điểm khác biệt cơ bản nhất giữa hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại và hợp đồng mua bán tài sản

Luật thương mại 2005 không đưa ra định nghĩa về hợp đồng mua bán hàng hóa song có thể xác định bản chất pháp lí của hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại trên cơ sở quy định của Bộ

Hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản Luật thương mại 2005 không đưa ra định nghĩa về hợp đồng mua bán hàng hóa song có thể xác định bản chất pháp lí của hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại trên cơ sở quy định của Bộ luật dân sự về hợp đồng mua bán tài sản

Theo điều 428 Bộ luật dân sự về hợp đồng mua bán tài sản thì: "Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao tài sản cho bên mua và nhận tiền, còn bên mua có nghĩa vụ nhận tài sản và trả tiền cho bên bán"

Hợp đồng mua bán hàng hóa có bản chất chung của một hợp đồng, là sự thỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ trong quan hệ mua bán Và dù là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản nhưng vẫn mang những nét đặc thù riêng về chủ thể, nội dung, hình thức…

Trong phạm vi bài tập cá nhân, em xin đi vào phân tích những điểm khác biệt cơ bản nhất giữa hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại và hợp đồng mua bán tài sản

 Thứ nhất, về đối tượng

Hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại có đối tượng là hàng hóa

Tuy nhiên không thể hiểu theo nghĩa thông thường, hàng hóa là sản phẩm của con người, được tạo ra nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu của con người hay chỉ bao gồm may móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, hàng tiêu dùng, các động sản khác được lưu thông trên thị trường, nhà ở dùng để kinh doanh dưới hình thức cho thuê, mua, bán( khoản 3 điều 5 Luật Thương Mại 1997) Luật Thương mại 2005 quy định:

“Hàng hóa bao gồm:

a, Tất cả các loại động sản , kể cả động sản hình thành trong tương lai.

b, Những vật nằm liền với đất đai”

Như vậy hàng hóa trong thương mại là đối tượng mua bán có thể là hàng hóa hiện đang tồn tại hoặc sẽ có trong tương lai, hàng hóa có thể là động sản hoặc bất động sản được phép lưu thông thương mại và phải loại trừ một số hàng hóa đặc biệt chịu sự điều chỉnh riêng như cổ phiếu, trái phiêu…

Còn đối tượng của hợp đồng mua bán tài sản rộng hơn là các tài sản quy

định trong Điều 162 Bộ Luật dân sự 2005 bao gồm: vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản được phép giao dịch.

 Thứ hai, về chủ thể

Chủ thể trong hợp đồng mua bán hàng hóa chủ yếu là thương nhân Khái niệm về thương nhân được đề cập đến trong khoản 1 Điều 6 Luật Thương mai

bao gồm: tổ chức kinh tế đượ thành lập hợp pháp,cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng kí kinh doanh Thương nhân là

chủ thể của hợp đồng mua bán hàng hóa có thể là thương nhân Việt Nam hoặc thương nhân nước ngoài (trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế) Ngoài chủ thể là thương nhân, các tổ chức, cá nhân không phải là thương nhân cũng có thể trở thành chủ thể của hợp đồng mua bán hàng hóa Hoạt động của chủ thể không phải là thương nhân và không nhăm mục đích lợi nhuận trong quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa chỉ phải tuân theo Luật Thương mại khi chủ thể này lựa chọn

áp dụng Luật Thương mại

Trong khi đó, chủ thể tham gia hợp đồng mua bán tài sản có thể là mọi tổ chức, cá nhân đầy đủ năng lực, có nhu cầu mua bán tài sản, có sự mở rộng hơn rất nhiều so với chủ thể trong hợp đồng mua bán hàng hóa

 Thứ ba, về mục đích

Hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại chủ yếu là đề kinh doanh thu lợi nhuận cho các thương nhân Chỉ phần nào đó phục vụ mục đích tiêu dùng

và các mục đích khác cho cả thương nhân và những chủ thể không phải thương nhân tùy theo mong muốn và nhu cầu của họ trong từng thời điểm

Hợp đồng mua bán tài sản lại không nhât thiết là có mục đích kinh doanh

mà có thể nhằm nhiều mục đích khác nhau như: tiêu dùng, tặng, cho, làm từ thiện hoăc đơn giản là vì sở thích…Sự khác nhau này là do yếu tố chủ thể quyết định Vì chủ thể chủ yếu của hợp đồng mua bán hàng hóa là thương nhân, mà đã nói đến thương nhân thì khó có thể không nhắc đến lợi nhuận, hoạt động chính của họ là kinh doanh và thu lợi nhuận, không có lợi nhuận họ không thể tồn tại lâu dài dù vốn đầu tư có lớn đi nữa

 Thứ tư ,về hình thức

Hầu như không thấy sự khác biệt nào khi so sánh Điều 401 về hình thức hợp đồng dân sự của Bộ luật Dân sự 2005 với Điều 24 về hình thức hợp đồng mua bán tài sản của Luật thương mại 2005 Chúng đều có thể xác lập bằng lời nói ,văn bản hoặc hành vi cụ thể Tuy nhiên trong thực tế kinh doanh có thể thấy rằng, đối tượng là hàng hóa thường mang số lượng nhiều, giá trị lớn và để đảm bảo lợi ích, tránh xảy ra tranh chấp không đáng có thì hình thức hợp đồng bằng

văn bản hay được ưu tiên do những ưu điểm vốn có của nó (minh bạch, rõ ràng,

có thể dễ dàng đưa ra làm bằng chứng khi có tranh chấp)

 Thứ năm, về nội dung

Nội dung của hợp đồng mua bán hàng hóa là các điều khoản do các bên thỏa thuận, thể hiện quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hợp đồng, là

sự phát triển tiếp tục những quy định của dân luật truyền thống về hợp đồng mua bán tài sản Có rất nhiều sự khác biệt như:

Khó có thể tìm thấy điều luật cụ thể trong Bộ Luật Dân Sự về nghĩa vụ đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ của hợp đồng mua bán tài sản, nhưng trong Luật Thương mại được đề cập trong điều 46 như sau:

“1.Bên bán không được bán hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ Biên

bản phải chịu trách nhiệm trong trường hợp có tranh chấp liên quan đến quyền

sở hữu trí tuệ với hàng hóa đã bán.

2 Trường hợp bên mua yêu cầu bên bán phải tuân theo bản vẽ kĩ thuật,

thiết kế, công thức hoăc những số liệu chi tiết do bên mua cung cấp thì bên mua phải chịu trách nhiệm về các khiếu nại liên quan đến những vi phạm quyền sở hữu trí tuệ phát sinh từ việc bên bán đã tuân thủ những yêu cầu của bên mua.”

Điểm đặc biệt hơn, giá không phải là nội dung bắt buộc để hợp đồng mua bán hàng hóa có hiệu lực Bởi ngay cả khi không có sự thỏa thuận về giá hàng hóa, không có sự thỏa thuận về phương pháp xác định giá và cũng không có bất

kì chỉ dẫn nào khác về giá thì giá của hàng hóa được xác định theo giá của loại hàng hóa đó trong các điều kiện tương tự về phương thức giao hàng, thời điểm mua bán hàng hóa, thị trường địa lí, phương thức thanh toán và các điều kiện khác có ảnh hưởng đến giá (Điều 52 Luật Thương mai 2005) Trong hợp đồng mua bán tài sản thường mang tính chất nhỏ, lẻ thì việc toán thuận về giá mang ý nghĩa rất lớn Để tránh xảy ra tranh chấp các chủ thể ,đặc biệt là các thương nhân phải rất chú ý điểm khác biệt này trong kinh doanh

Đối với Luật Thương mại 2005, Bộ luật Dân sự 2005 luôn luôn là bộ luật

gốc, việc xác định đối tượng điều chỉnh riêng đôi khi không đáng chút nào Việc phân biệt hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại và hợp đồng mua bán tài sản là điều hết sức cần thiết cho các nhà làm luật và có ý nghĩa đặc biệt quan

trọng trong việc chọn luật áp dụng của từng trường hợp cụ thể

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trường Đại học Luật Hà Nôi, Giáo trình Luật thương mại ( tập 2), Nxb

CAND, Hà Nội, 2006;

2 Bộ luật dân sự 2005;

3 Luật thương mại 1997;

4 Luật thương mại 2005;

5 www thongtinphapluatdansu.worldexpress.com