MỞ ĐẦU Thế giới đang thay đổi với tốc độ chóng mặt, thay đổi diễn ra quanh ta và đó là quy luật tất yếu của sự phát triển Sứ mệnh của những nhà lãnh đạo, quản lý là phải nắm bắt được sự thay đổi và đi.
Trang 1MỞ ĐẦU
Thế giới đang thay đổi với tốc độ chóng mặt, thay đổi diễn ra quanh ta và
đó là quy luật tất yếu của sự phát triển Sứ mệnh của những nhà lãnh đạo, quản
lý là phải nắm bắt được sự thay đổi và điều chỉnh nó đi theo hướng có lợi cho tổ chức Như Peter Drucker đã nói “người thành công phải là người đón đầu sự thay đổi” Chính vì vậy, người lãnh đạo, quản lý phải nhận thức một cách đúng đắn về sự thay đổi sao cho phù hợp với sự phát triển và xu hướng thay đổi của
xã hội Thay đổi sẽ là lãng phí nếu không được nhìn nhận và thực hiện đúng cách Không ai có thể đoán được những gì đang chờ đợi mình ở con đường phía trước Trong tổ chức thì chủ thể lãnh đạo, quản lý chính là người tiên phong đi đầu để chuẩn bị mọi điều kiện cho quá trình thực hiện sự thay đổi của tổ chức
đó Một tổ chức muốn thành công phải có những chủ thể lãnh đạo, quản lý sự thay đổi tuyệt vời có trách nhiệm với thế hệ hiện tại và thế hệ tương lai
Chúng ta đang sống trong giai đoạn lịch sử, khi mà những thay đổi về chính trị, pháp luật, KT-XH, khoa học - công nghệ diễn ra nhanh chóng hơn bao giờ hết và có tác động to lớn đến cuộc sống thường nhật của tất cả mọi người Không thể cưỡng lại được sự thay đổi và cũng không thể bỏ qua chúng Theo nghĩa chung nhất, sự thay đổi là sự đổi khác, trở nên khác trước của sự vật, hiện tượng Đây là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sự vật, hiện tượng, của các yếu tố bên trong và bên ngoài Thay đổi là thuộc tính chung của bất kì sự vật, hiện tượng nào trong thế giới khách quan Đối với một tổ chức, thay đổi mang tính tích cực vì đưa đến sự thích nghi, tồn tại và phát triển hoặc tiêu cực vì có thể gây xáo trộn, ảnh hưởng các mặt, các hoạt động trong nội bộ
tổ chức Giáo dục nói chung và Quân đội nói riêng cũng trong “guồng máy” này, luôn đứng trước những thay đổi cấp bách và liên tục
Trải qua hơn 77 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Quân đội ta luôn đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Những thay đổi mang tính tích cực của Quân đội ta trong thời gian qua là yêu cầu cấp thiết của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đặt ra, dưới sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, sự chống phá của các thế lực thù địch,
Trang 2đặt ra yêu cầu cho Quân đội cần phải có sự thay đổi để tiếp tục phát triển Sự thay đổi trong Quân đội được cụ thể hoá trong mục tiêu, phương hướng, nhiệm
vụ mà Đảng đã đặt ra Chính vì vậy, yêu cầu đối với nhà lãnh đạo, quản lý ở các
cơ quan, đơn vị trong toàn quân là phải nắm bắt được sự thay đổi và kiểm soát
nó nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực mà sự thay đổi tạo ra, điều chỉnh
nó theo hướng có lợi nhất cho cơ quan, đơn vị Cấp uỷ, người chỉ huy các cấp phải là người lãnh đạo sự thay đổi; người quản lí sự thay đổi và người tiên phong trong thực hiện sự thay đổi
Nhận thức được ý nghĩa của vấn đề trên, bản thân lựa chọn chủ đề: “Nghệ thuật lãnh đạo sự thay đổi” làm chủ đề Tiểu luận môn Tâm lý học lãnh đạo quản lý
Trang 3NỘI DUNG
1 Nghệ thuật lãnh đạo sự thay đổi
1.1 Khái niệm thay đổi và ý nghĩa lý luận và thực tiễn của lãnh đạo
sự thay đổi
1.1.1 Thay đổi
Thay đổi là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sự vật, hiện tượng; là thuộc tính chung của bất kỳ sự vật, hiện tượng nào Hay nói
cách khác đơn giản hơn thay đổi là "Làm cho khác đi hay trở nên khác đi"
Những tác nhân gây ra sự thay đổi:
- Thay đổi về xã hội: chính trị, đường lối, chủ trương, chính sách…
- Thay đổi về kinh tế: nông nghiệp chuyển dịch sang công nghiệp và dịch
vụ, đổi mới phương tiện, công cụ, thay đổi công nghệ…
- Thay đổi về khoa học - công nghệ: vi tính, công nghệ thông tin ứng dụng vào quản lý xã hội, vào đời sống
- Thay đổi về giáo dục: chương trình, sách giáo khoa, phương pháp, phương tiện, cơ sở vật chất trường học…
1.1.2 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của lãnh đạo sự thay đổi
- Một trong những đặc điểm quan trọng chi phối sự phát triển của các tổ chức chính trị, kinh tế - xã hội trong điều kiện và xu thế phát triển của xã hội hiện đại là các hoạt động trong tổ chức phải đối mặt, ứng phó trước những thay đổi ngày càng gia tăng với tốc độ cao Điều đó, đặt quá trình lãnh đạo, quản lý tổ chức troẻ nên khó khăn, phức tạp và khó dự báo hơn Để tồn tại và phát triển được trong môi trường thách thúc và phức tạp đó, đòi hỏi các chủ thể lãnh đạo phải luôn thay đổi, không chỉ để thích ứng môi trường bối cảnh mà còn phải chủ động “đón trước” để thay đổi Mục đích của quá trình lãnh đạo, quản lý là tạo ra một tổ chức năng động, hiệu quả và đáp ứng được các yêu cầu trong điều kiện phát triển mới Sự thay đổi tổ chức trong điều kiện và xu thế phát triển của một
xã hội hiện đại là sự thay đổi hướng đến phát triển một cách đồng bộ, hệ thống nhằm tối ưu hoá việc sử dụng nguồn lực con người trong toàn bộ hoạt động của
tổ chức góp phần thực hiện hiệu quả nhiệm vụ, kế hoạch và các vấn đề liên quan
Trang 4để tạo điều kiện cho tổ chức thích ứng một cách tốt nhất với những thay đổi bên trong, bên ngoài, nhờ đó mà tổ chức hoàn thành được mục tiêu đặt ra
- Các tổ chức luôn gắn liền với những thay đổi song không phải tất cả đều thay đổi giống nhau, mà mức độ biểu hiện sự thay đổi là khác nhau trong mỗi bộ phận nhằm tương thích với chức năng và mong muốn của mỗi bộ phận đó Ví
dụ, có những bộ phận chỉ cần điều chỉnh để nắm bắt cơ hội đó, song có những
bộ phận khác, có thể phải hợp nhất, hoặc giải tán để hình thành một tổ chức mới nhằm hướng tới vấn đề cốt yếu của tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ trong tình hình mới Lãnh đạo, quản lý sự thay đổi tổ chức hướng đích thay đổi
là quá trình tạo ra những giá trị mới để phát triển nhằm thay đổi để tạo ra một chất lượng mới trong hành trình thực hiện các mục tiêu cuối cùng mà tổ chức đã lựa chọn và xác định
Để thực hiện mục tiêu, phương hướng tổ chức lực lượng Quân đội đến năm 2025 là “tinh, gọn, mạnh”; có chất lượng tổng hợp, sức chiến đấu ngày càng cao; cơ cấu tổ chức đồng bộ, hợp lý giữa các thành phần; điều chỉnh lực lượng phù hợp, sẵn sàng đáp ứng nhiệm vụ khi có tình huống xảy ra theo Nghị quyết Đại hội XIII đã xác định Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo cơ quan, đơn vị trong toàn quân điều chỉnh tổ chức biên chế cho phù hợp với tình hình thực tiễn Theo
đó thì một số cơ quan đơn đơn vị ví dụ như cấp Quân khu giữ nguyên tổ chức biên chế, tiến hành điều chỉnh một số cơ quan, đơn vị trực thuộc như các Phòng Hậu cần, Phòng Kỹ thuật cấp sư đoàn và tương đương hợp nhất thành Phòng Hậu cần - Kỹ thuật… Còn một số đơn vị như cấp Quân đoàn thì hợp nhất Quân đoàn 1, Quân đoàn 2 thành Quân đoàn 12, Quân đoàn 3, Quân đoàn 4 hợp nhất thành Quân đoàn 34 Xác nhập một số Trường Sĩ quan vào Trường Sĩ quan Lục quân 1…
- Lãnh đạo, quản lý sự thay đổi là tạo ra những giá trị mới như là một quá trình tất yếu Đảm bảo tính hiệu quả của một tổ chức trong quá trình lãnh đạo, quản lý, không phải chỉ ở chỗ các chủ thể lãnh đạo chỉ quản lý công việc một cách ổn định theo kế hoạch đã định sẵn mà là ở chỗ người lãnh đạo đó phải tạo
ra, phát huy được các giá trị của tổ chức trên cơ sở phải “làm mới” tổ chức theo
Trang 5hướng thay đổi để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới Đó
là vấn đề có tính quy luật của biện chứng về sự cân bằng tổ chức Điều này được phản ánh trên hai khía cạnh: Quá trình lãnh đạo tổ chức phải là quá trình tổ chức
để chuyển con người và tổ chức từ trạng thái hiện tại sang trạng thái mong muốn trong tương lai Lãnh đạo, quản lý tổ chức là quá trình tổ chức, khích lệ, dẫn dắt con người hướng đến sự thay đổi và dám chấp nhận sự thay đổi Người lãnh đạo, quản lý sự thay đổi là người biết khích lệ và đưa ra được quy định
Từ những quan niệm trên, có thể khái quát bản chất của lãnh đạo, quản lý
sự thay đổi qua một số nội dung chủ yếu sau:
Một là, lãnh đạo, quản lý sự thay đổi là sự phản ánh quy luật khách qua về
sự vận động, phát triển Nó không chỉ nhằm đáp ứng bởi sự tác động của môi trường ngoại cảnh mà quan trọng hơn là lãnh đạo chủ động sự thay đổi, “đón trước” để thay đổi trước khi có sự tác động phải thay đổi
Hai là, lãnh đạo quản lý sự thay đổi là quá trình tạo ra giá trị mới cho tổ chức nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới Trong đó, đòi hỏi chủ thể lãnh đạo phải tự thay đổi trước (thay đổi bên trong) để chủ động khích lệ, dẫn dắt mọi người cùng thực hiện sự thay đổi bảo đảm cho tiến trình hướng tới mục tiêu cuối cùng đã được lựa chọn và xác định
Ba là, lãnh đạo sự thay đổi không phải bằng ý muốn chủ quan của một cá nhân hay một nhóm nào đó, mà là sự thay đổi dựa trên cơ sở quy luật khách quan mà trực tiếp nhất là căn cứ vào hoàn cảnh lịch sử - cụ thể nhất định thông qua tính tích cực, sáng tạo của chủ thể
Với ý nghĩa đó, lãnh đạo, quản lý sự thay đổi là vấn đề có tính quy luật, trước hết chịu sự quy định của quy luật vận động, thay đổi không ngừng, trong
đó những tác động trực tiếp của điều kiện tự nhiên - xã hội là yếu tố căn bản nhất Do đó, lãnh đạo, quản lý sự thay đổi trên cơ sở bối cảnh sau:
Thứ nhất, Việt Nam đang ở trong điều kiện vừa có thời cơ lớn, cùng với
đó là những thách thức không hề đơn giản Tình hình trong khu vực và quốc tế ngày càng diễn biến phức tạp với tốc độ biến đổi khó lường, tiềm ẩn nhiều rủi
ro, khó dự báo Cách mạng công nghệ ngày càng phát triển và phát huy tác dụng
Trang 6trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội có tác động mạnh mẽ đến quá trình sáng tạo và thay đổi trong lãnh đạo, điều hành tổ chức
Thứ hai, trình độ dân trí ngày càng được cải thiện Sự tham gia của các thành viên trong tổ chức ngày càng có nhiều cơ hội để nắm được thông tin, được giáo dục và được thông báo, nên đòi hỏi sự thay đổi giá trị mới phù hợp ngày càng cao
Thứ ba, tính “phản biện” về nội dung và trách nhiệm của các tổ chức liên quan ngày càng mạnh mẽ Có sự tương tác chặt chẽ từ nhiều trung tâm (đa tâm) cùng với đó là những vấn đề cần được xử lý, giải quyết thoả đáng đang là những yêu cầu được quan tâm chú ý
Thứ tư, hoạt động lãnh đạo, quản lý hiện nay đang phải ứng phó trước những thách thức mới: Diễn biến trên các lĩnh vực đời sống xã hội không ngừng thay đổi với tốc độ lan toả nhanh chóng, khó dự báo; Sự phức hợp gia tăng; Ngày càng xuất hiện sự khác biệt với tần suất lớn…
Trước thực trạng ấy, chủ thể lãnh đạo sự thay đổi không dễ có được hiểu biết toàn diện để đưa ra được giải pháp hoàn hảo Do vậy, chủ thể lãnh đạo hiện nay để có được cách thức giải quyết vấn đề, ra quyết định dẫn dắt sự thay đổi thì rất cần phải có năng lực khám phá và hợp tác với những kiến thức và kỹ năng sâu rộng đa dạng hơn Tức là, chủ thể lãnh đạo luôn đặt mình trong sự thay đổi
và thay đổi liên tục, trên cơ sở năng lực điều chỉnh chiến lược với tinh thần học hỏi và thích nghi trước những biến đổi
1.2 Qui trình, rào cản và những sai lầm trong lãnh đạo sự thay đổi 1.2.1 Quy trình lãnh đạo sự thay đổi
Theo J.Kotter, có 8 bước trong quy trình và cách thức lãnh đạo sự thay đổi
Một là, hình thành nhận thức về tính cấp thiết
Mọi người trong tổ chức thường tự mãn, đặc biệt là trường hợp tổ chức đang hoạt động hiệu quả Nhu cầu thay đổi có thể không xuất hiện; chẳng hạn như tại sao lại đưa ra một công nghệ mới nếu tất cả mọi thứ đang vận hành tốt?
Trang 7Điều quan trọng ở đây là có một lý do rõ ràng cho sự thay đổi, một nguy cơ tiềm tàng hoặc một cơ hội mới
Đối với một cơ quan, đơn vị, khi tất cả mọi chế độ, nền nếp vẫn đang hoạt động bình thường và thực sự có hiệu quả, người lãnh đạo, chỉ huy đơn vị có thể nhận thấy chưa cần phải có sự thay đổi Tuy nhiên, trong một khoảng thời gian nhất định, khi người lãnh đạo, quản lý ở cơ quan, đơn vị nhận thấy rằng, trong hoạt động ở cơ quan, đơn vị mình đang có một số vấn đề phát sinh như chất lượng công việc có biểu hiện giảm sút hoặc phát hiện có những biểu hiện vi phạm chế độ, nền nếp cũ thì người lãnh đạo, quản lý nhận thấy cần phải có sự thay đổi để điều chỉnh những hành vi của các thành viên trong cơ quan, đơn vị, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ
Hai là, sáng tạo liên minh định hướng
Những thay đổi và thay đổi chính thường đi cùng với một cá nhân có tầm nhìn xa Tuy nhiên, một cá nhân không tể đạt được mọi thứ cần thiết để thực hiện sự thay đổi của tổ chức Kotter cho rằng: Một liên minh định hướng là rất cần thiết - một liên minh với thành phần phù hợp, có độ tin cậy và mục tiêu chung Đây là vấn đề quan trọng đối với những người lãnh đạo để thừa nhận và xem xét đối với bất cứ dự án thay đổi nào - thực hiện một mình hiếm khi dẫn đến thành công Để thay đổi có thể diễn ra, đòi hỏi phải có một số người tham gia
Ba là, xây dựng tầm nhìn và chiến lược
Tầm nhìn là khái niệm chỉ bức tranh của tương lai với một số khẳng định
rõ ràng về lý do tại sao và bằng cách nào mọi người có thể phấn đấu để xây dựng được bức tranh đó Nó cho ta thấy nhận thức được sự định hướng, thúc đẩy mọi người và giúp điều phối các hoạt động của nhiều người khác nhau
Bốn là, truyền đạt tầm nhìn
Tầm nhìn chỉ có hiệu lực nếu tất cả mọi người tham gia vào thực hiện
sự thay đổi hiểu biết về nó Truyền đạt một vấn đề mới mẻ và xa lạ có thể khó khăn Thông điệp cần đưa ra một cách đơn giản Nói điều gì đó với mọi người một lần có thể chưa mang lại hiệu quả; do vậy, tầm nhìn cần được truyền đạt
Trang 8liên tục, thông qua các kênh chính thức và không chính thức, bằng tất cả các hình thức có thể
Mọi người cần phải hiểu tác động và lợi ích của sự thay đổi Họ cần có
cơ hội để đặt câu hỏi, đòi hỏi có những phản hồi về những vấn đề còn chưa nhất quán, về những điều mà họ chưa hiểu Giao tiếp hiệu quả mang tính hai chiều Sự tương đồng và các câu chuyện, thường giúp chúng ta giải thích được tầm nhìn Những người lãnh đạo sự thay đổi cần hành động theo cách nhất quán với tầm nhìn
Năm là, trao quyền hành động phù hợp
Một trong những nguy cơ xảy ra trong quá trình thay đổi là khả năng những người lao động cảm thấy bị mất quyền Điều đó có thể dẫn đến sự chống đối quá trình thay đổi Các nhà nghiên cứu đã xác định một số lý do tại sao mọi người chống lại sự thay đổi: tính không chắc chắn; nguy cơ thay đổi ảnh hưởng đến lợi ích cá nhân; nhận thức khác nhau hoặc là đối với vấn đề hoặc là đối với giải pháp được đưa ra; áp lực từ người đồng cấp; sự trì trệ, quan liêu…
Mục đích của giai đoạn này là trao quyền rộng rãi cho mọi người để thực hiện các hoạt động bằng việc di chuyển tất cả các rào cản ảnh hưởng đến sự thay đổi Những người lãnh đạo cần bảo đảm rằng, tầm nhìn được truyền đạt một cách rõ ràng và những người lao động có cơ hội tham gia thực hiện tầm nhìn Đề nghị họ hỗ trợ nhận diện những vấn đề cần được đưa ra, chẳng hạn như các rào cản về tổ chức hoặc cấu trúc Bảo đảm rằng, mọi người có quyền hiểu biết và có các kỹ năng để thực hiện thành công Điều này có thể cần đến việc cung cấp ở các khoá đào tạo
Sáu là, tạo ra thằng lợi trong ngắn hạn
Điều quan trọng là phải đảm bảo rằng, việc đưa ra bất cứ sự thay đổi nào cũng mang lại kết quả trong ngắn hạn; tức là những thành công có thể nhìn thấy được trước khi đạt được tầm nhìn dài hạn Tạo ra chiến thắng sẽ tạo cho mọi người hướng thay đổi với những phản hồi cụ thể về giá trị của tầm nhìn Đối với những người làm việc để tạo ra sự thay đổi những kết quả trong ngắn hạn này cung cấp những bước tiến có nghĩa minh chứng cho thành công của họ
Trang 9Bảy là, củng cố thành quả đã đạt được và tiếp tục tạo ra những thay đổi tiếp theo
Những thắng lợi trong ngắn hạn có thể tạo ra lòng tin để thực hiện những công việc tiếp theo và có thể là một dự án thay đổi lớn hơn Có thể sẽ có nhiều người tham gia vào thực hiện sự thay đổi Người lãnh đạo cần bảo đảm rằng, họ tiếp tục thực hiện sự phù hợp của mỗi dự án đối với tầm nhìn chung và duy trì tính cấp thiết của nó
Tám là, hợp nhất sự thay đổi vào văn hoá tổ chức.
Có lẽ phần khó khăn nhất của sự thay đổi là hợp nhất sự thay đổi vào văn hoá tổ chức J Kotter cho rằng, bạn không nên chờ đợi mọi người chia sẻ điều bạn quan tâm hoặc niềm tin của bạn liên quan đến lợi ích của sự thay đổi ở giai đoạn đầu của quá trình Thay đổi văn hoá trong một tổ chức xảy ra ở giai đoạn cuối của việc thực hiện hoặc quá trình chuyển đổi Nó phụ thuộc vào các kết quả
- phụ thuộc vào việc giải thích rằng, các phương pháp mới có thể thực hiện và nổi trội hơn so với các phương pháp cũ
1.2.2 Những rào cản trong lãnh đạo sự thay đổi
Tổ chức với tính cách một đơn vị khi đã được định hình chính thức, đã đi vào hoạt động có tính ổn định và bị ràng buộc bởi các quy định mang tính thể chế, thường dẫn đến những khó khăn nhất định cho lãnh đạo sự thay đổi
Trong bộ máy lãnh đạo, quản lý có một hoặc một số ít người lãnh đạo, quản lý không khuyến khích, ủng hộ những ý tưởng và hành động về một tầm nhìn mới (có tư tưởng bảo thủ, ngại va chạm và hoài nghi sự thay đổi) sẽ là những rào cản nhất định cho quá trình lãnh đạo sự thay đổi
Trong một tổ chức khi chưa có sự chuẩn bị một cách tích cực cho sự thay đổi, hoặc còn thiếu những kỹ năng cần thiết để thực hiện quá trình thay đổi (nôn nóng, duy ý chí “đốt cháy giai đoạn”), cũng sẽ khiến cho lãnh đạo thực hiện sự thay đổi bị ảnh hưởng
Những thành viên trong tổ chức, tập thể còn có một bộ phận bị hạn chế về trình độ, thiếu hiểu biết về tầm nhìn và chưa thực sự tin tưởng vào tình hiện thực của sự thay đổi cũng là rào cản nhất định cản trở đến lãnh đạo sự thay đổi
Trang 10Hệ thống nhân sự và thiếu thông tin trong cơ chế tổ chức tỏ ra bảo thủ, không phù hợp song chậm đổi mới thậm chí không muốn đổi mới, có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình lãnh đạo sự thay đổi
1.2.3 Những sai lầm khi lãnh đạo sự thay đổi
* Một là, thả nổi tính tự mãn
Để cho các thành viên trong tổ chức xuất hiện trạng thái tâm lý “say sưa, quá đề cao thành công trong quá khứ”, hoặc có cảm nhận thấy khó khăn nhưng vẫn thả nổi tính tự mãn kiểu “mọi việc vẫn ổn đấy chứ” Đúng là chúng ta có một số khó khăn nhưng không có gì nghiêm trọng quá, mọi việc vẫn tốt đấy chứ, hoặc mọi việc sẽ ổn thôi
Tại hội nghị tổng kết cải cách ruộng đất đợt II, ngày 8/2/1955 của Đoàn
“Thái Nguyên - Bắc Giang”, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Tự mãn thì không tiến bộ được nữa; không tiến bộ tức là thoái bộ, mà thoái bộ thì không làm tròn nhiệm vụ” Trong diễn văn khai mạc lớp lý luận khóa I Trường Nguyễn Ái Quốc, ngày 7/9/1957, Người cũng nêu: “Kiêu ngạo, tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một trong học tập”… Tự mãn làm cho tập thể có tâm lý chủ quan, tự phụ trước thành công bước đầu mà không nhận thức được vai trò, ý nghĩa, sự cần thiết cần phải thay đổi để đạt được thành công, hiệu quả tốt hơn Chính vì vậy, nhà lãnh đạo, quản lý cần phải nhận thức rõ những hậu quả mà sai lầm này sẽ mang lại và trước những thành công tuyệt đối không được chủ quan, lơ là, càng không được
tự mãn, mất cảnh giác, mà cần phải khiêm tốn, biết chắt lọc và tổng hợp thông tin quan trọng, đánh giá đúng thực tế đang diễn ra và có những bước thay đổi phù hợp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tập thể
* Hai là, nhóm dẫn đường không đủ mạnh.
Theo Kotter một cá nhân khó có thể tạo nên một sự thay đổi lớn, do đó để lãnh đạo sự thay đổi phải thành lập một nhóm dẫn đường đủ mạnh, có ảnh hưởng, có quyền lực đến từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm các chức danh, công việc, ảnh hưởng xã hội, tuổi tác, uy tín chuyên môn, tầm nhìn trong chính trị… để điều khiển quá trình thay đổi và tạo được sự ủng hộ trong tổ chức Nhóm dẫn đường này phải đoàn kết, tiếp tục tạo ra sự khẩn cấp và động lực