Tiểu luận: Kỹ năng đánh giá điều kiện khởi kiện vụ án hành chính về xử vi phạm hành chính pdf

Khái niệm Khởi kiện vụ án hành chính là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ công chức nhà nước đủ điều kiện theo quy định của pháp luật thực hiện quyền yêu cầu Tòa Án giải quyết

Kỹ năng đánh giá điều kiện khởi kiện vụ án hành chính về xử phạt vi phạm hành chính

Tiểu luận

Kỹ năng đánh giá điều kiện khởi kiện vụ án hành chính về xử

vi phạm hành chính

I LỜI NÓI ĐẦU

Trước bối cảnh của nền kinh tế và xã hội phát triển nhanh chóng, nhất là khi Việt Nam gia nhập WTO đã tạo nên một bức tranh đổi mới nhanh chóng, trình độ pháp luật của người dân được nâng cao một cách rõ ràng Để thu hút thêm nữa nguồn đầu tư của nước ngoài, chính phủ Việt Nam đã không ngừng cải cách bộ máy hành chính, xây dựng một nhà nước pháp quyền với tinh thần thượng tôn pháp luật Vì vậy việc các cơ quan nhà nước, các đơn vị cá nhân có thẩm quyền ngày càng phải nâng cao kiến thức pháp luật, không thể tùy tiện ban hành các văn bản hay các quyết định xử phạt trái pháp luật

Hiện nay trình độ nhận thức của người dân về pháp luật đã được nâng cao, họ không dễ dàng chấp nhận các quyết định xử phạt không đúng thẩm quyền và trái luật định,

họ sẵn sang khiếu nại khiếu kiện đến các cơ quan có thẩm quyền nếu như cảm thấy quyền

và lợi ích mình bị xâm phạm Và người mà họ tin tưởng tìm đến để mong muốn bảo về cho quyền và lợi ích hợp pháp của mình là đội ngũ luật sư

Thực chất của việc khiếu kiện hành chính là sự phản ứng của công dân, tổ chức trước những hành vi trái pháp luật gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ Sự

“phản ứng” này, tùy vào từng giai đoạn lịch sử và sự phát triển kinh tế - xã hội mà Nhà nước có những nội dung và biện pháp điều chỉnh pháp lý khác nhau Trước đây, việc khiếu kiện hành chính chủ yếu được giải quyết bởi các cơ quan và cán bộ công chức hành chính

có thẩm quyền và theo trình tự thủ tục hành chính Hiện nay, để tăng cường chất lượng và đảm bảo tính khách quan trong việc giải quyết khiếu nại, Nhà nước ta đã giao thêm thẩm quyền cho Tòa án tham gia giải quyết khiếu kiện hành chính theo trình tự tư pháp (tố tụng hành chính)

Như vậy, so với khiếu kiện tư pháp, chỉ giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng và được thực hiện bởi các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền Còn khiếu kiện hành chính được giải quyết qua hai loại trình tự với những thiết chế khác nhau - đó là trình

tự hành chính với cơ quan, cá nhân do cán bộ, công chức có thẩm quyền giải quyết theo Luật Khiếu nại, tố cáo và trình tự tố tụng do Tòa án có thẩm quyền giải quyết Hai loại trình tự này tuy khác nhau về tính chất song chúng có mối liên hệ hữu cơ, trong đó có quy trình và hậu quả giải quyết khiếu nại theo thủ tục hành chính là điều kiện tiên quyết cho việc phát sinh khiếu kiện và giải quyết khiếu kiện theo trình tự tư pháp

Tham gia vào quá trình giải quyết khiếu kiện hành chính có nhiều chủ thể khác nhau (chủ thể tiến hành và chủ thể tham gia) trong đó có vai trò của luật sư ngày càng được đề cao

Ở vai trò của người luật sư để giúp khách hàng khởi kiện vụ án hành chính nói chung và khởi kiện vụ án hành chính về xử phạt vi phạm hành chính nói riêng, luật sư cần

có kỹ năng đánh giá điều kiện khởi kiện vụ án hành chính dựa vào các quy định của pháp luật tố tụng hành chính và các văn bản pháp luật khác có liên quan Theo PLTTGQCVAHC (1996, sửa đổi bổ sung 1998, 2006) tại Điều I quy định cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức theo thủ tục do pháp luật quy định có quyền khởi kiện vụ án hành chính do yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình

II.KHỞI KIỆN VỤ ÁN HÀNH CHÍNH:

1 Khái niệm

Khởi kiện vụ án hành chính là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ công chức nhà nước (đủ điều kiện theo quy định của pháp luật) thực hiện quyền yêu cầu Tòa Án giải quyết vụ án hành chính đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định

kỷ luật buộc thôi việc cán bộ công chức trái pháp luật nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Theo quy định của pháp luật hiện hành thì quá trình giải quyết vụ án hành chính được tiến hành theo các giai đoạn sau:

- Giai đoạn khởi kiện, khởi tố và thụ lý vụ án;

- Giai đoạn chuẩn bị xét xử;

- Xét xử sơ thẩm;

- Xét xử phúc thẩm;

- Thi hành bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật;

- Giai đoạn đặc biệt: xem xét lại bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm

2 Đặc điểm của khởi kiện vụ án hành chính

Khác với khiếu kiện vụ án dân sự, kinh tế, lao động khởi kiện vụ án hành chính có các đặc điểm riêng biệt

- Khởi kiện vụ án hành chính có mối quan hệ với khiếu nại theo thủ tục hành chính

Thực chất đây là bước khiếu nại tiếp theo của người khiếu nại nhưng theo trình tự thủ tục

tư pháp mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết là Tòa án do pháp luật tố tụng hành chính quy định

Nói cách khác, muốn khởi kiện vụ án hành chính trước đó người khởi kiện phải qua giai đoạn khiếu nại theo các trình tự thủ tục hành chính do Luật Khiếu nại, tố cáo quy định còn gọi là giai đoạn tiền tố tụng Đây là điều kiện cơ bản đầu tiên và là một trong những căn cứ bắt buộc (cần và đủ) để Tòa án thụ lý kiện vụ án hành chính

- Đối tượng và phạm vi khởi kiện vụ án hành chính do pháp luật tố tụng hành chính quy định Theo pháp luật tố tụng hành chính hiện hành thì đối tượng khởi kiện vụ án hành

chính gồm quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc cán bộ, công chức (Điều 11 PLTTGQCVAHC) Đây cũng là đối tượng xét xử hành chính của TAND Các quyết định hay hành vi bị khởi kiện là do các cơ quan nhà nước hoặc cán

bộ, công chức trong các cơ quan đó ban hành hay thực hiện mà người khởi kiện cho rằng xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình

Đặc điểm trên đây cho phép xác định một loạt nội dung và vấn đề quan trọng tạo nên sự khác biệt giữa vụ án hành chính với các vụ án phi hình sự khác nhất là tính chất và

vị trí của người bị kiện

- Khởi kiện vụ án hành chính là hành vi tố tụng thuộc quyền của người khởi kiện làm xuất hiện nghĩa vụ của Tòa án là phải xem xét và giải quyết yêu cầu của người khởi kiện

Đặc điểm này xác định trách nhiệm và phạm vi xem xét, giải quyết vụ án hành chính là phải xuất phát từ yêu cầu của người khởi kiện chứ không xem xét yêu cầu của các đương sự khác Do đó, trong quá trình giải quyết vụ án hành chính không thể có hiện tượng phản tố như các vụ án phi hình sự khác Việc xem xét yêu cầu của người khởi kiện

không chỉ xác định trách nhiệm, nghĩa vụ của Tòa án mà còn giúp định hướng hàng loạt hành vi tiến hành tố tụng quan trọng của Tòa án nhằm xem quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật buộc thôi việc cán bộ, công chức bị khởi kiện là hợp pháp hay bất hợp pháp

- Khởi kiện vụ án hành chính là hành vi tham gia tố tụng thuộc quyền của người khởi kiện nhưng là loại quyền có điều kiện Do vậy, để thực hiện việc khởi kiện, người

khởi kiện phải hội đủ các điều kiện cần và đủ theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính Nếu thiếu một trong những quyền này sẽ dẫn đến hậu quả pháp lý là làm mất quyền khởi kiện của người khởi kiện Đây cũng chính là những điều kiện cần thiết để Tòa án thụ

lý vụ án hành chính

- Khởi kiện vụ án hành chính còn là biện pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực

và chất lượng quản lý hành chính nhà nước

Trong quá trình quản lý hành chính, các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hành vi quản lý thông qua việc ban hành các quyết định hay thực hiện các hành vi hành chính Trong số các quyết định hay hành vi đó có thể có những quyết định hay hành vi trái pháp luật gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức Do vậy việc công dân, tổ chức thực hiện quyền khởi kiện, hành vi đó để khắc phục những sai lầm và vi phạm, đảm bảo tính hợp pháp và có hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước

III KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÁC QUYẾT ĐỊNH XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH:

1 Một số dấu hiệu của quyết định hành chính:

Căn cứ vào Điều 4 và 12 của Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính (đã

được sửa đổi, bổ sung ngày 05 tháng 4 năm 2006) thì quyết định hành chính là quyết định

bằng văn bản của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể

về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính Như vậy, theo khái niệm này thì

quyết định hành chính là đối tượng xét xử của Tòa hành chính khi nó thỏa mãn những dấu hiệu sau đây:

Một là, quyết định hành chính đó phải là quyết định hành chính cá biệt: Trên cơ sở

quyết định quy phạm, quyết định cá biệt được ban hành nhằm mục đích hướng đến việc các chủ thể pháp luật hành chính thực hiện được các quyền cũng như nghĩa vụ trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Vì vậy, đây là hoạt động thường xuyên và cũng nhờ có quyết định này mà pháp luật được thi hành Vốn dĩ, là một quyết định để áp dụng quy phạm pháp luật

vì thế nó có đặc trưng riêng của một quyết định cá biệt, như: Được áp dụng một lần cho một hoặc một số đối tượng cụ thể Các quyết định cá biệt được ban hành trên cơ sở của quyết định chủ đạo cũng như quyết định quy phạm nhằm mục đích để các chủ thể có thẩm quyền giải quyết các công việc cụ thể trên từng lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước Chính vì vậy, quyết định cá biệt sẽ trực tiếp làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt một quan hệ pháp luật hành chính cụ thể Như vậy, quyết định hành chính là đối tượng xét xử của Tòa hành chính phải là quyết định cá biệt Tức là, quyết định áp dụng pháp luật vào một trường hợp cụ thể và được áp dụng một lần đối với một hoặc nhiều đối tượng khác nhau

Hai là, quyết định hành chính đó phải tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích của công dân Khi ban hành quyết định hành chính để giải quyết những công việc cụ thể trong

quản lý hành chính, để áp dụng pháp luật vào các trường hợp cụ thể Cơ quan hành chính hoặc người có thẩm quyền đã ban hành quyết định hành chính, nhưng việc ban hành quyết định này đã ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức Tức là, làm phát sinh tranh chấp giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan nhà nước về quyết định hành chính

Ba là, quyết định hành chính đó phải là quyết định hành chính lần đầu Ngoài

những quyết định hành chính được cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành lần đầu trong khi giải quyết, xử lý những việc cụ thể thuộc thẩm quyền của mình, thì những quyết định hành chính được ban hành thuộc một trong các trường hợp sau đây cũng được coi là quyết định hành chính lần

đầu (NQ số 04/2006/NQ-HĐTP ngày 04 tháng 8 năm 2006)

2 Đặc điểm của Quyết định xử phạt vi phạm hành chính:

đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau đây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”

Quyết định xử phạt hành chính khi được ban hành sẽ gây ra một hậu quả pháp lý đặc biệt, làm phát sinh trách nhiệm hành chính của cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính, tức là buộc họ phải chịu hậu quả bất lợi trước nhà nước về tinh thần (bị hạn chế quyền) hoặc về tài sản (bi phạt tiền, tịch thu tan vật, phương tiện…)

Quyết định xử phạt vi phạm hành chính có những đặc điểm sau:

+ Quyết định xử phạt vi phạm hành chính là một loạt quyết định cưỡng chế nhà nước, mang tính quyền lực nhà nước

Tính cưỡng chế và tính quyền lực nhà nước thể hiện ở chỗ quyết định xử phạt hành chính luôn được các cơ quan, cán bộ có thẩm quyền theo quy định của pháp luật thực hiện Chỉ có các cơ quan hoặc cán bộ nhà nước nào được Nhà nước trao thẩm quyền xử phạt hành chính và được ghi rõ trong các văn bản pháp luật có quy định về xử phạt hành chính mới có quyền quyết định xử phạt

Quyết định xử phạt hành chính là phản ứng của Nhà nước trước các hành vi xâm hại quy tắc quản lý nhà nước Biểu hiện của phản ứng đó là việc áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính Việc áp dụng các biện pháp xử phạt này có tác dụng trực tiếp điều chỉnh hành vi xử sự của người vi phạm tức là buộc họ phải gánh chịu những hậu quả bất lợi trước Nhà nước và có tác dụng đình chỉ vi phạm hành chính, qua đó góp phần bảo vệ và duy trì các trật tự quản lý nhà nước

+ Cơ sở để quyết định xử phạt hành chính là vi phạm hành chính

Đặc điểm này cho thấy chỉ có hành vi nào xâm phạm quy định quản lý mà chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự do các cá nhân, tổ chức đủ năng lực chủ thể thực hiện với lỗi cố ý hay do vô ý mới bị xử phạt hành chính

Đặc điểm có tính nguyên tắc trên đây đã được khẳng định tại khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính

Do vậy, khi áp dụng các biện pháp xử phạt đòi hỏi các cơ quan hoặc cán bộ nhà nước có thẩm quyền phải xác định rõ có vi phạm hành chính xảy ra hay không, tính chất

và mức độ của vi phạm như thế nào, hành vi vi phạm đó đã được quy định trong các văn bản pháp luật có quy định về xử phạt hành chính hay chưa

Quyết định xử phạt hành chính là hình thức thể hiện công khai ý chí của Nhà nước

về thái độ phản ứng trước các hành vi vi phạm hành chính và mức cưỡng chế của Nhà nước đối với các chủ thể vi phạm

+ Quyết định xử phạt hành chính được ban hành trong khuôn khổ và phải tuân theo pháp luật về trình tự, thủ tục hành chính (PLXLVPHC 2002, sửa đổi bổ sung 2007, 2008; Nghị định 128/2008/NĐ-CP)

3 Hình thức của các quyết định xử phạt hành chính:

Các quy định về hình thức đối với các quyết định xử phạt hành chính là có tính nguyên tắc, chặt chẽ và cụ thể dựa vào các yếu tố sau:

a) Về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính:

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được quy định cụ thể từ Điều 28 đến Điều

40 của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002

b) Về nguyên tắc xác định thẩm quyền được quy định tại Điều 42 của Pháp lệnh

xử lý vi phạm hành chính, cụ thể là:

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước ở địa phương

- Các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các cơ quan quản

lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực có thẩm quyền xử phạt đối với những hành vi vi phạm hành chính được quy định cụ thể tại các Nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước

- Thẩm quyền xử phạt của các chức danh theo quy định của Pháp lệnh trên trong từng trường hợp cụ thể được xác định như sau:

+ Thẩm quyền phạt tiền được xác định căn cứ vào mức tối đa của khung tiền phạt quy định cho mỗi hành vi vi phạm hành chính;

+ Thẩm quyền áp dụng hình thức tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính được xác định căn cứ vào bản quy phạm pháp luật về định vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước quy định cho chức danh có thẩm quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đối với một hành vi vi phạm cụ thể Trường hợp pháp lệnh quy định thẩm quyền tịch thu theo trị giá của tang vật, phương tiện vi phạm thì phải căn cứ vào giá trị thực tế của tang vật, phương tiện vi phạm để xác định thẩm quyền

+ Thẩm quyền áp dụng hình thức tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề được xác định căn cứ vào văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước Đối với hành vi vi phạm có quy định áp dụng hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề thì chức danh nào

có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi đó cũng có quyền xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề đối với người vi phạm, trường hợp luật có quy định khác thì theo quy định của luật Trong thời hạn ba ngày, kể từ ngày quyết định xử phạt vi phạm hành chính, người đã ra quyết định xử phạt phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan cấp giấy phép, chứng chỉ hành nghề về việc đã áp dụng hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề

+ Thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả được xác định căn cứ vào Pháp lệnh quy định chức danh đó có thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu

quả; đồng thời căn cứ vào hành vi vi phạm cụ thể có quy định việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định trong các Nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước

+ Trong trường hợp mức tiền phạt, trị giá tang vật phương tiện bị tịch thu hoặc một trong các hình thức xử phạt hoặc biện pháp khắc phục hậu quả không thuộc thẩm quyền hoặc vượt quá thẩm quyền thì người đang thụ lý vụ việc vi phạm phải kịp thời chuyển vụ việc vi phạm dó đến người có thẩm quyền xử phạt

Như vậy, một quyết định xử phạt vi phạm hành chính mà không đúng, không phù hợp với những nội dung trên thì được coi là quyết định xử phạt trái pháp luật cần phải hủy

bỏ

c) Về thủ tục ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính:

Có 2 hình thức thủ tục ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính như sau:

Một là, thủ tục xử phạt đơn giản:

Trong trường hợp xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 10.000 đồng đến 200.000 đồng thì người có thẩm quyền xử phạt ra quyết định xử phạt tại chỗ

Quyết định xử phạt phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra quyết định; họ, tên, địa chỉ của người vi phạm hoặc tên, địa chỉ của tổ chức vi phạm; hành vi vi phạm; địa điểm xảy ra vi phạm; họ, tên, chức vụ của người ra quyết định; điều, khoản của văn bản pháp luật được áp dụng; quyết định này phải được giao cho cá nhân, tổ chức bị xử phạt một bản Trường hợp phạt tiền thì trong quyết định phải ghi rõ mức tiền phạt Cá nhân, tổ chức vi phạm có thể nộp tiền phạt tại chỗ cho người có thẩm quyền xử phạt; trong trường hợp nộp tiền phạt tại chỗ thì được nhận biên lai thu tiền phạt

Việc áp dụng thủ tục này được hiểu là:

- Xử phạt theo thủ tục đơn giản quy định tại Điều 54 của Pháp lệnh là trường hợp

xử phạt, theo đó người có thẩm quyền xử phạt không lập biên bản mà ra quyết định xử phạt tại chỗ Những trường hợp được tiến hành xử phạt theo thủ tục đơn giản bao gồm:

+ Hành vi vi phạm hành chính mà mức phạt quy định là cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 200.000 đồng;

+ Nhiều hành vi vi phạm hành chính do một người thực hiện mà hình thức và mức phạt quy định đối với mỗi hành vi này đều là phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 200.000 đồng;

- Trong trường hợp xử phạt theo thủ tục đơn giản, người có thẩm quyền không lập biên bản mà ra quyết định xử phạt tại chỗ Quyết định xử phạt phải thể hiện bằng văn bản theo mẫu quy định Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có thể nộp tiền phạt tại chỗ cho người có thẩm quyền xử phạt và được nhận biên lai thu tiền phạt do Bộ Tài chính phát hành Trong trường hợp không nộp tiền phạt tại chỗ, cá nhân, tổ chức vi phạm nộp tiền phạt tại Kho bạc Nhà nước trong thời hạn được quy định tại khoản 1 Điều 58 của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính

Hai là, thủ tục lập biên bản (còn gọi là thủ tục thông thường):

- Khi phát hiện vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực quản lý của mình, người có thẩm quyền xử phạt đang thi hành công vụ phải kịp thời lập biên bản, trừ trường hợp xử phạt theo thủ tục đơn giản

Vi phạm hành chính xảy ra trên tàu bay, tàu biển thì người chỉ huy tàu bay, tàu biển

có trách nhiệm lập biên bản để chuyển cho người có thẩm quyền xử phạt khi tàu bay, tàu biển về đến sân bay, bến cảng

- Trong biên bản về vi phạm hành chính phải ghi rõ ngày, tháng, năm, địa điểm lập biên bản; họ, tên, chức vụ người lập biên bản; họ, tên, địa chỉ, nghề nghiệp người vi phạm hoặc tên, địa chỉ tổ chức vi phạm; giờ, ngày, tháng, năm, địa điểm xảy ra vi phạm; hành vi

vi phạm; các biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính và bảo đảm việc xử phạt (nếu có); tình trạng tang vật, phương tiện bị tạm giữ (nếu có); lời khai của người vi phạm hoặc đại diện tổ chức vi phạm; nếu có người chứng kiến, người bị thiệt hại hoặc đại diện tổ chức bị thiệt hại thì phải ghi rõ họ, tên, địa chỉ, lời khai của họ

- Biên bản được lập thành ít nhất hai bản; phải được người lập biên bản và người vi phạm hoặc đại diện tổ chức vi phạm ký; nếu có người chứng kiến, người bị thiệt hại hoặc đại diện tổ chức bị thiệt hại thì họ cùng phải ký vào biên bản; trong trường hợp biên bản gồm nhiều tờ, thì những người phải ký vào từng tờ biên bản Nếu người vi phạm, đại diện

tổ chức vi phạm, người chứng kiến, người bị thiệt hại hoặc đại diện tổ chức bị thiệt hại từ chối ký thì người lập biên bản phải ghi rõ lý do vào biên bản

- Biên bản lập xong phải được giao cho cá nhân, tổ chức vi phạm một bản; nếu vụ

vi phạm vượt quá thẩm quyền xử phạt của người lập biên bản thì người đó phải gửi biên bản đến người có thẩm quyền xử phạt

Cần chú ý:

- Người có thẩm quyền đang thi hành công vụ có trách nhiệm lập biên bản theo đúng mẫu quy định đối với người vi phạm hành chính mà mình phát hiện và chuyển kịp thời tới người có thẩm quyền xử phạt Biên bản phải có đầy đủ chữ ký theo quy định tại khoản 3 Điều 55 của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính;

- Trong trường hợp người lập biên bản không có thẩm quyền xử phạt thì thủ trưởng của người đó là người có thẩm quyền xử phạt cũng phải ký tên vào biên bản; trường hợp cần thiết thì tiến hành xác minh trước khi ký vào biên bản

Ba là, về thời hiệu xử phạt và thời hạn ra quyết định:

- Thời hiệu: Theo quy định hiện hành, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là một năm kể từ ngày vi phạm hành chính được thực hiện; đối với vi phạm hành chính trong các lĩnh vực tài chính, chứng khoán, sở hữu trí tuệ, xây dựng, môi trường, an toàn và kiểm soát bức xạ, nhà ở, đất đai, đê điều, xuất bản, xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh hoặc

vi phạm hành chính là hành vi buôn lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả thì thời hiệu là hai năm Nếu quá thời hạn trên thì không xử phạt

Đối với cá nhân đã bị khởi tố, truy tố hoặc đã có quyết định đưa ra xét xử nhưng sau đó có quyết định đình chỉ điều tra hoặc đình chỉ vụ án mà hành vi vi phạm có dấu hiệu

vi phạm hành chính thì bị xử phạt hành chính; trong thời hạn ba ngày kể từ ngày ra quyết định đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án người đã ra quyết định phải gửi quyết định cho người

có thẩm quyền xử phạt; trong trường hợp này thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 3 tháng kể từ ngày người có thẩm quyền nhận được quyết định đình chỉ và hồ sơ vụ vi phạm

- Thời hạn ra quyết định xử phạt

+ Thời hạn ra quyết định xử phạt la mười ngày, kể từ ngày lập biên bản về vi phạm hành chính; đối với vụ vi phạm hành chính có nhiều tình tiết phức tạp thì thời hạn ra quyết

định xử phạt là ba mươi ngày Trong trường hợp xét cần có thêm thời gian để xác minh, thu thập chứng cứ thì người có thẩm quyền phải báo cáo thủ trưởng trực tiếp của mình bằng văn bản để xin gia hạn; việc gia hạn phải bằng văn bản, thời hạn gia hạn không được quá ba mươi ngày Quá thời hạn nói trên, người có thẩm quyền xử phạt không được ra quyết định xử phạt, trừ trường hợp xử phạt trục xuất; trong trường hợp không ra quyết định

xử phạt thì vẫn có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả và tịch thu tang vật vi phạm hành chính thuộc loại cấm lưu hành

Người có thẩm quyền xử phạt nếu có lỗi trong việc để quá thời hạn mà không ra quyết định xử phạt thì bị xử lý theo quy định của pháp luật

+ Khi quyết định xử phạt một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính, thì người có thẩm quyền chỉ ra một quyết định xử phạt trong đó quyết định hình thức, mức

xử phạt đối với từng hành vi vi phạm; nếu các hình thức xử phạt là phạt tiền thì cộng lại thành mức phạt chung

+ Trong quyết định xử phạt phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra quyết định; họ, tên, chức vụ của người ra quyết định; họ, tên, địa chỉ, nhề nghiệp của người vi phạm hoặc tên, địa chỉ, nhề nghiệp của người vi phạm, hành vi vi phạm hành chính; những tình tiết liên quan đến việc giải quyết vụ vi phạm; điều, khoản của văn bản pháp luật được áp dụng; hình thức xử phạt hành chính, hình thức xử phạt bổ sung (nếu có), các biện pháp khắc phục hậu quả (nếu có); thời hạn, mơi thi hành quyết định xử phạt và chữ ký của người ra quyết định xử phạt

Trong quyết định xử phạt cũng phải ghi rõ cá nhân, tổ chức bị xử phạt nếu không tự nguyện chấp hành thì bị cuỡng chế thi hành; quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định

xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật

+ Quyết định xử phạt có hiệu lực kể từ ngày ký, trừ trường hợp trong quyết định quy định ngày có hiệu lực khác

+ Quyết định xử phạt được gửi cho cá nhân, tổ chức bị xử phạt và cơ quan thu tiền phạt trong thời hạn 3 ngày, kể từ ngày ra quyết định xử phạt

+ Đối với vụ việc đơn giản, hành vi vi phạm rõ ràng, không cần xác minh thêm thì phải ra quyết định xử phạt trong thời hạn không quá 10 ngày, kể từ ngày lập biêh bản về hành vi vi phạm hành chính Quyết định xử phạt vi phạm hành chính phải theo đúng mẫu quy định

+ Đối với vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp như tang vật, phương tiện cần giám định, cần xác định rõ đối tượng vi phạm hành chính hoặc những tình tiết phức tạp khác thì thới hạn ra quyết định xử phạt là 30 ngày, kế từ ngày lập biên bản

+ Trong trường hợp xét thấy cần có thêm thời gian để xác minh, thu thập chứng cứ thì chậm nhất là 10 ngày, trước khi hết thời hạn được quy định tại khoản 2 Điều này, người

có thẩm quyền xử phạt phải báo cáo thủ trưởng trực tiếp của mình bằng văn bản để xin gia hạn; việc gia hạn phải bằng văn bản; thời gian gia hạn không quá 30 ngày;

Cách tính thời hạn, thời hiệu trên được hiểu như sau:

Nếu thời hạn, thời hiệu được quy định là tháng hoặc năm thì khoản thời gian đó được tính theo tháng, năm dương lịch bao gồm cả ngày nghỉ theo quy định của Bộ Luật Lao động

Những nội dung quy định về thời hạn, thời hiệu điều tra trên đây là cơ sở và là căn

cứ mà luật sư dựa vào đó để đánh giá tính hợp pháp về mặt thời gian của quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Bốn là, về thể thức văn bản

Hầu hết các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đều được ban hành theo mẫu quy định của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Theo CV số 2297/VPCP-KNTN ngày 10/4/2009 cho phép sử dụng mẫu theo Nghị định 134/2003/NĐ-CP mặc dầu Nghị định 134

đã bị Nghị định 128/2008/NĐ-CP thay thế)

- Trong quyết định xử phạt phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra quyết định; họ, tên, chức vụ của người ra quyết định; họ, tên, địa chỉ, nghề nghiệp của người vi phạm hoặc tên, địa chỉ của tổ chức vi phạm; hành vi vi phạm hành chính; những tình tiết liên quan đến việc giải quyết vụ vi phạm; điều, khoản của văn bản pháp luật được áp dụng, hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung (nếu có), các biện pháp khắc phục hậu quả (nếu có); thời hạn, nơi thi hành quyết định xử phạt và chữ ký của người ra quyết định xử phạt

Trong quyết định xử phạt cũng phải ghi rõ cá nhân, tổ chức bị xử phạt nếu không

tự nguyện chấp hành thì bị cưỡng chế thi hành quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật

- Quyết định xử phạt có hiệu lực kể từ ngày ký, trừ trường hợp trong quyết định quy định ngày có hiệu lực khác

- Quyết định xử phạt được gửi cho cá nhân, tổ chức bị xử phạt và cơ quan thu tiền phạt trong thời hạn ba ngày, kể từ ngày ra quyết định xử phạt

d) Về việc đóng dấu quyết định cũng là một yếu tố về thể thức văn bản

- Quyết định xử phạt vi phạm hành chính của người có thẩm quyền xử phạt được đóng dấu cơ quan của người có thẩm quyền xử phạt đối với hành vi đó

- Đối với quyết định xử phạt của người có thẩm quyền xử phạt quy định tại Điều 41 của Pháp lệnh thí dấu được đóng lên 1/3 (một phần ba) chữ ký về phía bên trái chữ ký của người có thẩm quyền quyết định xử phạt

- Đối với quyết định xử phạt của những người có thẩm quyền xử phạt mà không có quyền đóng dấu trực tiếp thì quyết định xử phạt được đóng dấu cơ quan của người ra quyết định xử phạt vào góc trái tại phần trên cùng của quyết định, nơi ghi tên cơ quan xử phạt và

số, ký hiệu của quyết định xử phạt

4 Nội dung của quyết định xử phạt vi phạm hành chính:

a Cơ sở pháp lý

Tất cả các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đều phải có cơ sở pháp lý rõ ràng, cụ thể và có hiệu lực pháp luật Các cơ sở pháp lý này phải có ý nghĩa bắt buộc trực tiếp đối với nội dung xử phạt nghĩa là phù hợp với các tình tiết thực tế khách quan Phần giả định, quy định và chế tài của các điều khoản pháp luật áp dụng để xử phạt phải khớp với các dữ kiện pháp lý xảy ra trong thực tế để tránh tình trạng áp dụng tương tự và suy diễn chủ quan