báo cáo đề tài môn triết tư tưởng hồ chí minh

Dựa trên những định hướng cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IXcủa Đảng Cộng Sản Việt Nam, các nhà khoa học đã dưa ra định nghĩa: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thốn

BÁO CÁO ĐỀ TÀI MÔN

V n d ng nh ng chu n m c đ o đ c trong t ận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư ụng những chuẩn mực đạo đức trong tư ững chuẩn mực đạo đức trong tư ẩn mực đạo đức trong tư ực đạo đức trong tư ạo đức trong tư ức trong tư ư

t ưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức lối sống ng H Chí Minh đ xây d ng đ o đ c l i s ng ồ Chí Minh để xây dựng đạo đức lối sống ể xây dựng đạo đức lối sống ực đạo đức trong tư ạo đức trong tư ức trong tư ối sống ối sống

cho sinh viên hi n nay ện nay

MỤC LỤC

Trang

Đề tài 1……….4

A Mở đầu .4

B Nội dung 5

I Khái quát về tư tưởng hồ chí minh 5

1 Khái niệm tư tưởng .5

2 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh 5

II Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh …….5

1 Nhân tố khách quan 5

1.1 Bối cảnh xuất hiện tư tưởng Hồ Chí Minh 5

a Tình hình thế giới 6

b Tình hình Việt Nam 7

1.2 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh 8

a Giá trị truyền thống dân tộc 8

b Tinh hoa văn hóa nhân loại 9

c Chủ nghĩa Mác -Lênin 11

2 Nhân tố chủ quan …12

III Nhân tố quyết định bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh 12

1 Chủ nghĩa Mác -Lênin 12

2 Con người Hồ Chí Minh 15

a Khả năng tư duy và trí tuệ của Hồ Chí Minh 15

b Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn 16

C Kết luận 18

Đ tài 2ề tài 2 ………19

L i m đ uời mở đầu ở đầu ầu ……… 20

I N i dung t tội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21 ư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21 ư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21ở đầung H Chí Minh v đ o đ c cho sinh viên………… 21ồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21 ề tài 2 ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21

1 N i dung t tội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21 ư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21 ư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21ở đầung H Chí Minh v đ o đ c………21ồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21 ề tài 2 ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21

2 Sinh viên h c t p và làm theo đ o đ c H Chí Minh ……… 21ọc tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh ……… 21 ập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh ……… 21 ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21 ồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21

2.1 Xác đ nh đúng v trí, vai trò c a đ o đ c cá nhân……… 21ủa đạo đức cá nhân……… 21 ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21

2.2 Kiên trì tu dư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21ỡng theo các phẩm chất đạo đức Hồ Chí Minh……… 22ng theo các ph m ch t đ o đ c H Chí Minh……… 22ẩm chất đạo đức Hồ Chí Minh……… 22 ất đạo đức Hồ Chí Minh……… 22 ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21 ồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21

2.3 H c t p và làm theo t m gọc tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh ……… 21 ập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh ……… 21 ất đạo đức Hồ Chí Minh……… 22 ư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21ơng đạo đức Hồ Chí Minh……… ……23ng đ o đ c H Chí Minh……… ……23ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21 ồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21

II Xây d ng l i s ng m i phù h p cho sinh viên hi n nay………25ựng lối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ợp cho sinh viên hiện nay………25 ện nay………25

1 Th c tr ng đ o đ c, l i s ng sinh viên hi n nay……… 25ựng lối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ạo đức cho sinh viên………… 21 ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21 ối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ện nay………25

1.1 Nh ng nh hững ảnh hưởng tích cực……… ……… 25 ảnh hưởng tích cực……… ……… 25 ư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21ở đầung tích c c……… ……… 25ựng lối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25

1.2 Nh ng nh hững ảnh hưởng tích cực……… ……… 25 ảnh hưởng tích cực……… ……… 25 ư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cho sinh viên………… 21ở đầung tiêu c c………28ựng lối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25

2, Xây d ng đ o đ c, l i s ng m i phù h p cho sinh viên hi n nay………… 28ựng lối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ạo đức cho sinh viên………… 21 ức cho sinh viên………… 21 ối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ối sống mới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ới phù hợp cho sinh viên hiện nay………25 ợp cho sinh viên hiện nay………25 ện nay………25

Danh m c tài li u tham kh o………32ục tài liệu tham khảo………32 ện nay………25 ảnh hưởng tích cực……… ……… 25

Tổng bí thư Nông Đức Mạnh nêu rõ: “Chủ tịch Hồ Chí Minh là linh hồn, là ngọn cờ chóilọi lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đoàn kết một lòng, chiến đấu anh dũng, viết nênnhững trang sử vẻ vang nhất của Tổ quốc Tư tưởng Hồ Chí Minh là di sản tinh thần vô giá sẽmãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng ta, của nhân dân ta Chúng ta phải tiếnhành cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” một cách sâu rộng,

thiết thực, hiệu quả trong hệ thống chính trị và trong toàn xã hội, khơi dậy và phát huy các giá trịđạo đức, truyền thống tốt đẹp, đấu tranh khắc phục sự suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức,lối sống; chặn đứng, đẩy lùi tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các tệ nạn xã hội.

Để “Học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, chúng ta cần nắm được cơ sở hìnhthành tư tưởng Hồ Chí Minh, trong các cơ sở đó, cơ sở nào quyết định bản chất cách mạng vàkhoa của tư tưởng Hồ Chí Minh

B NỘI DUNG

I Khái quát về tư tưởng Hồ Chí Minh.

1 Khái niệm tư tưởng.

Trong thuật ngữ “tư tưởng Hồ Chí Minh”, khái niệm “tư tưởng” không phải là ý thức tưtưởng của một cá nhân, một cộng đồng mà có nghĩa là một hệ thống những quan điểm, quanniệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học (thế giới qua và phương pháp luận)nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, được hình thành trên

cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực

2 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh.

Dựa trên những định hướng cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IXcủa Đảng Cộng Sản Việt Nam, các nhà khoa học đã dưa ra định nghĩa: “Tư tưởng Hồ Chí Minh

là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng ViệtNam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa, là kết quả của sựvận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác -Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, đồngthời là sự kết hợp tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giaicấp và giải phóng con người”

Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm: tư tưởng về vấn đề dân tộc; về chủ nghĩa vã hội và conđường đi lên chú nghĩa xã hội; về Đảng Cộng Sản Việt Nam; về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kếtquốc tế; về dân chủ, Nhà nước của dân, do dân, vì dân; về văn hóa, đạo đức,v.v

II Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

1 Nhân tố khách quan.

Tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là sản phẩm chủ quan, phản ánh tâm lý, nguyện vọngcủa nhân dân Việt Nam đổi với lãnh tụ kính yêu của mình Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩmtất yếu của cách mạng Việt Nam, ra đời do yêu cầu khách quan và sự giải đáp những nhu cầubức thiết do cách mạng đặt ra từ đầu thế kỷ XX đến nay

Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành dưới tác động, ảnh hưởng của những điều kiệnlịch sử - xã hội cụ thể của dân tộc và thời đại mà Ngừơi đã sống và hoạt đông Thiên tài của HồChí Minh là ở chỗ Người đã nắm bắt chính xác xu hướng phát triển của thời đại để tìm ra conđường cách mạng đúng đắn cho dân tộc mình

1.1 Bối cảnh xuất hiện tư tưởng Hồ Chí Minh.

a Tình hình thế giới.

Hồ Chí Minh bước vào vũ đài chính trị khi chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh đã bướcsang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa Năm 1912, Hốp-xơn (người Anh) đã mô tả tường tận đặc điểmkinh tế - chính trị của chủ nghĩa đế quốc Lênin dựa trên quan điểm của Hốp-xơn đưa ra địnhnghĩa nói về bản chất của chủ nghĩa đế quốc gắn liền đặc điểm kinh tế là các nước lớn xâmchiếm thuộc địa và chia nhau xong đất đai thế giới Theo Lênin, thế giới phân chia đa số (70%)các dân tộc bị áp bức, số ít (30%) các dân tộc đi áp bức Đặc điểm chung là diện tích và dân sốcác thuộc địa lớn gấp nhiều lần so với diện tích và dân số các nước chính quốc Đây là tư tưởng

cơ bản của Quốc tế cộng sản và là cơ sở để chỉ đạo cách mạng thế giới Tại Đại hội V quốc tếcộng sản (1924) Hồ Chí Minh đã đưa ra con số đầy thuyết phục như: thuộc địa của Anh lớn gấp

252 lần diện tích nước Anh, dân số thuộc địa Anh lớn gấp 8,5 lần dân số nước Anh

Bên cạnh mâu thuẫn vốn có là mâu thuẫn giữa Tư sản và Vô sản, khi chủ nghĩa tư bảnchuyển tự do cạnh tranh sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa vừa tranh giành, xâm chiếm thuộc địavừa nô dịch các dân tộc thuộc địalàm sâu sắc hơn cái mâu thuẫn vốn có, làm nảy sinh mâu thuẫnmới là mâu thuẫn giữa các nước thuộc địa và các nước Chủ nghĩa Đế quốc, phong trào giảiphóng dân tộc dâng lên mạnh mẽ nhưng chưa ở đâu giành được thắng lợi Chủ nghĩa Mác-Lê nin

phát triển mạnh mẽ, sâu rộng, thâm nhập vào phong trào cách mạng thế giới, trở thành hệ tưtưởng tiên tiến của thời đại.

Chủ Nghĩa Tư bản phát triển không đều, một số nước Tư bản gây chiến tranh chia lạithuộc địa dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ nhất (8-1914 đến 11-1918), và nó là một nguyên nhânbùng nổ cuộc Cách Mạng Tháng 10 (1917) Thắng lợi của Cách Mạng Tháng 10 Nga với sự rađời của nhà nước công nông đầu tiên đã mở ra thời đại mới, thời đại quá độ từ Chủ Nghĩa TưBản lên Chủ Nghĩa Xã Hội trên phạm vi quốc tế thúc đẩy sự phát triển của phong trào giải phóngdân tộc trên toàn thế giới, làm phát sinh mâu thuẫn mới giữa Chủ Nghĩa Tư Bản và Chủ Nghĩa

Xã hội

Sự xuất hiện chủ nghĩa Lênin có vai trò quan trọng đối với sự hình thành tư tưởng Hồ ChíMinhvà tạo tiền đề bỏ qua Chủ Nghĩa Tư Bản lên Chủ Nghĩa Xã Hội ở Việt Nam.Tư tưởng HồChí Minhđược hình thành dần dần từ cảm tính đến lý tính nhằm tìm ra con đường giải phóng chodân tộc Việt Nam Việc xuất hiện tư tưởng Hồ Chí Minh là nhu cầu tất yếu khách quan của cáchmạng Việt Nam

b Tình hình Việt Nam

* Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Xã hội Việt Nam trước khi Pháp xâm lược là xã hội phong kiến độc lập, nền nôngnghiệp lạc hậu, trì trệ.Chính quyền nhà Nguyễn đã thi hành chính sách đối nội, đối ngoại bảo thủ,phản động… không mở ra khả năng cho Việt Nam cơ hội tiếp xúc và bắt nhịp với sự phát triểncủa thế giới Không tạo ra tiềm lực vật chất và tinh thần đủ sức bảo vệ Tổ quốc, chống lại âmmưu xâm lược của chủ nghĩa thực dân

Khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam (1858) và Hiệp định Patơnốt (1884) được ký kết,

xã hội Việt Nam bước sang giai đoạn mới và trở thành xã hội thuộc địa nửa phong kiến Tronglòng xã hội thuộc địa, mâu thuẫn mới bao trùm lên mâu thuẫn cũ, nó không thủ tiêu mâu thuẫn

cũ mà là cơ sở để duy trì mâu thuẫn cũ, làm cho xã hội Việt Nam càng thêm đen tối Các phongtrào vũ trang kháng chiến chống Pháp rầm rộ, lan rộng ra cả nước… lãnh đạo họ là các sĩ phuvăn thân mang cốt cách phong kiến nhưng đều thất bại: như Trương Định, Đồ Chiểu, Thủ KhoaHuân Nguyễn Trung Trực (Nam Bộ); Tôn Thất Thuyết, Phan Đình Phùng, Trần Tấn, Đặng NhưMai

Đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam có sự phân hóa sâu sắc: giai cấp công nhân, Tư sản dântộc, tiểu tư sản ra đời, các cuộc cải cách dân chủ tư sản ở Trung Quốc của Khang Hiểu Vi, La

Khải Siêu (dưới hình thức Tân Thư, Tân Sinh) tác động vào Việt Nam làm cho phong trào yêunước chống Pháp chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản gắn với phong trào Đông Du, ViệtNam Quang Phục Hội của Phan Bội Châu, Đông Kinh Nghĩa Thục của Lương Văn Can, NguyễnQuyền, Duy Tân của Phan Chu Trinh,… do các sĩ phu phong kiến lãnh đạo Nhưng do bất cậpvới xu thế lịch sử nên đều thất bại Tình hình đen tối như không có đường ra.

Chính lúc đó Nguyễn Ái Quốc đã xuất hiện Mặc dù rất khâm phục, nhưng người khôngđồng tình với con đường cứu nước của các sĩ phu, văn thân yêu nước Người đã quyết tâm ra đitìm con đường cứu nước mới

* Quê hương và gia đình

Sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước, gần gũi với nhân dân, cụ Phó bảngNguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Người là một nhà nho cấp tiến, có lòng yêu nước, thương dânsâu sắc… Ông chủ trương lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi cải cách về chính trị, xã hội củamình.Hồ Chí Minh đã tiếp thu một cách sâu sắc tư tưởng thương dân của người cha Sau này gặptrào lưu tư tưởng mới của thời đại đã được nâng lên thành tư tưởng cốt lõi trong đường lối chínhtrị của Người “lấy dân làm gốc” Bà Hoàng Thị Loan là một người phụ nữ Việt Nam giàu lòngnhân hậu, chịu thương chịu khó Các anh và chị của Người cũng tham gia các hoạt động yêunước chống Pháp, bị bắt, giam cầm và lưu đầy nhiều năm

Nghệ Tĩnh, nơi Người sinh ra cũng là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, chống giặcngoại xâm và cũng là quê hương của nhiều anh hùng nổi tiếng trong lịch sử chống giặc ngoạixâm (Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung…); các lãnh tụ yêu nước cận đại (Phan ĐìnhPhùng, Phan Bội Châu,…) và biết bao con người ưu tú khác của dân tộc VN

Hơn nữa ngay từ nhỏ Người đã đau xót chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị bóc lột đếncùng cực của đồng bào mình ngay trên mảnh đất quê hương.Những năm ở Huế, Người đã tậnmắt nhìn thấy tội ác của bọn thực dân và thái độ ươn hèn, bạc nhược của bọn quan lại Nam triều

Tất cả những điều đó đã thôi thúc Người phải sớm ra đi tìm một con đường mới để cứudân, cứu nước

1.2 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

a Giá trị truyền thống dân tộc.

Dân tộc Việt Nam trong hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đã tạo lập chomình một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với những truyền thống tốt đẹp, cao quý

- Chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước Từ vănhóa dân gian đến văn hóa bác học, từ nhân vật truyền thuyết đến các tên tuổi sáng ngời trong lịchsử: Hai Bà Trưng, Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi,… đều đã phản ánh chân lý đó mộtcách hùng hồn chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu chảy suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam Chủnghĩa yêu nước Việt Nam được hun đúc nên bởi cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước của nhândân Việt Nam Bởi vậy, ở mỗi người dân Việt Nam gắn mình với vận mệnh của Tổ quốc, củadân tộc thì chủ nghĩa yêu nước ấy lại nhân sức mạnh của bản thân, biến thành một sức mạnh thúcđẩy mình vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm, mọi thử thách gian nan Chính từ thực tiễn, Hồ ChíMinh đã đúc kết chân lý ấy: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thốngquý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kếtthành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấnchìm tất cả lũ bán nước và cướp nước” Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trởthành động lực tư tưởng, tình cảm chi phối mọi suy nghĩ, hành động trong suốt cuộc đời Hồ ChíMinh - Nguyễn Ái Quốc, là cơ sở dẫn Người đến với chủ nghĩa Mác -Lênin, tiếp thu lý luận cáchmạng và khoa học đó, để thực hiện sự nghiệp giải phóng dân tộc, hoài bão của các thế hệ cáchmạng Việt Nam “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đãđưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba” Và khi Nguyễn Ái Quốc tìm được con đườngcứu nước đúng đắn thì chủ nghĩa yêu nước được nâng lên một tầm cao mới: giải phóng dân tộc,giải phóng xã hội, giải phóng con người.

- Tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái, “lá lành đùm lárách” trong hoạn nạn, khó khăn Truyền thống này được hình thành cùng với sự hình thành dântộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và với giặc ngoại xâm Bướcsang thế kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam có sự phân hóa về giai cấp, truyền thống này vẫn bềnvững Vì vậy Người đã chú ý kế thừa, phát huy sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, nhấnmạnh bốn chữ “đồng” (đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh)

- Truyền thống đoàn kết, đoàn kết là sự gắn bó, hợp tác với nhau để tạo nên sứcmạnh Truyền thống đoàn kết được hình thành cùng với sự hình thành của dân tộc Việt Nam và

là nguồn cội của sức mạnh dân tộc Việt: Đoàn kết gia đình, đoàn kết cộng đồng và dòng họ, đoànkết trong cộng đồng làng xã, đoàn kết quốc gia dân tộc,…

- Dân tộc Việt Nam là một dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo trong sảnxuất và chiến đấu, đồng thời cũng là một dân tộc ham học hỏi, cầu tiến bộ, không ngừng mở

rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóa của nhân loại, từ Nho, Phật, Lão của phương Đông đến tưtưởng văn hóa hiện đại của phương Tây Trên cơ sở giữ vững bản sắc của dân tộc, nhân dân ta đãbiết chọn lọc, tiếp thu, cải biến những cái hay, cái tốt, cái đẹp của người thành những giá trị củariêng mình Hồ Chí Minh là hình ảnh sinh động và trọn vẹn của truyền thống đó.

b Tinh hoa văn hóa nhân loại.

Hồ Chí Minh xuất thân trong gia đình khoa bảng, từ nhỏ Người đã được hấpthụ một nền Quốc học và Hán học khá vững vàng.Khi ra nước ngoài, Người không ngừng làmgiàu trí tuệ mình bằng tinh hoa văn hóa của nhân loại

 Văn hoá phương Đông: Người đã tiếp thu tư tưởng của Nho giáo, Phật giáo,

và tư tưởng tiến bộ khác của văn hoá phương Đông

- Nho giáo: Nho giáo nói chung và Khổng giáo nói riêng là khoa học về đạo đức vàphép ứng xử, tư tưởng triết lý hành động, lý tưởng về một xã hội bình trị Đặc biệt, Nho giáo đềcao văn hoá, lễ giáo và tạo ra truyền thống hiếu học trong dân Đây là tư tưởng tiến bộ hơn hẳn

so với các học thuyết cổ đại Tuy nhiên, Hồ Chí Minh cũng phê phán Nho giáo có tư tưởng tiêucực duy tâm, lạc hậu, như bảo vệ chế độ phong kiến, phân chia đẳng cấp -quân tử và tiểu nhân,trọng nam khinh nữ, chỉ đề cao nghề đọc sách Hồ Chí Minh đã chịu ảnh hưởng của Nho giáo rấtnhiều dựa trên nền tảng chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

- Phật giáo: Phật giáo vào Việt Nam từ sớm và có ảnh hưởng rất mạnh đối với Việt Nam

Hồ Chí Minh tiếp thu và chịu ảnh hưởng sâu sắc các tư tưởng vị tha, từ bi bác ái, cứu khổ cứunạn, thương người như thể thương thân ; là nếp sống có đạo đức,trong sạch, giản dị,chăm lolàm việc thiện; là tinh thần bình đẳng, dân chủ, chống phân biệt đẳng cấp; là việc đề cao laođộng, chống lười biếng “nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực”;là chủ trương sống không xa lánhviệc đời mà gắn bó với các dân, với nước, tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh của nhân chống

kẻ thù dân tộc

Ngoài ra, Hồ Chí Minh còn kế thừa nhiều tư tưởng của các nhà tư tưởng phương Đôngnhư: Lão tử, Mặc tử, Quản tử Đặc biệt là tư tưởng Tam dân của Tôn Trung Sơn (dân tộc độc lập,dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc)

Người viết : “Học thuyết Khổng Tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân Tôn giáoGiê xu có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả.Chủ nghĩa Mác –Lê nin có ưu điểm là phương pháplàm việc biện chứng.Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với điềukiện nước ta

Không những vậy, Hồ Chí Minh còn nghiên cứu tiếp thu ảnh hưởng của nền văn hóadân chủ và cách mạng phương Tây.

Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng sâu rộng của nền văn hoá dân chủ và cách mạng phươngTây như: tư tưởng tự do, bình đẳng trong Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Đại cáchmạng Pháp (1791), tư tưởng dân chủ, về quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúctrong Tuyên ngôn độc lập của Mỹ (1776) Trước khi ra nước ngoài, Bác đã nghe thấy ba từ Pháp:

tự do, bình đẳng, bác ái Lần đầu sang Pháp Hồ Chí Minh đã thể hiện bản lĩnh, nhân cách phẩmchất cao thượng, tư duy độc lập tự chủ Người đã nhìn thấy mặt trái của “lý tưởng” tự do, bìnhđẳng, bác ái Người cũng tiếp thu tư tưởng của những nhà Khai sáng Pháp như: Voltaire, Rousso,Montesquieu

Thiên chúa giáo là tôn giáo lớn của phương Tây, Người quan niệm Tôn giáo là văn hoá.Điểm tích cực nhất của Thiên chúa giáo là lòng nhân ái Hồ Chí Minh tiếp thu có chọn lọc tưtưởng văn hoá Đông - Tây để phục vụ cho cách mạng Việt Nam Người dẫn lời của Lênin: “Chỉ

có những người cách mạng chân chính mới thu hái được những hiểu biết quý báu của các đờitrước để lại.”

c Chủ nghĩa Mác -Lênin.

Chủ nghĩa Mác Lê Nin là đỉnh cao trí tuệ nhân loại bao gồm 3 bộ phận cấu thành:

Triết học giúp Hồ Chí Minh hình thành thế giới quan, phương pháp biện chứng, nhânsinh quan, khoa học, cách mạng, thấy được những quy luật vận động phát triển của thế giới và xãhội loài người

Kinh tế chính trị học vạch rõ các quan hệ xã hội được hình thành phát triển gắn với quátrình sản xuất, thấy được bản chất bốc lột của chủ nghĩa Tư bản đối với công nhân, xóa bỏ bóclột gắn liền với xóa bỏ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa và sự chuyển biến tất yếu của xã hộiloài người từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản

Chủ Nghĩa xã hội khoa học vạch ra quy luật phát sinh, hình thành, phát triển của hình tháikinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa, những điều kiện, tiền đề, nguyên tắc, con đường, học thức,phương pháp của giai cấp công nhân, nhân dân lao động để thực hiện sự chuyển biến xã hội từchủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, cộng sản

Như vậy, chủ nghĩa Mác Lê Nin với bản chất Cách mạng và khoa học của nó giúp Ngườichuyển biến từ Chủ nghĩa yêu nước không có khuynh hướng rõ rệt thành người cộng sản, chủnghĩa yêu nước gắn chặt với chủ nghĩa quốc tế, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội,

thấy vai trò của quần chúng nhân dân, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, liên minh côngnông trí thức và vai trò lãnh đạo của đảng cộng sản trong cách mạng giải phóng dân tộc, giảiphóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người, bảo đảm thắng lợi cho chủ nghĩa xã hội,chủ nghĩa cộng sản.

2 Nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh

- Hồ Chí Minh là người có đầu óc thông minh sáng suốt, năng lực tư duy độc lập, sángtạo, học vấn uyên bác, năng lực phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp sâu sắc suốt trong việcnghiên cứu, tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới

- Có ý chí nghị lực kiên cường, những phẩm chất được tôi luyện đã quyết định việc HồChí Minh tiếp thu, chọn lọc, chuyển hóa, phát triển những tinh hoa của dân tộc, thời đại thànhnhững tư tưởng đặc sắc độc đáo của mình

- Có tấm lòng yêu nước, thương dân, thương yêu những con người cùng khổ vô bờ bến,một chiến sĩ cộng sản quả cảm, nhiệt thành sẵn sàng hy sinh cho tổ quốc, nhân dân, dân tộc vànhân loại

- Người không ngừng học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức vốn trí thức đồ sộ của nhânloại, tiếp thu kinh nghiệm, bề dày của phong trào cộng sản và chủ nghĩa quốc tế, phong trào giảiphóng dân tộc Nhân cách, phẩm chất, tài năng và trí tuệ của Hồ Chí Minh đã giúp Người đếnvới chủ nghĩa Mác - Lênin và tiếp thu được các giá trị văn hoá nhân loại

III Nhân t quy t đ nh b n ch t cách m ng và khoa h c c a t ối sống ết định bản chất cách mạng và khoa học của tư ịnh bản chất cách mạng và khoa học của tư ản chất cách mạng và khoa học của tư ất cách mạng và khoa học của tư ạo đức trong tư ọc của tư ủa tư ư

t ưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức lối sống ng H Chí Minh ồ Chí Minh để xây dựng đạo đức lối sống

1 Chủ nghĩa Mác -Lênin

Chủ nghĩa Mác -Lênin là nhân tố ảnh hưởng và tác động quyết định đến quá trình hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là cơ sở hình thành thế giới quan và phương pháp luận khoa học của Hồ Chí Minh, nhờ đó mà Nguyễn

ái Quốc -Hồ Chí Minhđã có bước phát triển về chất từ một người yêu nước trở thành một chiến sĩ cộng sản lỗi lạc, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn Chính trên cơ sở của lý luận Mác -Lênin đã giúp Người tiếp thu và chuyển hoá những nhân tố tích cực, những giá trị và tinh hoa văn hoá của dân tộc và của nhân loại để tạo nên tư tưởng của mình phù hợp với xu thế vận động của lịch sử Vì vậy, trong

quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh thì chủ nghĩa Mác –Lê nin có vai trò to lớn, là cơ sở, nguồn gốc chủ yếu nhất.

Chủ nghĩa Mác -Lênin là đỉnh cao của tư duy nhân loại; là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, của các Đảng cộng sản và công nhân trong đấu tranh xóa bỏ mọi áp bức, bóc lột, xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa.

Hồ Chí Minh đi từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác -Lênin Đối với Người, đến với chủ nghĩa Mác -Lênin cũng có nghĩa là đến với con đường cách mạng vô sản Từ đây, Người tìm thấy con đường cứu nước chân chính, triệt để: "Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản" và "chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóng được dân tộc; cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và của cách mạng thế giới".

Đến với chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng, quan điểm của Hồ Chí Minh có bước nhảy vọt lớn: kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản, kết hợp dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội; nâng chủ nghĩa yêu nước lên một trình độ mới trên lập trường của chủ nghĩa Mác -Lênin.Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Hồ Chí Minh luôn khẳng định: Chủ nghĩa Mác -Lênin là chủ nghĩa chân chính nhất, khoa học nhất, cách mạng nhất, "muốn cách mạng thành công, phải đi theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và chủ nghĩa Lê-nin" Đối với Người, chủ nghĩa Mác -Lênin là cơ sở thế giới quan, phương pháp luận khoa học để giải quyết những vấn đề do thực tiễn đặt ra Người không bao giờ xa rời chủ nghĩa Mác –Lê nin, đồng thời kiên quyết chống chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa xét lại.

Tư tưởng Hồ Chí Minh là "kết quả sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại"

Ở luận điểm này, có hai vấn đề cần làm rõ:

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh bắt nguồn từ chủ nghĩa Mác -Lênin, lấy chủ nghĩa Mác -Lênin làm nền tảng, nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh cũng là sự kế thừa, phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nổi bật là chủ nghĩa yêu

nước, tinh thần đoàn kết dân tộc, và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, cả phương Đông và phương Tây Hồ Chí Minh đã từng tỏ rõ thái độ của mình đối với việc học tập, tiếp thu những học thuyết của các lãnh tụ chính trị, xã hội, tôn giáo trong lịch

sử Người nói: "Học thuyết Khổng Tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân Tôn giáo Giê su có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả.

Chủ nghĩa Mác có ưu điểm là phương pháp làm việc biện chứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta.

Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh nằm trong hệ tư tưởng Mác -Lênin, bắt nguồn chủ yếu từ chủ nghĩa Mác - Lênin, nhưng không hoàn toàn đồng nhất với chủ nghĩa Mác

- Lênin, mà là sự tổng hòa, sự kết hợp giữa tinh hoa văn hóa truyền thống Việt Nam, tinh hoa văn hóa nhân loại với chủ nghĩa Mác -Lênin, trên nền tảng chủ nghĩa Mác -Lênin.

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin Vậy sự vận dụng và phát triển sáng tạo đó như thế nào?

Luận điểm sáng tạo lớn đầu tiên của Hồ Chí Minh là luận điểm về chủ nghĩa thực dân và vấn đề giải phóng dân tộc Những tác phẩm của Người là "Bản án chế độ thực dân Pháp" (xuất bản năm 1925) và "Đây công lý của thực dân Pháp ở Đông Dương" đã vạch trần bản chất và những thủ đoạn bóc lột, đàn áp, tàn sát dã man của chủ nghĩa thực dân Pháp đối với các dân tộc thuộc địa , nêu rõ nỗi đau khổ, của kiếp nô lệ, nguyện vọng khát khao được giải phóng và những cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa.

Khi phân tích xã hội của các nước thuộc địa, Hồ Chí Minh tiếp thu, vận dụng quan điểm giai cấp và đấu tranh giai cấp của chủ nghĩa Mác - Lê-nin một cách sáng tạo, chủ yếu xuất phát từ mâu thuẫn cơ bản của các nước thuộc địa, đó là mâu thuẫn giữa chủ nghĩa đế quốc, thực dân thống trị và bè lũ tay sai với toàn thể nhân dân, dân tộc, không phân biệt giai cấp, tôn giáo Theo Người, ở Việt Nam cũng như ở các nước phương Đông, do trình độ sản xuất kém phát triển nên sự phân hóa giai cấp và đấu tranh giai cấp không giống như ở các nước phương Tây Từ đó, Người có quan điểm hết sức sáng tạo là gắn chủ nghĩa dân tộc chân chính với chủ nghĩa quốc tế, và nêu lên luận điểm: "Chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn của đất

nước" Người còn cho rằng, chủ nghĩa dân tộc nhân danh Quốc tế Cộng sản là "một chính sách mang tính hiện thực tuyệt vời".

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp.Người khẳng định, phải đi từ giải phóng dân tộc đến giải phóng giai cấp; dân tộc không thoát khỏi kiếp ngựa trâu thì ngàn năm giai cấp cũng không được giải phóng Đường lối của cách mạng Việt Nam là đi từ giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội; kết hợp độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Động lực

cơ bản của toàn bộ sự nghiệp cách mạng đó là đại đoàn kết toàn dân trên nền tảng liên minh công nhân, nông dân, trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Cũng từ luận điểm cơ bản đó, Hồ Chí Minh đã có những phát hiện sáng tạo về Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa nửa phong kiến, nông dân chiếm đa số dân cư; xác định quy luật hình thành của Đảng là kết hợp chủ nghĩa Mác -Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước" Đảng vừa đại diện cho lợi ích của giai cấp, vừa đại diện cho lợi ích của dân tộc.

Xuất phát từ nhiệm vụ cơ bản, hàng đầu của Cách mạng Việt Nam là đánh đổ đế quốc, phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân, ngay từ đầu, Hồ Chí Minh đã xác định: phải giành chính quyền bằng bạo lực, bằng khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng nếu kẻ thù ngoan cố, không chịu hạ vũ khí.

Kế thừa truyền thống quân sự của dân tộc, học tập kinh nghiệm hoạt động quân sự của thế giới và của các Đảng anh em, tổng kết thực tiễn đấu tranh vũ trang, chiến tranh cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, Người đã sáng tạo ra học thuyết quân sự hiện đại của Việt Nam Trong đó, nổi bật là quan điểm về chiến tranh nhân dân, chiến tranh toàn dân, toàn diện, trường kỳ; về xây dựng lực lượng vũ trang toàn dân với ba thứ quân chủ lực, địa phương, dân quân tự vệ; về nền quốc phòng toàn dân, toàn diện, hiện đại

Về vấn đề chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, trước hết, Người khẳng định: Sau khi cơ bản hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ, chúng ta nhất định phải quá độ lên chủ nghĩa xã hội Chỉ có xây dựng chủ nghĩa xã hội, chúng ta mới thực sự giải phóng được dân tộc, xã hội và con người

Vì vậy, chủ trương tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược (miền Bắc quá độ

lên chủ nghĩa xã hội, miền Nam tiếp tục hoàn thành cách mạng giải phóng dân tộc

và cách mạng dân tộc dân chủ) là một sáng tạo lớn, có tính cách mạng cao và phù hợp với thực tiễn đất nước.

Đặc điểm lớn nhất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là "từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Vì vậy, nhiệm vụ quan trọng nhất của chúng

ta là phải xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, đưa miền Bắc tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, có công nghiệp hiện đại và nông nghiệp hiện đại,

có văn hóa và khoa học tiên tiến".

2 Con người Hồ Chí Minh.

a Khả năng tư duy và trí tuệ của Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh đã không ngừng quan sát, nhận xét thực tiễn, làm phong phú thêm hiểu biếtcủa mình, hình thành nên những cơ sở quan trọng để tạo nên những thành công trong những lĩnh vực hoạt động lý luận

Người cũng đã khám phá ra quy luật hoạt động vận động của xã hội, đời sống văn hóa

và cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý luận, đem lý luận

cỉ đạo thực tiễn và được chỉ đạo trong thực tiễn Nhờ vậy mà lý luận của Hồ Chí Minh mang giá trị khách quan, cách mạng và khoa học

b Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt đông thực tiễn

Phong cách độc lập, tự chủ, sáng tạo là đặc trưng nổi bật, bao trùm nhất, điển hình cho phong cách tư duy Hồ Chí Minh Đặc trưng này được thể hiện ngay khi người còn ngồi trên ghế nhà trường, cho đến khi lựa chọn con đường cứu nước.Chính nét đặc sắc này đã làm nên phong cách tư duy của người vừa mang tính độc lập vừa có tính thời đại, vừa có giá trị phổ biến bền vững vừa có tính độc lập rất riêng

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một người giàu trí tuệ mà còn là một người giàu tìnhcảm, có ý chí nghị lực phi thường Ở người, ý chí, tình cảm cách mạng và tri thức khoa học thống nhất trong tư duy, trong hành động và trong quá trình vạch ra đường lối cho cách mạng Việt Nam

Mọi suy nghĩ, sáng tạo của người đều xuất phát từ thực tiễn, cách mạng và thời đại Xuấtphát từ yêu cầu của thực tiễn mà người đưa ra những luận điểm đúng đắn nhằm giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành một vĩ nhân với phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo gắn với thực tiễn là bởi vì người “đã biết làm giàu vốn trí tuệ của mình bằng những di sản quý báu của văn hóa nhân loại Người biết kế thừa các học thuyết một cách có phê phán, chọn lọc, không bao giờ sao chép máy móc cũng không bao giờ phủ nhận một cách giản đơn mà

có sự phân tích sâu sắc để tìm ra yếu tố tích cực, làm giàu thêm vốn kiến thức và hành trang tư tưởng của mình”

Quan điểm biện chứng của Hồ Chí Minh thể hiện rõ nét trong cách tiếp cận với các học thuyết cách mạng Hồ Chí Minh luôn coi các học thuyết chỉ là công cụ để thực hiện mục tiêu giảiphóng dân tộc và đem lại hào bình, tự do, hanh phúc cho nhân dân Trong “con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Mác-Lênin” Hồ Chí Minh viết “tôi tham gia Đảng xã hội Pháp chẳng qua là vì cácông bà ấy đã tỏ ra đồng tình với tôi, với cuộc đấu tranh của các dân tộc bị áp bức…hồi ấy trong các chi bộ của Đảng xã hội, người ta bàn cãi sôi nổi về vấn đề có nên ở lại trong quốc tế thứ hai, hay là nên tổ chức một quốc tế thứ hai rưỡi, hoặc tham gia quốc tế thứ ba của Lê-nin Điều mà tôi muốn biết hơn cả mà cũng chính là điều mà mà người ta không thảo luân trong cuộc họp là: Vậy thì quốc tế nào bênh vực nhân dân các nước thuộc địa? … trong một cuộc họp tôi đã nêu câu hỏi ấy lên, câu hỏi quan trọng nhất đối với tôi Có mấy đồng chí đã trả lời: đó là quốc tế thứ

ba, chứ không phải quốc tế thứ hai và một đồng chí đã đưa cho tôi đọc” Luận cương của Lê- nin

về các vấn đề dân tộc và thuộc địa” đăng trên báo Nhân Đạo …Luận cương của Lê- nin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo” Hỡi đồng bào

bị đày đọa đau khổ ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!”

Cùng với tư tưởng đạo đức tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh là một đóng góp có giá trị vào triết học về con người của chủ nghĩa Mác-Lênin Hồ Chí Minh nói “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn

tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”