Giáo dục lễ giáo cho trẻ là một phần quan trọng trong nội dung giáo dục trẻ mầm non. Đó là khâu đầu tiên hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người biết yêu thương, quan tâm, nhường nhịn, giúp đỡ mọi người; biết yêu thích và giữ gìn cái đẹp, thông minh, ham hiểu biết, thích tìm tòi khám phá thế giới xung quanh. Từ đó, hình thành một số kỹ năng cơ bản như: nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi, cám ơn….
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỊ XÃ BỈM SƠN
TRƯỜNG MẦM NON PHÚ SƠN
CHÀO MỪNG QUÝ CÔ GIÁO VỀ DỰ HỘI THI GIÁO VIÊN GIỎI CẤP THỊ XÃ
Trang 2Biện pháp giáo dục lễ giáo
thông qua các hoạt động hàng
ngày cho trẻ 3-4 tuổi
ở trường mầm non
Trang 3I ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục lễ giáo cho trẻ là một phần quan trọng trong nội dung giáo dục trẻ mầm non Đó là khâu đầu tiên hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người biết yêu thương, quan tâm, nhường nhịn, giúp đỡ mọi người; biết yêu thích và giữ gìn cái đẹp, thông minh, ham hiểu biết, thích tìm tòi khám phá thế giới xung quanh Từ đó, hình thành một số kỹ năng cơ bản như: nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi, cám ơn…
Vấn đề giáo dục lễ giáo không phải là vấn đề mới, trước đây và hiện nay chúng ta vẫn làm nhưng làm thế nào để giáo dục lễ giáo có hiệu quả Đây chắc hẳn cũng là vấn đề mà những người làm giáo dục và các bậc phụ huynh luôn quan tâm Đặc biệt là đối với trẻ mầm non rất dễ nhớ, nhanh quên và tính hay bắt chước cho nên việc giáo dục lễ giáo cần sớm được thực hiện và thường xuyên
Trang 4Nhận thức được điều đó là một giáo viên mầm non trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ, tôi nhận thấy rằng giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo hiện nay là việc làm rất cần thiết, có vai trò to lớn trong quá trình phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo Chính vì thế, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu “Biện pháp giáo dục lễ giáo thông qua các hoạt động hàng ngày cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non”.
Bên cạnh đó, vì mục tiêu giảm tỷ lệ sinh con nên số con trong mỗi gia đình ít
đi, trẻ ngày càng được nuông chiều, trẻ muốn gì được nấy, chưa biết kính trọng, thưa gửi lễ phép còn trả lời trống không với người lớn tuổi, bạn bè và cô giáo; chưa biết đưa nhận bằng hai tay với người hơn tuổi, vứt rác bừa bãi
Trang 5II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
- Trong khi chơi nhiều trẻ còn tranh giành đồ chơi với bạn, trêu ghẹo bạn; Khi tham gia hoạt động ngoài trời trẻ xô đẩy nhau, đi lại tự do
- Trong giờ ăn trẻ chưa có thói quen rửa tay, mời cô mời bạn trước khi ăn, nhiều trẻ còn chưa tự giác lên lấy cơm; một số trẻ tranh giành, xô đẩy nhau khi xếp hàng lấy cơm
Trang 6- Một số trẻ chưa biết đưa nhận bằng hai tay với người lớn tuổi, chưa biết nói cảm
ơn, xin lỗi đúng lúc và nhiều trẻ còn vứt rác bừa bãi ra trường, lớp
- Một số phụ huynh ít có thời gian quan tâm tới trẻ; một số gia đình thì quá nuông chiều con nên việc giáo dục lễ giáo cho con mình còn chưa được thực hiện đúng mức.Xuất phát từ thực trạng trên tôi đã mạnh dạn đưa ra "Biện pháp giáo dục lễ giáo thông qua các hoạt động hàng ngày cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non"
Trang 72 Biện pháp thực hiện
2.1 Giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua các hoạt động học
Ở trường mầm non không có giờ đạo đức riêng mà thông qua sử dụng hình thức tích hợp, lồng ghép với nội dung bài dạy để hướng trẻ tới cảm xúc, tình cảm, hành vi lễ giáo Qua các tiết học hàng ngày trẻ được tham gia vào nhiều hoạt động như: hát – múa, đọc thơ, kể chuyện, khám phá khoa học, làm quen với biểu tượng toán Chính vì vậy, lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo vào các hoạt động học
có nhiều ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi lễ phép Do đó, thông qua các hoạt động học, tùy vào từng đề tài, tôi tìm hiểu các hình thức cũng như nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ sao cho hợp lý
Trang 8Ví dụ:
+ Qua hoạt động khám phá khoa học: Trong chủ đề Trường mầm non, đề tài
“Trò chuyện về trường Mầm non" nội dung tôi muốn giáo dục trẻ biết quan tâm, yêu quý, giúp đỡ các bạn; đoàn kết, nhường nhịn nhau, yêu thích khi đến trường; Biết giữ gìn đồ dùng, đồ chơi trường, lớp; biết lấy và cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định Ngoài ra tôi còn giáo dục trẻ biết ơn các cô giáo – người đã hết lòng chăm sóc, giáo dục mình Hình thức tôi sử dụng đó là trò chuyện, đàm thoại với trẻ Các câu hỏi đàm thoại tôi đưa ra ngắn gọn, dễ hiểu
và khi trẻ trả lời tôi giáo dục trẻ trả lời trọn câu "Con thưa cô…", không trả lời trống không Qua đó tôi giáo dục trẻ cách nói năng lễ phép với người lớn tuổi Như khi tôi và bé Thảo Chi đàm thoại về lớp học:
Tôi hỏi: “Thảo Chi, con học lớp nào?”
Thảo Chi nói: “lớp mẫu giáo 3-4 tuổi C1”
Qua đây tôi đã giáo dục trẻ không trả lời trống không mà trả lời trọn câu:
“Con thưa cô, con học lớp mẫu giáo 3-4 tuổi C1 ạ”
Trang 9Hay trong chủ đề gia đình, đề
tài “Trò chuyện về các thành viên
trong gia đình bé” Tôi đàm thoại
với trẻ về các thành viên trong gia
đình: ông, bà, bố, mẹ, anh, chị,
em…và nghề nghiệp của từng
người Đồng thời kết hợp với một
số hình ảnh gia đình trên giáo án
Powerpoint để giúp trẻ phân biệt
rõ hơn gia đình ít con, gia đình
đông con, gia đình nhiều thế hệ
Từ đó, tôi giáo dục trẻ biết yêu
thương, nghe lời ông bà, bố mẹ;
giáo dục trẻ chào hỏi lễ phép mọi
người trong gia đình và những
người xung quanh
Hình 1: Tôi và trẻ đang trò chuyện về các
thành viên trong gia đình bé
Trang 10+ Hoạt động làm quen với tác
phẩm văn học:
Trong chủ đề gia đình, đề tài thơ
"Lấy tăm cho bà" nội dung tôi muốn
giáo dục là trẻ biết giúp đỡ ông bà
và mọi người trong gia đình dù chỉ
là những việc nhỏ Từ đó, các con
biết thể hiện tình yêu thương, kính
trọng của mình với mọi người Đồng
thời, tôi cũng giáo dục trẻ biết đưa
nhận bằng hai tay với người lớn tuổi
Khi đàm thoại về nội dung và hướng
dẫn trẻ đọc bài thơ tôi đã sử dụng
hình thức cho trẻ xem một đoạn
video minh họa về bài thơ để trẻ
thấy rõ hơn hành vi lễ phép của bạn
nhỏ trong bài thơ
Hình 2: Trẻ đang xem video minh họa
về bài thơ
Trang 11Sau khi được học bài thơ “Lấy tăm cho bà”, nhiều phụ huynh chia sẻ với tôi các con về nhà đã biết lấy tăm, mời ông bà, bố mẹ uống nước; Trẻ biết đưa nhận bằng hai tay với người lớn Một số trẻ còn giúp mẹ quét nhà, nhặt rau…
Hay trong chủ đề thế giới động vật, khi
kể cho trẻ nghe câu chuyện "Cái hồ nhỏ", tôi
đã sử dụng mô hình kết hợp với tranh minh
họa để kể cho trẻ nghe và đàm thoại về nội
dung câu chuyện: Bạn Thỏ đã nhận ra lỗi
của mình và xin lỗi các bạn Tôm, Cua, Ếch
Và bạn còn tự mình vớt hết rác trong hồ lên
để cho nước trong, sạch Qua câu chuyện đó,
tôi lồng ghép giáo dục trẻ không vứt rác bừa
bãi mà phải bỏ vào đúng nơi quy định, đồng
thời giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh cho
môi trường trong sạch Và khi làm điều
gì sai phải biết xin lỗi bạn bè và biết sửa lỗi Hình 3: Trẻ đang quan sát, đàm thoại về mô hình câu chuyện
Trang 12Như vậy, thông qua các bài thơ, câu chuyện ngoài việc giúp trẻ hiểu được nội dung bài thơ, câu chuyện, thuộc bài thơ nhằm phát triển ngôn ngữ rõ ràng mạch lạc, còn giúp trẻ hình thành một số thói quen, hành vi văn minh trong cuộc sống hằng ngày như chào hỏi lễ phép với người lớn, trẻ biết yêu thương, quý trọng mọi người, biết xin lỗi khi làm sai, biết giữ gìn vệ sinh môi trường…
+ Hoạt động phát triển thể
chất:
Tôi thường xuyên giáo dục trẻ
thường xuyên tập thể dục để có
cơ thể khỏe mạnh Trong lúc tập
tôi giáo dục trẻ không chen lấn,
xô đẩy nhau
Hình 4: Trẻ đang tham gia hoạt động thể
chất
Trang 13+ Hoạt động làm quen với toán: Trong chủ đề bản thân, đề tài “ Nhận biết tay phải tay trái” Ngoài mục đích giúp trẻ xác định được tay phải tay trái của bản thân
so với các vị trí khác nhau, tôi còn giáo dục trẻ biết giữ gìn đôi tay sạch sẽ trước khi
ăn, sau khi đi vệ sinh và khi tay bẩn Bên cạnh đó, tôi còn giáo dục trẻ không đưa tay lên mắt mũi miệng, biết cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định, biết dùng đôi tay để giúp đỡ mọi người…
Sau khi lồng ghép giáo dục lễ giáo trong các môn học tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đã mạnh dạn, tự tin hơn, tích cực tham gia các hoạt động học và tập trung hơn Cháu Ngọc Tú, Thanh Hà, Duy Anh, Thùy Linh, Khánh Linh trước đây rất nhút nhát nhưng nay đã mạnh dạn hơn trong các hoạt động Hầu hết trẻ lớp tôi đã biết nói trọn câu “Con thưa cô…” Trẻ biết cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định Không còn trẻ vứt rác bừa bãi ra lớp, trường Khi trẻ có những hành vi chưa đúng, trẻ đã biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn; trẻ biết đưa nhận bằng hai tay, biết chào hỏi lễ phép với người lớn…
Trang 142.2 Giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời
Đối với trẻ ở lứa tuổi này hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ “Học bằng chơi, chơi mà học” Chính vì vậy giờ chơi của trẻ chiếm thời gian rất nhiều trong các hoạt động ở trường Trong giờ vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống người lớn Qua đó trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay, biết nhường nhịn, ứng xử phù hợp… Vì thế, tôi tiến hành lồng ghép giáo dục lễ giáo vào hoạt động vui chơi của trẻ để giúp trẻ hình thành thói quen, hành vi văn minh trong giao tiếp
Khi tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động vui chơi cụ thể như trẻ đóng vai bác sĩ - bệnh nhân, vai bán hàng - mua hàng, nấu ăn, mẹ con…Tôi luôn theo dõi, hướng dẫn trẻ cách giao tiếp Qua đó giáo dục trẻ biết chào hỏi, xưng hô, ứng xử phù hợp với mọi người xung quanh Tôi luôn quan sát khi trẻ chơi để kịp thời uốn nắn, sửa sai cho trẻ khi có biểu hiện chưa đúng
Trang 15Ví dụ: Trẻ chơi phân vai bác sĩ -
bệnh nhân Tôi hướng dẫn trẻ biết
đóng vai bác sĩ, biết thăm hỏi bệnh
nhân ân cần, biết hỏi bệnh nhân đau
chỗ nào, biết phát thuốc dặn bệnh
nhân uống thuốc ngày mấy lần Trẻ
đóng vai bệnh nhân nhận thuốc,
nhận đơn thuốc bằng hai tay và nói
lời cảm ơn đối với bác sĩ
Hình 5: Trẻ chơi phân vai bác sĩ - bệnh nhân
Trang 16Hay qua trò chơi bán hàng tôi
hướng dẫn trẻ đóng vai người
bán hàng và người mua hàng
phải nói nhẹ nhàng, đủ câu Tôi
giáo dục trẻ biết nói lời cảm ơn,
đưa và nhận bằng hai tay, lễ phép
với người lớn tuổi Sau khi chơi
xong tôi nhắc nhở trẻ thu dọn đồ
chơi cất lên giá gọn gàng, ngay
ngắn
Hình 6: Trẻ biết đưa nhận bằng 2 tay
khi đóng vai bán hàng
Trang 17Trong quá trình trẻ chơi tôi luôn chú ý quan sát và tận dụng những tình huống xảy ra để giáo dục trẻ biết nhường nhịn, chia sẻ, giúp đỡ nhau
Ví dụ: Trong chủ đề trường mầm non, ở góc xây dựng, Yến Nhi đang loay hoay lắp ghép cổng trường, Nhi đã rất cố gắng nhưng không thể lắp rắp được, tôi gợi ý để Nhi rủ Khang cùng chơi và khuyến khích Khang giúp đỡ bạn
Hình 7: Trẻ chơi góc xây dựng Hình 8: Trẻ chơi ở góc học tập
Trang 18Trong giờ hoạt động vui chơi có vô vàn những tình huống xảy ra Điều quan trọng là tìm ra những biện pháp kịp thời xử lý tình huống, điều chỉnh hành vi cho trẻ, giúp trẻ có thói quen tốt, biết được cái nào nên làm, cái nào không nên làm, lâu dần trở thành thói quen và hành vi lễ giáo của trẻ.
Trong quá trình trẻ chơi tôi luôn giáo dục trẻ biết đoàn kết với bạn, không tranh giành đồ chơi Nếu trẻ làm gì sai tôi nhắc trẻ biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn, khi mượn
đồ chơi của bạn phải biết nói cảm ơn Sau khi chơi xong tôi nhắc nhở trẻ thu dọn
đồ chơi và cất gọn gàng, ngay ngắn
Trang 19Ngoài ra, tôi cũng tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian nhằm giáo dục cho trẻ tính đoàn kết, hợp tác cùng nhau
Ví dụ: Trò chơi: “Kéo co”, trẻ
phải biết dùng sức mạnh của bản
thân và của tập thể kéo dây về
bên mình để giành chiến thắng,
nếu không đoàn kết, hợp tác cùng
nhau thì đội mình sẽ bị thua
Hình 9: Trẻ đang chơi kéo co
Trang 20Qua hoạt động vui chơi trẻ lớp tôi đã mạnh dạn hơn trong giao tiếp, ứng xử, chào hỏi đối với mọi người xung quanh Từ đây trẻ lớp tôi đã hết nói trống không Trẻ biết nói và trả lời đầy đủ câu, biết xưng hô chuẩn mực đối với cô và bạn, trẻ chơi đoàn kết với bạn, không tranh giành đồ chơi Khi trẻ làm sai trẻ đã biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn, ai cho cái gì thì nhận bằng hai tay và nói cảm ơn
+ Hoạt động ngoài trời:
Thông qua hoạt động ngoài trời
như đi thăm quan vườn cổ tích, tôi
giáo dục yêu thiên nhiên Bên cạnh
đó, tôi giáo dục trẻ biết lợi ích của
cây xanh đối với sức khỏe con
người, biết chăm sóc cây, nhổ cỏ,
tưới nước để cây xanh tốt, không
ngắt lá, bẻ cành…
Hình 10: Trẻ đang nhổ cỏ cho cây
Trang 21Khi tổ chức cho trẻ đi quan sát
cây ăn quả trong vườn cổ tích, tôi
còn giáo dục trẻ biết kính trọng,
yêu quý những người lao động,
trước khi ăn quả phải rửa sạch và
gọt vỏ, không vứt vỏ và hạt bừa
bãi mà phải để vỏ vào nơi quy
định Giáo dục trẻ giữ gìn vệ sinh
môi trường
Hình 11: Trẻ quan sát cây vú sữa
Trang 22Để hình thành ở trẻ thói quen
không vứt rác bừa bãi và biết giữ
gìn vệ sinh cho môi trường trong
sạch tôi còn tổ chức cho trẻ đi
nhặt rác ở sân trường và vườn cổ
tích bỏ vào thùng rác, trẻ lớp tôi
rất hào hứng tham gia
Hình 12: Trẻ nhặt rác trong vườn cổ tích
Trang 23Trong quá trình tổ chức cho trẻ
chơi tự do, tôi cùng chơi với trẻ và
luôn nhắc nhở trẻ chơi đoàn kết
với bạn, biết nhường nhịn, giúp đỡ
bạn…
Hình 13: Trẻ chơi đồ chơi ngoài trời
Trang 242.3 Giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua giờ đón trẻ hoặc trả trẻ
Ở lứa tuổi của trẻ rất thích được cô gần gũi, yêu thương Vì thế, lời nói, hành vi của cô rất được trẻ chú ý Hiểu được điều này, khi đón trả trẻ tôi luôn ân cần, dịu dàng với trẻ; khiêm tốn, chuẩn mực trong giao tiếp với bố mẹ trẻ
Đối với trẻ chưa có thói quen
chào hỏi, tôi luôn chủ động chào
trẻ trước, sau đó gợi ý để trẻ
chào cô và chào tạm biệt bố mẹ
để vào lớp học
Hình 14: Bé Gia Bảo chào tạm biệt mẹ để vào lớp
Trang 25Ngoài ra, đầu năm học trẻ chưa quen cô quen lớp nên nhiều trẻ còn mang sữa, bánh kẹo đến lớp Vì thế, tôi giáo dục trẻ uống sữa ăn bánh kẹo xong biết bỏ vỏ vào thùng rác Khi ra về tôi nhắc trẻ không vội vàng, xô đẩy nhau chào bố mẹ và xin phép cô ra về Trước khi về tôi dặn trẻ về nhà ngoan; biết giúp đỡ, nghe lời ông bà,
bố mẹ
2.4 Giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua giờ ăn
Trước giờ ăn tôi tổ chức cho trẻ đi rửa tay để hình thành thói quen rửa tay trước khi ăn cho trẻ Sau đó, nhắc trẻ ngồi ngay ngắn vào bàn ăn, hướng dẫn trẻ xếp hàng lên lấy cơm Khi lấy cơm trẻ biết khoanh tay nói “Con xin cô” và lấy cơm bằng hai tay Trước khi ăn tôi mời trẻ và gợi ý để trẻ mời cô, mời các bạn cùng ăn cơm Đồng thời giáo dục trẻ về nhà trước khi ăn cơm phải mời mọi người Khi ăn tôi nhắc nhở trẻ ăn gọn gàng, chậm rãi, không để cơm rơi vãi, khi ăn không nói chuyện, khi ho phải che miệng, biết nhặt cơm và thức ăn rơi vào đĩa
Trang 26Hình 15: Trẻ rửa tay trước khi ăn Hình 16: Trẻ biết xếp hàng lên lấy cơm
Trang 27Sau khi lồng ghép giáo dục lễ giáo trong các hoạt động hàng ngày của trẻ tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đã hình thành được nhiều thói quen và hành vi tốt Cháu Nhật Duy, Anh Duy, trước đây hay trêu chọc bạn, tranh giành đồ chơi với bạn nay đã biết chơi đoàn kết, nhường nhịn và giúp đỡ bạn Hầu hết trẻ lớp tôi đã biết nói trọn câu “Con thưa cô…” Trẻ biết cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định Không còn trẻ vứt rác bừa bãi ra trường, lớp Trẻ đã biết xin lỗi, cảm ơn đúng lúc; trẻ biết đưa nhận bằng 2 tay, biết chào hỏi lễ phép với người lớn…
3 Kết quả đạt được
Việc sử dụng biện pháp giáo dục lễ giáo thông qua các hoạt động hàng ngày một cách thường xuyên, liên tục và linh hoạt tôi tin chắc kết quả sẽ đạt được như sau:
