luận văn vấn đề tiếp biến văn hóa trong các trò chơi truyền hình khảo sát một số chương trình trò chơi truyền hình trên vtv3

Trong quá trình biến đổi các chương trình trò chơi truyền hình để phù hợp với văn hóa Việt Nam liệu đã thực sự đáp ứng được nhu cầu của công chúng xem truyền hình hay chưa?. Bên cạnh đó

LUẬN VĂN:

Vấn đề tiếp biến văn hóa trong các trò chơi

truyền hình (Khảo sát một số chương trình trò

chơi truyền hình trên VTV3)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Có thể nói, trong những thập niên cuối của thế kỷ XX, người ta càng nhận ra vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của văn hóa đối với tiến trình phát triển xã hội Liên hiệp quốc đã kêu gọi toàn thế giới lấy thập niên 1987-1997 làm thập niên phát triển văn hóa Đảng Cộng sản Việt Nam, ngay từ khi chưa giành được chính quyền, năm 1943 đã phác thảo Đề cương văn hóa Việt Nam; và ngày nay luôn khẳng định văn hóa là “nền tảng tinh thần của xã hội, văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển, văn hóa là nội sinh, ” - tức là sinh ra trong mỗi cộng đồng, trong mỗi con người xã hội Văn hóa là hiện tượng xã hội đặc biệt Nó tồn lại và phát triển trong quá trình giao lưu và truyền tải-từ người này sang người khác, từ cộng đồng này sang cộng đồng khác, từ thế hệ này sang

thế hệ khác

Hệ thống giá trị văn hóa có thể được giao lưu, truyền tải bằng nhiều phương thức, con đường khác nhau; như hệ thống giáo dục, các tổ chức đoàn thể chính trị-xã hội, Nhưng báo chí và truyền thông đại chúng có vai trò đặc biệt quan trọng Bởi vì, hơn bất

cứ phương tiện hay con đường nào, báo chí tác động đến đông đảo người nhất, trên phạm

vi rộng khắp nhất, thường xuyên liên tục nhất, phong phú, đa dạng và sinh động nhất Trong quá trình này, báo chí vừa là kênh giao lưu tiếp nhận, vừa là bộ lọc để có thể biến đổi các giá trị văn hóa trong sự phù hợp, thích ứng với văn hóa bản địa Quá trình ấy được gọi là tiếp biến văn hóa

Trong các phương tiện truyền thông đại chúng, truyền hình ngày càng khẳng định vai trò và ảnh hưởng to lớn của mình Mặc dù ra đời muộn song truyền hình đã ngày càng khẳng định được vai trò hết sức quan trọng trong việc truyền đi và tiếp nhận thông tin của loài người Qua màn hình vô tuyến, người xem như được tận mắt trong thấy những sự kiện, hiện tượng và hành động, thái độ của con người như họ là người trực tiếp có mặt tại nơi diễn ra sự việc, hiện tượng ấy Hình ảnh và tiếng động hiện trường cộng với sắc thái của tình cảm thái độ người thực hiện chương trình được thể hiện bằng lời bình, nhạc, đã tác động tới người xem, cuốn hút và gây xúc cảm cho họ Việc khán giả được chứng kiến mọi sự việc, hiện tượng trên toàn cầu ngay tại nhà mình đã làm cho hầu hết gia đình nào

cũng có ti vi Số gia đình có sử dụng ti vi đã lên đến con số hàng tỷ và truyền hình ngày càng thể hiện rõ sức mạnh truyền thông của mình

Ngoài chức năng thông tin, chức năng tư tưởng, chức năng giám sát và phản biện

xã hội, chức năng quảng cáo và dịch vụ xã hội, truyền hình có lợi thế hơn các loại hình báo chí khác trong việc thực hiện chức năng giải trí Đặc biệt trong cuộc sống công nghiệp hiện nay, con người dễ rơi vào trạng thái căng thẳng Sự căng thẳng này cần được giải tỏa thông qua các hoạt động giải trí.Và để giải tỏa tâm lý căng thẳng cho công chúng xem truyền hình thì việc ra đời các chương trình trò chơi mang tính giải trí là tất yếu

Truyền hình việt Nam đã liên tục phát triển các chương trình giải trí cho mọi nhóm công chúng đối tượng, lôi kéo hàng triệu người vào sân chơi bổ ích và lý thú, nhất là giới trẻ

Xuất phát từ hiệu quả kinh tế và ý nghĩa xã hội của trò chơi trên truyền hình, trong những năm gần đây hàng loạt chương trình trò chơi mới ra đời góp phần làm phong phú thêm thể loại của chương trình truyền hình Có những trò chơi ra đời bởi sự sáng tạo của Đài Truyền hình Việt Nam, có những chương trình trò chơi ra đời kết hợp sự sáng tạo và

kế thừa của mô hình trò chơi truyền hình thế giới và có những trò chơi được mua bản quyền nước ngoài Sự ra đời của những trò chơi này dần dần tạo thói quen giải trí trên truyền hình và đã được công chúng xem truyền hình đón nhận nồng nhiệt

Theo điều tra của TNS media Việt Nam năm 2006 trong 10 chương trình giải trí

có lượng người xem cao nhất thì có tới 8/9 trò chơi truyền hình có bản quyền từ nước ngoài Như vậy trò chơi truyền hình có bản quyền từ nước ngoài đang chiếm ưu thế, trong khi đó trò chơi truyền hình có bản quyền trong nước chỉ chiếm 10%

Tuy nhiên trò chơi có bản quyền từ nước ngoài khi triển khai sản xuất tại Việt Nam đều gặp những khó khăn vì sự khác biệt về văn hóa xem của công chúng nơi bán bản quyền và nơi tiêu thụ Vấn đề đặt ra là chúng ta sẽ giải quyết những khó khăn trở ngại đó như thế nào để có thể đạt hiệu quả cao nhất-xét trên phương diện văn hóa? Trong quá trình biến đổi các chương trình trò chơi truyền hình để phù hợp với văn hóa Việt Nam liệu đã thực sự đáp ứng được nhu cầu của công chúng xem truyền hình hay chưa? Việc biến đổi đã tác động như thế nào đến công chúng truyền hình? Đó là vấn đề vừa cơ

bản vừa cấp thiết không chỉ cho hôm nay, mà còn cho những năm sau, khi đất nước ta hội nhập ngày càng sâu với thế giới

Với suy nghĩ đó tác giả mạnh dạn đề xuất nghiên cứu đề tài: "Vấn đề tiếp biến

văn hóa trong các trò chơi truyền hình"

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Không chỉ tại Việt Nam mà trên khắp thế giới, công chúng của báo chí nói chung

và truyền hình nói riêng cũng được quan tâm nghiên cứu từ những góc độ khác nhau Đã

có khá nhiều công trình nghiên cứu về công chúng trong nhiều năm qua, đặc biệt là công chúng của Đài truyền hình Việt Nam, vì đây là Đài truyền hình quốc gia, phủ sóng trên toàn quốc Tuy nhiên, sự nghiên cứu về công chúng thì không bao giờ lạc hậu, bởi nhu cầu giải trí của công chúng luôn luôn thay đổi, họ muốn món ăn tinh thần phải mới lạ hấp dẫn thường xuyên chứ không bị lặp lại Vấn đề tiếp biến văn hóa cũng đã được nhiều nhà khoa học, văn hóa học và các nhà hoạt động xã hội nghiên cứu, nhiều cuộc hội thảo cấp quốc gia được tổ chức đã thu hút sự quan tâm của không ít người, nhất là từ sau khi có

Đề cương văn hóa Việt Nam của Đảng ta được ban hành

Trước đây có một công trình nghiên cứu về trò chơi truyền hình là “Sức hấp dẫn của thể loại trò chơi truyền hình” của nhà báo, tiến sĩ Tạ Bích Loan in trong công trình “ Báo chí những điểm nhìn từ thực tiễn” (Nguyễn Văn Dững chủ biên), tập 2, NXB Văn hóa thông tin, H 2001

Bên cạnh đó trong quá trình nghiên cứu chúng tôi nhận thấy có một số luận văn thạc sĩ đã đề cập đến thể loại trò chơi truyền hình:

- “Tổ chức sản xuất chương trình trò chơi truyền hình (Khảo sát qua các chương

trình của VTV3 - Đài Truyền hình Việt Nam từ năm 1996 – 2003)" của nhà báo, ThS Vũ

Thanh Hường

- “Nâng cao tính hấp dẫn của các chương trình giải trí trên truyền hình thông qua việc áp

dụng một số thủ pháp sân khấu” của nhà báo, ThS Bùi Thu Thủy

- “Trò chơi truyền hình với khán giả Việt Nam” của nhà báo, ThS Đỗ Bạch Dương

Tuy nhiên các công trình nghiên cứu nói trên chưa thực sự tập trung vào vấn đề

tiếp nhận và biến đổi văn hóa trong các trò chơi truyền hình Vì vậy đề tài "Vấn đề tiếp

biến văn hóa trong các trò chơi truyền hình (Khảo sát một số chương trình trò chơi truyền hình trên VTV3)" là một đề tài mới mẻ, chưa có tiền lệ

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa, phân tích khái niệm văn hóa, tiếp biến văn hóa, khảo sát thực trạng tiếp biến văn hóa qua các chương trình trò chơi truyền hình, luận văn nhằm mục đích chỉ ra các đặc điểm, thực trạng tiếp nhận và biến đổi văn hóa của trò chơi truyền hình; đồng thời tìm kiếm các khuyến nghị khoa học cho vấn đề này trong tiến trình hội nhập phát triển bền vững

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên đây, luận văn chú trọng thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây

- Luận văn sẽ hệ thống hóa các khái niệm văn hóa và tiếp biến văn hóa và những khái niệm liên quan

- Tìm hiểu vấn đề tiếp nhận và biến đổi văn hóa trong tiến trình của lịch sử từ đó làm tiền đề cho nghiên cứu quá trình tiếp nhận và biến đổi văn hóa thông qua các trò chơi trên truyền hình

- Khảo sát, phân tích thực trạng tiếp nhận và biến đổi văn hóa một số trò chơi trên truyền hình của VTV3

- Tìm hiểu thực trạng tiếp cận của khán giả truyền hình đối với các trò chơi truyền hình

- Đưa ra một số giải pháp và khuyến nghị đối với những người làm truyền hình Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả tác động của trò chơi trên truyền hình

4 Đối tượng khách thể, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Quá trình tiếp nhận và biến đổi văn hóa qua các chương trình

trò chơi truyền hình

* Khách thể nghiên cứu: Chương trình Trò chơi trên truyền hình của VTV3

* Phạm vi không gian: Một số chương trình trò chơi trên VTV3

* Phạm vi thời gian nghiên cứu: Từ năm 1996 đến nay

5 Giả thuyết nghiên cứu

- Thứ nhất, các chương trình trò chơi trên truyền hình đang ngày càng thích ứng và

đáp ứng tốt nhu cầu giải trí của công chúng truyền hình (CCTH) Tuy nhiên, ‘hiệu ứng trò chơi” như “giấy dán tường” liệu có đang làm cho các chương trình này gây ra hiệu ứng nhàm chán và hạn chế lẫn nhau hay không ?

- Thứ hai, phần lớn các chương trình trò chơi truyền hình (CTTCTH) được mua

bản quyền từ nước ngoài-nơi có nền văn hóa khác biệt với nước ta Vậy, quá trình khai thác, chuyển từ bản quyền nước ngoài thành kịch bản của VTV, kết cấu khung chương trình, nội dung và cách thức triển khai các chương trình trò chơi còn nhiều lệ thuộc vào bản quyền, cần có những cải tiến mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu nhu cầu và hướng dẫn thị hiếu CCTH hiện nay;

- Thứ ba, những vấn đề trên đây đã và đang đặt ra cho việc quy hoạch phát triển

các CTTCTH của VTV3, từ việc xây dựng, cải tiến khung cho các loại chương trình, xây dựng và đào tạo đội ngũ, tổ chức sản xuất và xã hội hoá sản xuất các CTTCTH để có thể nâng cao chất lượng và hiệu quả tác động tối ưu nhất-xét trên bình diện văn hóa

6 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và các nhiệm vụ trên đây, tác giả luận văn sẽ sử dụng những phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau đây:

- Phương pháp luận: Dựa trên những quan điểm của Đảng và Nhà nước ta, tư

tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và vai trò của văn hóa trong tiến trình phát triển kinh

tế-xã hội cũng như các các luận cứ khoa học-thực tiễn của vấn đề tiếp biến văn hóa trong lịch sử phát triển của dân tộc ta; về báo chí và vai trò của báo chí trong đời sống xã hội;

về văn hoá giải trí trên truyền hình;

- Phương pháp công cụ được dùng chủ yếu là:

+ Phương pháp nghiên cứu văn bản được dùng để nghiên cứu các tài liệu liên quan như văn kiện Đảng, Nhà nước, các công trình khoa học đã được công bố, ;

+ Phương pháp thống kê-phân loại được dùng thống kê, phân loại, phân tích các

dữ liệu nghiên cứu trong các CTTCTH;

+ Phương pháp điều tra xã hội học (phỏng vấn sâu, phỏng vấn bảng hỏi anket) dùng

để điều tra công chúng, phỏng vấn những người làm chương trình trong diện khảo sát và các chuyên gia, các nhà quản lý, cố vấn của chương trình;

+ Phương pháp phân tích kinh nghiệm; phương pháp tình huống; phương pháp điền dã dùng trong nghiên cứu trường hợp và quan sát thực nghiệm với tư cách người trong cuộc để có được cách nhìn cận cảnh từ bên bên trong của quá trình sản xuất chương trình

7 Ý nghĩa khoa học của luận văn

Góp phần làm rõ thực trạng tiếp nhận và biến đổi văn hóa trong các trò chơi truyền hình có bản quyền từ nước ngoài khi chúng ta thực hiện tổ chức sản xuất tại Việt Nam Phân tích trên bình diện văn hóa của quá trình khai thác bản quyền như quá trình tiếp biến văn hóa giai đoạn đầu đối với những người làm CTTCTH

- Làm rõ những ảnh hưởng tích cực và ảnh hưởng tiêu cực của quá trình tiếp biến văn hóa đối với công chúng truyền hình Việt Nam, từ đó có những điều chỉnh thích hợp trong quá trình tiếp biến văn hóa

Từ những ý nghĩa khoa học trên, luận văn sẽ có những ý nghĩa thực tiễn sau:

- Luận văn sẽ góp phần đề xuất giải pháp cho Đài truyền hình Việt Nam (VTV) nói chung và Ban Thể thao giải trí và Thông tin kinh tế (VTV3) nói riêng xem xét, điều chỉnh xu hướng phát triển hiện tại và tương lai của trò chơi truyền hình cho phù hợp với văn hóa tiếp nhận và thị hiếu của công chúng truyền hình

- Góp phần làm sáng tỏ và ngăn chặn những yếu tố ngoại lai có ảnh hưởng không tốt đến công chúng truyền hình ngay từ khâu sản xuất chương trình, từ đó giúp Đài truyền hình Việt Nam sản xuất những chương trình hấp dẫn hơn, thiết thực hơn và tạo được hiệu ứng xã hội và hiệu quả tác động tốt hơn trên bình diện đang bàn tới

- Công trình này được hoàn thành, sẽ là tài liệu tham khảo bổ ích và lý thú cho các

cơ sở đào tạo báo chí nói chung và cho các Đài phát thanh-truyền hình địa phương trong

cả nước, cũng như những ai quan tâm đến quá trình tiếp biến văn hóa hiện nay

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn

gồm 3 chương, 7 tiết

Chương 1 TIẾP BIẾN VĂN HOÁ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

Theo W Ostawald thì: Chúng ta gọi những gì phân biệt con người với động vật là

"văn hóa"

Theo Abrraham Moles, một nhà văn hóa học Pháp thì: Văn hóa là chiều cạnh trí tuệ của môi trường nhân đạo do con người xây dựng nên trong tiến trình đời sống xã hội của mình

Giáo sư Hà Văn Tấn cho rằng: Văn hóa là hệ thống ứng xử của con người với thiên nhiên và xã hội, trong hoạt động sinh tồn và phát triển của mình Nói khác đi, văn hóa là sản phẩm hoạt động của con người trong mối quan hệ tương tác với tự nhiên và xã hội diễn ra trong không gian, thời gian và hoàn cảnh nhất định

Năm 1988, khi phát động thập kỷ quốc tế phát triển văn hóa, Tổng Giám đốc UNESCO - Federico Mayro, đã đưa ra định nghĩa về văn hóa: Văn hóa là tổng thể sống động của các hoạt động trong quá khứ và trong hiện tại Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc

Ở Việt Nam, từ quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa:

Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo

và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng - Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa [41, tr 431]

Đến nội hàm khái niệm văn hóa mà Hội nghị lần thứ 5 của Ban chấp hành Trung ương

khóa VIII xác định: "Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động

lực thúc đẩy tự phát triển kinh tế - xã hội" [24, tr 10] là sự phát triển các quan niệm về văn

hóa của Đảng ta nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, để văn hóa thực sự trở thành là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là mục tiêu cao cả của chủ nghĩa xã hội trong thời đại ngày nay

Như vậy, điểm thống nhất trong những quan niệm trên là đều xem lao động sáng tạo là cội nguồn của văn hóa Và, chính văn hóa đã đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân, làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt mang tính nhân bản sâu sắc, có lý tính, có óc phê phán và dấn thân một cách có lý trí và tình cảm trong khát

vọng vươn tới chân - thiện - mỹ Và cũng chính nhờ văn hóa mà con người thể hiện được

phẩm chất, tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương án "chưa hoàn thành", đặt ra

để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những "ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những công trình vượt trội lên bản thân mình"

Trong đó, Hồ Chí Minh đã khái quát đến đỉnh cao trong quan niệm của mình về văn hóa-không chỉ là các giá trị vất chất và tinh thần do con người sáng tạo ra, mà cả nhưng phương thức tiêu dùng chúng

Dưới góc độ tiếp cận xem lao động sáng tạo là cội nguồn, khởi điểm của văn hóa

nhà nghiên cứu Hoàng Vinh đã có quan niệm xác đáng rằng: Văn hóa là toàn bộ sáng tạo của con người, tích lũy lại trong quá trình hoạt động thực tiễn xã hội, được đúc kết thành

hệ giá trị và chuẩn mực xã hội, biểu hiện thông qua vốn di sản văn hóa và hệ ứng xử văn

hóa của cộng đồng người Hệ giá trị xã hội là một thành tố cốt lõi làm nên bản sắc riêng của một cộng đồng xã hội, nó có khả năng chi phối đời sống tâm lý và một họat động của những con người sống trong cộng đồng xã hội ấy

Như thế, văn hóa chính là cốt lõi sáng tạo của trí tuệ và tâm hồn của mỗi dân tộc,

là tính năng động đầy sáng tạo được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, nó thâu tóm, xác định bản thể và sự tiến triển của một dân tộc đã được xác định Văn hóa của mỗi một

dân tộc đều có một bản sắc riêng, bản sắc văn hóa là căn cước của mỗi dân tộc giữa cộng

đồng quốc tế, cái "căn cước" được xác nhận bởi cách suy nghĩ, cách cảm nhận của mỗi dân tộc, bởi sự tiến triển của tâm hồn mỗi dân tộc trước thiên nhiên, trước nhân loại và cuối cùng bởi cảm quan của mỗi dân tộc về thế giới, cảm quan đó quyết định mọi ứng xử của mỗi dân tộc Tất cả các nền văn hóa, Việt Nam cũng như Trung Quốc hay Pháp,

Mỹ, Cuba… đều cho thấy một tổng thể các giá trị duy nhất và không thể thay thế

được, bởi vì chính là nhờ vào văn hóa mà mỗi dân tộc có thể biểu lộ một cách trọn

vẹn nhất sự hiện diện của mình trên thế giới Từ đây có thể phát hiện ra tính cách dân tộc, khám phá những đặc điểm về tâm lý, tình cảm, tâm thức dân tộc Vấn đề bản lĩnh, bản sắc mà chúng ta thường nhắc trong quá trình phát triển và hội nhập của mỗi quốc gia không phải là vấn đề gì khác, xa lạ với vấn đề nhận thức đầy đủ các giá trị văn hóa của mỗi dân tộc

Khái niệm "văn hóa" được đề cập đến trong luận văn này mang một ngoại diên rất rộng, nghĩa là bất cứ cái gì do con người làm ra đều hàm chứa thuộc tính văn hóa, nó gồm tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra nhằm phục vụ cho

sự tiến bộ của con người mà sản phẩm sáng tạo cụ thể đó chính là trò chơi truyền hình – sản phẩm của nhu cầu giải trí hiện đại Trò chơi truyền hình được nghiên cứu trong luận văn này với ý nghĩa đánh giá thực trạng tiếp nhận và biến đổi văn hóa đối với công chúng truyền hình, từ đó có những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của những trò chơi truyền hình

1.1.2 Tiếp biến văn hoá

Cho dù khái niệm tiếp biến văn hóa đối trong các trò chơi truyền hình còn khá mới

mẻ nhưng vấn đề tiếp biến văn hóa đã được nhà văn hóa Hữu Ngọc nghiên cứu rất sâu

Trong khuôn khổ của luận văn này chúng tôi xin trích lược bài viết “ Đối thoại văn hóa Việt Nam và Phương Tây” của nhà văn hóa Hữu Ngọc để chúng ta có cái nhìn tổng thể

về quá trình tiếp biến văn hóa của Việt Nam:

Muốn có cái nhìn về tính tiếp biến văn hoá Việt, không thể không tìm về cội nguồn của nó Vấn đề đầu tiên nên được nghĩ tới là xác định cột mốc đầu tiên của cái gọi

là văn hoá Việt

Nước Việt Nam mình trải dài mà hẹp, có những vùng đất hiện thuộc Việt Nam nhưng trước đã từng có những cái tên riêng Việt Nam hiện nay là sự thống nhất của 3 khởi nguồn văn hoá xuất phát từ 3 vùng trong cả nước Ấy là văn hoá Đông Sơn ở Bắc và Bắc Trung Bộ, văn hóa Bàu Trám – Sa Huỳnh ở Trung và Nam Trung Bộ, văn hoá Óc Eo

ở Nam Bộ Mỗi nền văn hoá đề có những bản sắc riêng và có những thời điềm cực thịnh của nó (văn hóa Sa Huỳnh của vua Chăm - thế kỉ 6.7.8 , văn hoá Óc Eo của vua Chân Lạp đồng thời) Nói đến văn hoá Việt mà chỉ nói đến văn hoá Đại Việt của tộc người Kinh là thiếu sót - dẫu thế, cũng không thể phủ nhận sự thắng thế và bao trùm của văn hoá người Kinh lên trên sự đi xuống và có phần lụn bại của văn hoá người Chăm và Chân Lạp Ở đây chúng ta tập trung nói về dòng văn hoá còn đang chảy mạnh ở nước

ta, ấy là văn hoá người Kinh – hay người Việt

Có một nhận xét chung là bản sắc văn hóa Việt Nam, được tạo ra ở vùng lúa nước sông Hồng cách đây 3.000 năm, được tôi luyện và khẳng định trong 2.000 năm chống và đối thoại với văn hóa Trung Quốc, đã đủ tầm cỡ để tiếp biến văn hóa thành công với phương Tây Ta tiếp biến văn hóa (trong đó có đối thoại) qua 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn đồng thời là một giai đoạn Tây phương hóa, có nghĩa là hiện đại hóa

Tiếp biến văn hóa thời kỳ thứ nhất với phương Tây (thế kỷ XVII - 1885) Vào thế

kỷ XVI, các Giáo sĩ phương Tây đến Việt Nam, cùng các nhà buôn Từ năm 1615, các Giáo sĩ dòng Tên bắt đầu thiết lập những cộng đồng giáo dân rồi đặt hai trung tâm ở Hội

An và Thăng Long Cũng còn nhiều dòng khác, như dòng Đa Minh (Dominicain), dòng thánh Francos (Franciscain) và người Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý, Pháp Năm 1658, Giáo hoàng cho phép lập Hội truyền giáo nước ngoài ở Paris cho các giáo sĩ đại diện

Roma hoạt động ở Trung Quốc và Đông Dương Cho đến năm 1788, đất nước ta bị chia cắt

Ở Đàng trong (Hội An) , thương nhân Bồ Đào Nha giúp chúa Nguyễn mở lò đúc súng ở Huế ở Đàng ngoài, hãng buôn Hà Lan ở Phố Hiến giúp chúa Trịnh tàu và súng đạn Mới đầu, các chúa Trịnh và Nguyễn đều để cho truyền đạo Thiên Chúa Nhưng vài chục năm sau, đạo bị cấm, tùy thời kỳ cấm ngặt hay lỏng Vào cuối thế kỷ XVIII, Giáo sĩ Pháp Pigneau de Behaine giúp chúa Nguyễn Ánh nên Gia Long lên ngôi cho truyền đạo Mấy vua sau lại cấm đạo và đàn áp giáo dân, giết linh mục Đồng thời buôn bán và phương Tây bị ngùng trệ, khiến đế quốc Pháp lấy cớ tấn công Việt Nam từ 1858 và chiếm hoàn toàn đất nước vào năm 1885

Thời kỳ thế kỷ XVII - 1885, cuộc đối thoại Việt Nam - phương Tây không lấy gì làm mặn mà, công cuộc hiện đại hóa mờ nhạt Văn hóa phương Tây gây một cú sốc đối với văn hóa truyền thống Việt Nam nặng ảnh hưởng Khổng học

Tiếp biến văn hóa thời kỳ thứ hai với phương Tây (1884 - 1945)

Đây là thời kỳ Pháp thuộc Tiếp biến văn hóa dĩ nhiên là cưỡng bức, nhất là trong thời kỳ đầu, do đó luôn luôn có sự chống lại ngoại lai để bảo vệ bản sắc dân tộc Nhưng dần dần, cũng đồng thời có đối thoại tự nguyện

Thiết tưởng, không cần nhắc lại những tai họa mà thực dân Pháp gây ra cho nhân dân Việt Nam Chính những người Pháp tiến bộ đã tùng lên án chính sách tàn bạo và ngu dân cửa chính quyền thục dân Nhưng có đều đáng nói là không phải chỉ đối thủ Đông - Tây đã tạo ra những giá trị văn hóa mới cho Việt Nam, mà chính sách thực dân cũng có phần tạo ra những tiếp biến văn hóa làm giàu văn hóa Việt Nam, nhiều khi ngoài ý muốn

"cái tôi" của phương Tây và chủ nghĩa lãng mạn Pháp đã giúp tạo ra thơ mới và cả một dòng văn học Việt Nam

Tiếp biến văn hóa thời kỳ thứ ba phương Tây (1945 - 1986) Cách mạng Tháng

Tám 1945 đã chấm dứt 80 năm Pháp đô hộ Cho đến 1986 (đổi mới) chủ yếu là 30 năm chiến tranh (1946 - 1975) chống Pháp và chống Mỹ có tính chất quốc tế vì vấn đề Việt Nam được quốc tế hóa Trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954), cuộc đối thoại văn hóa Việt - Pháp thời kỳ Pháp thuộc đã khai hóa kết quả một cách bất ngờ, do những trí thức và văn nghệ sĩ trưởng thành trước đó đã có hoàn cánh tự do đem hết tài năng phục vụ đất nước độc lập

Trực tiếp phục vụ đấu tranh vũ trang có Võ Nguyên Giáp (người đã từng dạy về Cách mạng Pháp thời Pháp thuộc), Trần Đại Nghĩa (đã học ở Pháp, Đức) chế ra súng Bazoka, Tạ Quang Bửu (đã học ở Pháp) là Thứ trưởng Quốc phòng, sau là Bộ trưởng Đại học Các nhà khoa học như Thạc sĩ toán học (ở Pháp) Hoàng Xuân Hãn đã đặt ra danh từ khoa học tiếng Việt, do đó có thể dạy Đại học bằng tiếng Việt, không cần qua tiếng Pháp

Chữ Quốc ngữ của các Giáo sĩ phương Tây tạo ra đã phổ biến thời Pháp thuộc trong đó sống chính trị, văn hóa, nhưng đến năm 1945, 90% dân vẫn mù chữ Cách mạng

đã tích cực vận động xóa nạn mù chữ

Các Bác sĩ thời Pháp như Hồ Đắc Di, Tôn Thất Tùng , Đặng Văn Ngữ mở trường Y và đào tạo các Y, Bác sĩ cho mặt trận và hậu phương Đa số văn nghệ sĩ thời trước đều phục vụ kháng chiến Một số nhà nghiên cứu đã có tên tuổi trong thời Pháp thuộc (như Đào Duy Anh, Cao Xuân Huy, Trần Văn Giáp ) đã đặt nền móng cho khoa học xã hội (Sử, Dân tộc học, Kháo cổ học, Ngôn ngữ học ) Các họa sĩ do Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đào tạo cũng mở trường đào tạo các lớp sau Nghệ thuật và văn học thời chiến (đến 1975) không còn lãng mạn như trước 1945 mà phục vụ cuộc chiến tranh yêu nước, thích hợp với chủ nghĩa hiện thực XHCN

Sau khi Pháp thua ở Điện Biên Phủ (1954), các cường quốc dàn xếp cắt đôi Việt Nam để phục vụ chiến tranh lạnh Miền Nam chịu ảnh hưởng văn hóa Tây Âu - Mỹ, còn miền Bắc chịu ảnh hưởng văn hóa XHCN Đông Âu - Trung Quốc

Tiếp biến văn hóa thời kỳ thứ tư với phương Tây (từ đổi mới - 1986) Hiện đại hóa

(Tây phương hóa) lần thứ nhất (thế kỷ XVII - 1885) với các Giáo sĩ và nhà buôn hạn chế

ở một số địa phương và không sâu sắc Với hiện đại hóa lần thứ hai (Pháp thuộc), văn hóa phương Tây chỉ tác dụng cơ bản đến xã hội thị dân một số tỉnh lớn

Hơn 90% ở nông thôn trong toàn quốc, tư duy và phong tục tập quán vẫn in đậm dấu truyền thống nặng ảnh hưởng Khổng học, phong kiến Chỉ với hiện đại hóa lần thứ

ba (1945 - 1986), xã hội mới thực sự có những biến đổi cơ bản do cách mạng và chiến tranh, ảnh hưởng thế giới đa dạng và sâu sắc Có những cố gắng cộng nghiệp hóa và đô thị hóa có hệ thống Những cố gắng này ít kết quả do chiến tranh kéo dài và tư duy chưa thoáng Sau chiến tranh (1975) mãi đến Đổi mới (1986), hiện đại hóa lần thứ IV mới có điều kiện sâu rộng, kể cả đối thoại với văn hóa phương Tây

Thời kỳ đổi mới ở ta được đánh dấu bởi toàn cầu hóa, khu vực hóa (gia nhập ASEAN, 1995) và gia nhập khối Pháp ngữ

Trước xu thế toàn cầu hóa, khi Việt Nam trở thành thành viên 150 của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và yêu cầu phát triển mới của đất nước, Đảng ta yêu cầu phải:

Làm cho văn hóa thấm sâu vào từng khu dân cư, từng gia đình, từng người, hoàn thiện hệ giá trị mới của con người Việt Nam, kế thừa các giá trị truyền thống của dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóa của loài người, tăng sức

đề kháng chống văn hóa đồi trụy, độc hại Nâng cao tính văn hóa trong mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội và sinh hoạt của nhân dân [23, tr.213] Trong suốt quá trình lịch sử, tiếp biến văn hóa của Việt Nam với phương Tây vừa

có cưỡng bức và đối thoại văn hóa, có thời điểm vừa chống lại, vừa tiếp thu, khi tích cực, khi tiêu cực, hoặc cả hai, rất biện chúng, khó tách ra rõ rệt

Việt Nam là một quốc gia nhỏ nhưng trong lịch sử luôn bị các thế lực ngoại bang hùng mạnh về quân sự, kinh tế và có nền văn hóa phát triển nhất nhì thế giới xâm lược cho nên người Việt Nam vừa phải đấu tranh để giành độc lập dân tộc, vừa phải tiếp nhận văn hóa của những kẻ đi xâm lược mình Chính điều này đã tạo sức mạnh trong cuộc

chiến tranh giải phóng dân tộc và đồng thời nâng cao ý thức dân tộc chủ động điều chỉnh việc tiếp nhận và biến đổi văn hóa ngoại lai

Quá trình tiếp xúc với văn hóa Trung Hoa và Ấn Độ đã biến Việt Nam trở thành quốc gia đa dân tộc và là nơi hội tụ của các nền văn minh lớn của Châu Á cho dù văn hóa Trung Hoa là nổi trội Quá trình tiếp biến với văn hóa Pháp trước đây và Mỹ sau này đã đưa Việt Nam tiếp xúc với văn hóa Đông – Tây trên quy mô toàn cầu Với chủ nghĩa xã hội (Liên Xô, Trung Quốc…) đã đưa nền văn hóa truyền thống Việt Nam đi vào hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong quá trình tiếp biến cái gì có lợi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, cho sự phát triển của đất nước thì người Việt Nam sẵn sàng tiếp nhận Qua đó chúng ta có thể nhận thấy nền văn hóa Việt Nam rất năng động Người Việt Nam du nhập các yếu tố văn hóa ngoại lai vào rồi chủ động bản địa hóa chúng

Quá trình tiếp biến văn hóa trải qua 3 bước

Bước 1: Phản ứng chống đối, đề kháng

Bước 2: Cộng sinh, thử nghiệm

Bước 3: Hội nhập, tương tác.”

Qua quá trình nghiên cứu và sưu tầm tác giả luận văn nhận thấy có rất nhiều khái niệm về Tiếp biến văn hóa:

1 Khái niệm giao lưu và tiếp biến văn hóa được dịch từ những thuật ngữ như

cultural contacts, cultural exchanges , để chỉ một quy luật trong sự vận động và phát

triển văn hóa của các dân tộc Đó là hiện tượng xảy ra khi những nhóm người (cộng đồng, dân tộc) có văn hóa khác nhau giao lưu tiếp xúc với nhau tạo nên sự biến đổi về văn hóa của một hoặc cả hai nhóm Giao lưu văn hóa tạo nên sự dung hợp, tổng hợp và tích hợp văn hóa ở các cộng đồng Ở đó có sự kết hợp giữa các yếu tố "nội sinh" với yếu

tố "ngoại sinh" tạo nên sự phát triển văn hóa phong phú, đa dạng và tiến bộ hơn Giao lưu

và tiếp biến văn hóa là sự tiếp nhận văn hóa nước ngoài bởi dân tộc chủ thể Quá trình này luôn đặt mỗi dân tộc phải xử lý tốt mối quan hệ biện chứng giữa yếu tố "nội sinh" và

"ngoại sinh" Trong lĩnh vực văn hóa chỉ có khái niệm "giao lưu và tiếp biến văn hóa" chứ

không có khái niệm "hội nhập văn hóa" Thuật ngữ hội nhập chỉ sử dụng cho các lĩnh vực ngoài văn hóa, chẳng hạn như kinh tế

Từ “tiếp biến” là một từ đắt, gộp nghĩa của tiếp nhận và biến đổi, được hiểu thật thoáng là tiếp nhận và việt hoá

2 Theo nghĩa chặt, tiếp biến văn hóa là hành động qua đó một nhóm xã hội cố tìm cách áp đặt nền văn hóa của mình lên một nhóm khác vốn yếu hơn mình về chính trị, kinh tế và xã hội.Tiếp biến văn hóa là một hệ quả trực tiếp xuất phát từ chính tính năng động và khuynh hướng mở rộng ra của mọi nền văn hóa Nói chung, sự tiếp biến văn hóa thường được ghi nhận khi một nền văn hóa ở thế thượng phong

3 Có thể định nghĩa tiếp biến văn hóa là sự tiếp xúc giữa các cộng đồng văn hóa khác nhau và kết quả là những thay đổi về văn hóa trong mỗi nhóm Thí dụ: hai nhóm văn hóa A và B tiếp xúc với nhau: tiếp xúc văn hóa có thể đem lại kết quả tích cực hoặc tiêu cực Nếu văn hóa A và B đều vững mạnh, thì có đối thoại ngang bằng, tiếp biến văn hóa tạo ra những giá trị mới A’, B’ cho cả hai Nhưng nếu A mạnh hơn hẳn B thì không còn là đối thoại văn hóa nữa mà là áp đặt văn hóa, B có khi mất cả bản sắc

4 Theo Bà Đặng Diễm Quỳnh- Phó trưởng Ban TH Thanh thiếu niên cho biết:

“Tiếp biến” trong nghiên cứu của tôi cùng các nhà văn hóa học Trung Quốc ở Học viện Ngôn ngữ Bắc Kinh và ĐH Bắc kinh, được gọi theo một khái niệm vật lý – “khúc xạ” hay “chiết xạ” Ví dụ điển hình và trực quan nhất là tia sáng chiếu thẳng khi qua môi trường nước, nó thay đổi đường đi thẳng vốn có của mình, khi nước có chuyển động, rung hay tạo sóng, tia sáng cũng biến đổi không ngừng theo, nhưng về bản chất nó vẫn là một tia sáng với các tính chất quang học của nó Vậy có thể nói – tiếp biến chỉ được chấp nhận khi mọi sự biến đổi ở môi trường mới không làm trượt tiêu bản chất ban đầu của khái niệm”

Tiếp biến là cách ghép từ của 2 khái niệm”tiếp thu” và “biến đổi” Thực ra chúng

ta hàng ngày đang làm cái việc “tiếp biến” này một cách vô thức, thông qua những suy luận và hiểu biết của mỗi người Khi anh đón nhận một khái niệm, cũng như bắt đầu một hành vi mới, thói quen mới, anh đã hiểu nó, làm nó theo cách hiểu của mình, và khái niệm đó, hành vi đó đã là của anh, không còn là rập khuôn theo mẫu nguyên bản nữa

Qua trải nghiệm thực tế, văn hóa là thứ bị tiếp biến nhiều nhất, bởi nó không có các niêm luật cân đo định lượng mà đa phần là định tính Bản chất dân tộc Việt Nam thông minh

và giàu tính sáng tạo, vậy nên trong quá trình tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới từ Trung quốc đại diện cho Á Đông đến Pháp đại diện cho Âu châu , người Việt đều không ngừng tiếp biến, Việt hóa những tinh hoa đó, với mục đích để nó phù hợp hơn với dân tộc mình

Và thực tế chứng minh, mọi thứ tinh hoa văn hóa tồn tại được ở Việt Nam đều là những tinh hoa có thể tiếp biến được

1.1.3 Sự ra đời của kênh VTV3- kênh giải trí đầu tiên của Đài Truyền hình Việt Nam

Năm 1996 Đài Truyền hình Việt Nam đã có kế hoạch tách kênh VTV3 ra khỏi kênh truyền hình VTV1 và VTV2 Điều này bắt nguồn từ yêu cầu của các loại hình báo chí nói chung và truyền hình nói riêng Để cung cấp được nhiều thông tin, phải có nhiều

tờ báo khác nhau về các lĩnh vực của đời sống để tạo điều kiện cho độc giả có nhiều thông tin bổ ích và lý thú Ngay cả trong một tờ báo cũng phải có nhiều chuyên trang, chuyên mục khác nhau Phát thanh và truyền hình hạn chế về thời gian nên buộc phải tách kênh Điều này thể hiện tính chuyên nghiệp hoá của báo chí Tách kênh chương trình

sẽ giúp người xem có nhiều sự lựa họn khác nhau tùy theo nhu cầu riêng Trong đó VTV1 là kênh tổng hợp gồm các chương trình chính trị - xã hội và văn hoá giáo dục Nó được gọi là kênh thông tin chính luận Kênh VTV2 là kênh khoa học giáo dục với nhiệm

vụ chính là dạy học và phổ biến kiến thức Kênh VTV3 là kênh Thể thao, giải trí và thông tin kinh tế VTV4 là kênh đối ngoại phục vụ yêu cầu thông tin cho các đối tượng người nước ngoài và kiều bào Việt Nam VTV5 là kênh truyền hình tiếng dân tộc VTV6

là dành cho đối tượng Thanh thiếu niên…

Việc tách kênh VTV3 xuất phát từ mong muốn của đông đảo khán giả xem truyền hình Nhu cầu thông tin văn hoá giải trí của công chúng phát triển ngày càng mạnh mẽ Trong khi đó truyền hình với ưu thế về hình ảnh âm thanh màu sắc có một vị trí quan trọng trong đời sống văn hoá tinh thần nhưng mặt nào đó vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của đông đảo người dân Việc tách kênh này sẽ giúp cho khán giả có thể xem được nhiều

hơn các chương trình văn hoá và giải trí, đáp ứng được nhu cầu thông tin và giải trí của

1.1.4 Khái niệm trò chơi truyền hình

Trò chơi truyền hình là một thể loại truyền hình còn rất mới mẻ Ở Việt Nam chưa

có một cuốn sách hay một công trình nghiên cứu công phu về thể loại này, do vậy cũng chưa có một định nghĩa được coi là chuẩn mực nhất về trò chơi truyền hình Tuy vậy, theo TS Tạ Bích Loan, người phụ trách mảng trò chơi truyền hình của Đài Truyền hình Việt Nam từ năm 1998 đến năm 2007, đồng thời cũng là người có nhiều bài viết và

nghiên cứu về thể loại độc đáo này, đã định nghĩa: "Trò chơi truyền hình tường thuật một

cuộc trình diễn mà trong đó các thành viên tham gia vào một cuộc thi đấu theo một luật

lệ nhất định, được tổ chức ghi hình và đưa lên sóng truyền hình của mọi người dễ dàng theo dõi"

1.1.4.1 Các chương trình trò chơi nhìn từ góc độ nghề nghiệp

Theo Thạc sĩ Đặng Diễm Quỳnh- Phó trưởng Ban Truyền hình Thanh Thiếu niên:

Đây là một thể loại chương trình phức tạp và đòi hỏi dây chuyền sản xuất chuyên nghiệp với nhiều khâu được kết nối đồng bộ Đặc điểm chính là đều tuân thủ một format ổn định, đôi khi gò bó nhưng dễ tạo thói quen theo dõi cho người xem, sau khi nắm vững luật chơi khán giả sẽ hướng sự quan tâm vào người tham gia thi thố Format mạnh là format dễ hiểu nhưng có tính linh

hoạt cao, nhiều điểm bất ngờ và người chơi là người được quyết định mọi kết quả - dù là thành công hay thất bại [46]

Còn thạc sĩ Báo chí Đỗ Bạch Dương chia sẻ:

Đã từng có những cuộc tranh luận rằng trò chơi truyền hình có phải là một thể loại báo chí hay không nhưng theo tôi điều đó là không cần thiết Trong thời đại bùng nổ truyền thông như hiện nay, một số thể loại báo chí truyền thống giao thoa lẫn nhau, hoặc phát triển theo những hướng mới nhiều khi khiến người ta khó định danh nó còn thuộc thể loại gì Miễn là những tác phẩm theo những phương thức thể hiện đó vẫn giúp tác giả thể hiện được ý đồ, mang giá trị tới công chúng… Trò chơi truyền hình mang lại giá trị lớn nhất là tính giải trí và kiến thức và được công chúng tiếp nhận và yêu thích Có thể nó còn thiếu những yếu tố khác để được xếp vào 1 thể loại báo chí nhưng những yếu tố trên cũng đã quá đủ để chẳng cần thiết phải tranh luận xem liệu trò chơi truyền hình có phải là 1 thể loại báo chí hay không? [7]

Trong quá trình phỏng vấn sâu tác giả cũng tiếp cận với những thành viên trực tiếp sản xuất các chương trình trò chơi truyền hình

BTV Lê Hường- Trưởng nhóm chương trình Hành khách cuối cùng cho rằng:

Ở góc độ nghề nghiệp, điều đầu tiên nhận thấy trò chơi truyền hình là sản phẩm của tập thể Ê-kíp của một game show là tập thể những cá nhân chuyên trách công việc của mình và làm việc nhóm cùng nhau nhằm cho ra sản phẩm truyền hình tốt nhất Vì vậy, ngoài kĩ năng hoạt động độc lập luôn là điều cần thiết với tất cả những người làm truyền hình, trò chơi truyền hình rất đề cao kĩ năng làm việc nhóm Bên cạnh sự độc lập trong mảng công việc mình phụ trách, kíp sản xuất trò chơi TH còn có sự kết nối đặc biệt với nhau để hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong quá trình sản xuất Số lượng các thành viên trong kíp sản xuất phụ thuộc vào tính chất, mức độ, quy mô của từng trò chơi TH Từ khâu kịch bản, tổ chức sản xuất, ghi hình, biên tập chương trình…đều cần sự liên kết mật thiết giữa các thành viên trong nhóm Có thể nói việc nâng cao ý thức, kĩ năng làm việc

nhóm là điều rất quan trọng để hình thành một kíp sản xuất trò chơi TH hình năng động làm nên những chương trình chất lượng cao [35]

1.1.4.2 Các chương trình trò chơi nhìn từ góc độ văn hoá

Thạc sĩ Đặng Diễm Quỳnh- Phó trưởng Ban Truyền hình Thanh Thiếu niên:

Đây là một sân chơi tập thể với đủ mọi thành phần khán giả, vì thế cũng

là nơi bộc lộ mọi thang bậc về văn hóa của người chơi và người xem Trò chơi hỏi đáp (quiz game) thường được coi là có hàm chứa nhiều kiến thức hơn, khâu biên tập nội dungcâu hỏi và đáp án phức tạp hơn , đòi hỏi người chơi chuẩn bị tối đa về vốn văn hóa xã hội Tuy nhiên, những trò chơi vận động, hay trò chơi âm nhạc lấy ca hát làm nội dung chính cũng sẽ đưa lại một bức tranh về tính năng động, thông minh, khéo léo, trình độ cảm thụ nghệ thuật và tài năng của người chơi, đó cũng là một điểm hội tụ của văn hóa- một thứ văn hóa đã được thẩm thấu qua hành vi và phong cách, không thuần túy ở phông nền kiến thức [46]

Thạc sĩ Bùi Thu Thủy – Phó trưởng Ban TTGT&TTKT cho biết:

Trong khi Việt Nam mở cửa với thế giới, việc tiếp nhận để sản xuất game show là điều dễ hiểu Về mặt văn hóa, đây là một việc tốt Nó giúp người xem truyền hình Việt Nam được tiếp cận với một thể loại chương trình truyền hình mới mà trước đó chúng ta chưa từng có Khi tham gia game show, người Việt Nam cởi mở hơn, tự nhiên hơn, thay đổi một chút so với bản tính rụt rè, kín đáo vốn có của mình Đó là một thay đổi tích cực [52]

BTV Lê Hường- Trưởng nhóm chương trình Hành khách cuối cùng cho rằng:

Với đầy đủ các chức năng giải trí, giáo dục tuyên truyền và chức năng thông tin, bên cạnh việc giữ gìn bản sắc văn hoá, đạo đức , truyền thống tốt đẹp, trò chơi TH truyền bá các tri thức văn hoá toàn diện, nâng cao trình độ hiểu biết, tuyên truyền các lối sống tốt đẹp, lành mạnh giúp người xem rèn luyện trí lực (Đường lên đỉnh Olympia, Ai là triệu phú ), thể lực (Trò chơi liên tỉnh, Sóng nước Phương nam…) kỹ năng, phong cách sống (Ở nhà chủ nhật,

Ai là ai )… Trò chơi TH chủ yếu khai thác những kiến thức văn hoá, xã

hội…ở nhiều dạng, nhiều góc độ với mục đích chung là chia sẻ và bổ sung, cũng như giới thiệu và phổ cập Tuy nhiên, điều đặc biệt là các kiến thức văn hoá được truyền tải với phương thức sinh động và dễ tiếp nhận, không khô khan, giáo điều Tính tương tác giữa người tham gia và khán giả được đề cao Người tham gia trò chơi TH vừa được thể hiện kiến thức, vừa được tiếp thu, giao lưu, học hỏi ở môi trường thân thiện Các trò chơi trên truyền hình dần trở thành những cầu nối thông tin, cầu nối văn hoá khá hiệu quả để các nền văn hoá xích lại gần nhau [35]

Còn thạc sĩ Báo chí Đỗ Bạch Dương chia sẻ:

Trò chơi truyền hình nói chung là một sản phẩm văn hoá Ban đầu nó là sản phẩm của văn hoá Mỹ (xem lịch sử xuất hiện của trò chơi truyền hình) nhưng đến nay đã là sản phẩm văn hoá chung của cả ngành công nghệ giải trí thế giới Nhưng nếu xét riêng từng chương trình trò chơi truyền hình thì lại có thể gọi riêng từng chương trình đó là sản phẩm của nền văn hoá nào Ví dụ như Big Brother một chương trình trò chơi truyền hình dạng thực tế (xem Big Brorther) đích thực là 1 sản phẩm văn hoá Mỹ đến người châu âu cũng khó chấp nhận được Còn Nhà nông đua tài hay Sóng nước phương nam lại là những trò chơi rất thuần tuý Việt Nam [7]

Theo "Từ điển Bách khoa về trò chơi truyền hình" thì có 4 loại trò chơi truyền

hình

1 Quiz show (Hỏi đáp nhanh) - trong đó thi khả năng của người chơi trả lời những

câu hỏi khác nhau

2 Panel show (Đố vui): người chơi cố gắng đoán biết một số bí mật của khách

mời

3 Trò chơi có sự tham gia của khán giả truyền hình: trong đó người chơi trình diễn

để giải trí cho khán giả trong trường quay cũng như khán giả ở nhà

4 Trò chơi trong đó những người tham gia đang cố gắng học được những luật lệ

đặc biệt và cố gắng làm tốt những kỹ năng đặc biệt này

Trò chơi truyền hình có những yêu cầu riêng so với các thể loại khác trên truyền hình vì trò chơi truyền hình giống như một tác phẩm hoàn chỉnh có mở đầu, thắt nút, mở nút và luôn mang những yếu tố kịch tính Có 3 yếu tố chính để chúng ta thấy được sự khác biệt Đầu tiên chúng ta phải đề cập tới Luật chơi:

Luật chơi chính là yếu tố cơ bản để tạo nên trò chơi, để phân biệt trò chơi này với trò chơi khác Luật chơi là yếu tố chính tạo nên sức hấp dẫn của cuộc chơi Luật chơi cũng là cơ sở để tạo nên sự bình đẳng, vô tư cho mỗi người tham gia cuộc chơi bởi trò chơi truyền hình sẽ thất bại nếu không tồn tại yếu tố công bằng Do vậy luật chơi trong trò chơi truyền hình phải hết sức chặt chẽ và cụ thể, tính toán được mọi tình huống có thể xảy ra

Thứ hai là người dẫn chương trình hay còn gọi là MC cũng là một phần quan trọng

trong trò chơi truyền hình Một trò chơi truyền hình có thu hút được khán giả hay không phụ thuộc vào người dẫn chương trình có thông minh, nhanh trí và có tài ăn nói hay không Người dẫn chương trình được ví như linh hồn của trò chơi, giúp khán giả cuốn theo những tình tiết của cuộc hơi Người dẫn chương trình không chỉ là người khâu nối các sự kiện tình tiết mà phải là người chủ thực sự của chương trình Sự sắc sảo, cá tính và

sự dí dỏm thông minh chính là những điều mà người dẫn chương trình nên có

Thứ ba là người tham gia chơi hay đội chơi Người chơi là một điểm độc đáo

giúp người ta phân biệt trò chơi truyền hình với các thể loại khác trên truyền hình Người chơi góp phần tạo ra sự hấp dẫn và không khí sôi động của cuộc chơi Do vậy, người chơi nên là những người dí dỏm, hài hước và thông minh Trò chơi có cuốn hút thế nào mà những người tham gia quá chậm chạp, đờ đẫn, ăn nói ngô nghê thì chương trình coi như thất bại Người chơi, do vậy, nên được lựa chọn kỹ càng Đồng thời trước khi cuộc chơi diễn ra, họ nên được tập luyện trước máy quay và cách chào hỏi ứng xử để tránh sự sai sót và tạo nên những tình huống vui nhộn Người chơi phải hết sức tự nhiên khi đứng trước ống kính máy quay nếu không cuộc chơi trên tẻ nhạt cho dù người dẫn chương trình có hay bao nhiêu đi chăng nữa

Ngoài ra, trong trò chơi truyền hình còn có nhiều yếu tố khác như bố cục trò chơi: sân khấu, âm thanh, hình ảnh của trò chơi phải phù hợp với chương trình và thu hút

được công chúng Nội dung trò chơi cũng phải gần gũi, dễ hiểu để tạo điều kiện cho khán giả tham gia

1.1.5 Trò chơi truyền hình có bản quyền nước ngoài

Năm 1996 được coi như cái mốc đánh dấu sự xuất hiện lần đầu tiên thể loại trò chơi trên truyền hình Đây cũng là thời điểm người ta bắt gặp sự xuất hiện của chương

trình trò chơi truyền hình được chuyển đổi từ nước ngoài Chương trình "Trò chơi liên

tỉnh" chỉ tồn tại trong vòng 1 năm nhưng đã để lại ấn tượng đặc biệt Cứ vào lúc 17h

chiều chủ nhật hàng tuần trên VTV3 khán giả truyền hình lại đón xem chương trình này

Đây là một trò chơi được chuyển đổi từ chương trình "intervillesgames" (Trò chơi liên

kết giữa các vùng miền) - một chương trình trò chơi thể thao vui của truyền hình Pháp

Nó đã trở nên nổi tiếng và phổ biến không chỉ ở Pháp mà còn ở rất nhiều nước Đông Nam Á Với sự kết hợp hài hoà giữa thể thao, văn hoá và xiếc, trò chơi này đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của khán giả Việt Nam Là một trò chơi của nước ngoài nên

có rất nhiều nội dung những người làm chương trình phải bỏ để nó trở nên phù hợp với

văn hoá Việt Nam Chẳng hạn trò "Đấu bò tót" trong đó các thí sinh lao vào đâm chém

một con bò tót để đoạt lấy những thứ trên lưng nó Một phần chơi từng hấp dẫn công chúng nước ngoài bởi sự nguy hiểm và giật gân Tuy vậy, nó cũng gợi nhiều đến cảnh

máu me và giết chóc rùng rợn - điều không phù hợp với văn hoá Việt Nam Trò "Búp bê

khổng lồ" cũng bị loại bỏ vì để thực hiện trò này, các đấu thủ Việt Nam với vóc dáng nhỏ

bé phải chui vào bụng con búp bê làm theo kiểu Pháp, cả khuôn mặt lọt thỏm trong chiếc rốn còn con búp bê này nên dễ tạo ra những ấn tượng không hay Để trò chơi trở nên gần gũi với người Việt Nam, những người làm chương trình cũng bổ sung thêm một số trò

chơi dân gian như trò "Cướp cờ", "Đua thuyền rồng" "Trò chơi liên tỉnh" có thể coi là

một trò chơi đầu tiên thể hiện sự chuyển đổi tích cực và rõ nét nhất các chương trình trò chơi truyền hình từ nước ngoài vào Việt Nam

Cuộc thăm dò dư luận khán giả Đài THVN năm 2002, trong các chương trình trò chơi được yêu thích nhất, các trò chơi được chuyển đổi từ nước ngoài chiếm một vị trí

đặc biệt quan trọng Trong đó, chương trình "Trò chơi âm nhạc" mua bản quyền từ chương trình "Un Singio de Catone" của truyền hình Tây Ban Nha và đây cũng là chương

trình có tỷ lệ người yêu thích nhất tại nước này Bắt đầu từ năm 2000, "Hành trình văn

hoá" được chuyển từ chương trình trò chơi mang tên "Cultrure quest" (Câu hỏi văn hoá)

của truyền hình nước Mỹ Tháng 4/2002, "Chiếc nón kỳ diệu" được phiên bản từ trò chơi

"The wheel of fortune" (Vòng quay may mắn) nổi tiếng của Mỹ, cũng đồng thời là một

trong những trò chơi nổi tiếng nhất thế giới hiện nay

Trong khi Việt Nam bắt đầu đi những bước đầu tiên trên con đường tập làm chương trình trò chơi truyền hình, trên thế giới đã có bề dầy hàng chục năm Ở Mỹ,

chương trình The Wheel of Fortune (phiên bản Việt Nam mua và đặt tên Chiếc nón kỳ diệu đã được sản xuất hàng chục năm Tương tự như vậy The Price is Right, Việt Nam mua đặt tên Hãy chọn giá đúng cũng đã được sản xuất hàng chục năm Khi nhóm sản

xuất sang thăm, họ vẫn còn giữ sân khấu của hàng chục năm về trước

Vì vậy, khi truyền hình Việt Nam phát triển, song song tồn tại hai con đường: tự sản xuất chương trình trò chơi truyền hình made in Việt Nam và mua bản quyền sản xuất chương trình Lúc này hay lúc khác 1 trong 2 khuynh hướng có xu hướng mạnh mẽ hơn hoặc ít mạnh mẽ hơn nhưng phải thừa nhận trò chơi truyền hình đã góp một phần đóng góp của mình trong việc thu hút các khán giả Việt Nam Nhìn rộng hơn về mặt nghề nghiệp, người làm truyền hình Việt nam thông qua việc mua bản quyền các chương trình game show thành công của thế giới, giúp họ rút ngắn khoảng cách tự mày mò Việc chuyển giao công nghệ sản xuất chương trình khiến họ ngay lập tức được tiếp cận với những công nghệ sản xuất tiên tiến nhất, có tính lập kế hoạch và quản lý dự án tốt hơn vì phần lớn các trò chơi truyền hình được sản xuất theo đợt Mỗi đợt sản xuất 4, 6 thậm chí

10 chương trình Cách làm chuyên nghiệp đã được họ tiếp cận từng bước

Bên cạnh các chương trình mua bản quyền Với kinh nghiệm tiếp cận các chương trình hiện đại, truyền hình Việt Nam cũng tự sáng tạo các game show của mình và cũng đạt được thành công nhất định Trong đó phải kể đến các chương trình như: Bảy sắc cầu vồng, Vườn cổ tích, Ở nhà chủ nhật, Đường lên đỉnh Olympia, Nhà nông đua tài, Sóng nước Phương Nam…

Tuy nhiên, mỗi quốc gia khác nhau thì có nền văn hoá tinh thần khác nhau Truyền hình là một phương tiện truyền thông đại chúng phổ biến nhất nên càng phản ánh rõ điều

này Một trò chơi truyền hình ra đời cũng là một sản phẩm văn hoá tinh thần không chỉ của cá nhân người sáng tạo mà còn của cả một quốc gia Do vậy xét về mặt nào đó, trò chơi truyền hình cũng phản ánh văn hoá tinh thần của một dân tộc Vì vậy khi chuyển đổi một trò chơi truyền hình từ nước ngoài vào Việt Nam, điều đặt ra với những người làm chương trình là phải làm sao để nó phù hợp với văn hoá tinh thần của người Việt Nam, được người Việt Nam chấp nhận Để có thể tìm hiểu rõ hơn vấn đề này, chúng ta hãy cùng khảo sát thực trạng tiếp biến văn hóa qua 3 chương trình trò chơi Hành trình Văn hóa (đã dừng sản xuất năm 2006), Chiếc nón kỳ diệu (hiện đang phát sóng 12h trưa thứ 7 hàng tuần) và chương trình Ai là triệu phú (hiện đang phát sóng vào 20h tối thứ 3 hàng tuần trên kênh VTV3) Từ đó chúng ta tìm ra những giải pháp thích ứng trong việc chuyển đổi các chương trình trò chơi từ nước ngoài vào Việt Nam Mặt khác nâng cao chất lượng chương trình trò chơi hiện đang phát sóng

Như vậy, quá trình tiếp biến văn hóa trong các chương trình TCTH được bắt đầu

từ ý tưởng mua bản quyền, ký kết hợp đồng khai thác (điều kiện pháp lý để có thể chuyển đổi) đến chuyển đổi, tổ chức sản xuất, phát sóng và hiệu ứng tiếp nhận của công chúng Mỗi khâu, mỗi công đoạn có những vấn đề riêng của nó, nhưng tất cả đều hướng tới mục tiêu đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu tiếp nhận và sự cộng hưởng tích cực của công chúng truyền hình nhằm đạt được hiệu quả tốt nhất có thể-xét trên bình diện văn hóa-kết quả tiếp biến văn hóa

1.2 ẢNH HƯỞNG CỦA TRÒ CHƠI TRUYỀN HÌNH VỚI ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ CÔNG CHÚNG

1.2.1 Ảnh hưởng đối với đời sống văn hoá vật chất

Bất cứ một địa bàn nào, một quốc gia nào trên thế giới khi tiếp cận với truyền hình(TH) đều có sự thay đổi rõ rệt trong cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày Mọi hoạt động

đi lại, ăn, ở, sản xuất đều thay đổi ít nhiều phụ thuộc vào mức độ khai thác và sử dụng hiệu

quả TH của từng cá nhân hay từng nhóm xã hội Công chúng xem TH hiện nay đã biết tận

dụng tối đa những tiện ích của TH trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày Họ đón nhận thông tin thời sự, thể thao giải trí, giá cả, thông tin quảng cáo nên cuộc sống của họ được nâng cao rất nhiều TH không chỉ giúp họ giải trí mà còn cung cấp những thông tin cập nhật nóng hổi từng giờ từng phút

Đối với các doanh nghiệp, TH giúp họ quảng bá thương hiệu và giới thiệu các sản phẩm một cách sống động ngay trên sóng, việc quảng cáo có hiệu quả đã thúc đẩy công việc kinh doanh của họ Giúp họ nắm bắt thông tin kịp thời, quyết định chiến lược kinh doanh của Công ty Việc kinh doanh không chỉ bó hẹp trong một phạm vi địa lý mà họ hoàn toàn có quyền quảng cáo và mở rộng mối quan hệ trong phạm vi toàn cầu Từ những việc lớn nhất tưởng chừng như không thể thực hiện được vì khoảng cách địa lý thì ngày nay, TH giúp con người xóa nhòa khoảng cách địa lý, giảm chi phí cho các hoạt động đi lại, trong tổ chức và quản lý đời sống cá nhân cũng như gia đình và cộng đồng xã hội Những dịch vụ tiện ích của TH đã đem lại những lợi nhuận to lớn về vật chất cho những người sử dụng nó Tóm lại, trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, công chúng của

TH đều có lợi ích do TH mang lại Tuy nhiên đối với các trò chơi truyền hình thì ảnh hưởng đến đời sống văn hóa vật chất thể hiện khá rõ Ví dụ như:

Với các chương trình trò chơi kiến thức trên kênh VTV3 (Đường lên đỉnh olympia, Ai là triệu phú, Đấu trường 100, Rung chuông vàng, Hành trình văn hóa, Hành khách cuối cùng ….thì học sinh, sinh viên(HSSV) hoàn toàn có thể nhận những kiến thức phục vụ cho việc học tập, thay vì việc lên thư viện tra cứu vất vả hoặc đến các lớp luyện thi Các bạn sinh viên nghèo học giỏi càng yên tâm học tập nghiên cứu hơn khi trò chơi Tiếp sức ra đời với sự hỗ trợ bằng tiền mặt nhằm giúp các bạn vượt qua những khó khăn trong cuộc sống Đối với các cháu thiếu nhi thì đã có sân chơi rất bổ ích cho các cháu như Vườn cổ tích, Đồ rê mi….Sân chơi này giúp các cháu có được trí tưởng tượng phong phú, phong thái tự tin trong giao tiếp và những bài học bổ ích thông qua những trò chơi

Với người cao tuổi thì Vui khỏe có ích thực sự hấp dẫn họ bởi những kiến thức chăm sóc sức khỏe, nuôi dạy con cháu và giải trí tuổi già Các bà nội trợ thì háo hức đón xem Hãy chọn giá đúng bởi những thông tin về giá cả liên tục được cập nhật, thông tin về tính năng các sản phẩm đảm bảo chính xác và đặc biệt phần thưởng hấp dẫn Các gia đình mỗi tuần một lần như đi trảy hội trong chương trình Ở nhà chủ nhật hoặc Ô cửa bí mật Mỗi tháng lại có một chương trình cho những gia đình nghèo tham gia, họ nhận được rất nhiều sự hỗ trợ từ chương trình, thậm chí còn trả được nợ cho ngân hàng

Xét về mặt tích cực:

Thứ nhất người chơi tham gia trò chơi truyền hình cởi mở, tự nhiên hơn, tránh

được sự e dè trong giao tiếp vốn thấy ở người Việt Nam

Thứ hai, trò chơi truyền hình đem lại cho người xem những phút giây thư giãn

Điều đó rất cần thiết trong xã hội hiện đại ngày càng chịu nhiều sức ép trong cuộc sống

Thứ ba, khán giả Việt Nam được đến gần hơn với khán giả thế giới khi Việt Nam

cùng sản xuất các chương trình trò chơi với truyền hình các nước

Thứ tư, khán giả Việt Nam được làm quen với một thể loại chương trình truyền

hình hoàn toàn mới mà trước đây Việt nam chưa có

Thứ năm, mỗi người khán giả đều có thể trở thành người chơi của chương trình

truyền hình

Thứ sáu, trong nhiều trò chơi truyền hình, người xem vẫn có thể biết thêm một số

thông tin, kiến thức bổ ích

Những hiệu ứng, tác động tiêu cực cũng khó tránh khỏi Đó có thể là hiệu ứng “ăn

thua”, “may rủi” kích thích tính hám lợi trong khi chơi của một số người; hoặc bắt chước các kiểu cách tham gia, nói năng, ứng xử, ăn mặc chưa hợp thức ; có thể kích thích nhu cầu và thị hiếu của công chúng trẻ tuổi chưa thật phù hợp với thực tế đời sống người Việt hiện nay

Tóm lại, trong đời sống, các CTTCTH thâm nhập sâu vào tất cả mọi lĩnh vực của

người xem Tùy theo mỗi đối tượng khác nhau sẽ tự tìn cho mình những lợi ích khác nhau

1.2.2 Ảnh hưởng đối với đời sống văn hoá tinh thần

Cũng chính khả năng xóa nhòa khoảng cách địa lý giữa tất cả các vùng miền trên thế giới mà các trò chơi trên VTV giúp công chúng xem TH có cơ hội giao lưu với các nền văn minh trên thế giới Với hàng triệu câu hỏi từ các cuốn sách, các tập thi ca, các tác phẩm nghệ thuật, Trò chơi trên TH là môi trường giải trí và thưởng thức nghệ thuật với chất lượng về âm thanh, hình ảnh sống động thu hút sự chú ý của mọi lứa tuổi

Chính vì vậy văn hóa nghe, nhìn đã thay đổi rất nhiều kể từ khi xuất hiện CTTCTH Cách thức thu nhận thông tin của người xem TH cũng thay đổi Người ta có hoàn toàn có thể học tập, giải trí và đón nhận thông tin qua các trò chơi truyền hình Trò

chơi truyền hình cũng cho ta cơ hội du lịch đến tất cả mọi địa chỉ mà ta yêu thích (Hành trình văn hóa) mà không tốn công tốn sức và tiền bạc, thời gian

Các cơ hội giao lưu văn hóa hoàn toàn mở rộng với tất cả mọi người Học sinh, sinh viên giao lưu với nhau thông qua các trò chơi truyền hình, họ dường như trở nên dãn dĩ hơn khi tham gia các trò chơi, các buổi giao lưu trên truyền hình, họ tìm đến nhau

và sinh hoạt văn nghệ, đàn hát với cây đàn sinh viên, làm thơ tặng nhau vì sinh viên chỉ

có tinh thần và nhiệt tình tuổi trẻ, họ sôi nổi và nhiệt tình trong các công tác xã hội và hoạt động ngoại khóa Có thể nói trò chơi truyền hình ít nhiều giúp các bạn hòa nhập với hơi thở của cuộc sống nhanh và mạnh mẽ đúng định hướng giáo dục

Năm 1996, vào giờ phát sóng chương trình SV 96 đường phố, đô thị hầu như vắng hẳn, người người nhà nhà quây quần bên TV đón xem Thậm chí người ta còn ấn tượng mãi với câu “ Xin cảm ơn”, “9,5” của người dẫn chương trình Lại văn Sâm Sau khi SV

96 kết thúc người ta lại háo hức đón xem Trò chơi liên tỉnh vào 17h chiều chủ nhật hàng tuần Dường như Trò chơi truyền hình đã trở thành một hiện tượng trong đời sống văn hóa

Sự thay đổi trong đời sống văn hóa tinh thần của công chúng truyền hình có thể thấy rõ nhất ở lứa tuổi HSSV, là lứa tuổi ham tìm hiểu, khám phá cái mới, thích bắt chước và sáng tạo, Trò chơi truyền hình đã cho họ một cơ hội thâm nhập vào một thế giới giải trí mới, một cách tuyên truyền kiến thức và văn hóa mới

Văn hóa đọc từng là sở thích của nhiều tầng lớp xã hội, nhất là thanh niên Đọc có tác dụng to lớn, không chỉ đối với trí tuệ và việc thu nhận thông tin, mà cả đối với sức khỏe con người Thế mà hiện nay trừ nhóm người làm công tác nghiên cứu, giảng dạy, một bộ phận lớn cư dân đang có xu hướng giảm việc đọc sách, báo Sau khi kết thúc công việc mệt mỏi trong ngày, họ về nhà nghỉ ngơi bằng cách đón xem thời sự tin tức và giải trí với trò chơi truyền hình vào khoảng 20h- 21h hàng ngày, đó cũng chính là lý do để khung giờ này trở thành giờ vàng trên kênh VTV3 Hàng loạt các thói quen trong đời sống sinh hoạt đã và đang thay đổi từ khi xuất hiện trò chơi truyền hình

Chương 2 THỰC TRẠNG VIỆC TIẾP BIẾN VĂN HOÁ TRÊN CÁC TRÒ CHƠI TRUYỀN HÌNH HIỆN NAY

2.1 TÌNH HÌNH CHUNG

Năm 1996 đánh dấu sự ra đời và thành công nhanh chóng của SV’96 Tiếp theo là

Trò chơi liên tỉnh, lần đầu tiên truyền hình Việt Nam được tiếp cận với cách làm hiện đại

và chuyên nghiệp như vậy

Năm 1997, Bảy sắc cầu vồng ra đời, chương trình trò chơi kiến thức cho học sinh

phổ thông cơ sở này nhanh chóng trở thành trò chơi truyền hình được yêu thích trên toàn quốc

Năm 1998, 1999 đánh dấu sự ra đời của hàng loạt game show made in Vietnam

như Vườn cổ tích, Ở nhà chủ nhật, Đường lên đỉnh Olympia

Năm 2000 đến năm 2005 game show nhanh chóng trở thành những chương trình được khán giả yêu thích nhất (số liệu 10 chương trình truyền hình khán giả yêu thích nhất – nguồn Trung tâm nghiên cứu DLXH của Ban Tư tưởng văn hóa TW) Nhưng khi chúng

ta nhìn lại quãng thời gian đó những trò chơi truyền hình được yêu thích đa phần có bản quyền từ nước ngoài được chuyển giao về Việt Nam như:

Năm 2001 với việc mua bản quyền Chiếc nón kỳ diệu ("The wheel of fortune" ),

chương trình trò chơi truyền hình có lịch sử lâu dài và rất thành công của Mỹ, một lần

nữa đem lại cho khán giả Việt Nam món ăn tinh thần mới Chiếc nón kỳ diệu nhanh

chóng trở thành chương trình trò chơi truyền hình được khán giả yêu thích Cho đến nay chương trình vẫn có chỗ đứng trong lòng khán giả Việt Nam và có lượng người xem khá lớn Khi chuyển giao công nghệ sản xuất chương trình, nhóm biên tập cũng phải thay đổi rất nhiều nhằm thích hợp với văn hóa Việt Nam Ngay tên gọi của chương trình gốc là

"The wheel of fortune" (Vòng tròn may mắn) có vẻ không hấp dẫn nên đã được thay bằng

hình ảnh chiếc nón bài thơ gắn liền với con người Việt Nam, như vậy đã có sự biến đổi nhất định

Cũng trong năm 2001 Hành trình văn hóa ("Culture Quest" ) ra đời với thời lượng

phát sóng là 30 phút/ chương trình với nhiều câu hỏi về phong tục tập quán của các nước trên thế giới cũng tạo được vị trí khá tốt trong lòng công chúng xem truyền hình Sau một năm phát sóng, thời lượng chương trình đã tăng lên 45 phút thì dường như sự quan tâm của khán giả truyền hình đã tăng lên rõ rệt Đặc biệt thu hút là phần BTV Bạch Dương và Thanh Tùng đi đến các địa danh của tổ quốc mang những thước phim về văn hóa vùng miền giới thiệu tại trường quay S9 Những câu hỏi trong ngân hàng dữ liệu được chuyển đến nhóm biên tập theo bản quyền hầu như sử dụng rất ít bởi vì không phù hợp với văn hóa Việt Nam Như vậy lại có sự biến đổi nhất định

Năm 2002 trò chơi Ai là triệu phú ("Who want to be millionare" ) xuất hiện với sự

trở lại của người dẫn chương trình Lại Văn Sâm đã tạo nên kỷ lục về thời lượng quảng

cáo trong một lần phát sóng Ai là triệu phú đã tạo nên sự chuyên nghiệp hóa đội ngũ sản

xuất trò chơi truyền hình tại Việt Nam Những cú cẩu, khuôn hình, âm thanh, ánh sáng, sân khấu, âm nhạc bắt buộc phải tuân thủ theo format ngoại trừ nội dung của các câu hỏi Khán giả truyền hình và người tham gia chơi thực sự tiếp cận với những công nghệ sản xuất trò chơi truyền hình hiện đại nhất thế giới

Năm 2003 Trò chơi âm nhạc được mua bản quyền của Tây Ban Nha góp mặt cùng

với sự thành công vang dội về mặt doanh thu quảng cáo, tạo nên một thói quen đón xem chương trình vào lúc 20h ngày thứ 6 hàng tuần trên kênh VTV3 cho khán giả truyền

hình Cho dù đã kỷ niệm sinh nhật 5 tuổi nhưng hiện nay Trò chơi âm nhạc vẫn luôn có

mặt trong top 5 của các trò chơi truyền hình được khán giả truyền hình yêu thích nhất Về thời lượng và tần suất : phiên bản Việt Nam ngắn bằng ½ so với bản gốc 120phút, phát sóng thưa hơn so với các nước châu Âu, họ phát hàng tối hoặc 1 tuần 2 tối Lý do vì người xem Việt Nam có thói quen xem khác châu Âu, khung 50 phút cho một game show

là phù hợp, trong khi ở châu Âu họ cho khán giả xem cả tối chỉ 1 show đó và vẫn duy trì được rating cao nhờ game tương tác đi kèm

Về nội dung: bản gốc của có sử dụng kho bài hát toàn thế giới gồm bài tiếng Anh, Pháp, Tây Ban Nha… Bản Việt chỉ sử dụng bài hát Việt Nam và một số bài nước ngoài dịch sang lời Việt Đây là điểm khác biệt lớn nhất, ban đầu người bán bản quyền cũng lo

ngại về kho dữ liệu nhưng sau đó họ hoàn toàn yên tâm vì bài hát Việt Nam quá phong phú và người Việt Nam quá thành thục với các bài hát nước mình MC của phiên bản gốc

là một nữ danh ca lớn tuổi, có vị trí xã hội cao, là ngôi sao ca nhạc được trọng vọng Phong cách hài hước và quyến rũ, hát và nhảy múa như một ca sỹ MC phiên bản Việt Nam là một biên tập viên truyền hình, phong cách gần gũi khán giả, tự nhiên và hài hước, nhưng còn hạn chế về trình diễn

Tiếp nối đó là sự ra đời chương trình Hãy chọn giá đúng ("The price is right") vào năm 2003 Hãy chọn giá đúng đã tạo nên cơn sốt cho những người quan tâm đến giá cả

các mặt hàng vật dụng gia đình và tiện nghi sinh hoạt Mỗi chương trình có 500 khán giả không chỉ đến xem, cổ vũ mà họ còn trở thành người chơi nếu như họ may mắn vượt qua vòng phỏng vấn Tiếp biến văn hóa ở đây cho dù không nhiều nhưng thể hiện khá rõ thông qua tên gọi của các phần chơi Ví dụ như những tên gọi gắn liền với văn hóa dân gian:“ Túi 3 gang”, “Chú Tễu”… Còn rất nhiều những trò chơi truyền hình khác cũng phải biến đổi nhằm thích ứng với văn hóa xem của công chúng truyền hình Việt Nam, nhưng trong khuôn khổ của luận văn này tác giả chỉ khảo sát 3 trò chơi truyền hình đã, đang phát sóng trên kênh VTV3 để làm rõ vấn đề tiếp biến văn hóa trong quá trình sản xuất và phát sóng

2.2 THỰC TRẠNG TIẾP BIẾN VĂN HOÁ TRÊN CÁC CHƯƠNG TRÌNH TRÒ CHƠI TRUYỀN HÌNH

Có thể nói tất cả các trò chơi truyền hình có bản quyền của nước ngoài khi chuyển đổi về Việt Nam thì cơ bản phải tuân thủ theo khuôn mẫu về hình thức thể hiện, bởi vì đó một trong những yếu tố quan trọng khiến bên có bản quyền đồng ý bán

Ông Quốc Thịnh- Phó tổng giám đốc công ty cổ phần truyền thông Việt Ba

(Công ty mua bản quyền của "The wheel of fortune" ) cho biết: Trước khi đặt vấn đề

với nơi có bản quyền chúng tôi đã khảo sát rất kỹ về tiêu chí, nội dung, đối tượng tác động và sự thành công của trò chơi này ở nước sở tại, tiếp theo chúng tôi mới tính đến hiệu quả kinh tế, khả năng thực hiện tại Việt Nam Một lý do rất đơn giản khi mua được fomat này về mà được khán giả Việt Nam chấp nhận thì hiệu quả đầu tư không phải là vấn đề đáng lo ngại [50]

Như vậy ngay từ khâu lựa chọn bản quyền, vấn đề công chúng Việt Nam có chấp nhận và yêu thích hay không là bài toán khó nhất Tất nhiên trước khi đưa vào sản xuất, format này còn qua sự thẩm định của nhóm sản xuất Đây chính là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình tiếp biến văn hóa Nhóm sản xuất sẽ phải lựa chọn xem những gì không phù hợp với Việt Nam thì phải tìm phương án thay thế nhưng vẫn phải đảm bảo bản quyền

Khi sản xuất một chương trình mua bản quyền nước ngoài, phải điều chỉnh để phù hợp với văn hóa Việt Nam là rất quan trọng Ví dụ ngay từ cách ăn mặc của người dẫn chương trình Người dẫn chương trình Lại Văn Sâm khi dẫn một số chương trình đầu đã chọn cách ăn mặc theo cố vấn nước ngoài gợi ý: áo sơ mi trắng, gi-lê đen, nơ đen Nhưng ngay lập tức, khán giả phản hồi về cách ăn mặc không hợp với cách của người Việt Nam Hình ảnh đó gợi cho người xem đến những người cầm cái trong các sòng bạc nước ngoài Sau đó, kíp sản xuất đã phải ghi hình lại sê-ri chương trình đầu với cách ăn mặc lịch sự hơn của anh Sâm: vest lịch sự, sơ mi có ca-vát

Khi mua bản quyền Hành khách cuối cùng cũng vậy Với một nước châu Mỹ la

tinh như Ác-hen-ti-na, họ ăn mặc rất cởi mở Các cô phụ trách đội chơi mặc như mặc ki-ni, hở ngực, hở bụng Có những chương trình đặc biệt, họ mời những vũ đoàn đến với trang phục rất khêu gợi Khi áp dụng vào Việt Nam, không thể sử dụng loại trang phục

bi-đó vì không hợp với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam

Hoặc thử thách cắt tóc trong chương trình là một ví dụ rõ ràng nhất Tại

Ac-hen-ti-na, họ thử thách các đội bằng cắt tóc Người xem Ác-hen-ti-na rất thích phần này Nhưng

nó thật sự là một thử thách vì các cô gái Ác-hen-ti-na rất bảo vệ bản thân Các cô thường

từ chối cắt tóc của mình, kể cả điều đó làm cho đội của cô ấy có thể bị thua Và việc từ chối đó làm trò chơi thú vị hơn

Trong khi đó, ở Việt Nam 90% các cô gái chịu để cắt tóc dù họ nuôi tóc dài hàng năm trời Rõ ràng các cô gái Việt Nam vì đồng đội nhiều hơn, họ sẵn sàng hy sinh bản thân Nhưng vì thế lại làm trò chơi kém thú vị vì thực chất việc đặt ra thử thách ở đây là

để các đội chơi vượt qua một cách khó khăn chứ không phải chấp nhận quá dễ dàng Thêm vào đó, người VN rất tôn trọng mái tóc, cái răng cái tóc là góc con người nên phần

chơi này trở nên phản cảm và các vị phụ huynh phản đối vô cùng gay gắt Một vị khán giả đã phản hồi khá gay gắt về phần chơi này như sau:

Không thể phủ nhận những ưu điểm của các gameshow ngoại từng thành công ở nhiều nước trên thế giới, nhưng các nhà "lưu hành" gameshow Việt hiện nay dường như chưa chú ý nhiều đến những bất cập về văn hóa mà các gameshow ngoại mang lại Đơn

cử là chương trình "Hành khách cuối cùng" đang phát sóng vào tối thứ năm hàng tuần trên kênh VTV3 Trước hết, MC Danh Tùng là một gương mặt sáng, có lối dẫn tự nhiên, khỏe khoắn và sinh động Nhưng cứ mỗi lần anh cất giọng: “Nào mình cùng lên xe buýt ” thì không ít người (nhất là những khán giả lớn tuổi) có cảm giác khó chịu bởi giai điệu ngang phè được bê nguyên xi từ chương trình gốc Nếu cho đó là NÓI thì

Oái oăm nhất, gameshow này còn có tiết mục thử thách dành cho những người chơi với cách thức thật “sởn” tóc Ngồi trước màn hình, không ít người cảm thấy ái ngại khi những mái tóc dài của các bạn gái chấp thuận vượt qua thử thách bỗng chốc trở nên ngắn cũn cỡn bởi những nhát kéo lạnh lùng của chuyên gia làm tóc Có thể là, trong giây phút

“bốc đồng” và vì nhiệt tâm muốn giành chiến thắng cho đội nhà nên những người chơi này không nỡ từ chối Nhưng chỉ vì thắng lợi trong một game show mà phải mất đi một mái tóc đã nuôi dưỡng hàng bao năm trời là một cái giá không hề rẻ chút nào

Tiết mục này có thể xem là táo bạo nhưng không đúng chỗ Rõ ràng đây là một thử thách quá xa lạ với văn hóa Việt Nam - nơi mà mái tóc dài, áo dài, nón lá từ lâu đã được xem là biểu tượng cho vẻ đẹp của người phụ nữ Có khập khiễng không khi dùng những mẫu tóc vàng, ngắn và dựng tua tủa để áp lên những mái tóc đen dài của những cô gái Việt Nam? Có người còn nói rằng đó là một kiểu đùa lố bịch? [57]

Lê Hường – Chịu trách nhiệm chương trình Hành khách cuối cùng – chia sẻ:

Việc tiếp biến văn hoá là điều tất yếu của mỗi game show mua bản quyền nước ngoài Hành khách cuối cùng (HKCC) cũng vậy, tuy cùng hướng đến một gameshow cho đối tượng trẻ nhưng chúng tôi cũng nhận biết được sự khác biệt văn hoá của một đất nước Nam Mỹ và một đất nước đậm chất Á Đông là khá rõ rệt, do đó đã có những thay đổi phù hợp Việc Việt hoá từ khâu

kịch bản, hình thức thể hiện, cách triển khai format và tạo phong cách của chương trình…đều được chú ý Tuy vậy, sự tiếp biến văn hoá lại thể hiện khá

rõ ở phần thi Thử thách (diễn ra sau khi kết thúc phần chơi đầu tiên trong mỗi chương trình) Đây là một phần chơi kích thích sự độc lập, tự quyết và sự hi sinh cho tập thể với những trò chơi trẻ trung Nếu như ở Argentina (nơi ra đời format gốc) và Chilê, hình thức thử thách Nụ hôn (muốn vượt qua thử thách, hai thành viên trong đội phải hôn nhau theo bức tranh mẫu trước sự chứng kiến của tất cả trường quay) rất được ưa chuộng thì ở Việt Nam lại không phù hợp với truyền thống văn hoá Á Đông Hoặc như thử thách Cắt tóc ở Argentina và Chilê với các kiểu tóc rất “táo bạo” (như kiểu “cạo trọc đầu” theo kiểu của diễn viên điện ảnh Demi Moore, hay cạo hai bên) thì ở Việt Nam chúng tôi phải chọn những kiểu tóc đẹp, không quá ngắn [35]

Một chương trình trò chơi có thể phù hợp với đối tượng khán giả này nhưng lại không làm hài lòng đối tượng khác (do sự khác nhau về độ tuổi, trình độ, nhận thức….) cũng là điều dễ hiểu, và HKCC cũng không tránh khỏi điều đó Chính vì có sự khác nhau khá rõ nét của văn hoá phương Tây(cởi mở, tự nhiên hơn) với văn hoá Việt nam mang đậm phong cách Á Đông(truyền thống, kín đáo) nên khi sản xuất HKCC ở Việt nam, nó

đã được Việt hoá cho phù hợp Điều đầu tiên là thời lượng phát sóng một chương trình tại Việt Nam được rút ngắn lại còn 45 phút - chỉ bằng 1/4 thời gian so với format gốc, số lượng các trò chơi trong chương trình cũng như các quyền thử thách được rút ngắn lại và được thay đổi Khác với Argentina, chương trình gốc là dành cho đối tượng học sinh cấp

3, còn ở Việt Nam là dành cho các bạn sinh viên và các bạn trẻ ở các công ty vì họ có sức khoẻ và thời gian cũng như sự tự nhiên và sôi nổi hơn phù hợp với tính chất chương trình HKCC đề cao việc giới thiệu, chia sẻ những kiến thức văn hoá, điều này đã thể hiện

ở các phần thi như Cho bạn hay cho ai, Giai điệu thân quen và Băng chuyền với hình thức trả lời câu hỏi Có thể nói khán giả truyền hình tiếp nhận HKCC là một sân chơi mới

lạ, có nhiều yếu tố bất ngờ, khá đặc biệt so với các game show hiện nay Ngoài ra, như đã nói ở trên, nhóm sản xuất không áp dụng thử thách Nụ hôn vì hoàn toàn không phù hợp với văn hoá và con người Việt Nam Chúng tôi đã phải nghiên cứu và sáng tạo những thử

thách hoàn toàn mới có mức độ phù hợp như: Nhảy theo điệu nhạc, Trang phục đặc biệt, Khoảnh khắc ấn tượng…Để giữ tinh thần trẻ trung của format, chương trình đã rất lưu tâm đến việc lựa chọn các hình thức thử thách vừa sinh động, vừa thú vị và có ý nghĩa để tăng kịch tính và hấp dẫn cho HKCC Trên thực tế, chương trình đã nhận được rất nhiều

sự ủng hộ và hy vọng các khán giả sẽ bất ngờ và hài lòng với những thử thách mới của HKCC

Thực trạng tiếp biến văn hóa thể hiện rất rõ trong các trò chơi truyền hình Trước hết phải nói về sự bất đồng ý kiến trong khi thực hiện các chương trình mua bản quyền

Có 2 điều thể hiện rõ ràng nhất khi sản xuất một trò chơi trên truyền hình là nội dung và đội ngũ thực hiện

Trước hết về nội dung, việc sửa đổi nhất định các chương trình mua bản quyền để phù

hợp với khán giả Việt Nam là rất quan trọng

Thứ hai là về đội ngũ thực hiện Trong khi các nước đã có bề dầy phát triển hàng

chục năm, mỗi chương trình đều có cụ thể nhân sự với sự chuyên môn hóa rất cao Cách quản lý và thực hiện chương trình của họ khác hẳn so với Việt Nam Trong khi đó với cách làm truyền hình của một nước nghèo như Việt Nam, chúng ta không đủ điều kiện sử dụng nhân sự và kỹ thuật như yêu cầu

Một số khác biệt khác như các đơn vị làm truyền hình của Việt Nam thường có một bộ phận nhỏ nhân sự quay phim chung cho tất cả các chương trình nên không có những nhân sự chuyên chỉ quay cho chương trình đó Rất nhiều trường hợp một nhân sự hoàn toàn mới, chưa hề quen với chương trình được phân công làm chương trình đó và phải mất thời gian để họ làm quen lại với chương trình nếu không công việc của họ sẽ đạt

ở mức rất thấp Trong khi với cách làm chuyên nghiệp thì từng chương trình có kíp nhân

sự riêng, chuyên thực hiện chương trình đó để đạt tính chuyên nghiệp cao nhất

Rất nhiều lần các chuyên gia làm việc với kíp sản xuất Việt Nam không hài lòng với những thiết bị không sẵn sàng của Việt Nam, tiến độ cung ứng chậm, thủ tục rườm rà v.v

Khi sản xuất chương trình Set for life( Tiếp sức), cố vấn nước ngoài đã yêu cầu rất

cao, thậm chí đã có lúc bà báo trước sẽ dừng thực hiện chương trình nếu phía Việt Nam

không đảm bảo đủ thiết bị đúng chất lượng Sàn sân khấu phải thay chất liệu để đảm bảo chất lượng cao nhất Họ không chấp nhận một sản phẩm kém chất lượng trên sóng Từ việc đó, những người làm truyền hình Việt Nam có thể học tập rất nhiều từ thái độ, tinh thần, cách làm việc của họ

Vì vậy khi mua bản quyền không những phải điều chỉnh đề phù hợp văn hóa Việt Nam mà còn phải điều chỉnh về phương tiện kỹ thuật, con người và phong cách làm việc

So với việc mua bản quyền phim, dịch và phát sóng trong nước, việc mua bản quyền trò chơi truyền hình và sản xuất nội địa là một bước tiến mới, là một tiếp biến văn hóa quan trọng Nếu xem phim nước ngoài, khán giả sẽ thấy toàn bộ nội dung câu chuyện, tình tiết, bối cảnh, cách nhân vật giao tiếp với nhau hoàn toàn của nước ngoài Nhưng trong trò chơi truyền hình chỉ có kịch bản khung là của nước ngoài, còn người dẫn, người chơi, chất liệu câu hỏi v.v đều là của Việt Nam, được làm cho hợp “nhãn vị” của người Việt Nam

Với việc mua bản quyền, chúng ta đã lựa chọn những chương trình hay nhất, được kiểm nghiệm bởi một lớp khán giả truyền hình nước ngoài, được đo bằng sự thành công trên các kênh truyền hình khác nhau, các quốc gia khác nhau Hơn nữa, việc cùng sản xuất một chương trình với một số nước khác làm truyền hình Việt Nam gần hơn với công nghệ và chất lượng cao và nội dung cập nhật với thời đại Tuy nhiên nếu những người sản xuất không nhạy cảm nắm bắt tâm lý của công chúng truyền hình thì sẽ va phải những trở ngại như không phù hợp văn hóa, phản cảm…

2.3 SỰ CHUYỂN TIẾP VĂN HOÁ TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH TRÒ CHƠI TRUYỀN HÌNH

Thật may mắn tác giả luận văn là người đã từng tham gia trực tiếp sản xuất các

chương trình trò chơi có bản quyền từ nước ngoài như Ai là triệu phú, Hành trình văn

hóa, Chiếc nón kỳ diệu, Hành khách cuối cùng và Tiếp Sức… nên cũng có sự nhìn nhận

rất rõ vấn đề tiếp biến văn hóa thông qua các trò chơi này Đầu tiên chúng ta cùng khảo

sát chương trình Ai là triệu phú:

Có thể nói đây là một trong những trò chơi nổi tiếng nhất thế giới và đã được bán bản quyền cho rất nhiều nước Vì Việt Nam là nước mua bản quyền sau nhiều nước nên

việc chuyển giao format không phải là một vấn đề quá lớn đối với họ mà lại quá lớn đối với chúng ta Kíp sản xuất đã có một chuyến đi sang Indonexia để mục kích sở thị người

ta sản xuất chương trình "Who want to be millionare" như thế nào Tất nhiên trước khi

sang thì toàn bộ hồ sơ giới thiệu cũng như đĩa demo đã được nghiên cứu kỹ lưỡng Sang tận nơi mới thấy rằng từ trước đến giờ chúng ta sản xuất trò chơi truyền hình với một công nghệ quá lạc hậu và thủ công Việc tiếp nhận đầu tiên là chúng tôi đã tìm hiểu và học hỏi bảng chức danh của kíp sản xuất truyền hình nước sở tại, chúng tôi đã xây dựng một cơ cấu gọn nhẹ hơn và vẫn đảm bảo những chức danh chính trong chương trình Quả thực đây là sự phân công nhân sự và làm rõ trách nhiệm của từng chức danh trong kíp sản xuất Nếu như trước đây nhiều vị trí còn bị chồng chéo dẫm chân lên nhau trong quá trình ghi hình thì bây giờ với bảng chức danh này điều đó không còn nữa khi học tập mô hình của Anh:

Phân công vị trí trong chương trình " Ai là triệu phú?"

T

T Tên Công việc

Ghi chú

Đón và sắp xếp ăn ở cho người chơi

Chuẩn bị bộ đàm khi ghi hình

nhóm làm câu hỏi

KB)

T Tên Công việc

Ghi chú

thủ tục công văn giấy tờ xe cộ, kỹ thuật

Nhóm nhân sự Emedia

T Tên Công việc

Ghi chú

Nhóm kỹ thuật xe màu và âm thanh VTV: 7 người

Quay phim: 8 người

Như vậy tổng số người tham gia là 28 người (trong đó hơn một nửa là thuê khoán theo vụ việc) so với kíp sản xuất tại Anh là 45 người (không kể quay phim và kỹ thuật)

Bước kế tiếp là chúng tôi làm công tác tiếp nhận format tại Việt Nam, tất nhiên là

có sự tham gia hướng dẫn và giám sát của chuyên gia nước ngoài Một trường quay S10 cùng với sân khấu theo chuẩn format( giống y hệt như các nước đã mua từ trước), phương tiện kỹ thuật máy móc, vi tính, đồ họa, hệ thống ghế với bình chọn của khán giả….đã được chuẩn bị kỹ càng Quá trình chuyển giao không dễ dàng như những chương trình khác bởi yêu cầu của chuyên gia nước ngoài là phải giống bản gốc từng cỡ hình một Cứ đến đoạn này thì hình phải như thế nào, MC ra sao, ánh sáng, tiếng động, nhạc phải ăn khớp, chỉ cần một bộ phận không ăn khớp thì phải làm lại Đây là một sự kết hợp hoàn hảo của tất cả các bộ phận Như vậy VTV đã có một đội ngũ sản xuất chuyên nghiệp theo công nghệ sản xuất trò chơi hiện đại Có thể nói đây là những tiếp nhận theo chiều hướng tích cực Tuy nhiên lịch sử chuyển đổi các trò chơi truyền hình vào Việt Nam cũng cho chúng ta thấy trò chơi truyền hình chính là tấm gương phản ánh

sự khác biệt lớn về văn hóa và phong tục tập quán của nước ta với nhiều nước trên thế giới

Sự khác biệt đầu tiên rất dễ nhận thấy đó là sự khác biệt về văn hóa vì trò chơi truyền hình chính là sản phẩm văn hóa tinh thần của mỗi quốc gia Có thể thấy rõ điều

này khi “Who want to be a millionare” đã không ngần ngại đưa vào câu hỏi nội dung liên

quan đến quan hệ nam nữ như tình dục và giới tính Với người phương Tây thì những chủ

đề trên thường được nói rất tự nhiên và rộng rãi, họ không ngần ngại khi nói chủ đề này trên các phương tiện thông tin đại chúng, mặt khác khán giả truyền hình của họ chấp