Khi trẻ được tiếp cận với phương pháp giáo dục STEM thì đó sẽ là cầu nối từnhững kiến thức trẻ học trong những tiết học, trên sách vở với thực tế cuộc sống.Giáo dục STEM giúp trẻ phát tr
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“Một số biện pháp lồng ghép phương pháp STEM vào lĩnh vực phát triển nhận thức cho trẻ 4-5 tuổi”
Tên tác giả: Nguyễn Thị Kim Anh
Đơn vị công tác: Trường MN Trung Sơn Trầm Chức vụ: Giáo viên
Năm 2021
Trang 22 Mục tiêu của đề tài, sáng kiến 2
3 Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2
2 Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề 4 - 11
2.1 Biện pháp 1: Thiết kế các hoạt động STEM phù
hợp với nhận thức của trẻ thông qua các hoạt động
2.4 Biện pháp 4: Giúp trẻ phát triển tư duy thiết kế,
sử dụng bảng mã hóa kí hiệu trong quá trình hoạt
động STEM
9
2.5 Biện pháp 5: Tham mưu với cấp trên và phối
hợp tốt cùng phụ huynh trong quá trình áp dụng
Stem/Steam vào giáo dục trẻ
11
3 Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn
vị
11
6 Thời gian thực hiện đề tài, sáng kiến 14
7 Kinh phí thực hiện đề tài, sáng kiến 14
Ảnh minh chứng
Phiếu điều tra thực trạng trước và sau khi thực
hiện SKKN
Trang 3I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến:
Có một câu danh ngôn mà tôi luôn tâm đắc đó là: “Một đứa trẻ không phải làmột lọ hoa để đổ đầy mà là một ngọn lửa cần được thắp sáng”, chúng ta sẽ thắpsáng cho những ngọn lửa ấy bằng tất cả tình yêu thương và những gì tinh túynhất Song để một đứa trẻ phát triển hoàn thiện cả về thể chất, tâm hồn và nhậnthức thì không chỉ cần tình yêu thương mà còn cần có phương pháp giáo dụcphù hợp Hiện nay, chúng ta đã tiếp cận cũng như tìm hiểu về rất nhiều phươngpháp giáo dục trẻ tiên tiến trên thế giới Và một trong những phương pháp giáodục phổ biến tại các nước phát triển mang lại sự hiểu biết, chủ động, sáng tạocho trẻ đó chính là phương pháp giáo dục STEM Cập nhập theo xu thế, nền giáodục nước ta hiện nay cũng đã lựa chọn phương pháp này để đưa vào áp dụng tạitất cả các cấp học trong đó có mầm non
Cấp học mầm non là tiền đề trong quá trình hình thành nhân cách và pháttriển toàn diện cho một đứa trẻ Để giúp trẻ phát triển toàn diện trở thành chủnhân của đất nước trong ương lai thì việc cho trẻ được học tập với phương pháptiên tiến là vô cùng quan trọng Phương pháp giáo dục STEM là phương phápgiáo dục tích hợp liên môn, tức là tích hợp nhiều môn học trong một lĩnh vựchay một bài học với mục đích trẻ có thể tiếp nhận và lĩnh hội được nhiều kiếnthức một cách tự nhiên nhất Qua đó trẻ sẽ vận dụng những kiến thức mình tíchlũy được để giải quyết vấn đề một cách tốt nhất và sáng tạo nhất Những sảnphẩm do chính trẻ tạo ra sẽ có ý nghĩa và giá trị vô cùng to lớn đối với trẻ
Khi trẻ được tiếp cận với phương pháp giáo dục STEM thì đó sẽ là cầu nối từnhững kiến thức trẻ học trong những tiết học, trên sách vở với thực tế cuộc sống.Giáo dục STEM giúp trẻ phát triển theo bốn tiêu chí: Sáng tạo, tư duy, giao tiếp
và làm việc theo nhóm Một đứa trẻ sẽ phát triển toàn diện hơn khi chúng đượchọc tập và trải nghiệm trong một môi trường giáo dục tiên tiến, đó cũng là nềntảng vững chắc để trẻ phát triển sau này
Từ những nhận định trên ta có thể thấy việc áp dụng phương pháp STEM vàochương trình giảng dạy cho trẻ là lựa chọn đúng đắn trong giai đoạn hiện nay.Tuy nhiên, để áp dụng có hiệu quả trên trẻ thì cần có những biện pháp phù hợpnhất Thông qua sáng kiến của mình, tôi mong muốn sẽ góp một phần nào đóđưa phương pháp STEM ứng dụng hiệu quả vào thực tế tại nơi tôi công tác
Trang 42 Mục tiêu của đề tài, sáng kiến:
Trẻ mầm non cần được nuôi dạy trong một môi trường tiên tiến và có chươngtrình giáo dục đạt chuẩn để trẻ có thể phát triển toàn diện cả về thể chất và trítuệ Cô giáo sẽ là cầu nối giúp trẻ đạt được những yêu cầu trên Tuy nhiên, đểđạt được hiệu quả tốt nhất thì cần lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp Hiệnnay đưa phương pháp giáo dục STEM vào giảng dạy tại các trường mầm nonđang là lựa chọn tối ưu nhất Tuy nhiên vấn đề đặt ra là làm sao để áp dụngphương pháp này hiệu quả và phù hợp với nhận thức của trẻ nhất lại là vấn đềthu hút được nhiều sự quan tâm
Thực tế hiện nay đã có rất nhiều trường mầm non trên cả nước đã lựa chọnphương pháp giáo dục STEM để đưa và chương trình giáo dục cho trẻ Tuynhiên, tại nơi tôi công tác phươg pháp này còn nhiều mới mẻ Nhà trường mớixây dựng kế hoạch để đưa phương pháp giáo dục này vào áp dụng từ đầu nămhọc này Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu tôi nhận thấy đây là một phươngpháp giáo dục tiên tiến mang lại hiệu quả cao trên trẻ Mặc dù thời gian áp dụngchưa lâu, bản thân còn phải học hỏi thêm nữa để hiểu hơn về phương pháp nàynhưng tôi nhận thấy đây là một bước đi đúng hướng
Khi đứa trẻ được trải nghiệm, thực hành cùng STEM ta sẽ thấy chúng tậptrung, say sưa, thỏa mãn trí tưởng tượng, sự tò mò và hơn hết là tình yêu, niềmđam mê với công nghệ và khoa học được nảy sinh Nhận thấy được điều này, tôi
đã lựa chọn đề tài. “Một số biện pháp ứng dụng phương pháp STEM vào lĩnh
vực phát triển nhận thức cho trẻ 4- 5” để đưa vào áp dụng trong thực tế tại lớp
của mình
Tôi hi vọng đề tài sáng kiến của mình sẽ có tác dụng giúp cho trẻ trong toàntrường nói chung và trẻ 4-5 tuổi lớp tôi nói riêng sẽ có nhiều cơ hội được thể hiệnbản thân, tăng cường sự tự tin, mạnh dạn, mở rộng vốn hiểu biết về thế giới cho trẻ.Trẻ biết tích hợp kiến thức liên môn để ứng dụng vào thực tế
3 Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
a Thời gian nghiên cứu:
- Từ tháng 9/2020 đến tháng 4/2021
b Đối tượng nghiên cứu:
Trẻ lớp 4- 5 tuổi lớp B1 trường mầm non Trung Sơn Trầm
c Phạm vi nghiên cứu:
Trường mầm non Trung Sơn Trầm
Trang 5II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
1 Hiện trạng vấn đề:
Chương trình giáo dục mầm non hiện hành được xây dựng và thực hiện với mụctiêu “lấy trẻ làm trung tâm” mong muốn cho trẻ được học tập trong một môi trường giáodục hoàn hảo nhất Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy trẻ còn thụ động, phụ thuộcnhiều vào cô giáo Trong các hoạt động cô luôn giữ vai trò chính chưa kích thích đượctính chủ động ở trẻ Tuy nhiên, phương pháp giáo dục STEM lại mở ra cho chúng tamột hướng đi mới
Tiếp cận và dạy học bằng phương pháp giáo dục STEM không phải là nhiệm vụ dễdàng nhưng lợi ích mà phương pháp này mang lại là rất lớn Trường học sẽ không chỉcòn là nơi để giảng giải lý thuyết mà nơi đó trẻ sẽ được trải nghiệm những kiến thức từthực tiễn nhằm giúp trẻ mở rộng vốn hiểu biết của bản thân, chủ động, sáng tạo và tự tinhơn trong cuộc sống Tạo cơ hội để trẻ thành công hơn trong tương lai, góp phần đápứng yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời kỳ hội nhập
Để hiểu hơn về phương pháp giáo dục STEM thì trước hết chúng ta cầnhiểu rõ khái niệm của phương pháp này STEM là sự tích hợp các lĩnh vực:Science (Khoa học), Techonolory (Công nghệ), Engineering (Kĩ thuật), Math(Toán) Và khi có thêm yếu tố nghệ thuật (Arts) thì STEM được chuyển thànhSTEAM
Rất nhiều người nghĩ rằng STEM là dành cho học sinh từ cấp tiểu học trởlên bởi lý do đây là phương pháp dạy học tích hợp liên môn mà nhận thức củatrẻ mầm non còn hạn chế đối với các kiến thức hàn lâm Tuy nhiên, thực tếphương pháp STEM dành cho mọi lứa tuổi và trình độ nhận thức Hiện nay,STEM đã được áp dụng vào rất nhiều trường mầm non và mang lại hiệu quảtốt Chính bởi vậy, việc xây dựng chương trình giáo dục lồng ghép phươngpháp STEM cho trẻ mầm non là vô cùng quan trọng
Tôi rất ấn tượng với câu nói của tổng thống Mỹ Obama, ông đã nói:
“STEM không còn là một môn học hay một bảng tuần hoàn hóa học mà đó làmột cách tiếp cận, một cách hiểu và khám phá thế giới để từ đó thay đổi nó”
Để trẻ mầm non được học tập trong một môi trường giáo dục tiên tiến, đượckhám phá thế giới, được phát huy bản thân, được thể hiện khả năng thỏa sứcsáng tạo thì phương pháp STEM là sự lựa chọn đúng đắn trong giai đoạn hiệnnay Đây cũng sẽ là nền móng kiến thức vững chắc cho trẻ sau này
Trang 6* Trước khi thực hiện nghiên cứu đề tài của mình tôi đã tiến hành làm khảosát đối với 41 trẻ của lớp tôi phụ trách kết quả thu được như sau:
Bảng khảo sát trước khi thực hiện đề tài
Tổng số: 41 trẻ
1 Trẻ mạnh dạn, tự tin trong các hoạt động và
trong giao tiếp
3 Kĩ năng sử dụng các kí hiệu hóa, sơ đồ hóa Sử
dụng bản thiết kế để thể hiện ý tưởng của bản
Từ kết quả khảo sát, chúng ta có thể nhận thấy kết quả số trẻ mạnh dạn, tự tin
có kiến thức và kĩ năng tốt còn rất ít Số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn và có
kĩ năng trong học tập chiếm tỷ lệ tương đối cao Xuất phát từ tình hình thực tếtrên, tôi luôn mong muốn áp dụng những kiến thức đã tiếp thu được của bảnthân để đưa phương pháp giáo dục STEM vào chương trình giáo dục trẻ tại lớpcủa mình phụ trách nói riêng và trong toàn trường nói chung Tôi hi vọng với đềtài nghiên cứu của mình bước đầu sẽ góp phần mang lại kết quả tốt đối với trẻ
2 Giải pháp thực hiện sáng kiến:
2.1 Biện pháp 1: Thiết kế các hoạt động STEM phù hợp với nhận thức của trẻ thông qua các hoạt động khám phá và toán.
Hiện nay tất các các hoạt động giáo dục tại trường nơi tôi công tác đều đượcxây dựng theo chương trình khung của Bộ Giáo Dục Để tiếp thu những tínhmới của phương pháp giáo dục STEM và vận dụng lồng ghép vào các hoạt độnggiáo dục trẻ như hoạt động làm quen với toán và hoạt động khám phá nhằm giúptrẻ phát triển nhận thức, mang lại những trải nghiệm thú vị, thu hút được trẻ thìcần phải đảm bảo các yêu cầu sau:
* Trước hết, người giáo viên cần hiểu và nắm vững được phương phápSTEM Chỉ khi nắm vững được đặc trưng của phương pháp này thì khi ứng dụng
nó vào chương trình giáo dục trẻ mới có được hiệu quả cao
Ngay từ đầu năm học nhà trường đã có kế hoạch tạo điều kiện để một số giáoviên được tham gia học lớp STEM do phòng giáo dục tổ chức Tuy thời gian họccòn gói gọn, chưa có nhiều thời gian để thực hành, song bằng tinh thần học hỏi
Trang 7cao, các giáo viên được đi học tập về đã học hỏi thêm từ nhiều nguồn tư liệu đểtích lũy kinh nghiệm cho bản thân Đồng thời, chúng tôi cũng đã dành nhiều thờigian để cùng nhau nghiên cứu xây dựng các hoạt động phù hợp cho từng độtuổi Bước đầu đã áp dụng lồng ghép vào chương trình giáo dục của hai độ tuổi
là 4 tuổi và 5 tuổi bắt đầu từ tháng 11 Do là bước đầu tiếp cận với phương phápmới nên chúng tôi chưa xây dựng được các dự án lớn mà mới chỉ xây dựng các
đề tài nhỏ theo từng chủ đề sự kiện
* Cần nắm bắt được khả năng của trẻ để xây dựng những đề tài phù hợp, bướcđầu cho trẻ được làm quen với cách học của phương pháp mới
Hiện nay chúng tôi vẫn thực hiện nội dung giảng dạy theo chương trình của
sở, vì vậy nên việc đưa phương pháp STEM vào giảng dạy mới chỉ là hình thứclồng ghép vào một số hoạt động: Toán, khám phá, tạo hình và xây dựng ở nhữngtuần có giáo viên đã đi học phương pháp STEM
(Ảnh 1: Dự kiến lồng ghép phương pháp STEM vào giảng dạy)
Ví dụ: Ở tháng 3 chủ đề “Giao thông”, bản thân tôi có 2 tuần dạy chính Tôi
đã thiết kế hai đề tài phù hợp với chủ đề nhánh và chủ đề sự kiện theo tuần củatôi dạy
- Ở tuần 1/3 gắn với CĐ sự kiện ngày 8/3 tôi đã thiết kế đề tài: Làm túi tặng
mẹ
- Ở tuần 4/3: Tôi đã thiết kế đề tài: Thiết kế thuyền dây cót
“STEM là trải nghiệm” Trước khi bắt đầu một đề tài, tôi luôn tạo cho trẻ cơhội để tự chủ động tìm hiểu và khám phá thu thập dữ liệu về đối tượng từ cáckênh thông tin: Hỏi bố mẹ, qua các trải nghiệm thực tế, qua mạng internet Cho trẻ hoạt động nhóm, thoải mái thể hiện hiểu biết của bản thân Khi thựchiện đề tài, tôi đã lồng vào các hoạt động trong ngày của trẻ từ hoạt động tròchuyện lúc đầu giờ, trong các giờ học khám phá, toán, tạo hình đến hoạt độngngoài trời, hoạt động góc và hoạt động chiều Thời gian hoàn thiện một đề tài sẽkéo dài trong một tuần, đây chính là “tính hệ thống và kết nối” trong STEM Cáchoạt động trong đề tài được tổ chức thực hiện lần lượt theo các E từ: E1 đến E5
“STEM là tích hợp” vì vậy khi thực hiện các đề tài trẻ được vận dụng kiến thứcliên môn: Khoa học, công nghệ, kĩ thuật, toán và cuối cùng là các kĩ năng tạohình để đi đến bước cuối cùng là tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng vào cuộcsống và đây cũng chính là đặc trưng tiếp theo của phương pháp STEM đó chính
là “Tính ứng dụng.”
Trang 8Để dẫn dắt vào đề tài ở “E1” tôi thường lồng ghép vào các giờ trò chuyệnbuổi sáng hoặc các hoạt động ngoài trời Để thực hiện bước “E2, E3” tôi lồngghép vào các giờ học khám phá và học toán để trẻ có kiến thức về đối tượngtrong đề tài Thông qua các tiết khám phá khi lồng ghép phương pháp STEM thìtrẻ được thoải mái đặt ra các câu hỏi về đối tượng: Túi xách và thuyền, trao đổi,thảo luận để đi đến thống nhất chung trong toàn nhóm: Nguyên liệu phù hợp làmtúi xách là vải, bìa, vải dạ, nguyên liệu phù hợp với các tiêu chí để làm thuyềnlà: Xốp miếng, chai nhựa, tấm gỗ Một trong những đặc trưng của phương phápnày là trẻ hoạt động tập thể, không còn mang tính cá nhân, đơn lẻ Thông quacác tiết học toán, trẻ sẽ được vận dụng những kiến thức toán học từ các bài họctrong chương trình khung để thực hiện các kĩ năng như: Đong, đo, đếm, các kiếnthức về không gian, thời gian, trọng lượng, độ cân xứng Đối với hai đề tài nêutrên thì trẻ được áp dụng các kĩ năng đo kích thước các cạnh của túi, đo chiềudài của thân thuyền, ước tính trọng lượng của thuyền để đáp ứng tiêu chí chởđược nhiều nhất, độ cân xứng của quai túi và thân thuyền, chiều cao của cộtcờ từ đó hình thành ý tưởng về sản phẩm cần tạo ra và sẽ thể hiện nó qua bảnthiết kế Tiết học tạo hình sẽ là khâu cuối cùng để trẻ thực hiện E4, E5 tạo ra sảnphẩm, hoàn thiện và áp dụng vào thực tiễn Vận dụng thời gian chiều, tôi luôntạo cơ hội cho trẻ được thống nhất và chỉnh sửa để sản phẩm có tính tối ưu nhất.Điểm khác biệt rõ nét giữa phương pháp giáo dục STEM với chương trìnhgiáo dục chính thống đó là trẻ không còn thụ động, phụ thuộc vào cô giáo Trẻtrở thành nhân vật chính trong các hoạt động Biết đặt các câu hỏi truy vấn cho
cô và các bạn để giải đáp thắc mắc của bản thân về đối tượng đang khám phá,tìm hiểu Trẻ biết chủ động tìm hiểu các thông tin về đối tượng qua nhiều kênhthông tin Thông qua hoạt động nhóm trẻ mạnh dạn chia sẻ suy nghĩ của bảnthân, cùng trao đổi để đi đến thống nhất chung trong cả nhóm, biết thể hiện ýtưởng của bản thân thông qua bản thiết kế Trẻ dường như trở thành một kiếntrúc sư, một nhà thiết kế thực thụ thông qua các hoạt động Không chỉ tự tin để
có thể thuyết trình về các sản phẩm của nhóm mà trẻ còn có thể trả lời đượcnhững câu hỏi truy vấn từ cô và các bạn Trẻ làm chủ bản thân, làm chủ đượckiến thức của mình trong các hoạt động Thông qua tiết khám phá và tiết họctoán trẻ đã tích hợp kiến thức của nhiều môn học để giải quyết được vấn đề đặt
ra trong đề tài đang thực hiện
Trang 9Những sản phẩm do trẻ tạo ra, trẻ vô cùng thích thú Tôi cũng luôn tạo cơ hộicho trẻ có cơ hội để chỉnh sửa, nâng cấp hoàn thiện hơn sản phẩm của mình Saumỗi đề tài, tôi lại cho trẻ sử dụng những sản phẩm do trẻ tạo ra ứng dụng vàothực tế, để trẻ thấy được tính ứng dụng và hiệu quả sản phẩm của mình tạo rađồng thời sẽ có những điều chỉnh để sản phẩm phù hợp hơn.
(Ảnh 2: Ứng dụng sản phẩm do trẻ tạo ra)
Mặc dù bước đầu đưa biện pháp lồng ghép vào chương trình dạy, song trẻ lớpchúng tôi đã rất hào hứng và bước đầu hình thành được những kĩ năng phù hợpvới phương pháp giáo dục STEM như: Chủ động, phối hợp hoạt động nhóm, biếtđưa các câu hỏi truy vấn, mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp
(Ảnh 3: Trẻ trong tiết học có lồng ghép STEM) 2.2 Biện pháp 2: Cải tạo môi trường lớp học chú trọng góc STEM
Đối với trẻ mầm non thì môi trường lớp học đẹp, nhiều đồ dùng, đồ chơi thì
sẽ thu hút trẻ rất tốt Nắm bắt được đặc điểm tâm lý đó, ngay từ đầu năm họcchúng tôi đã cùng nhau xây dựng kế hoạch và lên ý tưởng cho từng góc chơitrong lớp đảmbảo tiêu chí: Tạo được không gian cho trẻ hoạt động, có nhiều đồdùng, đồ chơi, nguyên liệu mở, màu sắc hài hòa hấp dẫn trẻ
Đặc biệt, khi đưa phương pháp giáo dục STEM lồng ghép vào các hoạt độnggiáo dục trẻ, chúng tôi đã chú trọng xây dựng thêm góc STEM trong lớp liền kềvới góc khám phá với góc học tập để trẻ thuận lợi hơn trong quá trình hoạt động.Tại các góc này, chúng tôi đã sưu tầm thêm nhiều nguyên vật liệu đa dạng vềchủng loại như: Các nguyên vật liệu từ thiên nhiên: Cát, sỏi, đá, lá cây, cànhcây, vỏ ngô, các loại hột hạt Các nguyên vật liệu phế thải: Các loại chai, lọ,hộp, lõi giấy vệ sinh, bìa caton, giấy bọc hoa…Những món đồ chơi, đồ điện tử
đã hỏng Và đặc biệt để trẻ được thực hành về kĩ thuật thì chúng tôi đã trang bịnhững bộ dụng cụ tháo lắp: Kìm, tuốc nơ vít, búa trẻ em Để trẻ có thể thực hànhkhám phá khoa học thì không thể thiếu đó là phễu, kính núp, cốc chia vạch, chai
Trang 10chơi với những đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho các thí nghiệm khoa học, thôngqua quá trình chơi trẻ thoải mái được trải nghiệm và khám phá những gì mìnhthích.
(Ảnh 5: Trẻ hoạt động tại các góc chơi)
Không chỉ chơi theo những nội dung khuôn mẫu trước kia mà hiện tại trẻđược thoải mái lựa chọn các nội dung chơi theo ý thích để có thể tìm tòi, khámphá thỏa mãn niềm đam mê của bản thân Tại góc STEM, góc toán hay góckhám phá, trẻ vận dụng được kiến thức vốn có của bản thân như: khoa học, kĩthuật, công nghệ, toán và tạo hình để hoạt động tại các góc chơi nhằm hoànthành nhiệm vụ đặt ra trong mỗi đề tài Hoạt động tại các góc sẽ giúp trẻ hoànthiện hơn các bước từ E2 đến E5 trong bài học 5E, củng cố kiến thức trong cáctiết học khám phá và toán Hình ảnh trẻ miệt mài làm thí nghiệm, đo kích thướccủa đối tượng, lắp ráp ô tô hay tỉ mỉ hoàn thiện cho sản phẩm của mình tại cácgóc chơi giúp ta thấy rõ hơn hiệu quả của việc xây dựng môi trường lớp họctrong quá trình giúp trẻ củng cố kiến thức và phát huy năng lực của bản thân.Bên cạnh việc xây dựng môi trường trong lớp học thì việc tạo ra không giancho trẻ hoạt động ngoài lớp học cùng vô cùng cần thiết Tận dụng khoảng khônggian cầu thang hay một góc nhỏ trên sân trường chúng ta cũng đã tạo ra đượcmột góc STEM với nhiều nguyên liệu, dụng cụ để trẻ hoạt động kích thích khảnăng khám phá và mong muốn đến trường của trẻ, đồng thời cũng giúp phụhuynh hiểu hơn về phương pháp giáo dục STEM
2.3 Biện pháp 3: Nâng cao kĩ năng hỏi - đáp, kĩ năng hợp tác làm việc nhóm, của trẻ:
Mặc dù chương trình giáo dục mầm non vẫn luôn lấy trẻ làm trung tâm,đặt sự phát triển của trẻ lên hàng đầu Tuy nhiên do giáo viên luôn đóng vaitrò chủ đạo dẫn dắt trẻ vì thế nên trẻ vẫn có phần chưa chủ động Tuy nhiên,trong một buổi học có lồng ghép phương pháp STEM thì trẻ luôn đóng vai tròchủ đạo, kiến thức trẻ tích lũy được là qua quá trình trẻ được trải nghiệm, tựnghiên cứu và tự tạo ra sản phẩm Giáo viên chỉ là người hỗ trợ để giúp đỡ trẻkhi trẻ thực sự gặp khó khăn thi thực hiện một đề tài nào đó Nếu như trướckia, giáo viên luôn là người đặt câu hỏi để trẻ trả lời thì với phương phápSTEM trẻ có cơ hội đưa ra những dự đoán của bản thân, suy nghĩ cách làm,thu thập dữ liệu tự tìm kiếm và giải quyết vấn đề của bản thân đến khi trẻ
có thể phối hợp cùng các bạn tạo ra sản phẩm cuối cùng Tất cả các bước nàyđược thể hiện qua các giai đoạn từ E1 đến E5 trong bài học 5E
Trang 11Thực tế ở lớp chúng tôi, trẻ chưa có kiến thức nền, chưa có kĩ năng đặt câuhỏi, thậm chí nhiều trẻ có tâm lí sợ sai không dám nói, không dám hỏi cô vàcác bạn Nắm bắt được tâm lí này của trẻ, và kết hợp những kiến thức mà bảnthân học hỏi được từ phương pháp STEM tôi đã giúp trẻ có những kĩ năng hỏi
- đáp như sau:
Trước hết tôi nói chuyện nhiều hơn cùng trẻ để trẻ mạnh dạn, tự tin và gầngũi hơn cùng cô Khi cho trẻ khám phá về một đối tượng nào đó tôi luôn nhậpvai cùng trẻ.Không còn đặt câu hỏi để trẻ trả lời mà luôn đưa ra yêu cầu dướidạng bài tập để trẻ có thể tự tìm hiểu ở các nguồn khác nhau Ở những buổihọc tiếp theo tôi sẽ cho trẻ vận dụng những kiến thức trẻ thu thập được để đisâu, tìm hiểu kĩ hơn về đối tượng đó thông qua các câu hỏi truy vấn Với thực
tế trẻ trường tôi mới bắt đầu được tiếp cận với phương pháp học mới nênchúng tôi không thể nóng vội và đặt ra yêu cầu cao với trẻ ngay Thời gianthực hiện một đề tài có thể không chỉ là một tuần mà có thể là hai đến 3 tuần.Mỗi ngày chúng tôi tiến hành một bước nhỏ để trẻ được làm quen dần vớicách học mới
Một trong những tiêu chí của phương pháp STEM là kĩ năng làm việcnhóm Trong bài học 5E thì ở “E” nào cũng đều được tổ chức theo hình thứccho trẻ làm việc theo nhóm và trẻ cần có kĩ năng hỏi - đáp cùng cô và cácbạn Để động viên trẻ, tôi thường xuyên tặng trẻ các món quà nhỏ như:sticke, dùng con dấu, bảng điểm số, hoa điểm 10 để khen ngợi trẻ, khuyếnkhích trẻ mạnh dạn hơn
(Ảnh 6: Trẻ đặt câu hỏi truy vấn)
Khi trẻ có kĩ năng làm việc nhóm trẻ sẽ chủ động hơn, trẻ làm chủ đượcbản thân, mạnh dạn và thỏa sức sáng tạo, thể hiện được trí thông minh củabản thân Khi làm việc cùng nhóm trẻ sẽ trở lên hăng say hơn, biết cách tậndụng những kiến thức mà trẻ tích lũy được trong cuộc sống, những trảinghiệm mà cô dạy trong các buổi học để có thể hỏi - đáp cùng các bạn Đồngthời khi làm việc cùng nhóm trẻ sẽ có ý thức tập thể, ý thức kỉ luật, biết tôntrọng và lắng nghe ý kiến của mọi người
(Ảnh 6: Trẻ hoạt động nhóm) 2.4 Biện pháp 4: Giúp trẻ phát triển tư duy thiết kế, sử dụng bảng mã hóa kí hiệu trong quá trình hoạt động STEM:
Không chỉ đơn giản là tạo ra những bức tranh, những sản phẩm theo một đềtài chung do cô đặt ra trong các hoạt động tạo hình mà trước nay chúng ta vẫnlàm mà trong phương pháp STEM trẻ sẽ là một nhà thiết kế thực thụ tạo rasản phẩm thông qua từng hoạt động cụ thể: Tìm hiểu, khám phá về đối tượng,
Trang 12thống nhất nguyên vật liệu, thể hiện ý tưởng qua bản thiết kế và cuối cùng làhoàn thiện sản phẩm dựa trên bản thiết kế trước đó
Như chúng ta đã biết, tư duy, nhận thức của trẻ trong các bài học STEM đó
là việc trẻ trải nghiệm, khám phá và biết cách “Ghi chép lại”, “Vẽ ra bản thiếtkế” thể hiện ý tưởng của bản thân mình về sản phẩm trẻ sẽ làm ra Tuy nhiênđối với trẻ mầm non, đặc biệt với trẻ 4 -5 tuổi chưa biết chữ nên việc để trẻlàm quen với các kí hiệu là vô cùng cần thiết Và đây cũng là một điều mới
mẻ đối với trẻ lớp tôi phụ trách
Thông qua các hoạt động trong giờ học toán tôi thường xuyên cho trẻ đượcthực hành các kĩ năng của toán: Đếm, đo, sắp xếp theo quy tắc, đong hoặctrong giờ khám phá trẻ hoạt động nhóm để cùng nhau tìm ra các nguyên liệuphù hợp nhất để tạo ra sản phẩm Tuy nhiên nếu không ghi chép lại thì trẻ sẽrất nhanh quên Vì vậy để trẻ ghi nhớ được kết quả sau các hoạt động trảinghiệm trên, tôi đã cho trẻ làm quen với việc dùng bảng mã hóa kí hiệu để ghilại kết quả
Ví dụ tôi dùng các biểu tượng: Mặt cười, dấu tích (V) để biểu đạt cho sựlựa chọn, đồng ý của trẻ về đối tượng đó
Mặt mếu hay dấu gạch chéo (x) để thể hiện đó là những kết quả khôngđược lựa chọn
Dấu hỏi (?) thể hiện những câu hỏi chưa có đáp án và trẻ cần ghi nhớ để đitìm đáp án cho câu hỏi đó
Biểu tượng thước đo ( ): Thể hiện chiều rộng, chiều cao của đối tượng.Chiều rộng, chiều cao được thể hiện bằng số thước đo mà trẻ lưu lại.Như cáiảnh có chiều dài bằng hai lần thước đo và chiều cao bằng một lần thước đo.Khi trẻ sử dụng thành thạo các kí hiệu thì việc trẻ định hình về kích thước,nguyên vật liệu phù hợp để chế tạo ra sản phẩm sẽ trở lên dễ dàng hơn rấtnhiều
(Ảnh 8: Giáo viên hướng dẫn sử dụng bảng mã hóa kí hiệu)
(Ảnh 9: Trẻ sử dụng bảng mã hóa kí hiệu)
Ví dụ: Khi thực hiện đề tài “Thiết kế bình nước tự động” Với các tiêu chí đặt ra: “Bình có nắp đạy, có thể gắn vòi và nước chảy được qua vòi khi vặn nắp.” Trong hoạt động khám phá trẻ biết sử dụng mặt cười hoặc dấu “v” để thể hiện những nguyên liệu phù hợp với tiêu chí cô đặt ra: Chai nhựa có nắt, ống hút con làm vòi
Sử dụng mặt mếu hay dấu “x” để thể hiện những nguyên liệu không phù hợp với tiêu chí: Chai thủy tinh, cốc nhựa, khay nhựa
Với kĩ năng vẽ trẻ tích lũy được qua các hoạt động tạo hình thì việc trẻ vẽ
ra bản thiết kế là không khó Tuy nhiên đối với một hoạt động STEM thì trẻcần phải có bản thiết kế trước khi bắt tay vào chế tạo sản phẩm Đặc biệt làbản thiết kế này phải thể hiện được các chỉ số về kích thước chuẩn mà trẻ đã
Trang 13được khám phá trước đó Vì thế mà việc trẻ có kĩ năng sử dụng các kí hiệu đểghi lại các thông số là rất quan trọng và kết nối chặt chẽ đến việc tạo ra bảnthiết kế của trẻ.
(Ảnh 10: Trẻ vẽ bản thiết kế)
Sử dụng bảng mã hóa kí hiệu để ghi chép lại quá trình nghiên cứu, khámphá, tạo ra bản thiết kế mẫu ở các hoạt động khám phá và toán chính là hoànthiện bước E2, E3 trong bài học 5E Đây là những mắt xích trong một quytrình mà không thể thiếu bất kì một mắt xích nào Định hướng cho trẻ làmviệc một cách khoa học sẽ mang lại kết quả vô cùng to lớn Giúp hình thànhcho trẻ khả năng tính toán và làm việc như một nhà khoa học thực thụ
2.5 Biện pháp 5: Tham mưu với cấp trên và phối hợp tốt cùng phụ huynh trong quá trình áp dụng STEM vào giáo dục trẻ.
Để có được hiệu quả thì việc cần làm đó là phải có sự đồng thuận và nhất trícủa ban giám hiệu nhà trường Thực tế chúng tôi rất thuận lợi trong quá trìnhthực hiện bởi lẽ ban giám hiệu luôn qua tâm, động viên và tạo cơ hội cho chúngtôi được thoải mái phát triển bản thân Bên cạnh việc hỗ trợ kinh phí để chúngtôi tham gia các lớp học thì nhà trường còn cung cấp thêm rất nhiều đồ dùngphục vụ cho trẻ học tập và vui chơi khám phá
Chúng tôi cùng thường xuyên đề xuất, mạnh dạn chia sẻ với ban giám hiệu đểđược góp ý, xây dựng các hoạt động giáo dục lồng ghép phương phápSTEM.Tạo cơ hội để chúng tôi được chia sẻ và học hỏi thêm từ các đồngnghiệp
Bên cạnh sự hỗ trợ từ BGH thì sự quan tâm, phối kết hợp từ phụ huynh làkhông thể thiếu Tôi thường xuyên trao đổi để các phụ huynh hiểu về phươngpháp STEM
Thông qua buổi họp phụ huynh, nhóm zalo lớp, các buổi họp trực tuyếnchúng tôi cũng trao đổi nội dung các bài học để nhờ phụ huynh cùng phối hợpdạy các con
(Ảnh 11: Phối hợp cùng phụ huynh)
Qua các góc STEM chúng tôi cũng quản bá thêm để phụ huynh hiểu về cách
tổ chức cho các con hoạt động, hiệu quả của phương pháp Chúng tôi hướng dẫn
để phụ huynh chơi cùng các con, cung cấp thêm các nguyên vật liệu để làmphong phú hơn các đồ dùng, đồ chơi tại các góc STEM như: Nhờ các bậc phụhuynh ủng hộ thêm về các nguyên liệu cần thiết phục vụ đề tài Ví dụ: Kêu gọiủng hộ cây xanh, tranh ảnh gia đình,những loại đồ dùng, đồ chơi của các con đãhỏng…
Trang 143 Kết quả sau khi áp dụng sáng kiến tại đơn vị:
3.1 Kết quả đối với giáo viên:
- Giúp giáo viên tiếp cận với phương pháp giáo dục tiên tiến trên thế giới (Phươngpháp giáo dục STEM), hiểu rõ hơn về phương pháp giáo dục STEM
- Giúp giáo viên biết vận dụng lồng ghép phương pháp STEM vào quá trình giáo dụctrẻ
- Xây dựng được các dự án, đề tài STEM phù hợp với nhận thức của trẻ và thực tếcủa lớp học
- Tạo mọi cơ hội cho trẻ vận dụng được kiến thức liên môn vào quá trình thực hiệncác đề tài và tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng, thể hiện được khả năng sáng tạo của trẻ
- Cải tạo môi trường trong và ngoài lớp học có góc STEM với các đồ dùng, nguyênvật liệu phong phú phục vụ cho quá trình trải nghiệm, khám phá của trẻ
- Giáo viên không còn đóng vai trò chủ đạo trong các hoạt động mà trở thành mộtthành viên, người bạn của trẻ, khơi gợi để giúp trẻ tự phát huy khả năng của bản thân
3.2 Kết quả đối với trẻ:
- Trẻ được học tập và vui chơi trong một môi trường giáo dục tiên tiến, tiếp cận vớinền giáo dục mới
- Trẻ được phát huy khả năng của bản thân, phát triển một cách toàn diện hơn đặcbiệt là lĩnh vực nhận thức
- Trẻ mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp, chủ động trong các hoạt động, sáng tạo và có ýthức làm việc nhóm, biết đặt ra các câu hỏi truy vấn để giải đáp những thắc mắc về đốitượng nghiên cứu
- Trẻ được làm quen với các kí hiệu hóa, sơ đồ hóa, biết thể hiện ý tưởng qua bảnthiết kế
- Được áp dụng các kiến thức: Khoa học, kĩ thuật, công nghệ, toán, nghệ thuật để tạo
ra sản phẩm có tính ứng dụng trong cuộc sống
3.3 Đối với phụ huynh
- Giúp phụ huynh hiểu hơn về phương pháp giáo dục STEM, nắm bắt được cáchgiáo viên lồng ghép phương pháp STEM vào chương trình giáo dục của con trên lớp
- Phụ huynh sẽ hiểu được khả năng của con để phối hợp cùng hoạt động và chơi vớicon một cách khoa học hơn Tạo cơ hội cho trẻ được phát triển bản thân
- Nâng cao nhận thức để phụ huynh ủng hộ, hợp tác và phối hợp cùng với giáo viêntrong quá trình giáo dục trẻ
BẢNG KẾT QUẢ SO SÁNH ĐỐI CHỨNG THỜI ĐIỂM HIỆN TẠI
Trang 15và khám phá Bước đầu biết thể hiện ý tưởng chung của cả nhóm thông qua bảnthiết kế Biết dựa vào bản thiết kế để có thể thiết kế ra sản phẩm có tính ứngdụng trong cuộc sống.
Đồng thời trẻ biết vận dụng kiến thức liên môn để có thể áp dụng vào thực
tế, lý giải những hiện tượng trong quá trình nghiên cứu đề tài Chia sẻ nhữnghiểu biết của bản thân trong quá trình làm việc nhóm
4 Hiệu quả của sáng kiến
4.1.Hiệu quả về khoa học
Có cơ sở lý luận, có thực tế, các minh chứng đưa ra có số liệu rõ ràng Giáo
viên được tiếp cận với phương pháp giáo dục mới mang lại hiệu quả cao trongquá trình giảng dạy Thể hiện được tính sáng tạo của bản thân
Trẻ được tích hợp kiến thức liên môn, nghiên cứu để tạo ra những sản phẩm
có tính ứng dụng trong cuộc sống
4.2 Hiệu quả về kinh tế
