Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản nêu ra.. 2/ Thế nào là một văn bản có tính thống nhất về chủ đề?. - Tính thống nhất về chủ đề Vb được thể hiện ở những phương d
Trang 1KIỂM TRA BÀI CŨ
1/ Chủ đề của văn bản là gì?
Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản nêu ra.
2/ Thế nào là một văn bản có tính thống nhất về chủ đề?
- VB có tính thống nhất về chủ đề là VB chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác.
- Tính thống nhất về chủ đề Vb được thể hiện ở những phương diện :
+ Nhan đề của VB
+ Mạch lạc của VB( quan hệ giữa các phần của VB có hướng về chủ đề chung của VB không); từ ngữ, chi tiết then chốt( có tập trung làm rõ ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả không).
+ Đối tượng: xoay quanh nhân vật, đối tượng, vấn đề chủ yếu.
-> Muốn viết một VB đảm bảo tính thống nhất về chủ đề cần xác định chủ đề ở nhan đề, đề mục, quan hệ giữa các phần của VB và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại
Trang 2XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN
TIẾT 13- TẬP LÀM VĂN
Trang 3I- Thế nào là đoạn văn.
1- Tìm hiểu VD: VB Ngô Tất Tố” và tác phẩm “Tắt đèn”.
- Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý được viết thành một đoạn văn.
- Về nội dung:
+ Đoạn 1: Giới thiệu tiểu sử, sự nghiệp nhà văn NTT.
+ Đoạn 2: Giới thiệu về tác phẩm Tắt đèn.
- Dấu hiệu nhận biết đoạn văn:
+ Bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng + Biểu đạt một ý hoàn chỉnh và do nhiều câu tạo thành.
2- Kết luận: (ghi nhớ 1- SGK Tr37).
- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên Vb.
- Về hình thức: Viết hoa lùi đầu dòng và dấu chấm xuống dòng.
- Về nội dung: Thường biểu đạt một ý tương đối trọn vẹn.
Trang 4II- Từ ngữ và câu trong đoạn văn.
1- Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn.
a- Tìm hiểu ví dụ.
* Từ ngữ chủ đề: Đoạn 1
Ngô Tất Tố, ông, học giả, nhà báo, nhà văn.
* Câu chủ đề: Đoạn 2:
Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của NTT
Đó là câu chủ đề vì:
+ Nội dung mang ý nghĩa khái quát ý của đoạn văn.
+ Về hình thức: ngắn gọn, thường đủ 2 thành phần( chủ- vị)
+ Vị trí: đầu và cuối đoạn văn.
b- Kết luận (ghi nhớ 2- SGK-T36).
- Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc được lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tượng được nói đến trong đoạn văn.
- Câu chủ đề mang nội dung khái quát của cả đoạn văn Lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính và đứng đầu hoặc cuối đoạn văn.
Trang 5
2- Cách trình bày nội dung đoạn văn.
a- Tìm hiểu ví dụ:
* VD 1 ( phần I):
+ Đoạn 1:
- Đoạn văn 1 không có câu chủ đề.
- Từ ngữ chủ đề có tác dụng duy trì đối tượng trong đoạn văn
- Các câu có ý nghĩa ngang hàng nhau( bình đẳng với nhau theo kiểu song hành) -> Đoạn văn trình bày theo kiểu song hành.
+ Đoạn 2:
- Câu chủ đề đứng ở vị trí đầu đoạn văn.
- Đi từ câu chủ đề( câu 1) đến những câu triển khai chủ đề( các câu còn lại).
-> Đoạn văn trình bày theo kiểu diễn dịch.
Trang 6* VD 2: Phần II 2( b):
- Có câu chủ đề ở cuối đoạn văn
- Các câu đứng trước có nhiệm vụ cụ thể hoá cho ý chính nêu trong câu chủ đề ở cuối đoạn văn
-> Đoạn văn trình bày theo kiểu quy nạp
b- Kết luận: (ghi nhớ 3: SGK- T36)
Trang 7III- Luyện tập.
Bài tập 1:
Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý được diễn đạt bằng một đoạn văn Mỗi đoạn văn trình bày 1 ý, những đoạn văn tạo thành 1 văn bản
Bài tập 2:
+ Đoạn a: diễn dịch
+ Đoạn b: song hành
+ Đoạn c: song hành
Trang 8Bài tập 3:
- Câu chủ đề: '' Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta''
- Các câu khai triển:
Câu 1: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Câu 2: Chiến thắng của Ngô Quyền
Câu 3: Chiến thắng của nhà Trần
Câu 4: Chiến thắng của Lê Lợi
Câu 5: Kháng chiến chống Pháp thành công
Câu 6: Kháng chiến chống Mĩ cứu nước toàn thắng
Khi đổi đoạn văn sang hình thức quy nạp: trước câu chủ đề thường có các từ: vì vậy, cho nên, do đó, tóm lại…
Trang 9* Củng cố:
1/ Đoạn văn là gì? Dấu hiệu nào về mặt hình thức để nhận biết đoạn văn?
2/ Câu chủ đề có vai trò gì trong đoạn văn?
3/ Viết đoạn văn diễn dịch với câu chủ đề sau: Hs hiện nay vẫn con thiếu trung thực trong thi cử.
* Vận dụng:
? Hãy viết một đoạn văn theo cách diễn dịch với câu chủ đề: Tai nạn giao thông gây nên rất nhiều hậu quả