Phân tích vấn đề vi phạm đạo đức kinh doanh trong ngành sản xuất bông tại uzbekistan

Bài viết này sẽ phân tích và đánh giá các hành vi đạo đức, cụ thể là những vấn đề liên quan đến bóc lột lao động thông qua một case study về sản xuất bông tại Uzbekistan để từ đó đưa ra

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

-*** -

BÁO CÁO BÀI TẬP GIỮA KỲ

HỌC PHẦN: ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

ĐỀ TÀI

PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ VI PHẠM ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG SẢN XUẤT BÔNG TẠI UZBEKISTAN

Nhóm sinh viên thực hiện

Lớp tín chỉ

Giảng viên hướng dẫn

21 : : KDO305 (GD -HK1-2223).3 1 : TS Phan Thị Thu Hiền

Hà Nội, tháng 9 năm 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TRẢ LỜI CÂU HỎI CASE STUDY 2

1.1 Mô tả tình huống 2

1.2 Trả lời câu hỏi 3

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH HÀNH VI 7

2.1 Các chủ thể liên quan 7

2.2 Phân tích hành vi xét về khía cạnh đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội 7

2.2.1 Về đạo đức kinh doanh 7

2.2.2 Về trách nhiệm xã hội của nhà sản xuất bông ở Uzbekistan 8

2.3 Đánh giá hành vi dựa vào thuyết vị lợi 8

2.4 Tác động ảnh hưởng của hành vi 10

2.4.1 Tác động ảnh hưởng về môi trường 10

2.4.2 Tác động ảnh hưởng về kinh tế - xã hội 11

CHƯƠNG 3: BÀI HỌC RÚT RA CHO CÁC DOANH NGHIỆP, TỔ CHỨC VIỆT NAM 12

3.1 Đảm bảo thực thi chính sách, pháp luật về bảo vệ lao động 12

3.2 Giám sát, điều chỉnh thực hiện các tiêu chuẩn lao động trong toàn chuỗi cung ứng 12

3.3 Hợp tác, phối hợp với các công ty, các tổ chức cùng ngành cùng hành động 13

KẾT LUẬN 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

LỜI MỞ ĐẦU

Toàn cầu hóa đã thúc đẩy sự gia tăng của các tập đoàn đa quốc gia cũng như khả năng thực hiện các giao dịch của các công ty trên toàn thế giới Và trong một môi trường cạnh tranh như vậy, đạo đức kinh doanh là một phần không thể thiếu để tạo ra lợi nhuận, là những quy tắc ứng xử không thể thiếu được với mọi doanh nghiệp hướng đến sự trường tồn và phát triển bền vững Việc xây dựng đạo đức kinh doanh, trước hết, là trách nhiệm của chính các doanh nghiệp; đồng thời, đó cũng là trách nhiệm của nhà nước, của cộng đồng và toàn xã hội Tuy nhiên nhiều công ty vẫn sẵn sàng lợi dụng, bóc lột người lao động, thậm chí cả lao động trẻ em

để đạt được mục đích lợi nhuận

Trong số các vụ việc tiêu biểu đã xảy ra do việc vi phạm đạo đức kinh doanh cũng như trách nhiệm xã hội, nhóm em đã lựa chọn chủ đề “Phân tích vấn đề vi phạm đạo đức kinh doanh trong ngành sản xuất bông tại Uzbekistan” Bài viết này

sẽ phân tích và đánh giá các hành vi đạo đức, cụ thể là những vấn đề liên quan đến bóc lột lao động thông qua một case study về sản xuất bông tại Uzbekistan để từ đó đưa ra những bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp và tổ chức Việt Nam Chúng em xin chân thành cảm ơn TS Phan Thị Thu Hiền đã cung cấp những

lý thuyết nền tảng và thực tế cũng như những đóng góp về mặt chuyên môn để em

có cơ sở nghiên cứu đề tài Do sự hạn chế về thời gian và kiến thức, bài viết khó có thể tránh khỏi những thiếu sót, chúng em rất mong nhận được thêm những phản hồi, nhận xét từ cô và các bạn để bài làm được hoàn thiện hơn

CHƯƠNG 1 TRẢ LỜI CÂU HỎI CASE STUDY

1.1 Mô tả tình huống

Tại Uzberkistan, một trong những quốc gia có giá nhân công rẻ nhất thế giới, vấn nạn bóc lột lao động cũng như sử dụng lao động trẻ em trong sản xuất bông trở nên rất nghiêm trọng và bị nhiều công ty lên án phản đối Một loạt các vi phạm nhân quyền đều bị phát hiện, trong đó nghiêm trọng nhất liên quan đến việc sử dụng lao động cưỡng bức và trẻ em

- Sử dụng lao động trẻ em: Ước tính mỗi năm có khoảng 2 triệu học sinh lao động thu hoạch bông vải Ngoài ra, các em còn được trả với mức lương rẻ mạt (khoảng 40 cent 1 ngày) và phải tự chi trả cho việc ăn uống và đi lại

Foundation năm 2005 Từ đó yêu cầu các doanh nghiệp trên thế giới nhận thức vấn

đề và đảm bảo chuỗi cung ứng của họ không làm trầm trọng thêm tình hình ở Uzbekistan Thông điệp trên đã có tác động đến các công ty may mặc trên thế giới Nhiều công ty, thương hiệu quần áo trên thế giới tuyên bố tẩy chay vải bông của Uzbekistan

Uzberkistan trong việc sử dụng lao động Năm 2008, chính phủ Uzberkistan tuyên

bố cấm trẻ em dưới 16 tuổi hái bông, ký các công ước của ILO cam kết quốc gia ngừng sử dụng lao động trẻ em Cam kết về bông đã được mở rộng vào năm 2013 bao gồm cả lao động cưỡng bức người lớn

mặt chính sách liên quan đến sản xuất bông của chính phủ Uzberkistan nhưng về mặt thực tiễn, tình trạng không được cải thiện đáng kể Lao động trẻ em vẫn còn được sử dụng rộng rãi ở Uzbekistan thậm chí còn diễn ra nghiêm trọng hơn Vấn đề tẩy chay bông chủ yếu diễn ra ở thị trường phương Tây nên Uzbekistan đã nhắm đến các thị trường khác ít lo ngại hơn Một vấn đề khác là các nhà máy kéo sợi sản xuất sợi thường trộn bông từ nhiều nguồn khác nhau nên rất khó truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng của để biết chính xác nguồn gốc của từng kiện bông sử dụng

1.2 Trả lời câu hỏi

Câu hỏi 1: Ai là tác nhân chính trong chuỗi cung ứng bông và những giai đoạn nào liên quan đến chuyển bông từ một loại cây nông nghiệp thành sản phẩm hoàn chỉnh cho người tiêu dùng?

- Ba tác nhân chính trong chuỗi cung ứng bông: nhà cung cấp, nhà sản xuất và nhà phân phối Cụ thể:

+ Nhà cung cấp: Các thống đốc khu vực nhà nước, chủ cánh đồng bông cung cấp bông cho các nhà máy kéo sợi

+ Nhà sản xuất: Nông dân trồng bông và chủ yếu là các lao động cưỡng bức và trẻ em ở Uzbekistan thực hiện việc thu hoạch

+ Nhà phân phối: Thông qua các trung tâm sản xuất chính của thương hiệu ở châu Á, bông từ Uzbekistan có thể thâm nhập vào chuỗi cung ứng

Câu hỏi 2: Mô tả cách tiếp cận được các thương hiệu phương Tây áp dụng để đối phó với các vi phạm nhân quyền trong chuỗi cung ứng bông của Uzbekistan

Thứ nhất, một số công ty gây áp lực bằng cách tuyên bố tẩy chay vải bông của

Uzbekistan Cuộc tẩy chay đánh dấu một thắng lợi trong thúc đẩy một sự thay đổi lớn ở Uzbekistan

Thứ hai, cuộc tẩy chay doanh nghiệp tăng cường vào năm 2011 khi tổ chức

Sourcing Network đưa ra cam kết Cotton nhằm củng cố hoạt động tẩy chay và đưa

ra cam kết rõ ràng và công khai từ các công ty cung cấp bông Cam kết hiện có hơn

150 công ty

Thứ ba, cam kết bông do đó đã được mở rộng vào năm 2013 bao gồm cả lao

động cưỡng bức người trưởng thành nhằm tiếp tục gây áp lực lên người chính quyền Uzbekistan Đồng thời, sau nhiều năm bị từ chối, Uzbekistan đã cho phép Tổ chức Lao động Quốc tế tiếp cận để giám sát vụ thu hoạch, như quy định trong cam kết bông

Thứ tư, các công ty phương Tây đang nỗ lực cải thiện khả năng truy xuất

nguồn gốc trong chuỗi cung ứng bông Khi các nhà máy kéo sợi sản xuất sợi, họ thường trộn bông từ nhiều nguồn khác nhau, và rất ít công ty có đủ khả năng truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng của họ để biết chính xác nguồn gốc của từng kiện bông được sử dụng

Câu hỏi 3: Nêu một số kết quả đạt được qua hành động của các doanh nghiệp Châu Âu sau khi tẩy chay chuỗi cung ứng bông Uzbekistan Các hành động này đã thành công hay thất bại ?

- Kết quả đạt được: Chính phủ Uzbekistan đã đưa ra chính sách cấm trẻ dưới

16 tuổi đi hái bông và thay vào đó là những trẻ lớn hơn là những trẻ từ 15-18 tuổi + Chính sách mới của chính phủ cũng mở rộng luật lao động bảo vệ người lao động bị cưỡng bức

+ Uzbekistan đã cho phép Tổ chức Lao động Quốc tế tiếp cận để giám sát vụ thu hoạch, như quy định trong cam kết bông giới hạn đối với lao động trẻ em

- Đánh giá kết quả hành động: tuy hành động của các doanh nghiệp Châu

Âu đã đem lại một số kết quả nhưng chưa hoàn toàn thành công vì các lý do sau: + Lao động trẻ em vẫn được sử dụng bất chấp chính sách của chính phủ

+ Chính vì các doanh nghiệp châu Âu tẩy chay bông Uzbekistan khiến cho việc kinh doanh của các nhà sản xuất bông bị ảnh hưởng khiến cho họ bất chấp các chính sách của chính phủ và vẫn tồn tại tình trạng cưỡng bức người lao động và tìm kiếm các đối tác ở các quốc gia không quá quan tâm về việc sử dụng lao động như Châu Á và Nga làm đối tác chính

+ Chính phủ Uzbekistan vẫn ngoan cố và chậm trễ trong việc thực hiện chính sách

+ Việc giám sát việc thực hiện chính sách của chính phủ đưa ra bị hạn chế và chỉ cho phép giám sát trong việc sử dụng trẻ em còn vấn đề cưỡng bức lao động người lớn thì vẫn chưa được đảm bảo

+ Việc truy xuất nguồn gốc bông của các doanh nghiệp Châu Âu là cần thiết nhưng do nguồn gốc từ các nhà cung cấp nguyên vật liệu cũng như các nhà máy sợi không rõ ràng dẫn đến việc truy xuất chưa hiệu quả

Câu hỏi 4: Các công ty phương Tây có nên xem xét hành động tiếp theo để giúp bảo vệ công nhân dệt bông của Uzbekistan, hay họ đã thực hiện trách nhiệm đạo đức của mình một cách hiệu quả bằng cách thực hiện một cuộc tẩy chay

bông của Uzbekistan? Liệu có các giải pháp thay thế nào không?

hiện cuộc tẩy chay bông của Uzbekistan Bởi các phương án mà phương Tây

đang áp dụng chỉ có tác dụng ngắn hạn, và người sản xuất bông và chính quyền Uzbekistan đã tìm nhiều phương án mới để chống chế:

+ Chính quyền Uzbekistan chỉ đơn giản là đã thay đổi nhân khẩu học về lao động cưỡng bức trong vụ thu hoạch bông sau những cáo buộc và điều tra của ILO + Tổ chức Lao động Quốc tế chỉ được giám sát một cách hạn chế, với nhiệm

vụ giới hạn lao động trẻ em chứ không phải lao động cưỡng bức người lớn

+ Sự tẩy chay của phương Tây dường như đã thúc đẩy người Uzbekistan nhắm đến các thị trường khác, nơi mà có ít quan tâm hơn về các hoạt động bóc lột lao động của họ Dù đã yêu cầu các nhà cung cấp cố gắng hết sức để không có sản phẩm bao gồm nguyên liệu từ Uzbekistan nhưng việc truy xuất nguồn gốc vẫn rất khó khăn và các công ty đều không thể đảm bảo được yêu cầu này

+ Đẩy mạnh các chương trình, dự án của Chính phủ và hợp tác với các đối tác quốc tế như ILO, UNICEF và các đối tác khác về cải thiện điều kiện, môi trường lao động trong khu vực kinh tế phi chính thức một cách phù hợp; tạo nguồn sinh kế cho các gia đình nghèo; hỗ trợ trẻ em có nguy cơ trở thành lao động trẻ em tiếp cận dịch

vụ giáo dục nghề nghiệp và giới thiệu việc làm phù hợp

+ Nhà nước bãi bỏ hạn ngạch và định giá để loại bỏ động cơ kinh tế đối với lao động cưỡng bức và trẻ em

+ Tăng cường đầu tư vào hệ thống bảo vệ trẻ em, phát triển sinh kế và an sinh

xã hội là những giải pháp chủ chốt

Câu 5 Nếu bạn đang làm việc cho một nhóm chuyên ngăn chặn hành động sử dụng lao động trẻ em và lao động cưỡng bức, thì chiến lược của bạn dành cho ngành bông là gì?

- Tích cực lên án và tuyên truyền kêu gọi tất cả các doanh nghiệp/nhà nước cũng như người tiêu dùng (Cả những thị trường ít lo ngại hơn về các hoạt động bóc lột lao động) cùng thực hiện hành động ngừng đầu tư vào bông mà Uzbekistan bán

ra, để có thể gây ảnh hưởng thực sự cho đến khi đất nước này chứng minh được mình đã dừng sử dụng lao động trẻ em và lao động cưỡng bức

- Liên hệ với cộng đồng quốc tế và các tổ chức tài chính để thúc đẩy các cải cách chính trị và kinh tế ở Uzbekistan, cố gắng để các tác động gây ra có thể cải cách từ gốc rễ những vấn đề diễn ra trong ngành bông, sử dụng đòn bẩy kinh tế để thúc đẩy chính quyền Uzbekistan làm cho ngành bông trở nên minh bạch hơn và công bằng về tài chính

- Gây dựng một quá trình đánh giá các tác động xã hội và môi trường của việc sản xuất bông để minh chứng, công bố cho từng quốc gia thành viên và các nhà đầu

tư và nhà nhập khẩu

- Sử dụng đòn bẩy áp lực từ cộng đồng để yêu cầu Uzbekistan thực hiện đầy

đủ Công ước C182 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về Xóa bỏ các Hình thức Lao động Trẻ em Tệ nhất

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH HÀNH VI

2.1 Các chủ thể liên quan

1 Trồng bông Nông dân trồng bông, người lao động các độ tuổi,

2 Thu hoạch bông Trước năm 2011, chủ yếu là lao động trẻ em và lao

động cưỡng bức

Sau năm 2011, có cả lao động trẻ vị thành niên 1518 tuổi, sinh viên đại học, người lớn

3

Cung cấp bông cho các

nhà máy kéo sợi

Các thống đốc khu vực nhà nước, chủ trang trại bông

4 Nhà máy kéo sợi cung cấp

sợi làm từ bông cho các

công ty may mặc

Nhà máy kéo sợi nhập bông từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có bông Uzbekistan

5 Phân phối sản phẩm Công ty sản xuất quần áo, nhà bán buôn và người

tiêu dùng

2.2 Phân tích hành vi xét về khía cạnh đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội

2.2.1 Về đạo đức kinh doanh

Hành vi bóc lột trẻ em và cưỡng bức lao động đem lại thu nhập lớn và tiết kiệm chi phí lao động tuy nhiên lại vi phạm đạo đức kinh doanh trong việc sử dụng lao động Hành vi bắt ép trẻ em lao động trong kì nghỉ và trả lương rẻ mạt gây ảnh hưởng đến sức khỏe và hạn chế môi trường phát triển, đồng thời còn vi phạm vào luật sử dụng lao động Ngoài ra, hành vi cưỡng bức lao động trong ngành sản xuất bông chủ yếu lợi dụng dân trí thấp và hoàn cảnh của những hộ gia đình khó khăn để

giảm thiểu tiền lương phải trả, tối đa hóa chi phí dẫn đến bất công cho người lao động

Hành vi này còn gây ảnh hưởng đến uy tín của các đối tác kinh doanh là các doanh nghiệp sử dụng bông từ các nhà máy Uzbekistan, các doanh nghiệp này sẽ bị ảnh hưởng đến danh tiếng khi bị phát hiện sử dụng nguyên liệu từ những nguồn cung cấp bóc lột sức lao động Các nhà sản xuất bông ở Uzbekistan không những không lấy giá trị con người làm nhân văn mà còn bóc lột và cưỡng bức sức lao động, không có đóng góp mang tính xã hội, cộng đồng mà còn gây ra sự bất công trong môi trường làm việc giữa các lao động và gây ảnh hưởng đến cộng đồng và các bên liên quan

Do đó, các nhà sản xuất bông đã vi phạm đạo đức kinh doanh

2.2.2 Về trách nhiệm xã hội của nhà sản xuất bông ở Uzbekistan

Trách nhiệm kinh tế: Nền công nghiệp sản xuất bông ở Uzbekistan lớn mạnh

thứ 4 thế giới và mang lại GDP lớn cho đất nước, đây cũng là lý do mà chính phủ nước này vẫn rất bảo vệ nền công nghiệp này và đưa ra các chính sách hỗ trợ Do

đó, các nhà sản xuất bông ở Uzbekistan có đem lại các lợi ích về kinh tế

Trách nhiệm pháp lý: Trước và sau khi ban hành chính sách về việc sử dụng

lao động thì các doanh nghiệp vẫn ngoan cố và không chấp hành những ban hành của chính phủ và vẫn xảy ra những tình trạng cưỡng bức lao động do đó xét về trách nhiệm pháp lý thì các nhà sản xuất bông ở Uzbekistan chưa chấp hành

Trách nhiệm đạo đức: các nhà sản xuất bông vi phạm trách nhiệm đạo đức với

các nhân công từ trẻ em cho đến người lớn trong việc bóc lột sức lao động, tạo ra sự bất công trong môi trường làm việc, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần người lao động cũng như sự phát triển toàn diện của trẻ em gây nên sự phẫn nộ với nhiều doanh nghiệp trên toàn cầu Do đó, đối với các bên liên quan như trẻ em, người lớn,

hộ gia đình lao động, các đối tác thì doanh nghiệp này cũng không thực hiện được trách nhiệm về đạo đức

Trách nhiệm với nhân loại: Các nhà sản xuất bông không hề có bất kì một hoạt

động nào liên quan đến việc làm từ thiện hay tài trợ cho các hoạt động mang tính chất góp phần xây dựng xã hội và môi trường sống tốt đẹp

2.3 Đánh giá hành vi dựa vào thuyết vị lợi

Các nguyên tắc đạo đức theo thuyết vị lợi và dựa trên nghĩa vụ sẽ được sử dụng để phân tích những biểu hiện vi phạm đạo đức kinh doanh trong trường hợp sử dụng lao động trẻ em và lao động cưỡng bức trong công nghiệp sản xuất bông ở Uzbekistan Để xem xét mức độ đạo đức của hành vi này, cần xem xét đến kết quả của hành động, bao gồm kết quả đối với trẻ em và người lao động sản xuất bông ở Uzbekistan và chủ doanh nghiệp

Trẻ em ở Uzbekistan bị bắt ép phải đi lao động vào mùa thu hoạch (thường từ tháng 9 đến tháng 11), các trường học đã bị đóng cửa và hàng chục nghìn trẻ em bị bắt buộc phải chở ra đồng để giúp thu hoạch Các nhân viên lao động phải làm việc trong điều kiện nghèo nàn Hậu quả của hành động này gây ra là khiến rất nhiều trẻ

em bị hạn chế cơ hội và điều kiện cần thiết để phát triển toàn diện về thể chất, tâm

lý, trí tuệ Trẻ em tham gia lao động sớm có thể tạo ra lợi ích vật chất cho xã hội, nhưng về lâu dài, lợi ích do lao động trẻ em mang lại không thể bù đắp sự thiệt thòi

mà các em phải gánh chịu cũng như hệ lụy đối với gia đình, xã hội Thêm vào đó, việc sử dụng lao động cưỡng bức đã xâm phạm quyền tự do của người lao động, làm giảm năng suất lao động về lâu dài, góp phần tạo ra sự bất công trong xã hội Hành vi sử dụng lao động trẻ em và cưỡng bức lao động từ các nhà sản xuất bông Uzbekistan, xét từ góc độ vị lợi, rõ ràng là một hành vi tư lợi bởi điều này ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và đời sống của rất nhiều trẻ em và lao động tại nước này Trong khi đó, nó làm tăng tối đa hạnh phúc cá nhân của các chủ doanh nghiệp hay thống đốc khu vực, cụ thể là các doanh nghiệp hoàn thành được mục tiêu và chính phủ đề ra, đồng thời đạt được mức lợi nhuận cao

Xét ở một khía cạnh khác, việc sử dụng lao động trẻ em và cưỡng bức lao động trong ngành sản xuất bông ở Uzbekistan tạo ra cơ hội kiếm thêm thu nhập cho những gia đình nghèo Việc đặt chỉ tiêu từ chính phủ đã gây áp lực cho các doanh