Hoàn thiện hệ thống xếp hạn tín dụng doanh nghiệp của các chi nhánh ngân hàng agribank

BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠOTRƯỜNGĐ ẠIHỌCKINHTẾTP.HỒCHÍMINH ------LÊHOÀNGKỲ HOÀNTHIỆNHỆTHỐNGXẾPHẠNGTÍNDỤNGDOANH NGHIỆPCỦACÁCCHINHÁNHNGÂNHÀNGNÔNGNGH IỆPVÀPHÁTTRIỂNNÔNGTHÔN TRÊNĐỊABÀN TỈNHBÀRỊAVŨNGT

BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠOTRƯỜNGĐ ẠIHỌCKINHTẾTP.HỒCHÍMINH

- -LÊHOÀNGKỲ

HOÀNTHIỆNHỆTHỐNGXẾPHẠNGTÍNDỤNGDOANH NGHIỆPCỦACÁCCHINHÁNHNGÂNHÀNGNÔNGNGH

IỆPVÀPHÁTTRIỂNNÔNGTHÔN TRÊNĐỊABÀN TỈNHBÀRỊAVŨNGTÀU

LUẬNVĂN THẠCSĨKINHTẾ

TP.HồChíMinh–Năm2014

BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠOTRƯỜNGĐ ẠIHỌCKINHTẾTP.HỒCHÍMINH

- -LÊHOÀNGKỲ

HOÀNTHIỆNHỆTHỐNGXẾPHẠNGTÍNDỤNGDOANH NGHIỆPCỦACÁCCHINHÁNHNGÂNHÀNGNÔNGNGH

IỆPVÀPHÁTTRIỂNNÔNGTHÔN TRÊNĐỊABÀN TỈNHBÀRỊAVŨNGTÀU

Tôicamđoanđềtài“Hoànthiệnhệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủac

ác chinhánh ngânhàng Nôngnghiệp vàPhát triểnNông thôntrênđịabàntỉnhBàRịaVũng Tàu” là công trìnhnghiêncứucủa riêng tôi.Cácsốliệu sửdụngtrongđềtàiđượcthuthậptừnguồnthựctế,chínhxácvàtrungthực.Kếtquảnghiêncứuđ ư

ợ ctrìnhbàytrongluậnvănnàykhôngsaochépcủabấtcứluậnvănnàovàcũngch ư a đượctrìnhbàyhaycôngbốởbấtcứcôngtrìnhnghiêncứunàotrướcđây

TPHồChíMinh,ngày14tháng02năm2014

Tácgiảluậnvăn

TRANGPHỤBÌALỜI

CAMĐOANMỤCLỤ

C

DANHMỤCCÁCBẢNGBIỂUDA N

HMỤCCÁCSƠĐỒ

DANHMỤCCÁCCHỮVIẾTTẮT

Trang

Chương1 C Ơ SỞL Ý L U ẬNV ỀXẾPH ẠNGT Í N D ỤNGD O A N H NG

HIỆPCỦANGÂNHÀNGTHƯƠNGMẠI 4

1.1 Tíndụngvàrủirotíndụngtạingânhàngthươngmại 4

1.1.1 Nhữngvấnđềchungvềhoạtđộngtíndụngtạingânhàngthươngmại 41 1 1 1 Kháiniệmtíndụng 4

1.1.1.2 Phânloạitíndụngngânhàng 4

1.1.1.3 Vaitròcủahoạtđộngtíndụngngânhàng 5

1.1.2 Rủirotíndụngtạingânhàngthươngmại 6

1.1.2.1 Kháiniệmrủirotíndụngtạingânhàngthươngmại 6

1.1.2.2 Nguyênnhângâyrarủirotíndụng 6

1.1.2.3 Hậuquảkhixảyrarủirotíndụng 7

1.2 Xếphạngtíndụngtạingânhàngthươngmại 7

1.2.1 Mộtsốvấnđềvềxếphạngtíndụng 7

1.2.1.1 Kháiniệmvềxếphạngtíndụng 7

1.2.1.2 Đốitượngcủaxếphạngtíndụng 8

1.2.1.3 Ýnghĩacủaviệcxếphạngtíndụngtrongquảntrịrủirotíndụng 10

1.2.1.4 Nguyêntắcxếphạngtíndụng 11

1.2.1.5 Cơsởđánhgiámứcđộhoànthiệnhệthốngxếphạngtíndụngcủan g ân hàn gthươngmại 11

1.2.2 Xếphạngtíndụngdoanhnghiệptạingânhàngthươngmại 13

1.2.2.1 Kháiniệmxếphạngtín dụngdoanhnghiệp 13

1.2.2.2 Quytrình xếphạng tín dụngdoanhnghiệp 13

1.2.3 Mộtsốmôhìnhxếphạngtíndụngphổbiếnđangđượcápdụng 14

1.2.3.1 Môhìnhchấmđiểm 14

1.2.3.2 MôhìnhđiểmsốzcủaAltman 16

1.2.3.3 Môhình Logistic 19

1.3 MộtsốkinhnghiệmvềxếphạngtíndụngvàbàihọckinhnghiệmchoAgriban k 21

1.3.1 Mộtsốkinhnghiệmvềxếphạngtíndụng 21

1.3.1.1 Hệthốngxếphạng tín dụngcủaErnst& Young 21

1.3.1.2 Hệthốngxếphạngtín dụngcủaStandard&Poor’s 22

1.3.1.3 Hệthốngxếphạng tín dụngcủaMoody’s 23

1.3.1.4 HệthốngxếphạngtíndụngcủacácngânhàngthươngmạilớntạiMỹ 23

1.3.1.5 Hệthốngx ếph ạngt í n d ụngc ủaC ơ q u a n đ ị nhmứct í n n h i ệmMala ysia 24

1.3.2.Bàihọckinhnghiệmxếphạngtín dụngchoAgribank 25

KẾTLUẬNCHƯƠNG1 26

Chương2 T H Ự CTR ẠNGH ỆTHỐNGXẾPH ẠNGTÍN DỤNGDOANHN GHIỆPCỦACÁCCHINHÁNHAGRIBANKTẠITỈNHBÀRỊAVŨNGTÀU 27

2.1 SơlượcvềcácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu 27

2.2 Hoạtđộngtíndụngcủacác chinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBà RịaV ũngTàu 27

2.3 HệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủacácchinhánhAgribanktrênđịab àntỉnhBà Rịa VũngTàu 30

2.3.1 Quytrìnhchấmđiểm 31

2.3.2 Nhậnxétchungvềhệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủacácchinhá

nh AgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu 35

2.3.2.1 SosánhhệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủacácchinhánhA g r i b an k trênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàuvớicácNHTMkhác 35

2.3.2.2 Nhữngmặtđạtđược 39

2.3.2.3 Nhữngmặthạnchế 40

2.4 Mộtsốnghiêncứuvềhệthốngxếphạngtín dụngdoanhnghiệpcủacácchinhánh AgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu 43

2.4.1 Môhìnhhồiquyđabiến 43

2.4.2 Phântíchhồiquy 44

2.4.2.1 Thuthậpsốliệu 44

2.4.2.2 Quyướckýhiệucácbiến 44

2.4.2.3 Chạymôhìnhhồiquybằngphần mềmSPSS 48

2.4.3 Môhìnhchấmđiểmrútgọn 49

2.4.3.1 Mứcđộphùhợpcủamôhìnhchấmđiểmrútgọn 50

2.4.3.2 Kiểmchứngmứcđộphùhợpcủamôhìnhchấmđiểmrútgọn 51

2.4.3.3 Nhậnxétýnghĩa củacác biếntrong môhìnhđượclựachọn(Môhì n h h ồiquy6) 55

2.4.4 Kếtluậnq ua q u á t rì nh nghiên cứuv ềhệthốngXHTD d oa n h n gh i ệpcủa cácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu 58

KẾTLUẬNCHƯƠNG2 59

Chương3 M Ộ TSỐGIẢIP H Á P H O À N T H I ỆNH ỆT H ỐNGXẾPHẠ NG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP CỦA CÁC CHI NHÁNHAG RIBANK TRÊNĐỊABÀNTỈNHBÀRỊAVŨNGTÀU

60 3.1 GiảiphápđốivớicácchinhánhNgânhàngNôngnghiệpvàpháttriểnN ô n g thôn trênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu 60

3.1.1 Ứngdụngmôhìnhchấmđiểmrútgọncủatác giảluậnvăn 60

3.1.2 Nângcao trình độnghiệp vụ, đạođức và ýthức trách nhiệm củacánbộlàmcôngtácXHTD 61

3.1.3 Bổsungcánbộlàmcôngtácchấmđiểmcảvềsốlượngvàchấtlượng 62

3.1.4 Tăngcườngmứcđộtincậycủacácthôngtinđầuvàotrongquátrìnhc h ấmđi ểmkháchhàng 62

3.1.5 Chútrọngpháttriểnhệthốngcôngnghệthôngtin 63

3.1.6 Xemxếphạngtíndụngdoanhnghiệplàcơsởđểxâydựngchiếnlượckháchhàn g 63

3.2 GiảiphápđốivớiAgribank 63

3.2.1 Thựchiệnxếphạngtíndụngđốivớitừngkhoảnvayriênglẽ 63

3.2.2 Hỗtrợcácchinhánhtrongviệcđánhgiácácchỉtiêuchấmđiểm 64

3.2.3 Thựchiệnthangđiểmđồngnhấtchotấtcảcácchỉtiêuchấmđiểm 64

3.2.4 Thựchiệncôngkhaichitiếtvềtỷtrọngcácchỉtiêuchấmđiểm 64

3.2.5 Xâydựngcácchỉtiêuđánhgiádòngtiềndoanhnghiệp 65

3.2.6 Bổsungthêmphươngphápxếphạng 65

3.2.7 XâydựnghệthốngthôngtinriêngchoAgribank 65

3.2.8 Tăngcườngkiểmtra,giámsátcôngtácXHTDdoanhnghiệp 65

3.2.9 Thườngx u y ê n n g h i ê n c ứu,đ á n h g i á đ ể h o à n t h i ệnh ệthốngX H T D d o a n h nghiệp 66

3.3 GiảiphápđốivớiNgânhàngnhàNước 66

KẾTLUẬNCHƯƠNG3 67

PHẦNKẾTLUẬNCHUNG 68 TÀILIỆUTHAMKHẢOPHẦNP

HỤLỤC

Trang

Bảng2.1:Dưnợphântheothờihạnvay 28

Bảng2.2:Dưnợphântheothànhphầnkinhtế 29

Bảng2.3:Dưnợphântheolĩnhvực 29

Bảng2.4:ĐiểmxácđịnhquymôdoanhnghiệphệthốngXHTDAgribank 33

Bảng2.5:Trọngsốđiểmchỉtiêutàichínhvàphitàichính 34

Bảng2.6:Xếphạngvàphânloạinợtheođiểmsố 34

Bảng2.7:SosánhhệthốngXHTDAgribankvớicácNHTMkhác 35

Bảng2.8:Kýhiệucácbiếnchỉtiêutàichính 44

Bảng2.9:Kýhiệubiếnchỉtiêuphitàichính 45

Bảng2.10:HàmhồiquygiữacácbiếnđượclựachọnvàDIEM 49

Bảng2.11:Tínhthửmẫuchấmđiểmthứ37 51

Bảng2.12:Tínhthửmẫuchấmđiểmthứ49 52

Bảng2.13:Tínhthửmẫuchấmđiểmthứ83 52

Bảng2.14:Tínhthửmẫuchấmđiểmthứ238 53

Bảng2.15:Tínhthửmẫuchấmđiểmthứ325 54

TrangHình2.1:SơđồquytrìnhchấmđiểmvàXHTDdoanhnghiệpcủaAgribank 31Hình2.2:Môhìnhhồiquyđabiến 43

LỜINÓIĐẦU

1 Lýdochọnđềtài

Thờigiangầnđâychúngtachứngkiếnrấtnhiềubiếnđộngcủahệthốngngânh à n g ViệtNamnhưhàngloạtvụsápnhập,táicơcấu,lợinhuậnsụtgiảmmạnh,cắtg i ảmlương,sốlượngnhânviênvàđặcbiệtlànợxấugiatăng.TheothôngtincủaN gân hàngNhàNước,nợxấuthờiđiểmcuốinăm2012ởmứckhoảng8,8%.Nợxấugiảmcònkhoảng6%vàotháng02năm2013vàkhoảng4,62%tạithờiđiểmcuốiquýIIInăm2013.Mặcdùnợxấucóchiềuhướnggiảmnhưngvẫncònnhiềuđiềuđánglongại.Hiệntại,tổngdưnợđượccơcấulạicủatoànbộcácngânhàngt h ư ơn g mạixấpx ỉ1 0 % d ư n ợ t í n d ụng.N ếuk h

ô n g t h ựch i ệnquyếtđịnhs

ố780/QĐ-NHNNchophépcơcấulạinợmàvẫngiữnguyênnhómnợthìsốnợnàycónguycơchuyểnthànhnợxấuvàthựctếsốnợxấucòncóthểcaohơnrấtnhiều.Nợx ấuc a o k h ô n g chỉả n h h

ư ở ngl ớnđ ế nh o ạtđ ộ n g n g â n h à n g , k ì m h ã m t ă n g trưởngtíndụng,làmsuygiảmnguồnthutừhoạtđộngtíndụngvốnvẫnchiếmtỷtrọngchủyếutrongnguồnthucủacácngânhàngmàcònảnhhưởngnặngnềđếnnềnkinhtế.Đólàhệquảcủamộtthờigiandàiquảntrịrủirotíndụngyếukémởc á c ngânhàng.Dovậy,đểgiảiquyếttriệtđểvấnđềnợxấuvàtăngtrưởngtíndụngmộtcácbềnvữngthìcácngânhàngphảichú

trọngnângcaonănglựcquảntrịrủirot í n dụng.Xếphạngtíndụngđượcxemlàmộtcôngcụrấtquantrọngđểthựchiệnn ân g caonănglựcquảntrịrủirotíndụng.Bêncạnhđó,trướcxuthếhộinhậpvàmởcửathịtrườngdịchvụtàichínhngânhàngđòihỏicácngânhàngViệtNamphảiápdụngxếphạngtíndụngđểphùhợpvớicácchuẩnmựcquốctế

NgânhàngNôngnghiệpvàPháttriểnnôngthônViệtNam(Agribank)đãvàđ a n

g triểnkhaihệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpchotấtcảcácchinhánhn h ằmp h â

n t í c h , đ á n h g i á v à p h â n l o ạ inợ,n â n g c a o n ă n g l ự cq u ảnt r ịr ủir o t í n dụng,cảithiệnchấtlượngtíndụng.Tuynhiênhệthốngnàyvẫncònmớimẽ,cầnn g h i ê n cứu,đánhgiáđểcónhữngýkiếnđónggópnhằmhoànthiệnhơn.Chínhvìvậyt ô i q u y ếtđ ị nhc h ọn

đ ề t à i “ H o à n t h i ệ nh ệt h ốngx ếph ạngt í n d ụngd o a n h

nghiệpcủacácchinhánhNgânhàngNôngnghiệpvàPháttriểnnôngthôntrênđịab àn tỉnhBàRịaVũngTàu”.

4 Phươngphápnghiêncứu

Tiếpcậnvànghiêncứuthựcnghiệm.Luậnvănsửdụngphốihợpcácphươngp h á p nghiêncứuđịnhtínhvàđịnhlượng.Trongđó,nghiêncứuđịnhlượngthôngq u a việcphântíchmôhìnhhồiquyđabiếnbằngphầnmềmSPSS,sửdụngdữliệuthuthậpđượctừkếtquảchấmđiểmdoanhnghiệptạicácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu,kiểmtratínhtươngquancủacácchỉtiêuđánhgiát r o n g môhìnhchấmđiểmđốiv

tiêuđánhg i á khôngcónhiềuýnghĩathốngkê.Từđóđưaranhữngnhậnxétvàgópýgiúpc h o côngviệcchấmđiểmkháchhàngđạthiệuquảcaohơn

5 Ýnghĩathựctiễncủađềtài

NghiêncứuđềtàinhằmmụcđíchhiểurõhơnvềhệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpAgribankvốncònmới mẽ.Kếtquảnghiêncứucủađềtàigiúpcácchi

6 Kếtcấuluậnvăn

Luậnvăngồm3chươngnhưsau:

Chương1:Cơsởlýluậnvềxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủangânhàngthươngmại

Chương2:Thựctrạnghệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủacácchin h á n

h AgribanktạitỉnhBàRịaVũngTàu

Chương3 : M ộts ốg i ảip h á p h o à n t h i ệnh ệt h ốngx ếph ạngt í n d ụngd o a n h nghiệpcủacácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu

Chương1CƠSỞLÝLUẬNVỀXẾPHẠNG TÍNDỤNGDOANHNGHIỆPCỦANGÂNHÀNGTHƯƠ

Mộtbênlàngườichovay,vàmộtbênlàngườiđivay.Quanhệgiữahaibênràngbuộcbởicơchếtíndụng,thỏathuậnthờigianchovay,lãisuấtphảitrả,…

Cấptíndụnglàviệctổchứctíndụngthỏathuậnđểkháchhàngsửdụngmộtkhoảntiềntheonguyêntắccóhoàntrảbằngcácnghiệpvụchovay,chiếtkhấu,chothuêtàichính,bảolãnhvàcácnghiệpvụkhác

Tíndụngngânhànglàquanhệtíndụngphátsinhgiữacácngânhàng,cáctổc h ứctíndụngvớicácđốitáckinhtế-

tàichínhcủatoànxãhội,baogồmdoanhnghiệp,cánhân,tổchứcxãhội,cơquannhànước

1.1.1.2 Phânloạitíndụngngânhàng

Tíndụngngânhàngcóthểchiathànhnhiềuloạikhácnhau,tùytheonhữngtiêuchícơbảnnhưsau:

- Chovaytrảnợnhiềulầnnhưngkhôngcókỳhạncụthểmàtùykhảnăngtàichính củangườiđivay,cóthểtrảnợbấtcứlúcnào.

Căncứvàophươngthứcchovay

- Chovaytheomón(chovaytừnglần)

- Chovaytheohạnmứctíndụng

Ngoàicácloạitíndụngnêutrên,ngânhàngt h ư ơ n g mạicònthựchiệncácn ghiệpvụmangtínhchấttíndụngkhácnhư:Bảolãnh,tàitrợthươngmại,chothuêtàichính,…

1.1.1.3 Vaitròcủahoạtđộngtíndụngngânhàng

-

Đốivớinềnkinhtế-xãhội:Tíndụngngânhànglàkênhluânchuyểnvốnhiệuquả,đápứngnhucầuđầutưvàpháttriểnkinhtế,gópphầnđiềutiếtvĩmôn ềnk in h tế,t iếtkiệmchiph ílưuth ôn gx ãh ộ ivà th ựchi ệncácch ín h sáchxãhội

- Đốivớingânhàngthươngmại:Hoạtđộngtíndụnglàmộttrongnhữnghoạtđ ộ ngsinhlợichủyếucủangânhàng

1.1.2 Rủirotíndụngtạingânhàngthươngmại

1.1.2.1 Kháiniệm

Rủirotíndụngtronghoạtđộngngânhàngcủatổchứctíndụnglàkhảnăngxảyr a tổnt h ấtt r o n g h o ạtđ ộ ngn g â n h à n g c ủat ổc h ứct í n d ụngd o k h á c h h à n g khôngt

hựchiệnhoặckhôngcókhảnăngthựchiệnnghĩavụcủamìnhtheocamkết.Nóicáchkhác,rủirotíndụnglàkhảnăngkhôngchitrảđượcnợcủangườiđiv ay đốivớingườichovaykhiđếnhạnphảithanhtoán.Luônlàngườichovayphảichịurủi rokhi

chov a y nàocũngcórủirotíndụng

Rủirotíndụngkhôngchỉgiớihạnởhoạtđộngchovaymàcònbaogồmnhiềuhoạtđộngmangtínhchấttíndụngkháccủangânhàngthươngmạinhư:hoạtđộngbảolãnh,tàitrợthươngmại,chothuêtàichính,…

…),trìnhđộyếukémtrongkinhdoanhvàquảnlý,sửdụngvốnsaimụcđích,…

Đâylànhómnguyênnhânphổbiếnnhấtgâyrarủirotíndụngchongânhàng

Nguyênnhântừphíangânhàng:lànhữngnguyênnhânliênquanđếntrìnhđộvàđạođứcnghềnghiệpcủacánbộngânhàng,chínhsáchquảntrịrủirotíndụngcủan g â n hàng,…

Nhómnguyênnhânnàythườngkếthợpvớinhómnguyênnhânchủquantừphíađốitượngđượccấptíndụnggâyrathiệthạichongânhàng

Rủirotíndụngxảyratrướ chếtlàmchongânhàngphátsinh thêmnợxấu,ngânhàngkhócókhảnăngtăngtrưởngtíndụngvànếumứcđộrủirocaosẽkéoth eo rủirothanhkhoản,làmchohoạtđộngcủangânhàngtrởnênbịđộng,khôngtựchủđượcvềtàichính,gâyratâmlýhoangmangchongườigửitiềndẫnđếnviệcrúttiềnhàngloạt,đẩyngânhànglâmvàonguycơphásản,từđócóthểgâyrasựsụpđổdâychuyềntronghệthốngngânhàng,kênhphânphốivốnhuyếtmạchcủanềnkinh tếquốc gia.Rủi ro tín dụng của

nềnkinhtếcủacácnướcliênquandohộinhậpkinhtếđãgắnchặtmốiliênhệvềtiềntệ,đầutưgiữacácquốcgia.Nhưvậy,cóthểthấytínhchất“lantruyền”củarủirotíndụnglàrấtnguyhiểm

phùhợphơnkhiđứngởkhíacạnhngânhàng.Chođếnnay,cónhiềukháiniệmvềxếp

hạngtíndụng.Tuỳtheogócđộnghiêncứumàchúngtacóthểxácđịnhnộidungcủ athuậtngữnày:

- TheoMoody’s,XHTDlànhữngýkiếnđánhgiávềchấtlượngtíndụngvàkhảnăngthanhtoánnợcủamộtnghĩavụnợriênglẻhoặccủachủthểpháthànhd ựatrêncáckếtquảphântíchtíndụngcơbảnvàthểhiệnthôngquahệthốngkýhiệutừAaađếnC

- TheoStandards&Poor’s,XHTDlànhữngýkiếnđánhgiávềrủirotíndụng,khảnăngv

đúnghạncủamộtchủthểpháthành(chủthểđượccấptíndụng),nhưmộtdoanhnghiệp,mộtChínhphủhoặcmộtỦybannhândân.XHTDcũngđềcậpđếnchấtlượngtíndụngc ủamộ

tk h o ảnnợr i ê n g l ẻ,n h ư mộtt r á i p h i ếud o a n h n g h i ệph o ặcmộtt r á i phiếucủachínhquyềnđịaphương,vàxácsuấttươngđốimàkhoảnpháthànhđócóthểvỡnợ

- Theođịnhnghĩa

củacôngtychứngkhoánMerrillLynch,XHTDlàđánhgiáh iệ n thờicủacôngtyXHTDvềchấtlượngtíndụngcủamộtnhàpháthànhchứngkhoánnợ,vềmộtkhoảnnợnhấtđịnh.Nóikhácđi,đólàcáchđánhgiáhiệnthờivềch ất lượngtíndụngđượcxem

xéttronghoàncảnhhướngvềtươnglai,phảnánhsựs ẵn sàngvàkhảnăngnhàpháthànhcóthểthanhtoángốcvàlãiđúnghạn.Trongk ế t quảXHTDchứađựngýkiếnchủquancủachuyêngiaXHTD

-

TheoViệnnghiêncứuNomura(Toky-NhậtBản),XHTDlàđánhgiáhiệntạivềmứcđộsẵnsàngvàkhảnăngtrảgốchoặclãiđốivớichứngkhoánnợcủamộtnhàpháthànhtrongsuốtthờigiantồntạicủachứngkhoánđó.Tómlại,XHTDđược

hiểulànhữngýkiếnđánhgiávềrủirotíndụngvàchấtlượngtíndụngthôngquahệthốngxếphạng(theokýhiệu)nhằm thểhiệnkhảnăngtrảnợc ủa đối tượng được cấp tín dụng đểđápứngcác nghĩa vụtài chínhmột cáchđầyđủvàđúnghạn

1.2.1.2 Đốitƣợngcủaxếphạngtíndụng

Cónhiềuđốitượngxếphạngtíndụng.Tùythuộcvàocáccăncứkhácnhau,ngườitacóthểphânloạinhưsau:

- XHTDcánhân:Đâylàhìnhthứcxếphạngđượcápdụngđốivớicáckháchh àn g cánhânthamgiavàohoạtđộngtíndụngcủacácngânhàngthươngmại.ViệcXHT D cánhânđượcthựchiệndựatrênlịchsửvay–trảnợ,sốlượngvàloạitài

sảnđ ảm bảomàcánhânđóđangsởhữu,nhữngkhoảnthanhtoánchậmhoặcnợquáhạn…

TấtcảnhữngthôngtinđóđềuđượcthuthậpvàtổnghợptrongcácbáocáoXHTDvềcánhânđó

- XHTDdoanhnghiệp:Đâylàhìnhthứctậptrungvàođốitượngxếphạnglàcácdoanhnghiệp.Việc XHTDdoanhnghiệpđược thựchiệnbằngnhiềuphương

vẫndựatrêncácchỉtiêutàichínhvàphitàichínhcủ adoanhnghiệpđểđánhgiá

- XHTDngành: Hìnhthứcxếp hạngnàysẽ tậptrung vàomộtsốnội dung:thứn hất làxếphạngđónggópcủamỗingànhđốivớinềnkinhtếvàđặcbiệtlàxácđịnhcácngànhthenchốttrongquátrìnhcôngnghiệphoávàhiệnđạihoáđấtnước.Thứh a i làxếphạngchỉsốtiếnbộcôngnghệcủacácngành.NhưvậyđốitượngXHTDngànhlàcácngànhkinhtế

- XHTDq u ố c g i a :L oạih ì n h X H T D nàyđánhg i á mứcđ ộ t i n cậyc ủ a m ộ t quốcgia,đểtừđócóthểsosánhmôitrườngđầutưgiữacácquốcgia.Quốcgianàocàng đượcXHTDcaothìcàngnhậnđược sựtínnhiệmcủacácnhà đầutưnước ngoàinênsẽthuhútđượcnhiềunguồnvốnđầutư.ViệcXHTDcácquốcgiadựatrêncácchỉsốpháttriểnchungnhư:chỉsốpháttriểncácngành,chỉsốantoànvốnđ ầu tư,tốcđộtăngtrưởngkinhtếcủaquốcgia,mứcđộbìnhổnchínhtrị,…

- XHTDcáccôngcụđầutưnhư:tráiphiếucôngty,tráiphiếuchínhphủvàcácloạitráiphiếu,kỳphiếungânhàng.ỞmộtsốnướcvàmộtsốtổchứcXHTDhiệnn

vớicáclo ại côngcụđầutưđượcthựchiệndựatrênmộtsốchỉtiêunhư:khảnăngthanhk h o ả n , kỳhạn,lãisuất,mệnhgiá,cácrủirocóthểgặpphải

TạiViệtNamhiệnnaymớichỉtậptrungxếphạngcácdoanhnghiệpthamgiahoạtđộn

ngânhàngthươngmại,cácdoanhnghiệpniêmyếttrênthịtr ư ờn g chứngkhoán.Cũngdochưacónhiềusảnphẩm,côngcụđầutư,…nênviệc

XHTDcáccôngcụđầutưvẫnchưađượcchúý.Xếphạngquốcgiathìchưacótổch ứ c n

à o t r o n g n ư ớ c t h ự c h i ệ n màc h ỉ m ớ i c ó n h ữ n g t ổ c h ứ c x ế p h ạ n g l ớ n n h ư Moody’s,Standard&Poor’shayFitch,…tiếnhành.Về

XHTDcánhânthìdoviệct h u thậpvàtìmkiếmthôngtinđốivớinhữngđốitượngnàykháphứctạpvàkhók i ể m soát.HiệnnhiềungânhàngthươngmạiđãXHTDcánhânnhưngmứcđộtinc ậ y thìvẫnrấthạnchế

1.2.1.3 Ýnghĩaviệcxếphạngtíndụngtrongquảntrịrủirotíndụng

Trướchết,việcxếphạngtíndụngcungcấpcácthôngtinvàbáocáochuẩnmựcvềrủirotíndụngởcấpđộtổngthểnhư:danhmụcđầutưtíndụngtoànngànhn g ân hàng,chitiếttớitừngvùng,khuvựcđịalý,ngànhnghề,lĩnhvựckinhtế,loạid o an h n g h i ệp,loạih ì n

h t à i s ảnb ảođ ả m,l o ạis ảnp h ẩmh o ặct h ậmc h í tớit ừngkhoảntín dụng riênglẻ;sau

đó xem xétởtừngthờiđiểmhaykếtquảhoạt động củac ảmộtthờikỳdài,…Kếtquảxếphạngtíndụngởmứcthấp,thìrủirokhichovayc à n g caovàngượclại.Vìvậy,đểhạnchếrủirotíndụng,cácngânhàngthươngmạithườnglựachọnnhữngkháchhàngcókếtquảxếphạngởmứcnhấtđịnh

Cănc ứ v à o k ếtq u ảx ếph ạng,n g â n h à n g cót h ểtừc h ốingaynhữngk há c h hàngcómứcđiểmthấp,dànhnhiềuthờigian,nhânlựcđểtiếptụcthẩmđịnhcáck h á c h hàngvayđạtmứcđiểmyêucầu.Vìthế,sửdụngXHTDsẽtiếtkiệmđượcthờigian,côngsức,giảmbớtcanthiệptừcon

ngườivàmanglạilợiíchchocảngânh à n g vàkháchhàng.XHTDlàcăncứđểngânhàngđưaracácquyếtđịnhcấptíndụngmới,bổsungchocáckháchhàngtốthay

“cảnhbáosớm”đểcóbiệnphápkịpthờiđốivớicáckháchhàngcóhạngtínnhiệmthấp.MặtkhácXHTDcòncóthểlàcăn cứđểngânhàngtríchlậpdựphòngrủirotíndụng

Ởkhíacạnhkiểmsoátrủirotíndụng,thìXHTDtạothêmmộtcăncứđộclậpđểngânhàngđánhgiávềhiệuquảquátrìnhquảntrịrủirocủacácbộphậncóliênquan,bảođảmchứcnăngcấptíndụngđượcquảnlýphùhợp,cáctàisảncórủirot í n dụngnằmtrongcác

giớihạnthốngnhấtvớicáctiêuchuẩnthậntrọngvàcácgiớihạnnộibộ,pháthiệnsớmcáckhoảntíndụngxấu,cáckhoảntíndụngcóvấnđềđểcóhướngxửlýhiệuquả

Vớivaitròquảntrịrủirotíndụng,XHTDgiúpthuthập,quảnlý,khaithác,p h ântíchthôngtin.Trênthựctế,tháchthứclớnnhấtđốivớicácngânhàngthươngmạichínhlàviệ

xác,chitiếtvềngườivay,vềcácđặcđiểmcủacácloạihìnhrủiro(loạisảnphẩm/

ngànhkinhtế/khuvựcđịalýk h á c nhau,

…)vàkếtquảcủađầutưtíndụngvàocácloạihìnhrủirođó.XHTDvốnđòihỏirấtnhiềuthôngtinđầuvàođểvậnhành,cũngnhưtạora nhiềuthôngtinđầuracógiátrị.Điềunàysẽtạorađộnglựcđểngânhàngđầutưvàohạtầngcôngnghệ,hệthốnghóa,lưugiữvàtíchlũydầncácthôngtincầnthiết

Dođ ố i t ư ợ ngá p d ụngX H T D g ồm:c á c đ ị nhc h ết à i c h í n h , d o a n h n g h i ệp,kháchhàngbánlẻ.Việcxếphạngcáckháchhàngnàyđòihỏimộtkhốilượngthôngtinlớnvàtoàndiện,vìvậy,triểnkhaixâydựnghệthốngthôngtinđầyđủ,sẽgiúpn g â n hàngthươngmạidầnchuẩnhóavàtíchlũykhodữliệuvềkháchhàngtheothờigian,giúpchoviệcquảntrịrủirotíndụnghiệuquảvàthựchiệncácchínhsáchk hách hàngphùhợphơn

1.2.1.4 Nguyêntắcxếphạngtíndụng

XHTDđ ư ợ ct h ựch i ệnd ựat r ê n n g u y ê n t ắcc h ủyếub a o gồmp h â n t í c h t í n nhiệmtrêncơsởýthứcvàthiệnchítrảnợcủakháchhàngtronglịchsử,đánhgiát i ềmnăngtrảnợquađolườngnănglựctàichínhcủakháchhàng.Từđóđánhgiárủirotoàndiệnvàthốngnhấtdựavàohệthốngkýhiệuxếphạng

TrongphântíchXHTDcũngcầnchúýđếnphântíchđịnhtínhđểb ổs u n g ch onhững thiếu sótcủaphântích định lượng.Các chỉtiêuphân tíchcóthểthayđổiph ùhợpvớiyếutốmôitrườngchung

- Môhìnhlượnghóaphảilượnghoácáctiêuchíđểđánhgiákhảnăng(xácsuấ

khikháchhàngkhôngthựchiệnđượcnghĩavụtheocamkết

- Cơsởdữliệugồmtậphợpcácdữliệuvàcácphươngphápquảnlýdữliệuđểphụcvụchoviệctính toánchínhxác,tincậyrủiro tíndụng,hỗtrợchohệthốngxếphạngnộibộ

- Cơchếkiểmtra,giám sát hệthốngxếphạng tín dụng nội bộđểđảm bảođápứ ngcácyêucầusauđây:

 Tínhđộclập:Cácbộphậnquảnlýrủirotạingânhàngthươngmạichịutráchn h i ệmvềxếphạng,tínhchínhxáccủahệthốngxếphạngtíndụngphảiđộclậpvớicácbộphậnkinhdoanh,xửlýnộibộ

 Tínhminhbạch:Hệthốngxếphạngtíndụngđảmbảođủminhbạchđểcơq u an cóthẩmquyền,tổchứckiểmtoánđộclậphoặcbênthứbacóthểhiểuđ ể thựchiệnthanhtra,giámsát,kiểmtoánđộclậphoặccáccôngviệckháctheoquyđịnhđốivớihệthốngxếphạngtíndụng

 Chịutráchnhiệm:Quyđịnhrõtráchnhiệmcủatừngcánbộ,bộp h ậnliênqu antớiviệcxâydựngvàthựchiệnhệthốngxếphạngtíndụng

 Tínhứngdụng:Kếtquảxếphạngtíndụngkháchhàngphảiđượcsửdụngchohoạtđộngquảnlýrủirotíndụnghàngngày.Ngânhàngphảicăncứvàokếtquảxếphạngtíndụngđểquyếtđịnhlãisuấtchocấptíndụng,cácđiềukhoảntronghợpđồngcấptíndụng,hợpđồngbảođảmcủatừngkhoảncấptíndụngchokháchhàng

 Đánhgiá l ạ i:Hệth ốngxếphạngtínd ụngp h ảiđược đá nh giá b ở imộtbộp hậnđộclậpvớibộphậnthựchiệnvàphêduyệtxếphạng.Cácpháthiệnt r o n g quátrìnhđánhgiálạiphảiđượcbáocáochoHộiđồngquảntrị,Hộiđ ồ ngthànhviên,ngânhàngmẹvàBanđiềuhành

 Tuânthủcácquyđịnhnộibộ:Tuânthủcácquyđịnhvềkiểmsoátnộibộ,kiểmtoánnộibộ.Kiểmtoánnộibộphảiđánhgiáhệthốngxếphạngtíndụngtrongviệctuânthủcácquyđịnhcủaphápluật

1.2.2 Xếphạngtíndụngdoanhnghiệptạingânhàngthươngmại

1.2.2.1 Kháiniệmxếphạngtíndụngdoanhnghiệp

Xếphạngtíndụngdoanhnghiệplàmộtphầncủaxếphạngtíndụng.Trongđó,đốitượngxếphạngtíndụnglàdoanhnghiệp

k h á c h h à n g cungcấp,cánbộthẩmđịnhphảisửdụngnhiềunguồnthôngtinkháctừcácphươngtiệnthôngtin đạ ichúng,t hô ng tintừt r u n g tâmtíndụngcủangânhà ng, thôngtintừcáccôngtyxếphạng,…

- Phânloạitheongànhvàquymô

nhau,gâyảnhhưởnglớnđến khả năngtrảnợcủa doanh nghiệp, vídụ nhưngành công

vốnquayvòngl â u t r o n g k h i đ ó n g à n h n ô n g nghiệpp h ụthuộcn h i ềuv à o yếut ốtựnhiên,cótínhchấtmùavụ,sốlượnglaođộngthủcônglớn

Quymôcủadoanhnghiệplàyếutốv ô cùngquantrọng,nóảnhhưởngđếnhiệuquảk i n h doanhcũngnhưnănglựccạnhtranhcủacácdoanhnghiệptrênthịtrường.Vớinhữngdoanhnghiệpcóquymôlớnsẽcólợithếvềquymôgiáthànhsảnphẩmthấp,đadạng hóa sảnphẩm,vốn lớn có thểđầu tưtheochiềusâu cải tiến

Ngượclạivớinhữngdoanhnghiệpquymônhỏ,vốnítkhản ă n g cạnhtranhthấpdễbịphásảnkhigặpnhữngyếutốtiêucựctừbênngoài

- Phântíchvàchấmđiểmcácchỉt i ê u

Phântíchbằngmôhìnhđểkếtluậnvềmứcxếphạng.Sửdụngđồngthờichỉtiêutàichínhvàchỉtiêuphitàichính.Cácchỉtiêutàichínhđượcchấmđiểmdựatrênngànhnghềvàquymôcủadoanhnghiệp,thườnggồm:chỉtiêuthanhkhoản,chỉtiêucânnợ,chỉtiêuhoạtđộngvàchỉtiêuthunhập.Vớimỗichỉtiêucómộtmứcđ i ể mvàtrọngsốkhácnhau.Cácchỉtiêuphitàichínhthườnggồmchỉtiêuvềkhảnăngtrảnợ,uytíngiaodịchvớingânhàng,lưuchuyểntiềntệ,…

Đặcbiệtđốivớin h ữngchỉtiêuphitàichínhphảiđượcthiếtkếcàixenkẽđểđảmbảotínhthốngnhấttrongquátrìnhđánhgiácácchỉtiêuvàphảiđượcsửdụnghếtsứclinhhoạt,k h á c h quan,phùhợpvớitừngloạihìnhdoanhnghiệp,từngmặthàngkinhdoanh

- Đƣarakếtquảxếphạngtíndụng

Saukhichấmđiểmcác

chỉtiêutàichính,phitàichính,cánbộchấmđiểmtổnghợpđiểmbằngviệcnhânvớicáctrọngsốtươngứng.Đểđưarakếtquảxếphạng,c á n bộchấmđiểmsẽđốichiếutổngđiểmkháchhàngđạtđượcvớibảngphânloạikh ách hàngvàđưarakếtquảxếphạngkháchhàng

- Phêchuẩnvàsửdụngkếtquảxếphạng

ĐểđảmbảohệthốngXHTDphùhợpvớithựctiễn,kếtquảxếphạngphảnánh đượcchínhxácmứcđộrủirocủatừngkháchhàng,cácngânhàngcầnđịnhkỳr àsoátđểchỉnhsửa,hoànthiệnhệthống,cụthể:theodõitìnhtrạngtíndụngcủađốit ư ợ n g đ ư ợ cx ếph ạngđ ể điềuc h ỉnhm ứcx ếph ạng,c á c t h ô n g t i n điềuc h ỉnhđượclưugiữ;tổnghợpkếtquảxếphạngsosánhvớithựctếrủiroxảyra,vàdựatr ê n tần suất phải điềuchỉnhmứcxếphạngđãthực hiện đối với kháchhàng đểxemx é t điềuchỉnhmôhìnhxếphạng

1.2.3 Mộtsốmôhìnhxếphạngtíndụngphổbiếnđangđƣợcápdụng

1.2.3.1 Môhìnhchấmđiểm

Đâylàmôhìnhxếphạngtíndụngkháchhàngđãcótừlâutrênthếgiới,nhằmđánh giákháchhàngvayvốnquacáchoạtđộngphântíchcủacánbộtíndụngở

ngânhàngthươngmạithôngquacácchỉtiêutàichínhvàphitàichính.Môhìnhnàylàmộttrongnhữngmôhìnhhếtsứcđơngiảnvàdễthựchiệnđểxếphạngtíndụngkhách hàng.

* Cácchỉtiêutàichính:Cácchỉtiêutàichínhmàcáccánbộtíndụngthườngđ ư ợ csửdụngđểđánhgiákháchhàngvayvốncủamìnhbaogồm:

- Cáctỷsốth an h khoảnđểđo lườngkhảnă ng thanhtoánnợngắnhạnc ủadoanhnghiệpnhư:Hệsốthanhtoánhiệnhành(ngắnhạn);Hệsốthanhtoánnhanh;Hệsốkhảnăngthanhtoántứcthời;Hệsốkhảnăngtrảlãi,…

- Cácchỉtiêuvềhiệuquảhoạtđộngđểđolườngmứcđộhiệuquảtrongviệcsửdụngtàisảncủadoanhnghiệpchẳnghạnnhư:Vòngquayhàngtồnkho,Vòngquaykhoảnphảithu,Kỳthutiềnbìnhquân,Vòngquaytổngtàisản,Hiệusuấtsửdụngtàisảncốđịnh,…

- Cáctỷsốđònbẩytàichínhđểđolườngmứcđộsửdụngnợđểtàitrợchohoạtđộngcủadoanhnghiệp,chẳnghạnnhư:

Hệsốnợsovớivốnchủsởhữu,Hệsốnợsovớitổngtàisản,Hệsốtàitrợvốnchủsởhữu,Hệsốnợdàihạn,Phântíchhệsốkhảnănghoàntrảlãivay,Hệsốkhảnăngtrảnợ,…

n h , uytíntrongquanhệvớicáctổchứctíndụng,khảnăngtrảnợtừlưuchuyểntiềntệ,trìnhđộquảnlýcủanhàlãnhđạodoanhnghiệp,môitrườngkinhdoanhcủadoanhnghiệp,khảnăngứngphócủadoanhnghiệptrênthươngtrường,…

Thôngt h ư ờ ngv i ệcphânt í c h c á c chỉt i ê u p h i t à i c h í n h đ ư ợ ct h ô n g q u a m ô h

ìn h 6Cgồm:Tưcáchngườivay(Character);Nănglựccủangườivay(Capacity);T h u n

h ậpc ủan g ư ờ iv a y ( C a s h ) ; B ảođ ả mt i ềnv a y ( C o l l a t e r a l ) ; C á c đ i ề uk i ện(C ondi tion s); Kiểmsoát(Control)

CóthểthấyrằngmôhìnhchấmđiểmrấtphổbiếnvàđangđượcthựchiệntạiphầnlớncácngânhàngthươngmạiViệtNam,bởilẽmôhìnhnàycónhiềulợithếv à kháphùhợpvớicácngânhàngthươngmạitrongđiềukiệnViệtNamhiệnnay.Á p dụngmôhìnhchấmđiểm,ngânhàngcóthểtậndụngđượckinhnghiệm

1.2.3.2 MôhìnhđiểmsốZcủaAltman

Đểkhắcphụcnhữnghạnchếcủamôhìnhchấmđiểmvànângcaotínhkháchquanq u

a v i ệcl ư ợ ngh ó a , h i ệnnaymộtsốn g â n h à n g t i ếpc ậnp h ư ơ n g p há p x ế phạngtíndụngquaphươngphápđịnhlượng.Đâylàmộtmôhìnhđịnhlượngdựatrênviệcmôhìnhhoácácmốiquanhệgiữacácbiếnquađóphảnánhchấtlượngtíndụngvàcácyếutốảnhhưởngđếnchấtlượngtíndụngtừphíakháchhàng

Môhìnhđiể msốZ doEdwardI.Altman khởitạovà thôngthườngđượcsửdụngđểxếphạngtínnhiệm

đốivớicácdoanhnghiệp.Môhìnhnàydùngđểđoxácsuấtv ỡn ợc ủak h á c h h à n g t h ô n g q

ua c á c đặcđ i ể m cơ b ả nc ủak h á c h h à n g Đ ạ ilượngZlàthướcđotổnghợpđểphânloạirủirođốivớingườivayvàphụthuộcv à o cácyếutốtàichínhcủangườivay(Xj).Từmôhìnhnàytínhđượcxácsuấtvỡnợcủangườivaytrêncơsởsốliệutrongquákhứ.TừđạilượngZbanđầu,Altman

X4=Tỷsố“Thịgiácổphiếu/Giátrịghisổcủatổngnợ”:phản

ánhcơcấuvốnc ủadoanhnghiệp,tỷlệvốnchủsởhữutrêncáckhoảnnợ

X5=Tỷsố“Doanhthu/Tổngtàisản”:phảnánhkhảnăngtạodoanhthucủatàisản.Nhưvậy,v ớis ốZ c à n g c a o t h ì n g ư ờ iv a y c ó x á c s u ấtv ỡn ợc à n g t h ấpv à ngượclại.Điềunàylàmộtcăncứkháchquanđểquađóxếphạngcáckháchhàngtheo mứcđộnguycơvỡnợ.ĐiểmsốZlàthước

đokhátổnghợpvềxácxuấtvỡnợcủakháchhàng.Theotínhtoánvàthựctếchothấy:

NếuZ>2,99:Doanhnghiệptrongvùngantoàn,chưacónguycơphásản

Nếu1,88<Z<2,99:Doanhnghiệpnằmtrongvùngcảnhbáo,cóthểcónguycơphásản

NếuZ<1,88:Doanhnghiệpnằmtrongvùngnguyhiểm,nguycơphásảncao

Vớimôhìnhnày,ngânhàngvàkháchhàngcóthểđolườngvàsosánhcụthểđiểmZchotừngkhoảnvay.Ngoàira,sựbiếnđộngcủađiểmsốZđãdựbáokhảnăngchuyểnđổihạngtínnhiệmcủakháchhàng

- Môhìnhđiểmsốápdụngchodoanhnghiệpchưacổphầnhóavàngànhsảnxuất:

Z’=0,717X 1+ 0,847X 2+ 3,107X 3+ 0,42X 4+ 0,988X 5

NếuZ’>2,9:Doanhnghiệptrongvùngantoàn,chưacónguycơphásản

Nếu1,23<Z’<2,9:Doanhnghiệpnằmtrongvùngcảnhbáo,cóthểcónguycơphásản

NếuZ’<1,23:Doanhnghiệ pnằmtrongvùngnguyhiểm,nguycơphásảncao

- Môhìnhđiểmsốápdụngchodoanhnghiệpkhác:

ChỉsốX5g iữacácngànhcósựkhácnhaulớnđượcđưarakhỏimôhìnhnênZ’’cóthểápdụngchohầuhếtcácngành

Z’’=6,56X 1 +3,26X 2+ 6,72X 3+ 1,05X 4

KếtquảtínhtoánZ’’chokếtluậnsau:

NếuZ’’>2,6:Doanhnghiệptrongvùngantoàn,chưacónguycơphásản

Nếu1,2<Z’’<2,6:Doanhnghiệpnằmtrongvùngcảnhbáo,cóthểcónguyc ơphásản

NếuZ’’<1,2:Doanhnghiệptrongvùngnguyhiểm,nguycơphásảncao

Ƣuđiểmcủamôhình

CóthểthấyrằngmôhìnhđiểmsốZlàmộtmôhìnhcóđộtincậykhácao,đượcthự

hìnhnàyđãm an g lạinhiềuưu thếkhắcphụcđượ cnhữnghạnchếcủamôhìnhchấmđiểm.Cụthể:

- Vớimôhìnhnày,kỹthuậtđolườngrủirotíndụngtươngđốiđơngiản.Vớin h ữngcôngthứcđãcósẵn,chỉcầnđưasốliệuthựctếvàođểtínhtoán

- MôhìnhđiểmsốZđãsửdụngphươngphápphântíchkhácbiệtđanhântốđểlượnghoá xác suấtvỡnợcủangườivay,đãkhắc phụcđược cácnhượcđiểmcủamôhìnhđịnhtính,dođógópphầntíchcựctrongviệckiểmsoátrủirotíndụngtạicácngânhàngthươngmại

- MôhìnhđiểmsốZđãgópphầntíchcựctrongviệckiểmsoátrủirotạicácngânhàngđốivớitừngdoanhnghiệpvayvốn

- Môhìnhxếphạngtíndụngcònthểhiện:tínhnhấtquán,kháchquan,khôngphụthuộcvàoýkiếnchủquancủacáccánbộchấmđiểm.

Nhƣợcđiểmcủamôhình

- MôhìnhđiểmsốZphụthuộcnhiềuvàocáchphânloạinhómkháchhàngv a

y córủirovàkhôngcórủiro

- Mô hìnhnàyđòi hỏihệthốngthông tinđầyđủ, cập nhật của tất cảcác

kiệnnềnkinhtếthịtrườngkhôngđ ầy đủ

Cóthểthấy,môhìnhđiểmsốZđượcxâydựngvàphùhợpđểápdụngtrongđiềukiệnnềnkinhtếMỹ.TrongđiềukiệnViệtNamhiệnnay,vớicácthôngtintàic h í n h thuthậptừkháchhàngthườngcóđộtincậythấp,cácdòngtiềnkhôngminhbạchvàkhókiểmsoát,việcápdụngmôhìnhnàylàkhôngkhảthi

1.2.3.3 MôhìnhLogistic

MôhìnhLogistic(Maddala,1984)làmôhìnhđịnhlượngtrongđóbiếnphụthuộclàbiếngiả,chỉnhận2giátrịlà0hoặc1.Môhìnhnàyđượcứngdụngrộngr ãitrongphântíchkinhtếnóichungvàphântíchrủirotíndụngnóiriêng.Cụthểhơn,môhìnhnà

córủirot ín dụng(biếnphụthuộc)trêncơsởsửdụngcácnhântốcóảnhhưởngđếnkháchhàng(biếnđộclập),nghĩalàmôhìnhLogisticcóthểướclượngxácsuấtmặcđịnhmộtdoanhnghiệpcórủirolàbaonhiêutrựctiếptừmẫu

…)chúngtacóthểxácđịnhđượcx ác suấtkháchhàngđótrảđượcnợ.Vớixácsuấttrảđượcnợcàngcaothìkháchhàngđócàngítcórủirotíndụngvàngượclại.Dựavàobảngdựbáoxácsuấtcủakháchhàng,đốichiếuvớithựctếtrảnợ,Ngânhàngcóthểxâydựngcácmứcxếphạngrủirotíndụngphùhợp

Ƣuđiểmcủamôhình:

DomôhìnhLogisticcũnglàmôhìnhtoánhọcnêncónhữngưuđiểmgiốngnhưmôhìnhđiểmsốZ.Làmôhìnhđịnhlượngnênmôhìnhnàykhắcphụcđượcn hữ ngnhượcđiểmcủamôhìnhđịnhtính,thểhiệnsựkháchquan,nhấtquán,khôngquáphụthuộcvàoýkiếnchủquancủacánbộtíndụng

MôhìnhLogisticnàycókỹthuậtđolườngrủirotíndụngkháđơngiản,dễthự

chiệnbằngcácphầnmềmphântíchthốngkêchuyêndụng(nhưEviews,SPSS).MôhìnhLogisticcóthểlàcơsởđểngânhàngphânloạikháchhàngvànhậnriệnrủiro.Thôngquakếtquảtừmôhình,chúngtacóthểướclượngđượcxácsuấtkhôngtrảđượcnợ củakháchhàng,từđóNgânhàngcóthểxácđịnhđượcdoanhnghiệpnàođangnằmtrongvùnganto

chủđộngtrongviệcđưara nhữngbiệnpháphạnchếrủiro

MộtưuđiểmnổibậtcủamôhìnhLogisticđólàmôhìnhLogistic cóthểđolườngvaitròcủacácyếutốtácđộngđếnhạngtíndụngcủakháchhàng.Ngoàira,trongkhimôhìnhđiểmsốZlạicứngnhắctrongviệcxemxétcácyếutốtácđộngtới biếnphụthuộcvàcáchệsốcủachúng(doAltmanđưa ra),trongkhivớimôh ì nh Logisticchúngtacóthểdễdànghiệuchỉnhhoặcthêmbớtcácbiếnnhằmxácđ ị n h cụthểtácđộngcủacácyếutốtớirủirotíndụnglànhưthếnào.

Nhƣợcđiểmcủamôhình

MôhìnhLogisticvẫntồntạinhượcđiểm,đólàmôhìnhphụthuộcvàomứcđộchínhxáccủanguồnthôngtinthunhậpvàkhảnăngdựbáocũngnhưtrìnhđộphântíchcủacánbộtíndụng.Ngoàira,môhìnhLogisticbảnchấtlàmôhìnhkinhtếlượng,vìvậykhihệsốxácđịnhởmứcnhỏthìmôhìnhcóthểdựbáokémchínhxác(thểhiệnquacácgiátrịphầndư)

CácchỉtiêutàichínhsửdụngtrongđánhgiáxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủaE&Ygồmcácchỉtiêuđánhgiáthuộc4nhómlàchỉtiêuthanhkhoản,chỉtiêuhoạtđộng,chỉtiêucânnợvàchỉtiêuthunhậpdùngđểxếploạikhảnăngtàichínht heo5mứctốt,tươngđốitốt,trungbình,dướitrungbìnhvàxấu

Cácchỉtiêuphitàichínhgồm5nhómlàkhả

năngtrảnợtừlưuchuyểntiềntệ,trìnhđ ộ q u ảnl ý v à m ô i t r ư ờ ngn ộib ộ,quanh ệv ớin g â

n h à n g , c á c n h â n tốb ê n ngoài,cácđặcđiểmhoạtđộngkhácc ủadoanhnghiệp.Cácchỉtiêunàydùngđểđánhgiátìnhhìnhtrảnợngânhàng theo3mứctốt, trungbình,xấu.Cáchtínhđiểm

Doanhnghiệpđượcxếphạngtheo5nhómphânloạinợtheomatrậnnhưsau:

Bảng1.1:Matrậnxếphạngtíndụngkếthợpgiữatìnhhìn hthanhtoánnợvàtìnhhìnhtàichínhcủaE&Y

ẩn

Nợdướitiêuchuẩn

mấtvốn

Nợcókhảnăngmấtvốn

Việcxếphạngtínnhiệmthựcchấtlàđánhgiárủirophásản,nhưngStandard

&Poor’scũngquantâmđếnmứcđộưutiênhoàntrả/thuhồitrongtrườnghợpcông

typhá s ả n N ợ ( t r á i p h i ế u ) ư u t i ê n t h ấ p ( j u n i o r /

s u b o r d i n a t e d o b l i g a t i o n s ) t h ư ờ n g đ ư ợ c xếphạngthấphơnnợcómứcđộưutiêncao(seniorobligations)

Moody'sđánhgiákhảnăngtạotiềntrongtươnglaicủabênđivay,dựatrênphânt í c h c á c đ i ể m mạnh,điểmyếu,cácyếutố từ bên ngoàinhư xuhướngngành/nềnkinhtếcóthểảnhhưởngđếnkhảnăngtrảnợ,haylàkhảnăngcủabanlãnhđạotrongviệcduytrìdòngtiềntrongtrườnghợpmôitrườngkinhdoanhcóthayđổilớn

Việcxếphạngtínnhiệmnàythườngtậptrungvàocácyếutốdàihạn,vàcácyếutốquyếtđịnhthườngkhácnhau tùytheongànhnghềkinhdoanh(của d o a n h n g hiệp )

Mỹ

Đốivớic á c n gân hàngt hư ơn g m ạ i l ớn t ạ i Mỹ,vi ệc t h ự c hi ện x ế p hạngt ín

d ụ n g cũngthôngquaphươngphápxácđịnhtỷlệxácsuấtvỡnợ.Đểxácđịnhtỷlệnày,ngânhàngsửdụngcácsốliệutrongquákhứđểđưavàomôhìnhchấmđiểmtínhtoán.Nhữngdữliệuđượcsửdụngchiathành3nhóm:

- Nhómdữliệutàichínhbaogồm:tỷsốphảnánhkhảnăngsinhlợi,đònbẩyt à i chính,hiệuquảhoạtđộng,khảnăngquảntrịdòngtiềnvàkhảnăngthanhtoán,kh ảnănglinhhoạtvềtàichính.Cácdữliệunàycũngđượcsosánhvớiđánhgiácủacá c tổchứcxếphạnguytín.

- Nhómdữliệuđịnhtínhphitàichínhbaogồmcácyếutốliênquanđếnđặcđiểm

chủsởhữu,cácchỉtiêuvềtổchứcdoanhnghiệp

- Nhómdữliệumangtínhcảnhbáovềkhảnăngtrảnợngânhàngnhưsốdưtiềngửi,hạnmứcthấuchi,…

1.3.1.5 HệthốngxếphạngtíndụngcủaCơquanđịnhmứctínnhiệmMalaysia

CơquanđịnhmứctínnhiệmMalaysia(RAM–

viếttắttừRatingAgencyofMalaysia)thànhlậpvàonăm1990nhằmkíchthíchsựpháttriểncủathịtrườngtráip h i ế u địaphương RAMđượcthànhlậpdướihìnhthức mộtcôngtytráchnhiệmhữ uhạnvớisựthamgiagópvốncủamộtsốlượnglớncổđôngtưnhânmàkhôngcó sựthamgiacủaChínhphủvà

khôngcổđôngriênglẽnàođượcsởhữuhơn4,9%t ổn g sốv ốn RA M là mộttổchức xế phạn gt í n dụngcóuytín,từ ng đư ợc Ngânhàng pháttriểnChâuÁ(ADB)đánhgiálàcôngtyxếphạngtíndụnghàngđầukhuvựcChâuÁTháiBìnhDương

PhântíchcủaRAMtậptrungvàorủirotíndụngbaogồmphântíchbaoquátv ề ngành,hoạtđộngkinhdoanhvàhoạtđộngtàichính

- Phânt í c h n g à n h : B ắ t đ ầ u t ừ v i ệ c v i ệ c p h â n t í c h , đ ặ c điểmcủa r i ê n g t ừ n

g ngành,xemxétảnhhưởngcủanhữngthayđổitrongchínhsáchvĩmôcũngnhưchukỳkinhtếđếnhoạtđộngcủacôngtynhưxuhướngchínhsáchtiềntệ,cơhộikinhdoanhtrongcácđiềukiệnkinhtếthayđổi,…

- Phânt í c h h o ạ t đ ộ n g k i n h d o a n h : H oạ t đ ộ n g k i n h d o a n h c ủa c ô n g tyđượcRAM đánhgiáquacácchỉtiêunhưtốcđộtăngtrưởngcủacôngtysovớimứctrungb ì nh toànngành,khảnăngsinhlời,chiếnlượctiếpthịvànghiêncứupháttriển,

….Ngoàira,việcnghiêncứuđốithủcạnhtranh,phântíchmứcđộchínhsáchvĩmô

1.3.2 BàihọckinhnghiệmxếphạngtíndụngchoAgribank

Hệthốngxếphạngtíndụngdoanh nghiệp phảikếthợpđầyđủcácchỉtiêuđ

ịn h tínhvàđịnhlượngtheothônglệquốctế,cóđiềuchỉnhđểphùhợpvớinhữngđ ặ cđiểmriêngcủaViệtNam.Nhữngchỉtiêunàynhằmđánhgiátoàndiệnđốivớid o a n h n g h i ệ

p v ề t ì n h h ì n h t à i c h í n h , t ì n h h ì n h s ả n x u ấ t k i n h d o a n h , môit r ư ờ n g ngànhhoạt động, khả năng quảnlý,tìnhhìnhquan hệvớingânhàngvàcác chỉtiêutácđộngkhác,…

Việcxếphạngtín

dụngdoanhnghiệpđốivớimộtsốchỉtiêucầnsosánhtrongl ĩn h vựcngànhhoạtđộngvàquymôdoanhnghiệpđểcókếtquảđánhgiáchínhxácv àthíchhợp.HiệnnaytạiViệtNam,cácnghiêncứuthốngkêđầyđủvàcóđộtincậycaovềcácch ỉ tiêutrungbìnhngành vẫn cònrấtthiếu,do đócác ngânhàngt hư ơn gmạibuộcphảicónhữngchuyêngiacókiếnthứcchuyênsâu,amhiểurộngvềcáclĩnhvựckinhtếđểcóthểxâydựngđượcbộchỉtiêuxếphạngtíndụngphùhợpvớitừngngànhnghề,quymôcủadoanhnghiệp

Cầnthamkhảokếtquảxếphạngtíndụngcủacáctổchứcxếphạngcóuytín.Việcthamkhảokếtquảxếphạngnàysẽgiúpngânhàngcóthêmcơsởđểsosánhv ới kếtquảxếphạngtíndụngnộibộ,quađócónhữngđánhgiáchínhxácvàđángtincậy,hạnchếnhữngrủirocóthểxảyra

cũngluônthayđổi.Dođóngânhàngcầnthườngxuyêntheosát,thuthậpthôngtinkháchhàngkịpthời

Cácngânhàng t hư ơn g mạiViệt Nam cũngcầnphả i cảitiến hệ thốngcôngnghệthôngtinhiệnđạivàcơsởdữliệuđồngbộcókhảnănglưutrữđachiềuvàtheolịchsửđểphụcvụchocôngtácxếphạngtíndụngphùhợpthônglệquốctế,đ ảm bảoantoàntronghoạtđộng

KẾTLUẬNCHƯƠNG1

Trongchương1,tácgiảđềtàiđãhệthốnglạimộtcáchcơbảncơsởlýluậnvềxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủangânhàngthươngmạivànêuramộtsốmôhìnhxếp hạng

đềcậpđếnmộtsốkinhnghiệmvềxếphạngtíndụngtrênthếgiới,bàihọcvềxếphạngtíndụngchoAgribank.Nhữngnộidungcủachương1làcơsởlýluậnrấtquantrọngđểtácgiảđivàophântíchhệthốngXHTDcủacácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu

Chương2 THỰCTRẠNGHỆTHỐNGXẾPHẠNGTÍNDỤNGDOANHNGHIỆPC ỦA

CÁCCHINHÁNHAGRIBANKTẠITỈNHBÀRỊA–VŨNGTÀU

2.1 SơlượcvềcácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu

TỉnhBàR ịaVũngTàuhiệncóhai chinhánhc ấp1t r ựcthuộctr ụsởchính A g r

i b a n k l à A g r i b a n k c h i n h á n h V ũ n g T à u v à A g r i b a n k c h i n h á n h tỉnhB àRịaVũngTàu

- AgribankchinhánhVũngTàugồm01hộisởchínhvà04phònggiaodịchtr ựcthuộc,trụsởđóngtrênđịabànthànhphốVũngTàu,trêncơsởlàchin h án hcấp2 tác hr a từA g r i b a n k chi nh án h tỉnhBà RịaVũ ng Tà u từc u ốinăm2007

- AgribankchinhánhtỉnhBàRịaVũngTàugồm01hộisởchínhtạithànhphốB à Rịa,0

6 chinhánhcấp2và16phòng

giaodịchtrựcthuộcphânbốđềutạicáchuyện,thànhphốtạitỉnhBàRịaVũngTàu(trừđịabànthànhphốVũngTàu)

2.2 Hoạtđộngtíndụngcủacácchinhánh A g r i b a n k trên địabànt ỉnhBàRị

aVũngTàu

Agribank,đúngvớitêngọicũngnhưsứmạngđượcgiao,hoạtđộngtíndụngcủacácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàuchủyếuhướngđếnviệcpháttriểnnôngnghiệpnôngthônvànôngdân,mởrộngtăngtrưởngtíndụnggắnvớiviệcnângcaochấtlượngtíndụng

Năm2013tiếptụclàmộtnămnhiềukhókhănđốivớinềnkinhtế,thịtrườngbấtđộngsảngầnnhưđóngbăng,hoạtđộngsảnxuất

kinhdoanhcủacácthànhphầnk i n h t ết r ì t r ệ,mộtsốlớnd o a n h n g h i ệpp h á s ảng i ảit h ể,mộtsốlớnc á c d o a n h nghiệpkhách ầun h ư k h ô n g đầutư m ớ i,chỉh o ạtđộngs ảnxuấ

tk i n h doanh c ầmc h ừng.Trongbốicảnhkhókhănchungcủanềnkinhtếnhưvậy,hoạtđộngtrongngànhngânhàngtạitỉnhBàRịaVũngTàulạicósựcạnhtranhvôcùnggaygắt

Theob á o c á o h o ạtđ ộ n g k i n h d o a n h n ă m 2 0 1 3 sốl i ệuđ ế nthờiđ i ể mngày3

0 / 1 1 / 2 0 1 3 củacácchinhánh

AgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàu,tổngdưnợcủacácchinhánhnàyđạt5.296tỷđồng,tăng2,4%sovớithờiđiểm31/12/2012.Tốcđộtăngtrưởngdưnợchậmhơnsovớitốcđộtăngtrưởngchungcủatoàntỉnhlàkhoảng4%nhưngthịphầnvẫnchiếmgần19%,giữvịtrísố1trongcácngânhàngthươngmạitạitỉnhBàRịaVũngTàu.ChấtlượngtíndụngcủacácchinhánhA g r ib a n k trênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàucũngkhátốtkhitỷlệnợxấutừmức2 , 3 % thờiđiểm31/12/2012giảmxuốngchỉcòn1,9%,thấphơnnhiềusovớimứ

cb ì n h quânchungcủatoànhệthốngAgribankvàtoànhệthốngngânhàng

CụthểtìnhhìnhdưnợcủacácchinhánhAgribanktạitỉnhBàRịaVũngTàuđượcphântíchtheocácbảngsau:

Theobảng2.1,tỷtrọngdưnợchovayngắnhạnchiếmchủyếutrongtổngdưnợvàcóxu

quátrìnhluânchuyểnvốnkinhdoanhcủacácchinhánhAgribanktạitỉnhBàRịaVũngTàu.Bênc ạnhđó,trongtìnhhìnhnềnkinhtếdiễnbiếnkháphứctạpnhưhiệnnaythìviệcc

h ovaycácthờihạnngắngiúpngânhànggiảmthiểuđượcrủirophátsinh,đảmbảoantoànhoạtđộng

Phântheothànhphầnkinhtế,tỷtrọngdưnợchovayhộsảnxuấtvàcánhânchiếmchủyếutrongtổngdưnợvàcóxuhướngtăng.Đâycũnglàđiềuhợplývìhoạtđộngtrongngànhnôngnghiệpnôngthôn,nôngdânchủyếuvẫnlàthànhphầnhộsảnxuấtvàcánhân.Bêncạnhđó,việcchovaycácđốitượnghộsảnxuấtvàcánhâncũnggiúpngânhàngphân tánrủirovìthườnglàcáckhoảnvaynhỏ.Kinhn g h i ệmtrongchínhhệthốngAgribankđãchỉrachovayđốitượngdoanhnghiệplớn,nhấtlàcáctậpđoànkinhtếlớncủaNhàNước,rủirokhixảyralàvôcùngnặngnề.

Dưnợchovaynôngnghiệpnôngthônthờiđiểm30/11/2013mặcdùgiảmđôic h ú t sovớinăm2012

nhưngtỷlệđạtđượclà66,9%cũnglàkhácao,gầnbẳngmứckếhoạchchungcủatoànhệthốngAgribanklà70%.Mặcdùlĩnhvựcnôngnghiệpn ô n g thônkhôngphảilàthếmạnhkinhtếtạitỉnhBàRịaVũngTàunhưngcơcấud ư nợtheolĩnhvựcvẫnchiếm

chủyếu,phầnnàophảnánhđượchoạtđộngcủacácchinhánhAgribank tạitỉnhBà RịaVũngTà uv ẫnchủyếuhướng đế np hát tri ểnn ôn gnghiệpnôngthôn,nôngdân

Theokếhoạchthángcuốinăm2013vànăm2014,cácchinhánhAgribanktạitỉnhBàRịaVũngTàutiếptụcmởrộngvàtăngtrưởngtíndụngmộtcáchantoàn,hiệuquả,phấnđấutăngtốcđộtăngtrưởngdưnợnămbằnghoặccaohơntốcđộchungcủatoànhệthốngngânhàngtỉnhđểgiữvữngthịphần,giảmthiểunợxấu,tăngtrưởngtỷtrọng

dưnợchovaynôngnghiệpnôngthônchiếmkhoảng70%tổngdư nợ,tăngcườngcôngtáckiểmtra,giámsátviệccấptíndụng,quảntrịrủiro

Bênc ạnhđó,cácchinhánhAgribanktạitỉnhBàRịaVũngTàuưutiêncânđốinguồnvốnkinhdoanhđểđẩymạnhtăngtrưởngtíndụngvàomộtsốlĩnhvựcnhư:nôngnghiệpnôngthôn,hộsảnxuất,xuấtkhẩu,doanhnghiệpvừavànhỏ,cácchương t r ì n h tíndụnglớncủaAgribanknhưchươngtrìnhchovayngànhthủysản,lươngthực,càphê,chănnuôi,chovaytrồngcâycaosu,tiêu,điều,càphê,…

2.3 HệthốngxếphạngtíndụngdoanhnghiệpcủacácchinhánhAgribankt r ê n

địabàntỉnhBàRịaVũngTàu

HệthốngxếphạngtíndụngcủaAgribankđangápdụngtrêncơsởtưvấncủacôn gtyE

&Y.Agribankcóhệthốngxếphạngtíndụngkhácnhauchocácđốitượngcánhân,hộsảnxuấtkinhdoanh,doanhnghiệpvàđịnhchếtàichính.Trongkhuônkhổđềtài,luậnvănchỉnghiêncứuvềhệthốngXHTDdoanhnghiệp

AgribankápdụngmôhìnhchấmđiểmchohệthốngXHTDdoanhnghiệp.HệthốngXHTDdoanhnghiệpđượcáp

dụngchungchotoànbộcácchinhánhtronghệthốngAgribank.Dođótrongphầnnày,tácgiảđềcậpđếnhệthốngXHTDdoanhnghiệpcủaAgribankcũngchínhlàhệthốngXHTDdoanhnghiệpmàcácchinhánhAgribanktrênđịabàntỉnhBàRịaVũngTàuđangápdụng