phó vụ trưởng, Vụ Thị trường Du lịch, Tổng Cục Du lịch,
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Email: vunamvnat@gmail.com
Tóm tắt: Trong hai năm qua, đại dịch COVID-19 đã gây ra những thiệt hại không nhỏ cho ngành Du
lịch thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng Nhiều doanh nghiệp du lịch, khách sạn đóng cửa đã đẩy
một lực lượng lớn lao động ra khỏi ngành Du lịch dẫn đến hệ lụy thiếu nguồn nhân lực du lịch trầm trọng
khi hoạt động du lịch được phục hồi Bên cạnh đó, lao động trong ngành Du lịch cũng cần được đào tạo
thích ứng với xu hướng và nhu cầu mới của thị trường du lịch Bài viết tập trung thảo luận một số xu
hướng và nhu cầu thị trường du lịch trong bối cảnh hậu COVID -19, từ đó đưa ra một số định hướng cho
việc đào tạo du lịch trong bối cảnh bình thường mới
Từ khóa: Đào tạo du lịch; Hậu COVID-19; Xu hướng du lịch mới
1 Đặt vấn đề
Từ đầu năm 2020 đến nay, do ảnh hưởng của đại dịch COVID -19, ngành du lịch thế giới và Việt
Nam đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng Năm 2020, hoạt động du lịch quốc tế trên thế giới hoàn toàn bế tắc
với việc phần lớn các quốc gia trên thế giới dừng đón khách du lịch quốc tế Ngành Du lịch chỉ duy trì
hoạt động du lịch nội địa hoặc tại một số địa phương ít bị ảnh hưởng hoặc kiểm soát tốt sự lây lan của
đại dịch
Theo ước tính của Tổ chức Du lịch thế giới thuộc Liên Hợp quốc (UNWTO), trước đại dịch COVID
- 19, ngành Du lịch toàn cầu mang lại 8.000 tỷ USD, chiếm 10,4% GDP và 10,6% tổng số lao động toàn
cầu và với lượng khách du lịch quốc tế đạt trên 1,5 tỷ lượt, chi tiêu của khách du lịch quốc tế đạt 1.700 tỷ
USD Đến năm 2020, sự sụt giảm trong du lịch quốc tế khiến cho ngành “xuất khẩu tại chỗ” này thiệt hại
khoảng 1.300 tỷ USD, mức thiệt hại lớn gấp 11 lần mà ngành Du lịch đã trải qua trong cuộc khủng hoảng
kinh tế thế giới năm 2009 Năm 2021, UNWTO dự báo ngành Du lịch thế giới tiếp tục sụt giảm khoảng
75% so với năm 2019 và tổng thu từ du lịch mất đi khoảng 2.000 tỷ USD, trong đó, khu vực châu Á Thái
Bình Dương vẫn sụt giảm lớn nhất, giảm 95% so với năm 2019 Đến tháng 12 năm 2021, trên toàn thế
giới vẫn còn 46 quốc gia đóng cửa hoàn toàn đối với khách du lịch quốc tế, 55 quốc gia mở cửa một phần
Đối với Việt Nam, năm 2021 là năm khó khăn hơn cho ngành Du lịch, cả về du lịch quốc tế lẫn du
lịch nội địa Đối với du lịch quốc tế, nếu như hết quý 1 năm 2020, du lịch Việt Nam vẫn đón được khoảng
3,7 triệu lượt khách du lịch quốc tế thì đến năm 2021, hoạt động du lịch quốc tế ngưng trệ hoàn toàn đến
tháng 11/2021 Hoạt động du lịch nội địa cũng sụt giảm hơn nhiều so với năm 2020 do đợt bùng phát dịch
lần thứ 4 từ cuối tháng 4 năm 2021 Nhiều doanh nghiệp du lịch, khách sạn, nhiều địa phương, điểm đến
phải đóng cửa hoặc hạn chế đón khách du lịch Ngày 11 tháng 10 năm 2021, Chính phủ có Nghị quyết số
128/NQ-CP ban hành Quy định tạm thời “Thích ứng an toàn, linh hoạt kiểm soát có hiệu quả dịch
COVID - 19” (Nghị quyết 128), nhờ đó, hoạt động du lịch nội địa bắt đầu được một số địa phương xúc
tiến trở lại cùng với việc phát động Chương trình “Du lịch an toàn – Trải nghiệm trọn vẹn” do Bộ Văn
hóa, Thể thao và Du lịch phát động Đối với du lịch quốc tế, kể từ ngày 20/11/2021, Việt Nam thí điểm
Trang 2mở cửa đón khách du lịch quốc tế đến 05 địa phương và tiến tới mở cửa hoàn toàn vào ngày 15/3/2022 vừa qua
2 Kết quả nghiên cứu
2.1 Một số xu hướng du lịch và nhu cầu du lịch mới hậu covid - 19
Một là, về đi lại quốc tế, năm 2021 vắc-xin COVID - 19 đã được tiêm phủ ở hầu hết các quốc gia và
khu vực trên thế giới Nhiều quốc gia đã bắt đầu mở cửa trở lại một phần hoặc toàn bộ hoạt động du lịch quốc tế đi kèm với các quy định an toàn về phòng chống dịch như hộ chiếu vắc-xin, xét nghiệm trước khi nhập cảnh Năm 2022, hoạt động du lịch và hàng không quốc tế được dự báo sẽ tiếp tục được khôi phục dần ở nhiều quốc gia Nhiều quốc gia đã lên kế hoạch nới lỏng và mở cửa rộng hơn đối với hoạt động du lịch quốc tế Nhiều hội chợ và sự kiện du lịch quốc tế lớn đã lên kế hoạch tổ chức trực tiếp trở lại trong năm 2022 Tuy nhiên, theo UNWTO thì các quy định liên quan đến việc xét nghiệm, hộ chiếu vắc-xin và việc đi lại giữa các nước vẫn bị hạn chế, đặc biệt với sự xuất hiện của biến chủng Omicron và các biến chủng mới gần đây đã khiến không ít quốc gia thận trọng hơn trong chính sách mở cửa du lịch và hàng không quốc tế để đảm bảo an toàn cho người dân và du khách Tại Việt Nam, từ ngày 15/03/2022, Việt Nam đã khôi phục và mở cửa trở lại đón khách du lịch quốc tế, tuy nhiên, việc đón khách quốc tế vào Việt Nam vẫn còn hạn chế do quy định đi lại của các nước chưa thông thoáng cũng như vẫn còn các quy định trong việc kiểm dịch của Việt Nam Hoạt động du lịch nội địa cũng đã sôi động trở lại bình thường, tuy nhiên xu hướng về sản phẩm, dịch vụ và hành vi du lịch cũng đang có sự thay đổi
Hai là, về sản phẩm du lịch, năm 2022 cùng với xu hướng tăng lên về nhu cầu du lịch nghỉ dưỡng, du lịch
xanh, du lịch sinh thái, nhu cầu về du lịch chữa bệnh, du lịch chăm sóc sức khỏe Theo các cơ quan y tế trong
và ngoài nước, đến nay thế giới đã ghi nhận khoảng 200 di chứng khác nhau mà người mắc COVID - 19 có thể gặp phải, phổ biến là các di chứng liên quan đến phổi, hô hấp như đau ngực, khó thở, tim đập nhanh, mỏi mệt, chóng mặt, đau đầu cùng nhiều di chứng về tâm lý khác Đặc biệt, kể cả những người chưa bị mắc COVID -19 cũng có thể có những ảnh hưởng về tâm lý sau đại dịch Do đó, nhu cầu về phục hồi sức khỏe và
du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch chữa bệnh sẽ tăng lên trong năm 2022 và những năm tiếp theo Theo GlobalData, năm 2019, thế giới có khoảng 14 triệu khách du lịch quốc tế đi theo các chương trình du lịch chữa bệnh và đây là thị trường khách du lịch có tốc độ phục hồi nhanh nhất và có thể phục hồi hoàn toàn vào cuối năm 2022 với số lượng người đi du lịch chữa bệnh bằng với năm 2019 Ngay từ tháng 11/2021, một số quốc gia trên thế giới đã xúc tiến quảng bá ngày các sản phẩm du lịch chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cùng với quá trình mở cửa đón khách du lịch quốc tế như Ấn Độ, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ…
Ba là, về hành vi tiêu dùng của khách du lịch: Do ảnh hưởng của đại dịch nên khách du lịch có xu
hướng lựa chọn các điểm đến du lịch an toàn, du lịch xanh, du lịch sinh thái và các điểm nghỉ dưỡng cách biệt Nhận thức của khách du lịch về hành vi du lịch có trách nhiệm được nâng cao, ý thức về bảo vệ môi trường đang thúc đẩy du khách lựa chọn các điểm đến, các sản phẩm du lịch ít có tác động tiêu cực lên hệ sinh thái hơn Do đó, các điểm đến gần với thiên nhiên, các điểm đến ngoài trời thường được khách du lịch lựa chọn nhiều hơn Bên cạnh đó, xu hướng đi du lịch đến các điểm đến gần, đi theo nhóm nhỏ hoặc nhóm gia đình tiếp tục là lựa chọn của nhiều khách du lịch trong năm 2022 Theo nghiên cứu mới đây của của Hội đồng Du lịch và Lữ hành thế giới (WTTC) cho thấy 80% khách du lịch đặt buồng lưu trú và dịch
vụ du lịch trong vòng 2 tuần trước chuyến đi, ngắn hơn nhiều so với trung bình 36 ngày trước chuyến đi ở thời điểm năm 2019 Xu hướng du lịch tại chỗ (staycation) là xu hướng được ưa chuộng trong năm 2021
và sẽ tiếp tục phổ biến trong việc lựa chọn điểm đến của khách du lịch trong năm 2022 Đối với các chuyến đi đến các điểm đến xa, khách thường có nhu cầu nghỉ dưỡng nên có xu hướng lựa chọn ít điểm hơn trong một chuyến đi và thời gian lưu trú cũng dài hơn trong một điểm đến
Trang 3Bốn là, xu hướng về việc tận dụng nhiều hơn các lợi thế của công nghệ thông tin trong kinh
doanh và quản lý du lịch: Trong những năm vừa qua, du lịch là một trong những ngành có sự phát triển phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ thông tin nhiều nhất Nhiều ứng dụng đã được sử dụng để quảng bá và bán sản phẩm du lịch, tăng trải nghiệm của khách du lịch đối với các sản phẩm, dịch vụ và điểm đến du lịch như công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) giúp khách hàng trải nghiệm các điểm đến trước chuyến du lịch Thông qua các chuyến tham quan VR hay AR, khách du lịch có thể trải nghiệm nội thất khách sạn và nhà hàng, môi trường ngoài trời, các địa danh nổi tiếng và các điểm du lịch khác, điều này giúp họ có thêm động lực để đưa ra quyết định sớm hơn trong việc đặt phòng hoặc đặt các dịch vụ khác liên quan đến chuyến đi cũng như tăng trải nghiệm tại một điểm đến du lịch Trong bối cảnh COVID -19, các công nghệ này càng được các doanh nghiệp
du lịch sử dụng nhiều hơn để thúc đẩy nhu cầu và tạo điều kiện cho việc đi lại an toàn cũng như tổ chức và bán các tour du lịch livestream trực tuyến cho khách trải điểm đến cách xa hàng ngàn km Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI), Robot, các dịch vụ không chạm (Touchless Services) cũng được
sử dụng triệt để trong việc quản lý và phục vụ khách hàng của doanh nghiệp Các cơ quan quản lý du lịch cũng đang tận dụng các ưu thế của công nghệ thông tin để đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý
du lịch, tạo ra các ứng dụng di động về du lịch an toàn, về hộ chiếu vắc-xin điện tử Về phía khách
du lịch, theo thống kê của Roller Software, một công ty chuyên cung cấp các giải pháp công nghệ du lịch thì tỷ lệ đặt dịch vụ của khách du lịch tăng vọt trong thời gian đại dịch COVID - 19 vừa qua với
tỷ lệ tăng trưởng ở khu vực Bắc Mỹ là 90%, khu vực châu Âu và châu Á Thái Bình Dương lên đến 130% Lợi nhuận trên đầu khách đặt dịch vụ trực tuyến các doanh nghiệp thu được cũng tăng khoảng 10-15% so với khách đặt trực tiếp tại đại lý
2.2 Định hướng đào tạo du lịch hậu COVID - 19 thích ứng xu hướng và nhu cầu mới
Trong bối cảnh xu hướng và nhu cầu du lịch trên thế giới và Việt Nam nêu trên, việc đào tạo nhân lực cho ngành du lịch đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi và phát triển du lịch sau đại dịch Do
đó, cùng với việc chỉnh trang, nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch phục vụ đón khách, các địa phương, doanh nghiệp cũng đang quan tâm đến việc tuyển dụng, đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực của địa phương, doanh nghiệp để đảm bảo đủ lao động, đáp ứng được yêu cầu phát triển của ngành trong bối cảnh phát triển mới Một số định hướng có thể tham khảo trong việc đào tạo, phát triển nguồn nhân lực du lịch thích ứng với xu hướng và nhu cầu sau đại dịch như sau:
Thứ nhất, tập trung đào tạo và đào tạo lại đội ngũ lao động trong các doanh nghiệp du lịch, đặc biệt là
doanh nghiệp kinh doanh cơ sở lưu trú du lịch Theo thống kê khoảng 2/3 lực lượng lao động trong các cơ
sở lưu trú du lịch trên toàn quốc đã phải nghỉ việc tạm thời hoặc chuyển sang làm công việc khác trong thời gian 02 năm đại dịch vừa qua Do đó, trước sự bùng nổ trở lại về du lịch, trước mắt là du lịch nội địa như hiện nay, nhu cầu về tuyển dụng, đào tạo và đào tạo lại lực lượng lao động du lịch là rất lớn Việc tuyển dụng lại lao động do doanh nghiệp du lịch đảm nhiệm, nhưng hoạt động đào tạo và đào tạo lại lao động, doanh nghiệp chỉ chủ động được một phần Việc này cần sự tham gia của các cơ sở giáo dục du lịch, đặc biệt là đào tạo nghề trong ngành du lịch Các cơ sở đào tạo du lịch cần chủ động liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp du lịch trong việc triển khai các chương trình đào tạo và đào tạo lại lực lượng lao động, đáp ứng yêu cầu sử dụng lao động trước mắt của doanh nghiệp
Thứ hai, nhu cầu về nhân lực du lịch chất lượng cao đang là nhu cầu cấp thiết trong việc phục hồi và
phát triển du lịch trong thời gian tới Sự cạnh tranh điểm đến, canh tranh trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ, thu hút khách du lịch ngày càng rõ rệt và mạnh mẽ hơn khi hoạt động du lịch được mở cửa trở lại Việt Nam tham gia vào Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) từ tháng 12/2015, việc tự do dịch chuyển
Trang 4hàng háo và dịch vụ trong AEC đã được triển khai, trong đó có lao động trong ngành du lịch Do thiếu lao động quản lý, lao động chất lượng cao, nhiều doanh nghiệp du lịch, đặc biệt là các cơ sở lưu trú du lịch đã phải tuyển dụng một lực lượng lớn lao động quản lý từ các quốc gia khác trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Singapore hoặc Philipines Đây cũng là một nhu cầu và định hướng quan trọng trong việc đào tạo du lịch ở nước ta trong thời gian tới
Thứ ba, các cơ sở giáo dục du lịch các cấp nên chú trọng vào việc xây dựng chương trình đào tạo và
kiến thức liên quan đến phát triển du lịch bền vững và khởi nghiệp trong du lịch Phát triển du lịch bền vững, du lịch xanh, du lịch hướng tới việc cải thiện sức khỏe là một trong những xu hướng và nhu cầu du lịch chính trong thời gian tới Do đó, việc tăng cường và củng cố các khối kiến thức này trong đào tạo du lịch sẽ giúp học sinh, sinh viên có nhận thức và định hướng tốt hơn về nghề nghiệp, truyền cảm hứng cho việc khởi nghiệp trong du lịch sau khi tốt nghiệp Ở Việt Nam, loại hình và sản phẩm du lịch này còn nhiều dư địa phát triển và khởi nghiệp
Thứ tư, xu hướng ứng dụng công nghệ trong quản lý và kinh doanh du lịch đã và đang diễn ra mãnh
mẽ, đặc biệt trong marketing, bán sản phẩm du lịch cũng như việc hỗ trợ lao động du lịch ở một số công đoạn chuyên môn, nghiệp vụ như check in tự động, việc sử dụng robot thay nhân viên phục vụ bàn hay giới thiệu sản phẩm, dịch vụ qua các hiệu ứng công nghệ thực tế ảo, thực tế ảo tăng cường… Do đó, việc đào tạo các kiến thức về công nghệ và ứng dụng công nghệ trong tiếp thị, bán sản phẩm cũng như trong quản lý và kinh doanh trực tiếp cần được trang bị trong các chương trình đào tạo cho sinh viên và học viên du lịch, các các chương trình chính thức cũng như tập huấn hoặc đào tạo ngắn hạn
Thứ năm, các cơ sở đào tạo du lịch cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp và đối tác có liên quan
trong việc tạo ra các chương trình đào tạo du lịch có chất lượng và cập nhật với tình hình hình và xu hướng du lịch mới như du lịch sức khỏe, du lịch thẩm mỹ, làm đẹp Để đáp ứng nhu cầu về chăm sóc sức khỏe, nhu cầu về làm đẹp, các cơ sở đào tạo có thể nghiên cứu, liên kết với các cơ quan chuyên môn
về y tế hoặc chăm sóc sức khỏe, mở rộng hoạt động đào tạo nhân lực trong lĩnh vực này, hoặc gắn các chương trình đào tạo với sự thay đổi thực tế về xu hướng và nhu cầu du lịch
3 Kết luận
Trên đây là một số định hướng chính trong việc giáo dục, đào tạo bồi dưỡng du lịch gắn với sự thay đổi về xu hướng và nhu cầu của khách du lịch trong thời gian tới Việc cập nhật các xu hướng và nhu cầu
du lịch vào chương trình đào tạo sẽ đáp ứng được nhu cầu sử dụng lao động của ngành du lịch trong bối cảnh mới, tạo uy tín và vị thế cho cơ sở đào tạo trên thị trường lao động nói chung và thị trường lao động
du lịch nói riêng./
Tài liệu tham khảo
[1] Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2020) Chiến lược Phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 [2] Tổng cục Du lịch (2021) Báo cáo tổng kết năm 2021
[3] Vũ Nam (2022), “Xu hướng và triển vọng du lịch 2022”, Tạp chí Du lịch số tháng 1-2
[4] UNnews (2021), “Coronavirus pandemic could cost global tourism $2 trillion this year,
https://news.un.org/en/story/2021/11/1106712
[5] UNWTO report (2021), “Global tourism sees upturn in q3 but recovery remains fragile” https://www.unwto.org/news/global-tourism-sees-upturn-in-q3-but-recovery-remains-fragile
[6] GlobalData (2021), “Medical tourism market set to recover from the Covid-19 pandemic”, https://www.medicaldevice-network.com/comment/medical-tourism-recover-covid-19/
Trang 5[7] HLB report (2021), ”The current state of global tourism and factors shaping the industry in 2022
and beyond”, https://www.hlb.global/the-current-state-of-global-tourism-and-factors-shaping-the-industry-in-2022-and-beyond/
[8] ROLLER Software report (2020), “The rise of online bookings during COVID-19”
https://www.roller.software/blog/rise-of-online-bookings
Abstract:
TOUIRISM TRAINING ADAPT TO THE TRENDS AND TOURISM DEMANDS IN POST COVID-19
During the last two years, the COVID-19 pandemic has caused significant losses to the global tourism industry as well as to Vietnam Tourism in particular Because of the closing of many travel agents and hotels in Vietnam, a huge number of employed labors have moved out of the industry and that leads to the severe labor shortage when Vietnam reopens its tourism sector Apart from that, tourism human resources are also needed to be retrained in order to meet the new demands and the new trends of the markets This paper focuses on the discussion on those new trends and demands of tourism markets after the pandemic, based on which proposes the directions for tourism training in “The new Normal”
Keyword: New tourism trends; Post COVID-19; Tourism training;