Kỹ năng ra quyết định trong kinh doanh: Phần 1

Tài liệu Kỹ năng ra quyết định trong kinh doanh phần 1 trình bày các nội dung chính sau: Phân tích việc ra quyết định trong kinh doanh; Nhận biết những cách ra quyết định; Hiểu biết văn hóa công ty;... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

ñ |! - Memhies lui SẠN FRANC

LÍIHU

INTERNATI0NAL GENTER ,„ ụ,

Quyết định

trong hinh doanh

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ & CÔNG TY VĂN HÓA PHƯƠNG NAM

PHÔI HỢP THỰC HIỆN

TỦ SÁCH KIẾN THỨC KINH DOANH

VTETNAME

658.4035 T3293q Thanh Tộc

Quyết định trong kinh

doanh

TP

HCM : N*xB đc Công

3 1223 06583 5499

GIỚI THIỆU

Các quyết định là một phần tất yếu của cuộc

sống—trong uò ngoài môi trường làm uiệc Người ra

quyết định là người chịu trách nhiệm uê uiệc đưa rơ một phán quyết—đôi khi là một phún quyết cực kỳ

quan trọng —giữa hai hay nhiều giải pháp chọn lựa

Quyển sách này đưa bạn đi suốt toàn bộ quá trình của uiệc đưa ra những quyết định tốt, hiệu quả,

từ uiệc cân nhắc thận trọng ban đầu cho đến uiệc thi

hành sau cùng Nó thích hợp cho những bạn có những

sự lựa chọn trong công uiệc, dù cho bạn còn rmới mẻ trong uiệc ra quyết định hay bạn là những nhà quản

lý thành thạo Quyển sách đưa ra những uấn đề từ

Uiệc phác họa những ý tưởng, dự báo, đánh giá, các

rủi ro, uà đối phó uới những uấn đề riêng tư

Phần cuối của quyển sách là bảng tự đánh giá cho phép bạn tự phán xét khủ năng ra quyết định của

chính mình trên cơ sở đó hoàn thiện các hÿ năng ra

quyết định

THANH LỘC

Digitized by the Internet Archive

¡n 2021 with funding from

Kahle/Austin Foundation

https://archive.org/details/quyetnhtrongkinh0000than

„ PIN

TỔNG QUAN

QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH

Tất cả mọi người chúng ta đều là những người

ra quyết định và có nhiều loại quyết định —những

quyết định của cá nhân và của tổ chức, quyết định

quan trọng và quyết định thông thường Mỗi người

trong chúng ta đều đưa ra những quyết định riêng tư

ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày của chúng

ta, đời sống của chúng ta và những người liên quan

đến chúng ta Trong đời sống kinh doanh, chúng ta

thường được yêu cầu ra những quyết định về trách

nhiệm, những thứ tự ưu tiên trong công việc, cũng

như những quyết định với ý đồ tăng thêm những quyền

lợi của công ty

Nhiều nhà quản lý có thể xem xét những quyết định riêng của cá nhân và của tổ chức từ những cái

nhìn riêng biệt Một số người còn đưa ra những quyết định của tổ chức mâu thuẫn với lập trường cá nhân

_ của họ Họ xem những hành động đó là “theo yêu cầu

7

Quyết định trong hình doanh

của tổ chức”, họ có thể đưa ra những quyết định mà

họ không thể chấp nhận được trên quan điểm cá nhân

Trái lại, cũng có những cá nhân có những quyền lợi

riêng tư và những quyết định được gắn chặt với quyền

lợi của tổ chức Họ đưa những điều rất riêng tư của

họ vào trong các quyết định kinh doanh Cảm tính chen vào việc ra quyết định của họ

Những quyết định quan trọng và thông thường

là hai cực Những quyết định quan trọng thường là

những quyết định một lần duy nhất, riêng biệt Chúng

thường có một tác động quan trọng vào đời sống của

một người hay tổ chức và có thể khó thay đổi hoặc

đảo ngược được Vì vậy, những quyết định quan trọng

phải được cân nhắc cẩn thận và chỉ sau khi nghiên

cứu thông suốt, thận trọng mới được đưa ra

Trái lại, những quyết định thông thường có thể

có một ảnh hưởng tương đối nhỏ lên đời sống của một

người hay của một công ty Do vậy chúng có thể được

đưa ra một cách nhanh chóng hơn và không được

phép mất quá nhiều thời gian

Điều khó phân biệt là không phải tất cả các quyết định đều được đặt đúng vào loại này hay loại

kia Sự phân biệt cũng có thể khác nhau từ công ty này đến công ty khác Ví dụ, trang bị điện thoại di

động cho nhân viên bán hàng có thể là một quyết định thông thường đối với một công ty mạnh về tài

chính khi lãnh đạo công ty tin là việc giữ liên lạc thường xuyên với khách hàng sẽ tạo ra những phát

triển mới Nhưng nó có thể là một quyết định quan

trọng với một công ty có tình hình tài chính yếu hơn

và chỉ được trang bị khi nào lãnh đạo công ty có được

§

Thơïnh Lộc chứng minh vững chắc là việc thu hồi vốn đầu tư vào

nó có thể thấy được To

Người ta cũng phân loại quyết định cá nhân và

quyết định tập thể Việc ra quyết định bởi một người duy nhất bắt nguồn từ những doanh nghiệp nhỏ khi

một người quyết định tất cả Khi doanh nghiệp tăng trưởng, quá trình ra quyết định thường vẫn giữ nguyên

không đổi

Cá nhân quyết định không phải là điều lỗi thời

Trong một trường hợp khủng hoảng hoặc khẩn cấp,

không còn có đủ thời giờ để tham khảo nhiều ý kiến

hoặc đưa việc ra bàn với những người khác trong tập

thể Phải có một cá nhân có khả năng đưa ra một quyết định thích hợp mà không được chậm trễ

Tuy nhiên, việc ra quyết định mang tính tập thể hay có nhiều người tham gia nay đã trở thành vấn đề

thời sự, đặc biệt là trong các doanh nghiệp Ngày nay người ta càng quan tâm tìm kiếm các giải pháp trước

những trở ngại, khó khăn thông qua những buổi họp

nhóm, thay vì ra quyết định từ cấp cao nhất và truyền đạt chúng xuống các cấp thấp hơn Xu thế hiện nay là

đạt đến sự hợp tác đầy đủ ở tất cả các cấp của công

ty Việc tập thể quyết định có những lợi thế sau đây:

« Tính chính xác của các quyết định sẽ lớn hơn

e Có thêm nhiều thông tin qua trao đổi của tập thể

« Có nhiều giải pháp lựa chọn được trình bày

« Sự nhất trí về các quyết định cao hơn

« Sự hợp tác thực hiện các quyết định tốt hơn

Quyết định trong hinh doanh

« Sự truyền đạt và sự thông cảm của nhân viên cấp dưới được cải thiện và tốt hơn

e« Có xu hướng thỏa hiệp :

‹ Có thể có quá nhiều giải pháp lựa chọn được

đưa ra khiến khó đi đến một quyết định rõ rệt

e Có thể có những người tham gia có những mục

tiêu riêng và đang làm vì những mục đích của

chính họ

Quá trình ra quyết định thường phải trải qua

các bước:

e Xác định rõ vấn để

« Thu thập thông tin

e Tìm kiếm các giải pháp chọn lựa

e Đưa ra quyết định

e Tổ chức thực hiện quyết định

NHỮNG KỸ THUẬT VÀ CÔNG CỤ ĐỂ RA QUYẾT ĐỊNH

Nhiều quyết định cá nhân và trong kinh doanh

có thể chỉ thông qua nỗ lực của chính bạn trong việc thu thập thông tin, tổ chức nó theo cách của bạn, và

I0

Thanh Lộc

đánh giá các giải pháp chọn lựa Nhưng với những

tình huống phức tạp và để gia tăng cơ may của bạn để

đưa ra những quyết định tốt, có những công cụ định

lượng mà bạn có thể áp dụng cũng như những kỹ

thuật sáng tạo

Các kỹ thuật phân tích định lượng thúc đẩy khả

năng đạt được hiệu quả cao Nhưng các kỹ thuật này đòi hỏi bạn phải có những kiến thức toán học nhất định Một số kỹ thuật này là:

e Quy hoạch tuyến tính

‹ Phân tích độ nhạy và tính đối ngẫu

ø« Quy hoạch mục tiêu

e Phân phối xác suất và thống kê

lúc nào khi chúng ta phải đối đầu với một trở ngại

hay một cơ hội Nhiều nghiên cứu khoa học về quá

li

Quyết định trong h,nh doanh

trình sáng tạo và con người sáng tạo cho thấy rằng

tính sáng tạo không phải là mảnh đất riêng của một

thiểu số người được trời phú cho khả năng khác thường

từ bẩm sinh Tất cả điều cần có là một mức độ thông minh vừa phải, một chút nỗ lực tỉnh thần, và có lẽ quan trọng nhất là một thứ kích thích nào đó để khởi

động dòng chảy sáng tạo

Hầu như mọi người đều có thể giải phóng khả

năng sáng tạo của mình để giải quyết những trở ngại

cá nhân và nghề nghiệp Nhưng tính sáng tạo, giống như trực giác thường bị nghẽn tắt vì chúng ta thường được đào tạo để theo một cách giải quyết có hệ thống

Trước hết, bạn hãy tư duy như một người thám

hiểm Hầu hết những lập trình viên máy tính đều dành thời gian để trao đổi với các lập trình viên

khác, các doanh nhân cũng thế Tốt nhất hãy rời khỏi -

tổ ấm của bạn và xem những gì đang diễn ra trong

các lĩnh vực khác Khám phá những ý tưởng từ những lĩnh vực khác, đưa chúng vào lĩnh vực của bạn, cho

chúng quyện vào và bật lên với một chút đổi mới

Bạn nên dành mỗi tháng một ngày đi ra ngoài thực

tế để tìm kiếm và vay mượn những ý tưởng Hoặc

12

Tiếp theo, hãy tư duy như quan tòa Bạn phải

chuyển từ thái độ để mọi thứ bay bổng của một nghệ

sĩ sang thái độ “kiểm tra mọi thứ” của một quan tòa

Phải lưu ý, là một quan tòa đòi hỏi bạn phải quân bình Nếu bạn quá khắc khe, bạn có thể vứt bỏ những

ý tưởng tốt tiềm tàng Nhưng nếu bạn không đủ nghiêm

túc, bạn có thể thử thực hiện nhiều điều không thực

tế hay ngay cả những ý tưởng không có giá trị gì cả

Vì vậy bạn phải phát triển khả năng tập trung vào những điểm tích cực Nếu một ý tưởng tốt chừng hai phần ba, thế thì hãy tìm kiếm một phần ba còn lại để

bổ sung và cải tiến, thay vì vứt bỏ hết

Sau cùng, bạn hãy tư duy như một luật sư Là

một luật sư, bạn thương lượng và tìm kiếm cách thức

để thực hiện ý tưởng của bạn trong phạm vi qui định

Tư duy như nhà thám hiểm, nghệ sĩ, quan tòa có thể mất một ngày hay một tuần để đi đến một ý tưởng, nhưng có thể phải mất sáu tháng để mở đường cho

việc thực hiện một ý tưởng của một luật sư

Tóm lại, việc ra quyết định một cách có hệ thống

có thể là một công việc khó khăn, đặc biệt nếu như

bạn đang đối phó với những tình huống phức tạp

l3

Quyết định trong hỉnh doanh

Người ta thường chọn những con đường tắt và tìm

kiếm một lối thoát dễ hơn Nhưng về lâu dài, những chiến thuật và những thói quen để đưa ra quyết định tốt sẽ đền bù cho cả đời sống cá nhân và kinh doanh của bạn Nếu bạn sẵn sàng mất thời giờ và nỗ lực đi theo những quá trình ra quyết định mà quyển sách

này trình bày, cuối cùng bạn sẽ có một cái nhìn rõ

ràng hơn về các trở ngại và các cơ hội đang đối mặt với bạn và những gì bạn có thể làm hoặc phải làm với chúng Thêm nữa, bạn sẽ thấy rằng bạn có sự tự tin

hơn và những người chung quanh bạn phụ thuộc vào các quyết định của bạn cũng sẽ có niềm tin nơi bạn -

Quá trình ra quyết định hầu như luôn đòi hỏi

bạn phải dàn trải những khả năng trí tuệ của bạn, cả

về mặt phân tích lẫn sáng tạo Bằng cách hình thành những thói quen ra quyết định tốt, bạn có thể làm cho việc dàn trải dễ dàng hơn và được bù đắp xứng đáng

hơn

— PMÑNð-

NHỮNG KỸ NĂNG RA

QUYẾT ĐỊNH

PHÂN TÍCH VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH

Một phần nhiệm uụ của một doanh nhân là cần

phải ra một loqt các quyết định lớn nhỏ khác nhau Ai

cũng có tham uọng đạt đến một quyết định đúng trong mọi tình huống

CHƯƠNG 1

ĐỊNH NGHĨA CÁC QUYẾT ĐỊNH

Một quyết định là một sự phán xét hoặc chọn

lựa giữa hai hay nhiều giải pháp thay thế, nổi lên

trong một số các tình huống, từ giải pháp của một vấn đề cho đến việc thực hiện một chuỗi hành động Những ai quản lý con người phải là những người ra quyết định

1 Xem xét từng giải pháp lựa chọn một cách

sâu sát trước khi đưa ra một quyết định

AI RA QUYẾT ĐỊNH?

Một quyết định là một sự lựa chọn giữa một loạt các giải pháp thay thế, và người ra quyết định là người thực hiện một sự lựa chọn như thế Một quyết

định có thể được đưa ra ngay lập tức, nhưng thường là

đòi hồi người ra quyết định tham gia vào một quá

trình nhận thức, phân tích, đánh giá, chọn lựa, và

l6

Thươnh Lộc hoạch định Để đi đến một quyết định, một doanh nhân phải xác định rõ mục đích hành động, liệt kê những lựa chọn có sẵn, chọn giữa các lựa chọn đó, và

rồi biến sự lựa chọn đó thành hành động Các quyết định và quá trình ra quyết định là nền tảng cho tất cả

các quá trình quản lý—chúng cũng thế đối với đời

sống hàng ngày

PHÂN LOẠI CÁC QUYẾT ĐỊNH

Có nhiều loại quyết định mà một doanh nhân phải đưa ra: quyết định thông thường, khẩn cấp, chiến lược, và hành động Nhiều quyết định là thông thường:

đó là những tình huống tương tự tái diễn, và khi

chúng phát sinh, bạn chọn một giải pháp hành động

đã có hiệu quả Tuy nhiên, một số tình huống không

có tiền lệ—bạn ra quyết định tại chỗ khi các sự kiện phơi bày ra Đây là việc ra quyết định khẩn cấp và có

thể chiếm hầu hết thời giờ của một doanh nhân Hình

thức ra quyết định đòi hỏi cao nhất là những chọn lựa

chiến lược ; quyết định về những đích nhắm và các

mục tiêu, và chuyển chúng thành những kế hoạch cụ

thể, hoặc những quyết định phụ, là nhiệm vụ quan trọng nhất của một doanh nhân Các quyết định hành động, đặc biệt là những quyết định liên quan đến con

người (tuyển dụng và sa thải), đòi hỏi việc xử lý đặc

biệt nhạy cảm

Quyết định trong bính doanh

3 Ra những quyết định dài hạn với thời gian suy nghĩ ngắn

4 Thay đổi những quyết định không còn

thích hợp nữa

CHIA NHỎ QUÁ TRÌNH

Đạt đến một quyết định là một quá trình tư duy

có phương pháp Bước đầu tiên là phải xác định chính xác vấn đề đang được giải quyết, và sắp thứ tự ưủ

tiên các mục tiêu Một sự phân tích tình huống sẽ làm bộc lộ những chọn lựa không thể thực hiện hoặc

không thực tế, để lại một loạt các giải pháp lựa chọn

để đánh giá chỉ tiết hơn Vào giai đoạn này các quan

điểm của những người khác có thể được đưa vào Những lợi thế và bất lợi của mỗi giải pháp hành động phải được đánh giá một cách cẩn thận, luôn luôn giữ cho

mục tiêu cuối cùng được đặt ra trước Sau cùng, một

kế hoạch được vạch ra để cho thấy một cách chính

xác quyết định sẽ được thực hiện như thế nào

hành động nào cần

phải được chọn?

Quyết định trong hinh doanh

5 Xem xét những dính líu của từng quyết

định—chúng có thể rất nhiều

6 Cố gắng thấy trước và sắn sàng cho bất

kỳ sự thay đổi nào trong một tình huống

họ cảm thấy đúng (dựa trên kinh nghiệm) ; có thể là một giải pháp mà bạn cần phải thử nghiệm bằng

cách thực hiện nó (hoặc thực hiện một sự mô phỏng

của nó) ; có thể là một giải pháp hữu hiệu trong ngắn hạn nhưng không trong dài hạn ; hoặc có thể là một giải pháp mơ hồ—một giải pháp mà có vẻ hữu hiệu

nhưng không có những ranh giới rõ ràng

HIỂU RÕ CÁC RỦI RO

Hầu hết các quyết định đều liên quan đến yếu

tố rủi ro, mặc dù một số quyết định ít rủi ro hơn những quyết định khác Đôi khi, ngay cả khi đã có những chọn lựa về mặt lý thuyết, thì những bất lợi

2