SỬ DỤNG PHẦN mềm CFD TÍNH TOÁN CÔNG SUẤT hệ THỐNG điều hòa KHÔNG KHÍ và PHÂN TÍCH tối ưu hệ THỐNG dẫn GIÓ CHO KHOANG KHÁCH XE BUS TB120S

BÁO CÁOTHỰC TẬP TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI THỰC TẬP: SỬ DỤNG PHẦN MỀM CFD TÍNH TOÁN CÔNG SUẤT HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ VÀ PHÂN TÍCH TỐI ƯU HỆ THỐNG DẪN GIÓ CHO KHOANG KHÁCH XE BUS TB120S CƠ SỞ

BÁO CÁO

THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI THỰC TẬP:

SỬ DỤNG PHẦN MỀM CFD TÍNH TOÁN CÔNG SUẤT HỆ THỐNG

ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ VÀ PHÂN TÍCH TỐI ƯU HỆ THỐNG

DẪN GIÓ CHO KHOANG KHÁCH XE BUS TB120S

CƠ SỞ THỰC TẬP:

CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN TRƯỜNG HẢI

TRUNG TÂM R&D Ô TÔ

SVTH : Trần Tiến Đạt (103180139)

Phạm Viết Cường (103180136)

GVHD : TS Lê Minh Đức CBKTHD : KS Hồ Viết Nhật

Báo cáo kết quả thực tập tốt nghiệp là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu

và rèn luyện ở trường và Công ty TNHH Ô tô Chu Lai - Trường Hải

Qua bài báo cáo này, em xin chân thành cảm ơn các thầy trong khoa Cơ khíGiao thông đã tận tâm và truyền đạt những kiến thức bổ ích trong thời gian em theohọc tại trường Đặc biệt đã tạo cho em cơ hội thực tập bên ngoài để có cơ hội cọ xátvới môi trường công việc thực tế

Em xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Công ty TNHH Ô tô Chu Lai - TrườngHải đã tạo điều kiện thuận lợi cho em có cơ hội thực tập tại công ty Do thiếu kinhnghiệm thực tế nên em đã gặp nhiều khó khăn nhưng với sự giúp đỡ tận tình của anh

Hồ Viết Nhật và sự nhiệt tình của các anh trong Phòng mô phỏng của Trung tâm R&D ô tô đã giúp em có những kinh nghiệm quý báu để hoàn thành kì thực tập.

Em xin chân thành cảm ơn!

Núi Thành, ngày 28 tháng 3 năm 2022

Sinh viên thực hiện

Trần Tiến Đạt Phạm Viết Cường

o0o NHẬN XÉT SINH VIÊN THỰC TẬP TỐT NGHIỆP Họ và tên sinh viên: Trần Tiến Đạt Lớp: 18C4CLC Phạm Viết Cường Đề tài thực tập: Sử dụng phần mềm CFD tính toán công suất hệ thống điều hòa không khí và phân tích tối ưu hệ thống dẫn gió cho khoang khách xe Bus TB120S Cán bộ kỹ thuật hướng dẫn: KS Hồ Viết Nhật NHẬN XÉT 1 Về ý thức tổ chức kỷ luật:

2 Thời gian:

……

3 Thái độ làm việc:

4 Về chất lượng công việc được giao:

5 Đã trả hết tài liệu mượn:

6 Đánh giá chung:

Núi Thành, ngày 28 tháng 3 năm 2022

Xác nhận của cán bộ kỹ thuật Chữ ký và đóng dấu xác nhận

-o0o -

-o0o -NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN Họ và tên sinh viên: Trần Tiến Đạt Lớp: 18C4CLC Phạm Viết Cường Đề tài thực tập: Sử dụng phần mềm CFD tính toán công suất hệ thống điều hòa không khí và phân tích tối ưu hệ thống dẫn gió cho khoang khách xe Bus TB120S Giảng viên hướng dẫn: TS Lê Minh Đức NHẬN XÉT

Đà Nẵng, ngày 28 tháng 03 năm 2022

Giảng viên hướng dẫn

NHẬN XÉT SINH VIÊN THỰC TẬP TỐT NGHIỆP 4

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN 5

MỤC LỤC 6

LỜI NÓI ĐẦU 9

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP 1

1.1 Giới thiệu về Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Hải (TRUONG HAI GROUP) 1

1.2 Giới thiệu về Khu Phức hợp Chu Lai - Trường Hải 3

CHƯƠNG 2: TÌM HIỂU KẾT CẤU HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA XE BUS TB120S 7

2.1 Tổng thể xe Bus TB120S: 7

CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÊN Ô TÔ 10

3.1 Điều khiển nhiệt độ 10

3.2 Khái quát hệ thống điều hòa không khí trên ô tô 15

3.3 Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống điều hòa ô tô 18

3.4 Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính trong hệ thống điều hòa ô tô 21

CHƯƠNG 4: Khảo sát hệ thống điều hòa trên xe Bus 43

4.1 Khảo sát bố trí hệ thống điều hòa trên xe Bus 43

4.2 Các thành phần điều hòa trên xe Bus 43

4.3 Nguyên lí hoạt động của môi chất lạnh 46

CHƯƠNG 5: NGHIÊN CỨU ÂM THANH DO KHÍ ĐỘNG HỌC TRÊN

THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRONG Ô TÔ 61

6.1 Giới thiệu: 61

6.2 Phương pháp và tính toán 61

CHƯƠNG7: PHÂN TÍCH TỐI ƯU HỆ THỐNG DẪN GIÓ CHO KHOANG KHÁCH 65

7.1 Phương pháp 65

7.2 Phân tích luồng khí trong cabin 65

KẾT LUẬN 69

Đơn vị thực tập : 69

Đề tài thực tập : 69

Trong những năm gần đây, nền công nghiệp chế tạo ô tô thế giới hiện nay đã có

sự phát triển rất lớn và đang tạo đà cho khả năng phát triển nhanh chóng trong tươnglai tới đây Cùng với sự phát triển của khoa học, ngành công nghiệp ô tô cũng khôngngừng đưa đến cho người sử dụng những công nghệ mới Nó khiến cho xe ô tô nhữngtrở nên tiện nghi, an toàn hơn mà còn thân thiện với con người và môi trường Ngànhcông nghiệp ô tô hiện nay đã đưa vào sử dụng các công nghệ hết sức tiên tiến để chếtạo và lắp đặt ô tô như các loại cảm biến, các thiết bị điều khiển điện, điện tử, …

Để cùng đóng góp vào sự phát triển chung này, trường Đại Học Bách Khoa – ĐạiHọc Đà Nẵng đã và đang đào tạo ra những thế hệ nhân lực có đầy đủ kiến thức vềchuyên môn để đáp ứng các nhu cầu của xã hội

Bản thân là sinh viên năm cuối, đang theo học tại trường Đại Học Bách Khoa Đại Học Đà Nẵng, khoa Cơ Khí Giao Thông, ngành Kỹ Thuật Cơ Khí, em cảm thấyrất tự hào và nhận thức được rằng chính mình cũng sẽ đóng góp một phần công sứcvào công cuộc phát triển đất nước của xã hội ngày nay

-Qua thời gian thực tập (14/2/2021 – 28/03/2022), hơn một tháng tiếp xúc thực tếtại phòng mô phỏng (tại Trung tâm R&D ô tô - Công ty Thaco Bus) Qua đó, giúp emhiểu rõ thêm những kiến thức học được trên trường, biết thêm được nhiều kiến thứchơn và đặc biệt hơn là cách ứng xử cũng như tác phong làm việc khi được tham giavào môi trường làm việc chuyên nghiệp

Cuối cùng em xin kính chúc các anh (chị) trong công ty, cũng như các anhtrong phòng mô phỏng luôn dồi dào sức khỏe, đạt được nhiều thành công tốt đẹp trongcông việc!

Sinh viên thực hiện

Trần Tiến Đạt Phạm Viết Cường

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP 1.1 Giới thiệu về Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Hải (TRUONG HAI GROUP)

1.1.1 Sơ lược về công ty

CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN TRƯỜNG HẢI (TRUONG HAI GROUP) tiềnthân là Công ty CP Ô tô Trường Hải (THACO) được thành lập vào ngày 29/04/1997,tại Đồng Nai Người sáng lập là ông Trần Bá Dương, hiện là Chủ tịch Hội đồng Quảntrị

Trải qua 25 năm hình thành và phát triển, từ một công ty chuyên nhập khẩu xe

cũ, cung cấp vật tư phụ tùng sửa chữa ô tô, THACO đã phát triển vượt bậc, đưa doanhnghiệp trở thành tập đoàn đa ngành gồm: 2 Tập đoàn là THACO AUTO (Ô tô),THAGRICO (Nông Lâm nghiệp) và 4 Tổng công ty là THACO Industries (Cơ khí vàCông nghiệp hỗ trợ), THADICO (Đầu tư xây dựng), THILOGI (Logistics) và THISO(Thương mại dịch vụ), trong đó các ngành bổ trợ cho nhau và có tính tích hợp cao

1.1.2 Quá trình hình thành và các giai đoạn phát triển của công ty

 Năm 1997: THACO được thành lập ở Đồng Nai, với chức năng mua bán, sauwwr chữa

xe qua sử dụng Năm 1999, THACO tiến hành mở rộng thị trường ra phía Bắc với chi nhánh đầu tiên mở tại

Hà Nội

 Năm 2001: Bắt đầu lắp ráp xe tải nhẹ mang thương hiệu KIA - Hàn Quốc

 Năm 2003, Đầu tư vào khu KTM Chu Lai, Quảng Nam nhằm thực hiện chiến lược pháttriển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam nói chung và chiến lược SXKD ô tô của THACO nói riêng trong bốicảnh hội nhập khu vực ASEAN vào năm 2018 (Thuế nhập khẩu ô tô về mức 0%)

 Năm 2012: Đầu tư vào lĩnh vực đầu tư xây dựng hạ tầng và kinh doanh bất động sản thông qua việc góp vốn vào Công ty Đại Quang Minh

 Năm 2018: Chiến lược phát triển trở thành tập đoàn đa ngành trong đó các ngành kinh

- Đầu tư Xây dựng, Logistics, Thương mại - Dịch vụ.

- Đầu tư logistics bổ trợ cho SXKD ô tô tại Chu Lai, Quảng Nam

- Đầu tư phát triển về cơ khí và sản xuất linh kiện phụ tùng

- Đầu tư vào nông nghiệp thông qua Công ty Nông nghiệp Hoàng Anh Gia Lai

 Tháng 05 năm 2020: Thành lập Công ty TNHH MTV Giao nhận Vận chuyển quốc tếTrường Hải (THILOGI) để sở hữu 3 công ty hoạt động trong lĩnh vực logistics, bao gồm: Công ty Cảng;Công ty Vận Tải Biển và Công ty Vận Tải Đường bộ

 Tháng 12 năm 2020: Thành lập THACO AUTO và chuyển các công ty, đơn vị đơn vịtrong lĩnh vực sản xuất - kinh doanh (phân phối & bán lẻ) ô tô vào THACO AUTO

 Năm 2021: Thực hiện kế hoạch tái cấu trúc công ty thành tập đoàn công nghiệp đangành với các ngành nghề mang tính bổ trợ cho nhau và có tính tích hợp cao, phát triển bền vững theo xu thế

số hóa và bối cảnh hội nhập khu vực và thế giới

 Tháng 05 năm 2021: Thành lập Công ty Cổ phần Thương mại và dịch vụ Quốc tếTHISO, đồng thời THISO thành lập Công ty TNHH THISO Retail để kinh doanh siêu thị/đại siêu thị thôngqua việc mua lại cơ sổ bán lẻ và ký hợp đồng nhượng quyền với E-MART Inc (Hàn Quốc)

 Tháng 11 năm 2021: Thành lập Tổng Công ty Cơ khí & CNHT (THACO Industries)

 Năm 2022: Năm thứ 2 thực hiện chiến lược “THACO là Tập đoàn công nghiệp đangành bao gồm: Ô tô, Nông nghiệp, Cơ khí & Công nghiệp hỗ trợ, logistics, Đầu tư

- Xây dựng và Thương mại - Dịch vụ có tính bổ trợ và tích hợp cao theo xu thế hội nhập quốc

tế và số hóa” và sứ mệnh: “Mang lại giá trị cho khách hàng, xã hội và đóng góp quan trọng vào sự phát triểncủa nền kinh tế đát nước

- THACO là thương hiệu Việt mang lại niềm tự hào cho đất nước.

- Mang lại giá trị cho khách hàng, cho xã hội và cho nền kinh tế Việt Nam

- Tạo môi trường làm việc đặc thù và ưu việt để nhân sự phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu hội nhập và đóng góp xây dựng nguồn nhân lực cho đất nước

1.1.4 Mô hình kinh doanh của công ty

Hình 1.1 Mô hình kinh doanh của công ty.

1.1.5 Văn hóa của công ty

Với mục tiêu trở thành Tập đoàn công nghiệp đa ngành, mang lại giá trị chokhách hàng, xã hội và có đóng góp quan trọng vào sự phát triển của nền kinh tế ViệtNam, THACO không ngừng đầu tư phát triển sức mạnh nội lực, đổi mới tư duy vàhành động, nâng chất, nâng tầm của đội ngũ nhân sự Để làm được những điều này,một trong những yếu tố quan trọng để điều hành, quản trị công ty phải kể đến chính làvăn hóa THACO

Luôn quan niệm CBNV là nguồn lực quan trọng tạo nên sự thành công và phát

chuyên môn trong môi trường kỷ luật, đóng góp vào sự phát triển của công ty, qua đótrở thành người hữu ích của xã hội, đất nước.

Với những đặc thù của lĩnh vực sản xuất công nghiệp, đòi hỏi chất lượng và tầmnhìn về sự phát triển bền vững, THACO lấy kỷ luật làm nền tảng, định hướng để xâydựng văn hóa Theo đó, công ty đề cao và tập trung nâng cao ý thức kỷ luật, hànhđộng kỷ luật, con người kỷ luật trong đội ngũ nhân sự THACO Để phát triển nguồnnhân lực, nâng cao ý thức tác phong công nghiệp, THACO đề ra các chuẩn mực ứng

xử thể hiện đặc trưng văn hóa là: Tôn trọng Trung thực Trách nhiệm Tận Tâm

Bên cạnh tính kỷ luật, văn hóa THACO còn đề cao tính nhân văn “đóng góp,

cống hiến cho xã hội” thông qua sản phẩm và dịch vụ, luôn thể hiện “trách nhiệm với

xã hội” Trong những năm qua, “Tiêu chí 8 chữ T” đóng vai trò cốt lõi trong Văn hóaTHACO mà mỗi CBNV hướng đến, góp phần tạo nên hình ảnh thương hiệu củaTHACO, tiêu biểu cho nền công nghiệp của đất nước

Đồng thời, công ty tạo môi trường làm việc đặc thù và ưu việt để nhân sự pháttriển toàn diện đáp ứng yêu cầu hội nhập, đóng góp vào quá trình phát triển kinh tế,văn hóa, xã hội của quốc gia Văn hóa THACO thể hiện tính đại diện của một doanhnghiệp không chỉ ở sản phẩm hay thương hiệu, mà còn thể hiện ở mỗi nhân sự thôngqua cách ứng xử của mình trong công việc và đời sống hàng ngày, với phương châm

“mỗi nhân sự là một đại sứ thương hiệu”

1.2 Giới thiệu về Khu Phức hợp Chu Lai - Trường

Hải Sơ lược về Khu phức hợp

Trải qua quá trình đầu tư phát triển, đến nay, THACO Chu Lai có tổng diện tíchhơn 1.200 ha với 36 công ty, đơn vị gồm: các nhà máy sản xuất lắp ráp ô tô, các nhàmáy sản xuất linh kiện phụ tùng, tổ hợp cơ khí; hệ thống cảng biển và các đơn vị giaonhận - vận chuyển; các đơn vị, đầu tư - xây dựng; trường cao đẳng nghề và các đơn vị

hỗ trợ,… với tổng vốn đầu tư trên 80.500 tỷ đồng Hiện nay, THACO Chu Lai đã cótên trên bản đồ sản xuất lắp ráp ô tô của các thương hiệu nổi tiếng thế giới, với tỷ lệnội địa hóa cao nhất ở Việt Nam hiện nay (từ 16 đến 50%) và được xem là cứ điểmsản xuất lắp ráp ô tô, linh kiện phụ tùng có quy mô lớn nhất cả nước và thuộc nhómđầu ASEAN

Theo chiến lược kinh doanh của THACO và THACO Chu Lai từ sau năm 2018,

mô hình kinh doanh của THACO Chu Lai gồm 5 lĩnh vực sản xuất kinh doanh, trongđó: Ô tô & Cơ khí đóng vai trò chủ lực, 2 lĩnh vực chính là Nông lâm nghiệp và Đầu

tư xây dựng, 2 lĩnh vực hỗ trợ là Logistics và Thương mại - Dịch vụ THACO Chu Laiđược xem như một hệ sinh thái đa ngành với các ngành nghề bổ trợ cho nhau mangtính tích hợp để tạo ra giá trị cộng hưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh

THACO Chu Lai được quy hoạch thành 4 phân khu: Khu công nghiệp cơ khí &

ô tô, Khu công nghiệp nông - lâm nghiệp, Khu cảng & hậu cần cảng và Khu đô thị Chu Lai

Hình 1.2 Khu phức hợp Chu Lai - Trường

- 07 nhà máy sản xuất lắp ráp ô tô, gồm: nhà máy Thaco Kia; nhà máy Thaco Mazda;nhà máy xe Du lịch cao cấp Thaco; nhà máy xe du lịch, xe bus chuyên dụng; nhà máy Tải Thaco ; nhà máyBus Thaco; nhà máy SMRM và Thiết bị chuyên dụng hạng nặng Tại đây, THACO sản xuất, lắp ráp đầy đủcác chủng loại: xe tải, xe bus, xe du lịch, xe chuyên dụng và đầy đủ phân khúc từ trung cấp đến cao cấp theochuỗi giá trị khép kín, với doanh số luôn dẫn đầu thị trường Việt Nam (Trong đó, xe du lịch có các thươnghiệu: Kia, Mazda, Peugeot; xe bus có Thaco Bus, Mini-bus, Bus chuyên dụng; xe tải có Mitsubishi Fuso,Kia tải, Foton/Forland).

- 11 nhà máy linh kiện phụ tùng, gồm: nhà máy Kính ô tô, nhà máy Ghế ô tô, nhà máyPhụ tùng điện ô tô, nhà máy Linh kiện nhựa, nhà máy Linh kiện nội thất ô tô, nhà máy Linh kiện composite,nhà máy sản xuất Nhíp ô tô, nhà máy sản xuất Linh kiện thân vỏ ô tô, nhà máy sản xuất Máy lạnh ô tô dànhcho dòng xe du lịch, nhà máy sản xuất Máy lạnh dành cho ô tô tải và bus, nhà máy Hóa chất

- 09 nhà máy, công ty thuộc Khối Cơ khí, gồm: nhà máy sản xuất khuôn, nhà máy Giacông thép, nhà máy Tổ hợp Cơ khí, công ty Cơ khí xây dựng, công ty Cơ khí và Giải pháp nông - lâmnghiệp, công ty Cơ điện, công ty Đóng gói, công ty sản xuất Máy nông nghiệp, công ty Thiết bị côngnghiệp

- Ngoài ra còn có các đơn vị hỗ trợ, gồm: Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D Center), Trường cao đẳng Thaco

1.2.2 Khu vực cảng và hậu cần cảng:

Có diện tích 140 ha, là nơi cung ứng chuỗi dịch vụ logistics trọn gói từ vận tảiđường bộ, vận tải biển, dịch vụ cảng, kho bãi để phục vụ vận chuyển hàng hóa choTHACO và các doanh nghiệp tại Khu Kinh tế mở Chu Lai, khu vực miền Trung, trong

đó có vận chuyển nông nghiệp Tại đây có 3 đơn vị: Công ty cảng Chu Lai, Công tyVận tải biển, Công ty vận tải đường bộ Cảng Chu Lai có công suất 3 triệu tấn/năm; độdài cầu cảng là 471m, có khả năng tiếp nhận cùng lúc 3 tàu có trọng tải đến 20.000tấn Bên cạnh các tuyến vận chuyển nội địa, Cảng còn khai thác các tuyến vận chuyểnquốc tế đến Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và ngược lại Để nâng cao năng lựcgiao nhận - vận chuyển, Cảng Chu Lai đã đầu tư xây dựng bến cảng nước sâu có khả

năng tiếp nhận tàu 50.000 tấn với chiều dài bến cảng mở rộng là 790m, trong đó giaiđoạn 1 (từ nay đến 2020) là 335m.

1.2.3 KCN Nông lâm nghiệp:

Có diện tích 451 ha, bao gồm các phân khu: Trung tâm nghiên cứu, Nôngtrường thực nghiệm, Khu chăn nuôi thực nghiệm và Cụm các nhà máy nông - lâmnghiệp Đây là khu công nghiệp chuyên về cây ăn trái và lâm nghiệp với chuỗi giá trịxuyên suốt từ nghiên cứu phát triển giống cây trồng, công nghệ và kỹ thuật canh tác,thu hoạch, chế biến và phân phối Tại đây, THACO Chu Lai sẽ đầu tư xây dựng nhàmáy chế biến trái cây quy mô 500.000 tấn/năm, có công suất 100.000 tấn/năm với sảnphẩm chủ lực là chuối và thơm

1.2.4 Khu đô thị Chu Lai:

Có diện tích là 241.3 ha và Khu nhà ở công nhân, tái định cư có diện tích 40.7

ha, đáp ứng nhu cầu về chỗ ở cho đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, cán bộ công nhân củaTHACO Chu Lai và các doanh nghiệp trong Khu kinh tế mở Chu Lai

Thực hiện chiến lược phát triển trong giai đoạn mới, THACO Chu Lai đang tậptrung đẩy mạnh công tác nghiên cứu & phát triển sản phẩm, đầu tư công nghệ phùhợp, chú trọng tính hiệu quả; đồng thời tối ưu hóa quản trị hoạt động và sự bổ trợ lẫnnhau để tạo ra nền tảng sản xuất kinh doanh mang tính tích hợp cao nhất, hướng tớimục tiêu trở thành Hệ sinh thái đa ngành của THACO tại Chu Lai

1.2.5 Trung tâm R&D ô tô:

Để làm chủ công nghệ, thiết kế và nâng cao năng lực sản xuất, trong nhữngnăm qua, THACO đặc biệt chú trọng đầu tư cho hoạt động R&D Hiện nay, tại KCNTHACO Chu Lai đã hình thành các trung tâm R&D tại các nhà máy: Bus Thaco, TảiThaco, Tổ hợp sản xuất và gia công Cơ khí; phòng R&D tại các nhà máy sản xuất linh

Các trung tâm đã đâu tư các phần mềm thiết kế hiện đại để nâng cao năng lựcnghiên cứu và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm như bô phân mêm thiêt kê tôngthê Catia V6, phân mêm mô phong khi đông hoc HyperWorks, phần mềm Teamcenter,

NX, phần mềm thiết kế 3D Inventor, phần mềm mô phỏng dòng chảy nhựa Moldflow,

bộ phần mềm AutoCAD…; đồng thời đầu tư hệ thống máy móc, trang thiêt bi tiên tiếnnhư: Máy scan 3D, máy in mẫu 3D, thiết bị đo độ rung, độ ồn, thiết bị thử nghiệm lãohóa thời tiết, cầu nâng cân bằng (Nhà máy Bus Thaco); máy đo gia tốc phanh, đo tốc

độ, lưu lượng gió và nhiệt độ, súng bắn nhiệt độ, thiết bị đo lực căng dây đai, camerahồng ngoại (Nhà máy Tải Thaco); máy thử tải, thử bền mỏi, thiết bị kiểm tra nhiệt độphôi thép trong lò nung, kiểm tra ứng suất làm việc của bộ nhíp (Nhà máy Nhíp)…

Tổng số nhân sự R&D tại KCN THACO Chu Lai là hơn 370 người, gồm cácchuyên gia giỏi được tuyển dụng từ Hàn Quốc, Nhật Bản và kỹ sư được đào tạo bàibản, có kiến thức chuyên sâu trong lĩnh vực thiết kế sản phẩm (từ thiết kế 3D, môphỏng tính bền, phân tích chọn nguyên liệu đến sản xuất thử để đánh giá và áp dụngvào sản xuất hàng loạt) và kinh nghiệm làm việc tại các tập đoàn Kia Motors (HànQuốc), Mazda (Nhật Bản), Peugeot (Pháp), Daewon, Yura, Jiwootech, Wooshin (HànQuốc)… Hàng năm, chuyên gia các hãng Altair, Dassault Systemes, Siemens… cũng

tổ chức các khóa đào tạo và hội nghị khoa học để huấn luyện cho đội ngũ kỹ sư R&D

Từ việc chuyển giao công nghệ sản xuất và thiết kế của đối tác, đội ngũ nhân

sự R&D của THACO đã học hỏi và tích lũy công nghệ riêng, từ đó làm chủ thiết kế,quy trình, công nghệ sản xuất và phát triển sản phẩm Điển hình như trung tâm R&Dnhà máy Bus Thaco đã nghiên cứu thiết kế và cho ra đời dòng sản phẩm xe bus thươnghiệu Việt Nam có kiểu dáng, nhận diện hoàn toàn mới, tỷ lệ nội địa hóa đạt trên 60%,được đăng ký sở hữu trí tuệ - kiểu dáng công nghiệp tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam

Đặc biệt, trung tâm có thể thiết kế các sản phẩm theo theo yêu cầu riêng biệt của từngkhách hàng

Trên nền tảng về công nghệ, thiết bị, năng lực nghiên cứu, thiết kế, thời giantới, THACO sẽ đẩy mạnh hoạt động R&D tại từng nhà máy, ứng dụng hiệu quả các

cường đào tạo nâng cao kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ kỹ sư, tuyển dụng chuyên gianhiều kinh nghiệm để đào tạo kỹ sư trẻ, phát triển nguồn nhân lực R&D.

CHƯƠNG 2: TÌM HIỂU KẾT CẤU HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA XE

BUS TB120S 2.1 Tổng thể xe Bus TB120S:

2.1.1 Giới thiệu về xe Bus TB120S:

Dòng Xe Bus TB120S là dòng xe khách 47 chỗ của Thaco Bus Trường Hảiđược đưa vào sản xuất từ năm 2017

Để đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách, hàng hóa giữa các tỉnh thành,trong nước Thaco đã nghiên cứu phát triển sản phẩm Xe Bus TB120S có công năngphù hợp hơn cho khách hàng: tổng tải trọng 17 tấn, tải trọng 3,3 tấn

a) Ngoại thất:

Hình 2.1.1 Thaco BulueSky 120S

b) Không gian khoang lái:

Hình 2.2.2 Khoang lái cho tài xế

Khoang lái rộng rãi, thiết kế khoa học, ghế lái được nhập khẩu từ Hàn Quốc, điều chỉnh 8 hướng và cân bằng hơi tự động mang lại cảm giác thoải mái khi vận hành

Cần số, bảng điều khiển được thiết kế khoa học, thuận tiện khi thao tác

sử dụng

Đồng hồ táp lô được thiết kế khoa học, hiển thị thông tin đầy đủ

c) Không gian khoang hành khách:

Hình 2.2.3 Ghế hành khách kiểu Deluxe

Không gian khoang hành khách rộng rãi, thiết kế sang trọng Ghế ngồi hành khách cao cấp thiết kế theo tiêu chuẩn châu Âu

2.1.2 Thông số kỹ thuật của xe:

Bảng 1.1 Bảng thông số kỹ thuật xe Bus Thaco TB120S.

Hệ thống lái Trục vít ê cu bi, trợ lực thủy lực

Hệ thống treo Phụ thuộc, bầu hơi, giảm chấn thủy lực

Mục tiêu việc điều hòa không khí:

Điều hòa không khí điều khiển nhiệt độ trong xe Nó hoạt động như một máy hút

ẩm có chức năng điều khiển nhiệt độ lên xuống Điều hòa không khí cũng giúp loại bỏcác chất cản trở tầm nhìn như sương mù, băng đọng trên mặt trong của kính xe

- Điều hòa không khí là bộ phận để:

+ Điều khiển nhiệt độ và thay đổi độ ẩm trong xe

+ Điều khiển dòng không khí trong xe

3.1 Điều khiển nhiệt độ.

3.1.1 Bộ sưởi ấm.

Người ta dùng một két sưởi ấm như một bộ trao đổi nhiệt để làm nóng không khí

Két sưởi lấy nước làm mát của động cơ đã được hâm nóng bởi động cơ và dùng nhiệt

độ này để làm nóng không khí nhờ một quạt thổi vào xe, vì vậy nhiệt độ của két sưởi

là thấp cho đến khi nước làm mát nóng lên Do đó ngay sau khi động cơ khởi động kétsưởi không làm việc như là một bộ sưởi ấm

Hình 3.1.1 Nguyên lí hoạt động của bộ sưởi

ấm 3.1.2 Hệ thống làm mát không khí.

Giàn lạnh làm việc như là một bộ trao đổi nhiệt để làm mát không khí trước khiđưa vào trong xe Khi bật công tắc điều hòa không khí, máy nén bắt đầu làm việc đẩymôi chất lạnh (ga điều hòa) tới giàn lạnh Giàn lạnh được làm mát nhờ chất làm lạnh

và sau đó nó làm mát không khí được thổi vào trong xe từ quạt gió Việc làm nóngkhông khí phụ thuộc vào nhiệt độ của nước làm mát động cơ nhưng việc làm mátkhông khí hoàn toàn độc lập với nhiệt độ nước làm mát động cơ

Hình 3.1.2 Nguyên lí hoạt động của hệ thống làm mát không

khí 3.1.3 Máy hút ẩm.

Lượng hơi nước trong không khí tăng lên khi nhiệt độ không khí cao hơn và giảmxuống khi nhiệt độ không khí giảm xuống Khi đi qua giàn lạnh, không khí được làmmát Hơi nước trong không khí ngưng tụ lại và bám vào các cánh tản nhiệt của giànlạnh Kết quả là độ ẩm trong xe bị giảm xuống Nước dính vào các cánh tản nhiệt đọnglại thành sương và được chứa trong khay xả nước Cuối cùng, nước này được tháo rakhỏi khay của xe bằng một vòi nhỏ

Hình 3.1.3 Nguyên lí hút ẩm

3.1.4 Điều khiển nhiệt độ.

Điều hòa không khí trong ô tô điều khiển nhiệt độ bằng cách sử dụng cả két sưởi

và giàn lạnh, và bằng cách điều chỉnh vị trí cánh hòa trộn không khí cũng như vannước Cánh hòa trộn không khí và van nước phối hợp để chọn ra nhiệt độ thích hợp từcác núm chọn nhiệt độ trên bảng điều khiển

Hình 3.1.4 Điều khiển nhiệt độ mát

Hình 3.1.5 Điều khiển nhiệt độ bình thường

Hình 3.1.6 Điều khiển chế độ nóng.

3.1.5 Điều khiển dòng không khí trong xe.

a Thông gió tự nhiên.

Việc lấy không khí bên ngoài đưa vào trong xe nhờ sự chênh áp được tạo ra do sựchuyển động của xe được gọi là sự thông gió tự nhiên Sự phân bổ áp suất không khítrên bề mặt của xe khi nó chuyển động được chỉ ra trên hình vẽ, một số nơi có áp suấtdương, còn có một số nơi có áp suất âm Như vậy cửa hút được bố trí ở những nơi có

áp suất dương (+) và cửa xả được bố trí ở những nơi có áp suất (-)

Hình 3.1.7 Thông gió tự nhiên

b Thông gió cưỡng bức.

Trong các hệ thống thông gió cưỡng bức, người ta sử dụng quạt điện hút khôngkhí đưa vào trong xe Các cửa hút và cửa xả không khí được đặt ở cùng vị trí như hệthống thông gió tự nhiên Thông thường hệ thống thông gió này được dùng chung với

hệ thống thông khí khác (hệ thống điều hòa không khí và bộ sưởi ấm)

Hình 3.1.8 Thông gió cưỡng bức

c Nguyên lý hoạt động:

Bộ lọc không khí dùng một mô tơ quạt để lấy không khí ở trong xe và làm sạchkhông khí đồng thời khử mùi nhờ than hoạt tính trong bộ lọc Ngoài ra một số xe cótrang bị cảm biến khói để xác định khói thuốc và tự động khởi động mô tơ quạt gió ở

vị trí “HI”

Hình 3.1.10 Bảng điều khiển

3.2 Khái quát hệ thống điều hòa không khí trên ô tô.

Thiết bị lạnh nói chung và thiết bị lạnh ô tô nói riêng là bao gồm những thiết bịnhằm thực hiện một chu trình lấy nhiệt từ môi trường cần làm lạnh và thải nhiệt ra môitrường bên ngoài Thiết bị lạnh ô tô bao gồm: Máy nén, thiết bị ngưng tụ, bình lọc/hút

ẩm, thiết bị giãn nở, thiết bị bay hơi và một số thiết bị khác nhằm đảm bảo cho hệthống lạnh hoạt động hiệu quả nhất

a Công dụng.

- Lọc sạch, tinh khiết khối không khí trước khi đưa vào cabin ôtô

- Rút sạch chất ẩm ướt trong không khí này

- Làm mát lạnh không khí và duy trì độ mát ở nhiệt độ thích hợp

- Giúp cho người ngồi trong xe và người lái xe cảm thấy thoải mái, mát dịu khi chạy xe trên đường trong khi thời tiết nóng bức

b Yêu cầu.

- Không khí trong cabin phải lạnh

- Không khí lạnh phải được lan truyền khắp cabin

- Không khí lạnh khô (không có độ ẩm)

3.2.1 Phân theo vị trí lắp đặt.

- Kiểu phía trước:

Giàn lạnh của kiểu phía trước được gắn sau bảng đồng hồ và được nối với giànsưởi Quạt giàn lạnh được dẫn động bằng mô tơ quạt Gió từ bên ngoài hoặc không khítuần hoàn bên trong được cuốn vào Không khí đã làm lạnh (hoặc sấy) được đưa vàobên trong

Hình 3.2.2 Kiểu điều hòa phía trước

Ở kiểu này cụm điều hòa không khí đặt ở cốp sau xe Cửa ra và cửa vào của khí lạnhđược đặt ở lưng ghế sau Do cụm điều hòa gắn ở cốp sau nơi có khoảng trống lớn nên điều hòa kiểu này có

ưu điểm của một bộ điều hòa với công suất giàn lạnh lớn và có công suất làm lạnh dự trữ

Hình 3.2.3 Kiểu điều hòa phía sau

- Kiểu kép:

Kiểu kép là kiểu kết hợp giữa kiểu phía trước với giàn lạnh phía sau được đặttrong khoang hành lý Cấu trúc này không cho không khí thổi ra từ phía trước hoặc từphía sau Kiểu kép cho năng suất lạnh cao hơn và nhiệt độ đồng đều ở mọi nơi trongxe

Hình 3.2.4 Kiểu điều hòa kép

- Kiểu kép treo trần:

Kiểu này được sử dụng trong xe khách Phía trước bên trong xe được bố trí hệthống điều hòa kiểu phía trước kết hợp với giàn lạnh treo trần phía sau Kiểu kép treotrần cho năng suất lạnh cao và nhiệt độ phân bố đều

Hình 3.2.5 Kiểu điều hòa kép treo trần

3.2.2 Phân loại theo phương pháp điều khiển.

- Kiểu bằng tay:

Kiểu này cho phép điều khiển nhiệt độ bằng tay các công tắc và nhiệt độ đầu rabằng cần gạt Ngoài ra còn có cần gạt hoặc công tắc điều khiển tốc độ quạt, điều khiểnlượng gió, hướng gió

- Kiểu tự động:

Điều hòa tự động điều khiển nhiệt độ mong muốn, bằng cách trang bị bộ điềukhiển điều hòa và ECU động cơ Điều hòa tự động điều khiển nhiệt độ không khí ra và

3.3 Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống điều hòa ô tô.

3.3.1 Cấu tạo chung của hệ thống.

Thiết bị lạnh nói chung và thiết bị lạnh ô tô nói riêng bao gồm các bộ phận vàthiết bị nhằm thực hiện một chu trình lấy nhiệt từ môi trường cần làm lạnh và thảinhiệt ra môi trường bên ngoài Thiết bị lạnh ô tô bao gồm các bộ phận: Máy nén, thiết

bị ngưng tụ (giàn nóng), bình lọc và tách ẩm, thiết bị giãn nở (van tiết lưu), thiết bị bayhơi (giàn lạnh), và một số thiết bị khác nhằm đảm bảo cho hệ thống hoạt động có hiệuquả nhất Hình vẽ dưới đây giới thiệu các bộ phận trong hệ thống điều hòa không khí ôtô

Hình 3.3.1 Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống điều hòa trên oto

A Máy nén (lốc lạnh)

B Bộ ngưng tụ (Giàn nóng)

C Bộ lọc hay bình hút ẩm

D Công tắc áp suất cao

E Van xả phía cao áp

F Van tiết lưu (van giãn nở)

G Bộ bốc hơi (giàn lạnh)

H Van xả phía thấp áp

I Bộ tiêu âm

2 Sự ngưng tụ 4 Sự bốc hơi

3.3.2 Nguyên lý hoạt động chung của hệ thống điều hòa ô tô.

Hệ thống điện lạnh ô tô hoạt động theo các bước cơ bản sau đây:

+ Môi chất lạnh được bơm đi từ máy nén (A) dưới áp suất cao và nhiệt độ bốc hơi cao

đến bộ ngưng tụ (B) hay giàn nóng ở thể hơi

+ Tại bộ ngưng tụ (B) nhiệt độ của môi chất rất cao, quạt gió thổi mát giàn nóng, môi

chất ở thể hơi được giải nhiệt, ngưng tụ thành thể lỏng dưới áp suất cao nhiệt độ thấp

Bảng 3.1 Trạng thái môi chất trước và sau khi qua giàn nóng:

+ Môi chất lạnh dạng thể lỏng tiếp tục lưu thông đến bình lọc hay bộ hút ẩm (C), tại đây

môi chất lạnh được làm tinh khiết hơn nhờ được hút hết hơi ẩm và tạp chất

+ Van giãn nở hay van tiết lưu (F) điều tiết lưu lượng của môi chất lỏng chảy vào bộ bốc

hơi (Giàn lạnh) (G), làm hạ thấp áp suất của môi chất lạnh Do giảm áp nên môi chất từ thể lỏng biến thành

Bảng 3.2 Trạng thái mối chất trước và sau van tiết lưu

Trước khi qua van tiết lưu Xấp xỉ 600C Xấp xỉ 1.7MPa LỏngSau khi qua van tiết lưu Xấp xỉ 00C Xấp xỉ 0.2MPa Hơi sương

+ Trong quá trình bốc hơi, môi chất lạnh hấp thụ nhiệt trong cabin ô tô, có nghĩa là làm

mát khối không khí trong cabin Không khí lấy từ bên ngoài vào đi qua giàn lạnh (Bộ bốc hơi) Tại đây

không khí bị dàn lạnh lấy đi nhiều năng lượng thông qua các lá tản nhiệt, do đó nhiệt độ của không khí sẽ bị

giảm xuống rất nhanh đồng thời hơi ẩm trong không khí cũng bị ngưng tụ lại và đưa ra ngoài Tại giàn lạnh

khi môi chất ở thể lỏng có nhiệt độ, áp suất cao sẽ trở thành môi chất ở thể hơi có nhiệt độ, áp suất thấp

Bảng 3.3 Trạng thái môi chất trước và sau khi qua giàn lạnh

Trước khi qua giàn lạnh Xấp xỉ 00C Xấp xỉ 0.2Mpa Hơi sươngSau khi qua giàn lạnh 30C đến 40C Xấp xỉ 0.2Mpa

+ Khi quá trình này xảy ra môi chất cần một năng lượng rất nhiều, do vậy nó sẽ lấy năng

lượng từ không khí xung quanh giàn lạnh (năng lượng không mất đi mà chuyển từ dạng này sang dạng

khác) Không khí mất năng lượng nên nhiệt độ bị giảm xuống, tạo nên không khí lạnh Môi chất lạnh ở thể

hơi, dưới nhiệt độ cao và áp suất thấp được hồi về máy nén

Bảng 3.4 Trạng thái môi chất trước và sau khi qua máy nén

Nhiệt độ Áp suất Trạng thái

26

Trước khi qua máy nén 30C đến 40C Xấp xỉ 0.2MPaSau khi qua máy nén Xấp xỉ 800C Xấp xỉ 1.7 MPa

3.3.3 Vị trí lắp đặt của hệ thống điều hòa trên ô tô.

Đối với xe du lịch diện tích trong xe nhỏ vì vậy hệ thống điều hòa được lắp ởphía trước (táp lô) hoặc phía sau (cốp xe) là đảm bảo được việc cung cấp khí mát vàotrong xe khi cần thiết

Đối với xe khách diện tích trong xe lớn nếu lắp hệ thống điều hòa giống xe conthì sẽ không đảm bảo làm mát toàn bộ xe hay quá trình làm mát sẽ kém đi nhiều Vìvậy xe khách được lắp hệ thống điều hòa trên trần xe để đảm bảo làm mát toàn bộ xetạo ra cảm giác thoải mái cho hành khách trên xe

Hình 3.2.7 Sơ đồ bố trí các bộ phận của hệ thống điều hòa xe du lịch.

Hình 3.3.2 Sơ đồ bố trí các bộ phận của hệ thống điều hòa xe khách.

3.4 Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính trong hệ thống điều hòa ô tô.

3.4.1 Máy nén.

a Chức năng.

Máy nén trong hệ thống điều hòa không khí là loại máy nén đặc biệt dùng trong

kỹ thuật lạnh, hoạt động như một cái bơm để hút môi chất ở áp suất thấp nhiệt độ thấpsinh ra ở giàn bay hơi rồi nén lên áp suất cao (100psi; 7÷17.5 kg/cm 2) và nhiệt độ cao

để đẩy vào giàn ngưng tụ, đảm bảo sự tuần hoàn của môi chất lạnh một cách hợp lý vàtang mức độ trao đổi nhiệt của môi chất lạnh trong hệ thống Máy nén là bộ phận quantrọng nhất trong hệ thống lạnh, công suất, chất lượng, tuổi thọ và độ tin cậy của hệthống lạnh chủ yếu đều do máy nén quyết định Trong quá trình làm việc tỉ số nén vàokhoảng 5÷8,1 Tỉ số này phụ thuộc vào nhiệt độ không khí môi trường xung quanh vàloại môi chất lạnh Có thể so sánh máy nén lạnh có tầm quan trọng giống như trái timcủa cơ thể sống Sau khi được chuyển về trạng thái khí có nhiệt độ và áp suất thấp môichất được nén và chuyển thành trạng thái khí ở nhiệt độ cao và áp suất cao Sau đó nóđược chuyển tới giàn nóng

+ Bước 2: Sự nén của môi chất: Khi piston từ điểm chết dưới lên điểm chết trên, van hútđóng van xả mở ra với tiết diện nhỏ hơn nên áp suất của môi chất ra sẽ cao hơn khi được hút vào Quá trìnhkết thúc khi piston nên đến điểm chết trên.

+ Bước 3: Khi piston nên đến điểm chết trên thì quá trình được lặp lại như trên

d Phân loại.

Nhiều loại máy nén được sử dụng trong hệ thống điện lạnh ô tô, mỗi loại máy

hết các máy nén sử dụng loại hai piston và một trục khuỷu, piston chuyển động tịnhtiến trong xy lanh, loại này hiện nay không còn sử dụng nữa Hiện nay loại đang sửdụng rộng rãi nhất là loại máy nén piston dọc trục và máy nén quay dùng cánh trượt.

+ Máy nén kiểu đĩa chéo:

a Cấu tạo:

Một cặp pitong được đặt trong đĩa chéo cách nhau 1 khoảng 72 0 cho máy nén 10xylanh hay 120 0 cho máy nén 6 xylanh Khi một phía của piston ở hành trình nén thìpiston ở phía kia ở hành trình hút

Hình 3.4.2 Cấu tạo máy nén đĩa chéo.

b Nguyên lý hoạt động:

Khi trục máy nén quay sẽ làm đĩa cam quay, piston di chuyển về bên trái hay bênphải Kết quả là môi chất làm lạnh bị nén lại, khi piston di chuyển về phía bên phải do sựchênh lệch về áp suất giữa bên trong xylanh và đường ống áp suất thấp, van hút bên trái sẽ

mở ra, môi chất làm lạnh điền đầy trong xylanh Khi piston di chuyển về phía bên trái,van nạp sẽ đóng lại môi chất sẽ bị nén Khi áp suất nén tăng lên áp suất của môi chất bêntrong xylanh sẽ làm mở van xả Khi van xả mở môi chất bị nén sẽ đẩy ra đường ống ápsuất cao Van nạp và van xả là van một chiều để tránh môi chất đi ngược lại Nếu vì một

lý do nào đó, áp suất ở phần cao áp của hệ thống lạnh quá cao, van an

toàn được lắp trong máy nén sẽ xả một phần môi chất ra ngoài Điều này giúp bảo vệcác bộ phận của hệ thống điều hòa.

Hình 3.4.3 Nguyên lý hoạt động máy nén đĩa chéo + Máy nén kiểu trục khuỷu piston a Cấu tạo:

Máy nén kiểu piston (crank-type compressor): loại này thường được thiết

kế nhiều piston (thường từ 3-5 piston) theo kiểu thẳng hàng hoặc chữ V (in line

or V type) Trong quá trình hoạt động mỗi piston thực hiện một thì hút và một thì nén

Trong thì hút, máy nén hút môi chất lạnh ở phần thấp áp từ giàn lạnh vào máy nén quavan hút

Hình 3.4.4 Cấu tạo máy nén trục khuỷu piston b Nguyên lý hoạt động:

Quá trình nén, piston di chuyển lên trên nén môi chất lạnh với áp suất và nhiệt độcao, van hút đóng lại, van xả mở ra môi chất được nén đến giàn nóng Van xả là điểmxuất phát của phần cao áp của hệ thống Các van thường làm bằng thép là lò xo mỏng,

dễ biến dạng hoặc gãy nếu quá trình nạp môi chất lạnh sai kỹ thuật

Hình 3.4.5 Nguyên lý hoạt động máy nén trục khuỷu piston.

+ Máy nén kiểu cánh trượt: