Nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị đau vùng thắt lưng do thoát vị đĩa đệm, đau khớp gối do gai xương gối và điều trị tái tạo xương ở vùng bị gãy

B nhăkhôngăch ăg pă ă ng iăcaoătu iămƠ cònăcóăth ăg pă ăng iătr .ăHi nănayăcóănhi uăph ngăphápăđi uătr ă b nhălýăx ngăkh p,ătrongăđóăs ăd ngătácănhơnăv tălýăánhăsángăđi uătr ăb nhălýăx n

Ph n bi n: PGS.TS Lâm Quang Vinh

Ph n bi n: TS.BS Lê Minh Hoàng

Ph n bi n: PGS.TS.BS Lê Quang Trí

1 PGS.TS Tr n Minh Thái

2 GVC.TS Tr n Th Ng c Dung

L I CAM OAN

Tác gi xinăcamăđoanăđơyălƠăcôngătrìnhănghiênăc u c a b n thân tác gi Các k t qu

nghiên c u và các k t lu n trong lu n án này là trung th c, và không sao chép t b t k

m t ngu nănƠoăvƠăd i b t k hình th c nào Vi c tham kh o các ngu n tài li uăăđưăđ c

th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh oăđúngăquyăđ nh

Tác gi lu n án Ti năs

Tr nh Tr n H ng Duyên

TÓM T T

Hi n nay, vi căđi u tr b o t n ch căn ngăc a chi b t năth ngăv n luôn là v năđ

quan tâm đángăk cho các nhà v t lý tr li u B khung c aăc ăth bao g m b x ngăvƠ

các kh p v i tr c tr c b nh lý s tr c ti p làm gi m ch tăl ng cu c s ng c aăng i b nh

tài lu n án trình bày nghiên c u s d ng ph ngăpháp laser bán d n công su t

th pătrongăđi u tr đauăvùngăth tăl ngădoăthoát v đ aăđ m,ăđauăkh p g iădoăgaiăx ng g i vƠăđi u tr tái t o x ng Nghiên c u th nghi măđã s d ng quang tr li u b ng laser bán

d n công su t th p k t h p v i laser bán d n công su t th p n iăt nhăm chătrongăđi u tr

cho 424 b nh nhân b đauăb đauăvùngăth tăl ngădoăthoát v đ aăđ m và 25 b nh nhân b đauăkh p g iădoăgaiăx ngăg i i v i nh ng b nh nhân b đauăvùngăth tăl ngădoăthoátă

v đ aăđ m, th iăgianăđi u tr trung bình là (12.65 ± 4.85) ngày v i t l gi m và kh i

98.67%; sau khi k tăthúcăđi u tr , m căđ đ aăđ m gi m thoát v trên hình nh MRI đ c

c i thi n rõ r t i v i nh ng b nh nhân b đauăkh p g iădoăgaiăx ngăg i, th i gian

đi u tr trung bình c a m t b nh nhân là (19.60 ± 11.33) ngày v i t l gi m và kh i 96%;

sau khi k tăthúcăđi u tr , khe kh păđ c m r ng và gi măchènăépăgơyăđauăkh p.ă i v i

vi c tái t oăx ngăb ng laser công su t th p, d iătácăđ ng c a hi u ngăhaiăb c sóng

đ ng th iăđưălƠmăt ngăc ng vi tu n hoàn máu t i gưy,ăthúcăđ y quá trình t oăcanăx ngă

c a nh ng b nh nhân nhóm 1 (nhómăđ căđi u tr b ng laser công su t th p), th i gian

đi u tr trung bình là (28.64 ± 14.19) ngày ậ nhanhăh năsoăv i nh ng b nh nhân nhóm

2 (nhóm ch bó b t và theo dõi t i nhà) ậ 60 ngày Ghi nh n chung các k t qu nghiên

c u trên là không có tai bi năc ngănh ăph n ng ph có h i cho b nh nhân trong su t quá trìnhăđi u tr cácănhómăđ căđi u tr b ng laser công su t th p

Nh ng k t qu đ tăđ c c aăđ tài nh măđ aăra h ngăđiăm i cho vi c l a ch n

đi u tr b o t n ch căn ngăc aăđ aăđ m vùng c t s ng th tăl ng,ăb o t n ch căn ngăkh p

g i, ph c h i ch căn ngăvƠăb o t n chi sau gưyăx ng,ăt iă u hoá m t ph ngăth c đi u

tr m i d th c hi n và không gây tác d ng ph

At present, the functionally conservative treatment of the injured limb is still a matter of concern for physiotherapists The malfunctioning skeletal system of the human body including bone and joints system will directly reduce the patient's quality of life

The thesis introduces a new therapeutic method using low-level laser therapy (LLLT) in the treatment of low back pain due to disc herniation, knee pain due to knee spurs, and bone regeneration Experimental studies have used low-level laser phototherapy combined with intravenous low-level laser therapy in the treatment of 424 patients with low back pain due to disc herniation and 25 patients with arthralgia knee due to bone spurs For patients with low back pain due to disc herniation, the mean duration of treatment is (12.65 ± 4.85) days with the recovery ratio of 98.67% After the end of treatment, the reduction of the herniated disc on the MRI image is markedly improved For patients with knee pain due to knee spurs, the average duration of treatment for one patient is (19.60 ± 11.33) days with the recovery ratio of 96% After the end of the treatment, the joint space was widened and no bone spurs were observed at the joint edges For bone regeneration with low-level laser phototherapy, the influence of the two-wavelength effect has increased blood microcirculation at the fracture site, promoting the bone formation of patients in group 1 who treated by LLLT with the average treatment duration (28.64 ± 14.19) days ậ is faster than that of patients in group 2 (casting only and

home monitoring) ậ 60 days During and after the treatment period of mentioned studies,

no complications as well as harmful side effects for patients were observed

Results of the thesis persuasively demonstrate a new method for the treatment to preserve the function of the lumbar spine and knee joints, to restore and preserve the function of limbs after fracture, as well as to optimize a new clinical treatment modality being easy to perform and having no side effects

L I CÁM N

hoƠnăthƠnhăđ căđ tài lu n án này:

1 Tôi r t bi tă năPGS.TS Tr n Minh Thái, GVC.TS Tr n Th Ng c Dung - ng i đưăt n tình ch d y t khiătôiăcònălƠăsinhăviên,ăchoăđ n lúc h c cao h căvƠătheoăđu i vi c

th c hi năđ tài nghiên c u sinh

2 Trân tr ngăcámă năBS CKII Nguy năThƠnhăPh ngăậ giámăđ c b nh vi năđaăkhoaă

khu v c C Chiăđưăđ ng ý cho tôi thu th p s li u b nhănhơnăđ c đi u tr b ng laser

công su t th p t i khoa Y h c c truy n c a b nh vi n

3 XinăchơnăthƠnhăcámă năThS Hu nh Minh Trí ậ phòng V tăt ătrangăthi t b y t ,

cùng v i t p th các bácăs ,ăđi uăd ng c a Khoa Y h c c truy n, các anh/ch /em c a

phòng T ch c cán b , phòng Qu n lý Ch tăl ng, phòng Công ngh thông tin c a b nh

vi năđaăkhoaăkhuăv c C Chiăđưăt n tình h tr đ tôi th căhiênăđ tài lu n án c a mình

4 th c hi năđ c ph năđi u tr gưyăx ngăb ng laser bán d n công su t th p, tôi

trân tr ng bi tă năBanăGiámăhi u cùng v i phòng Khoa h c Công ngh và D án c a

tr ngă i h c Bách Khoa ậ HQGăTp.HCMăđưăt oăđi u ki n và h tr đ tôi th c hi n

đ tài này

5 Bên c nhăđóăkhôngăth không nh căđ n các th y/cô, các anh/ch /emăđ ng nghi p,

các em sinh viên c a ngành V t lý K thu tăc ngănh ăcác th y/cô, các anh/ch /emăđ ng

nghi p c a Khoa Khoa h c ng d ng,ăphòngăđƠoăt oăSauă i h c đưăh tr ,ăgópăýăđ tôi

có th hoƠnăthƠnhăđ c lu n án ti năs ăc a mình

6 Cámă năgiaăđìnhăluônălƠăngu năđ ng viên r t l năđ tôi th c hi năđ căđ tài

nghiên c u sinh

M C L C

DANH M C CÁC HÌNH NH ix

DANH M C B NG BI U xi

DANH M C CÁC T VI T T T xiii

DANH M Că NăV O xv

CH NGă1 M U 1

1.1 B i c nhăhìnhăthƠnhăđ tài 1

1.2 M c tiêu và nhi m v c aăđ tài 5

CH NGă2 T NG QUAN V I U TR B NG LASER CÔNG SU T TH P 7

2.1ăC ăs v laser và ng d ng laser công su t th p 7

2.2 C ăch c aăph ngăphápăđi u tr b ng laser công su t th p 11

2.3 Kh n ngătácăđ ng c a laser công su t th p - ápă ng li u hai pha 17

2.4 Hi u qu đi u tr c a laser cácăb c sóng khác nhau v i công su t th păđ i v i b nh v x ng,ăkh p 21

2.5 Hi u qu tácăđ ng c a laser công su t th p lên máu 28

2.6 K t lu n 31

CH NGă3 C ăS LÝ LU NăVĨăPH NGăPHÁP NGHIÊN C U 32

3.1 Mô ph ng s ălanătruy năánhăsángătrongămô 32

3.2 Gi i thi u thi t b laser bán d n công su t th pătrongăđi u tr 36

3.3ăPh ngăphápăđi u tr đauăvùngăth tăl ngădoăthoátăv đ aăđ m,ăđauăkh p g i do gai x ngăg i b ng laser bán d n công su t th p 38

3.4ăPh ngăphápăđi u tr đauăkh p g iădoăgaiăx ngăg i b ng laser bán d n công su t th p 42

3.5ăPh ngăphápăđi u tr tái t oăx ngă vùng b gãy b ng laser bán d n công su t th p 45

CH NGă4 K T QU NGHIÊN C U VÀ BÀN LU N 48

4.1 K t qu mô ph ng s lan truy n ánh sáng trong mô sinh h c b ngă ph ngă phápă Monte-Carlo 48

4.2 K t qu đi u tr đauăvùngăth tăl ngădoăthoátăv đ aăđ m b ng laser bán d n công su t th p 55

4.3 K t qu đi u tr đauăkh p g iădoăgaiăx ngăg i b ng laser bán d n công su t th p 69 4.4 K t qu đi u tr tái t oăx ngă vùng b gãy b ng laser bán d n công su t th p 75

4.5 Bàn lu n 81

CH NGă5 K T LU N 87

5.1 K t lu n chung 87

5.2ăH ng phát tri n c aăđ tài 88

DANH M CăCỄCăCỌNGăTRỊNHă ẩăCỌNGăB 90

TÀI LI U THAM KH O 93

PH L C 1: Gi y xác nh n thu th p s li u t i b nh vi năđaăkhoaăkhuăv c C Chi 106

PH L C 2: Danh sách b nhănhơnăđi u tr đauăth tăl ngădo thoát v đ aăđ m 107

PH L C 3: T đi u tr c a b nh nhân 117

PH L C 4: Danh sách b nhănhơnăđi u tr đauăkh p g iădoăgaiăx ng g i 119

PH L C 5: Danh sách b nhănhơnăđi u tr gưyăx ng 121

DANH M C CÁC HÌNH NH

Hình 2.1 C ăch c aăph ngăphápălaserăcôngăsu t th p 14 Hìnhă2.2ăCácăc ăch t bào c a laser công su t th p [40] 16 Hìnhă2.3ă ng cong Arndt-Schultz [51] 18

Hìnhă2.4ăỄnhăsángăcóăb c sóng 632.8 nm có nhăh ng tích c căđ n t căđ lành v t

th ngăv i các m tăđ n ngăl ng 1, 2, 3, 4 và 6 J/cm2, trong khi 8 và 10 J/cm2 có hi u

ng tiêu c c [68] 20

Hình 3.1 Mô t s lan truy n chùm tia laser vào mô 33Hình 3.2 Mô hình c u trúc song song c a các l p mô trong mô ph ng Monte Carlo 33Hình 3.3 Thi t b tr li u b ng laser công su t th p lo i hai kênh 37Hình 3.4 Thi t b đi u tr n iăt nhăm ch b ng laser công su t th p 38

Hình 4.1 Phân b n ngăl ngăđ i v i s lan truy n c aăchùmătiaălaserăb c sóng 633

nm t b m t da vƠoăđ aăđ m 48

Hình 4.2 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 c aăb c sóng 780 nm, 850 nm và

940 nm m căn ngăl ng 2 J t b m tădaăvƠoăđ aăđ m 48

Hình 4.3 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 c aăb c sóng 780 nm, 850 nm và

940 nm m căn ngăl ng 4 J t b m tădaăvƠoăđ aăđ m 49

Hình 4.4 Phân b n ngăl ngăđ i v i s lan truy n c aăchùmătiaălaserăb c sóng 633

nm t b m tădaăđ năx ngăđ u g i 50

Hình 4.5 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 c aăb c sóng 780 nm, 850 nm và

940 nm m căn ngăl ng 1 J t b m tădaăđ năx ngăđ u g i 50

Hình 4.6 Phân b n ngăl ngăđ i v i s lan truy n c aăchùmătiaălaserăb c sóng 633

nm t b m tădaăđ năx ngăđùi 51

Hình 4.7 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 c aăb c sóng 780 nm, 850 nm và

940 nm m căn ngăl ng 1 J t b m tădaăđ năx ngăđùi 51

Hình 4.8 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 c aăb c sóng 780 nm, 850 nm và

940 nm m căn ngăl ng 2 J t b m tădaăđ năx ngăđùi 52

Hình 4.9 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 m căn ngăl ng 2J c aăcácăb c

sóng 633 nm, 780 nm, 850 nm, 940 nm t b m t l p b tăbóăđ năx ngăđùi 52

Hình 4.10 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 m căn ngăl ng 5 J c aăcácăb c

sóng 633 nm, 780 nm, 850 nm, 940 nm t b m t l p b tăbóăđ năx ngăđùi 53

Hình 4.11 S phân b m tăđ công su t 10-4 W/cm2 m căn ngăl ng 16 J c a các

b c sóng 633 nm, 780 nm, 850 nm, 940 nm t b m t l p b tăbóăđ năx ngăđùi 54

Hình 4.12 K t qu ch năđoánăhìnhă nh MRI c a b nh nhân 1 b thoát v đ aăđ m vùng

th tăl ngă- hìnhăA:ătr căkhiăđi u tr ;ăhìnhăB:ăsauăkhiăđi u tr 62

Hình 4.13 K t qu ch năđoánăhìnhă nh MRI c a b nh nhân 2 b thoát v đ aăđ m vùng

th tăl ngă- hìnhăA:ătr căkhiăđi u tr ;ăhìnhăB:ăsauăkhiăđi u tr 63

Hình 4.14 K t qu ch năđoánăhìnhă nh MRI c a b nh nhân 3 b thoát v đ aăđ m vùng

th tăl ngă- hìnhăA:ătr căkhiăđi u tr ;ăhìnhăB:ăsauăkhiăđi u tr 64

Hình 4.15 K t qu ch năđoánăhìnhă nh MRI c a b nh nhân 4 b thoát v đ aăđ m vùng

th tăl ngă- hìnhăA:ătr căkhiăđi u tr ;ăhìnhăB:ăsauăkhiăđi u tr 65

Hình 4.16 K t qu ch năđoánăhìnhă nh MRI c a b nh nhân 5 b thoát v đ aăđ m vùng

th tăl ngă- hình A: tr căkhiăđi u tr ;ăhìnhăB:ăsauăkhiăđi u tr 66

Hình 4.17 K t qu ch năđoánăhìnhă nh MRI c a b nh nhân 6 b thoát v đ aăđ m vùng

th tăl ngăậ hìnhăA:ătr căkhiăđi u tr ;ăhìnhăB:ăsauăkhiăđi u tr 67

Hình 4.18 K t qu ch năđoánăhìnhă nh MRI c a b nh nhân 7 b thoát v đ aăđ m vùng

th tăl ngăậ hìnhăA:ătr căkhiăđi u tr ;ăhìnhăB:ăsauăkhiăđi u tr 68

Hình 4.19 K t qu X-quang kh p g i c a b nh nhân - hìnhăA:tr căkhiăđi u tr ; hình B:

sau khi k tăthúcăđi u tr 74

Hình 4.20 K t qu ch p X-quang c a b nh nhân 7 b gưyăx ngăc ng tay ậ hình A:

tr căkhiăđi u tr ; hình B: sau khi k tăthúcăđi u tr b ng laser công su t th p 78

Hình 4.21 K t qu ch p X-quang c a b nh nhân 11 b gưyăx ngăchƠyăậ hình A: tr c khiăđi u tr ; hình B: sau khi k tăthúcăđi u tr b ng laser công su t th p 78

Hình 4.22 K t qu ch p X-quang c a b nh nhân 21 b gưyăx ngăc ng tay ph i ậ hình A:ătr căkhiăđi u tr ; hình B: sau khi k tăthúcăđi u tr b ng laser công su t th p 79

Hình 4.23 K t qu ch p X-quang c a b nh nhân 23 b gưyăx ngăc ng tay ậ hình A: khi

m i bó b t; hình B: sau khi t d ng nhà 80

Hình 4.24 K t qu ch p X-quang c a b nh nhân 25 ậ hình A: khi m i bó b t; hình B:

sau khi t d ng nhà 80

B ng 3.7 Phân b b nh nhân theo v trí chi b gãy 47

B ng 4.1 Th iăgianăđi u tr trungăbìnhăvƠăđ l ch chu n c a b nh nhân nhóm 1 và

nhóm 2 55

B ng 4.2 K t qu th iăgianăđi u tr trung bình nhóm 1 ậ ch b đauăvùngăth tăl ngădoă

thoái v đ aăđ m 58

B ng 4.3 K t qu th iăgianăđi u tr trung bình nhóm 2 ậ nhóm b c hai lo i b nh

thoát v đ aăđ m và thoái hóa kh p g i 59

B ng 4.4 K t qu đi u tr c a nh ng b nh nhân nhóm 1 - ch b đauăvùngăth tăl ngădoă

thoái v đ aăđ m 60

B ng 4.5 K t qu đi u tr c a nh ng b nh nhân nhóm 2 ậ nhóm b c hai lo i b nh

thoát v đ aăđ m và thoái hóa kh p g i 61

B ng 4.6 Ghi nh n k t qu ch năđoánăhìnhă nh c a b nh nhân 1 b thoát v đ aăđ m

B ng 4.9 Nh n xét k t qu ch năđoánăhìnhă nh c a b nh nhân 4 b thoát v đ aăđ m

B ng 4.14 K t qu th iăgianăđi u tr trung bình c a nh ng b nh nhân b đauăkh p g i 72

B ng 4.15 K t qu đi u tr đauăkh p g iădoăgaiăx ngăg i b ng laser bán d n công su t

th p 73

B ng 4.16 Th iăgianăđi u tr trung bình c a nh ng b nh nhân b gưyăx ngă nhóm 1 ậ nhómăđ căđi u tr b ng laser 75

DANH M C CÁC T VI T T T

T ăVI TăT T TI NGăANH TI NGăVI T

MCML

Ch ngătrìnhătích ch păc aăMCML

t

RNA Ribonucleic Acid Axit ribonucleic

Ch tătruy nătin th ăhaiăquanătr ngă

trong quá trình sinhăh c

DANH M C N V O

KụăHI U DI NăGI I

Li uăchi uăậ m tăđ ăn ngăl ng J /cm2 Joul/ centimet vuông

M tăđ ăcôngăsu t W/cm2 Watt/ centimet vuông

T năs ăphátăxung Hz Hertz

ngăkính,ăđ ăsơu mm milimet

B ădƠyăl pămô cm centimet

Di nătíchăvùngăchi u cm2 centimet vuông

Th iăgianăchi uălaser giây, phút,ăgi

CH NG 1 M U

1.1 B i c nh hình thƠnh đ tài

B nhăc ăx ngăkh pălƠăm tăc năb nhăph ăbi nă ăn căta,ăbi năch ngăb nhălƠmănhăh ngăkhôngănh ăđ năch tăl ngăđ iăs ngăc aăng iăb nh B nhăkhôngăch ăg pă ă

ng iăcaoătu iămƠ cònăcóăth ăg pă ăng iătr ăHi nănayăcóănhi uăph ngăphápăđi uătr ă

b nhălýăx ngăkh p,ătrongăđóăs ăd ngătácănhơnăv tălýăánhăsángăđi uătr ăb nhălýăx ngă

kh pălƠăph ngăphápăhi năđ iăđangăđ căquanătơm,ăđ căbi tătrong các ph ngăphápăv tălýătr ăli uăđ că ngăd ngăngƠyăcƠngăr ngărưi vƠătrongănhi uătr ngăh păđ tăk tăqu ăkh ăquanăđángăk ăV iăli uăphápăquangăh c,ătùyăvƠoălo iăb nhăvƠătìnhătr ngăb nh,ăbácăs ăs ă

ch ăđ nhăs ăd ngăcác lo iăánhăsángăphùăh p,ăc ăth ăb căx h ngăngo iăđ căs ăd ngăv iătácăd ngăt ngăc ngătu năhoƠnămáu,ăgi măphùăn ăt ăch căviêm,ăgi măcoăth tăc ,ăgi măđau,ăcóătácăd ngătrongăđi uătr ăcácăb nhăđauăc tăs ng,ăđi uătr ăcácăb nhăx ngăkh pănh ăthoáiăhóaăkh p, viêmăkh păd ngăth p,ăviêmăc ;ăb căx t ăngo iăhayăcònăg iătiaăc cătímăngăd ngătrongăđi uătr ăvƠăd ăphòngăđi uătr ăcòiăx ng; b căx ălaser v iă uăth ăc ngăđ ă

t pătrungăcao, tínhăđ năs căch năl c đưăvƠăđangăđ că ngăd ngăr ngărưiătrongăđi uătr ăcácă

b nhăx ngăkh pănh ăđauăth năkinhăt a,ăthoátăv ăđ aăđ m,ăđau,ăc ngăkh p,ăt ngăc ngătáiăt oăx ng

H ăx ngăkh pălƠăm tătrongănh ngăh ăc ăquanăchínhăc aăc ăth ăv iăcác ch căn ngălƠănơngăđ ăc ăth ,ăt oăđi uăki n v năđ ngăvƠăb oăv ăcácăc ăquanăn iăt ngăc aăc ăth Vi că

đ măb oăho tăđ ngăsinhălý,ăch căn ngăc aăh ăx ngăkh păm tăcáchăhoƠnăch nhăvƠăphùă

h păluônălƠăv n đ ăth iăs ăđ tăra,ăkhôngăch ăv iăng iăb nhăg păs ăc ătaiăn n,ăch uăs ăthoáiăhóaădoătu iătácămƠăc ăđ iăv iăng iăkh eăm nhătrongăquáătrìnhăv năđ ng,ălƠmăvi c,ă

nh măgi ăgìnătr ngătháiăkh eăm nhăc năthi tăchoăh ăx ngăkh p.ăNh ngăv năđ ăb nhălýă

v iăh ăx ng kh pămƠăđ ătƠiăquanătơmătrongăm cătiêuănghiênăc uăph ngăphápăđi uătr ă

h ătr ăb ngătácănhơnălaserăv tălýătr ăli uăbaoăg măthoátăv ăđ aăđ m,ăthoáiăhóaăkh păvƠăgưyă

x ng;ăđóălƠănh ngăb nhălýăph ăbi năth căs ăt oăgánhăn ngăchoănhi uăb nhănhơnăm iăl aă

tu i,ăc năcóănh ngăgi iăphápăm iăh ătr ăđi uătr ăvƠăph căh iăch căn ngăhi uăqu

Thoátăv ăđ aăđ mălƠătìnhătr ngăx yăraăkhiănhơnănh yăc aăđ aăđ măc tăs ngăl chăraă

kh iăv ătríăbìnhăth ng, xuyênăquaădơyăch ngăchènăépăvƠoăcácăr ăth năkinhăgơyătêăbì,ăđauă

nh c.ăTìnhătr ngănƠyăth ngălƠăk tăqu ăc aăsangăch năho cădoăđ aăđ măb ăthoáiăhóaăcóă

th ăx yăraă ăb tăkìăv ătrí nƠoăc aăc tăs ng.ăNguyênănhơnăph ăbi nănh tăc aăthoátăv ăđ aă

đ mălƠăm tăquáătrìnhăthoáiăhóa ng iăl nătu i,ănhơnăt yătr ănênăítăng măn căh năvƠă

gi măđiătínhăđƠnăh i Cácănguyênănhơnăkhácăbaoăg măr iălo nămôăliênăk tăvƠăr iălo năb măsinhănh ăcácăcu ngăng n Thoátăv ăđ aăđ măth ngăg pănh tă ăc tăs ngăth tăl ng,ădo các

l căc ăsinhăh căx yăraă ăph nălinhăho tăc aăc tăs ng Tri uăch ngăđauălanăt aăt ăth tăl ng

xu ngăchơnă(đauădơyăth năkinhăt a)ădoăthoátăv ăđ aăđ mă ăc tăs ngăth tăl ngălƠăhi năt ngă

ph ăbi nănh t.ăThoátăv ăcóănhi uăkh ăn ngăx yăraă ăphíaăsau,ăn iăcácăs iăvòngăm ngăh năvƠăthi uăs ăh ătr ăc uătrúcăt ăcácădơyăch ngăd cătr căho căsau auăl ngăkhu trúălƠăs ă

k tăh păc aăápăl căđ aăđ mălênădơyăch ngăd căsauăvƠăkíchăthíchăviêmăt iăch [1],[2]

Ph ngăphápăđ uătr ăthoátăv ăđ aăđ m ph ăbi n,ăb nhănhơnăđ căđi uătr ăn iăkhoaă

b ngăcáchăk tăh păcácăli uăphápăt ăvi căngh ăng i,ăkéoăgiưnăc tăs ng,ăt păth ăd c,ăxoaăbóp,ăv tălýătr ăli u,ăchơmăc uăchoăđ nădùngăcácăthu căgi măđau,ăthu căch ngăviêm,ăthu că

giưnăc ăChoăđ nănay,ăthu căch ăcóătácăd ngăđi uătr ătri uăch ngă[3] mƠăkhôngăđi uătr ă

đ c s thoái hoáăc tăs ngăth tăl ng,ăkhôngăh i ph căđ căcácăt năth ng do thoái hoá iăv iăph ngăphápăkéoăgiưnăc tăs ngăth tăl ng, ph ngăphápănƠyăkhôngăápăd ng cho

b nhănhơnăcóăh iăch ngăđuôiăng a,ăc uăx ngăgi aăcácăđ tăs ng Cácăli uăphápăxoaăbóp,ă

ch mănóngăcóătácăd ngăgi măđau,ăch ngăcoăc ngăc ,ăgiưnăm ch,ăt ngăchuy năhóaăvƠădinhăd ngăt iăch Khiăvi căđi uătr ăn iăkhoaăkéoădƠiăkhôngăcóăhi uăqu ăho căb nhănhơnăcóădi năti năb nhăn ngăh n,ăvi căđi uătr ăngo iăkhoaăv iăm cătiêuălo iăb ănguyênănhơnăgơyăb nhăđ căcơnănh căvƠăth căhi năđi uătr i uătr ăngo iăkhoaăhi nănayăbaoăg m:ăviă

ph uă- l yănhơnănh yăđ aăđ măquaăph uăthu tăn iăsoi;ăm viăph uă- trongătr ngăh păm

n iăsoiăth tăb i;ăthayăđ aăđ mănhơnăt o trongătr ngăh păđ aăđ m thoái hóaănhi u [3],[4]

i uănƠyăc năph iăxemăxétăk ăđ iăv iăb nhănhơnăb ăthoátăv ăđ aăđ mă ănhi uăv ătríăcùngălúc,ăb nhănhơnăl nătu i,ăng iăcóăb nhăn n.ăChiăphíăđi uătr ăngo iăkhoaăcònăcao, đi uănƠyă

s ăgơyăkhóăkh năchoănh ngăb nhănhơnă ăvùngăsơu,ăvùngăxaăho cănh ngăb nhănhơnăcóă

đi uăki năkinhăt ăeoăh p

Thoái hóa kh p [3] là tình tr ng bi năđ i hóa sinh h căvƠăc ăsinhăh c s n kh p,

làm vi c u trúc c a s n b h ăh ng d n không h i ph c, s n m ng d n, cu i cùng b tiêu

h y Bên c nh vi c bi năđ i c a s ng là s bi năđ i th phát c aămôăx ngăd i s n,

màng ho t d ch, bao kh p và dây ch ng c a kh p Quá trình bi năđ iătrênăliênăquanăđ n

đ tu i và tácăđ ng c a l căc ăh c Bi u hi nălơmăsƠngălƠăđauăkh p mãn tính, c ng kh p,

bi n d ng kh p, d năđ n khi m khuy t v năđông.ăVi căđi u tr thoái hóa kh p g i hi n

nay ch y u nh m m căđíchăgi măđauăchoăb nh nhân và duy trì v năđ ng c a kh p Do đó,ăph ngăphápăđi u tr thoái hóa kh p g i ch y u làm gi m tri u ch ngăđau,ăbaoăg m

n i khoa ch đ nh v i các lo i thu c gi măđau,ăch ng viêm, tiêm ch t nh n vào kh p,

k t h p v iăcácăph ngăpháp: giáo d c cho b nhănhơnăđ phòng ng a, ch ngăcácăt ăth

x u, các y u t làm n ng thêm và v t lý tr li u H u h tăđ u làm m căđíchăgi măđauăkh p

g i và duy trì ch căn ngăv năđ ngăchoăng i b nh,ănh ngăch aăgi i quy tăđ c t n g c

b n ch t c a b nh là t năth ngăs n kh p Bi năphápăđi u tr ngo i khoa có th lo i b

ho c thay th kh p b t năth ngănh ăph u thu t x ngăđ ch nh tr c.ăCácătr ng h p

h n ch nhi u ch că n ngă c a kh p g i c n thay m t ph n ho c toàn ph n kh p g i,

th ng đ c th c hi n giaiăđo n mu n c a b nh Tuy nhiên s thay th kh păc ngăcóă

h n ch liênăquanăđ n tri u ch ng c a kh p gi (nhi m trùng, t n h i th n kinh) và kh p

gi có th s d ng trong kho ng (10-15)ăn m

Gưyăx ngălƠăs ăpháăh yăđ tăng tăcácăc uătrúcăbênătrongăc aăx ngăgơyăraăcácă

t năth ngăvƠălƠmăgiánăđo năv ătruy năl căquaăx ng.ăGưyăx ngăcóăth ăg pă ăm iă

đ iăt ngăvƠăl aătu i khác nhau.ă ătr ăem,ăgưyăx ngăth ngăx yăraătuyănhiênăítăph că

t păh năsoăv iăng iăl n.ă ăng iăgiƠ,ăx ngăb ălưoăhóaătr ănênăgiòn,ăd ăgưyănh t khi

té ngã X ngălƠălo iămôăliênăk t,ăđ căc ăk t b ngăcanxiăvƠăcácăt ăbƠoăx ng X ngă

gãy s ăt ălƠnh,ăm căđíchăc aăđi uătr ăyăt ănh măđ măb oăcácăm nh x ngăđ căx păđúngă

c uătrúc chính xác X ngăc năt ă4ăđ nă6ătu năđ ăph căh iăhoƠnătoƠnăv ăđ ăch uăl c,ăkh ă

n ngăv năđ ngăvƠăđ ănh y Tr ngăh păgưyăr n,ăx ngăkhôngădiăl chăho cădiăl chăkhôngăđángăk ăthìăch ăbóăb tăho căbóăn p.ăNh ngătr ng h păgưyăx ng diăl chănhi uăc n ph iă

n năch nhăhìnhăph căh iăgi iăph uăx ngăr iăc ăđ nhăb ngăbóăb tăho căbóăn p.ăNh ngă

tr ngăh păkhôngăth ăn năch nhăngayăđ căthìădùngăbi năphápăkéoăliênăt c, v aăch nh hìnhăv aăc ăđ nhăđ n khiăli năx ng,ăho căch nhăhìnhăđ tăk tăqu ăr iăbóăb t N uăvi căbóă

b tăkhôngăt t,ăvi cănƠyăd năđ n nh ngătaiăbi năđángăti c.ăTaiăbi năc aăbóăb tăcóănhi uă

m căđ ăkhác nhau, m tăho căgi măch căn ngăc aăchi,ătr ngăh păn ngăh năd năđ n c tă

c tăchi,ătr ngăh pănguyăhi m nhi mătrùngănhi măđ cătoƠnăthơnăgơyăsuyăđaăt ngăd năđ nă

t ăvong [5] iăv iănh ngătr ngăh păgưyăx ng,ănhuăc uăđ ăx ngămauălƠnhăg măcó:ă

t ngăc ngăhôăh p,ătu năhoƠn,ătiêuăhoá,ăbƠiăti t,ăchuy năhoá,ădinhăd ngăvƠăs căđ ăkhángă

c aăc ăth ăBênăc nhăđó,ăvi căv năđ ngăđ ăch ngăteoăc ,ăch ng tìnhătr ng coărút,ăch ngă

c ngăkh păđ đ yănhanh quáătrìnhăli năx ng.ăVi căđi uătr ăv năđ ngăph căh iăch căn ngăchoăb nhănhơnăsauăgưyăx ngăch ăy u là k tăh păxoaăbóp vƠăcácăph ngăphápăv tălýătr ă

li u c ăh c [6] Ch aăcóăyăv nănƠoăđ ăc păđ năvi căs ăd ngăánhăsángătrongăđi uătr ătáiăt oă

x ngă ăvùngăb ăgưyănh măđ yănhanhăquáătrìnhăli năx ng,ăgiúpăb nhănhơnăh iăph căđ ă

tr ăl iăcu căs ngălaoăđ ngăth ngăngƠy

Laser công su t th păđưăđ c s d ng trong nghiên c u và ng d ng lâm sàng trên

th gi i trong h nă50ăn măqua.ăTuyănhiên,ăc ăch tácăđ ng c a tia laser công su t th p

lên các mô, t bào và sinh v t s ng v năch aăđ c hi u rõ Phòng thí nghi m Công ngh

l p,ăđư b tăđ u nghiên c u, ch t o thi t b laser bán d n công su t th p và ng d ng đi u

tr các b nhăc ,ăx ng,ăkh p t n mă1λ7λ Nh ng k t qu ti năđ v vi căđi u tr đauă

vùng th t l ng do thoái hóa ậ thoát v đ aăđ m b ng thi t b laser bán d n công su t th p đưăđ c H.T Hòa [7] trình này t i H i ngh Quang châm b ngălaserăn mă1λλλ Tác gi

này đưăs s ng k t h p thi t b quang châm và thi t b quang tr li uăđ đi u tr cho 30

b nh nhân có ch năđoánăthoáiăhóaăậ thoát v đ aăđ m vùng th tăl ngătìnhănguy n tham

gia H đ cătheoădõiăđi u tr ,ăđánhăgiáăxuyênăsu tăquáătrìnhăđi u tr ,ăsauăđóăghiănh n

đ c các k t qu kh quanănh ăsau:ăth iăgianăđi u tr thích h p cho m tătr ng h p là 40

đ n 60 ngày; trong 30 b nh nhân, có 86.67 % b nhănhơnăđưăkh i b nh, 13.33 % b nh

nhân có các tri u ch ng gi m, không có ph n ng ph có h i, k thu tăđi u tr đ năgi n

C ngătrongăH i ngh l n này, N.V B [8] đưătrìnhăbƠyănh ng k t qu đi u tr các d ng

viêm kh p b ng laser bán d n công su t th p Vi căđi u tr đ c th c hi n b ng vi c k t

h p thi t b quang châm và thi t b quang tr li u b ng laser bán d n công su t th p K t

qu sauăkhiăđi u tr ghi nh năđ c có 71.86 % b nhănhơnăđưăkh i b nh, 21.6 %ăđi u tr

gi m b nh và ch có 6.54 % b nhănhơnăch aăgi m b nh

Các k t qu ti năđ nƠyăđưăm ra m tăh ngăđiăm i trong vi căđi u tr b o t n

ch căn ngăc aăđ aăđ m vùng th tăl ng,ăb o t n ch căn ngăc a kh p g i khi b thoái hóa

Tuy nhiên, vi c c i thi n ch tăl ngămáuănuôiăc ăth , cung c păd ng ch t cho vùng t n

th ngăkhiăb thoái hóa v năch aăđ c nghiên c u th c hi n Vì v y,ăđ tài lu n án này

đ aăraăvi c k t h păph ngăth c quang tr li uăvƠăph ngăth c laser n iăt nhăm ch nh m

m căđích c i thi n quáătrìnhătraoăđ i ch t, kích thích s tái t o t bào và gi măđau cho

b nh nhân

T i Vi t Nam, tr căn mă2010,ăvi c s d ng laser bán d n công su t th p đ đi u

tr tái t oăx ngăb gãy v năch aăđ căđ c pătrongăyăv n.ăDoăđó,ăphòngăthíănghi m Công

ngh laser đưăcóăb căđ u nghiên c u ng d ng laser bán d n công su t th pătrongăđi u

tr gưyăx ngăchóă[9] Trong nghiên c u này có 14 con chó kh e m nh,ăđ c chia ng u

nhiên vào 2 nhóm: nhóm chi u laser g m có 10 con chó, sau khi bó b t, chúngăđ c chi u

m i ngày 30 phút và liên t c trong 21 ngày, v trí chi u: c ng chân sau, bên ph i; nhóm

đ i ch ng g m có 4 con chó, chúngăđ c bó b t mà không chi u laser Sau ngày th 14,

k t qu phim X-quang cho th y có s xu t hi n c aăcanăx ngăt i v trí gãy nhóm chi u

laser, còn nhómăđ i ch ng v năch aăth y s hình thành can x ngăt i v trí gãy Sau

ngày th 21, v trí gãy banăđ u c a chân chó trong nhóm chi u laser có t yăx ngăxu t

hi n và không còn nhìn th y v t gãy, không th y s b tăth ng v trí gãy, vùng mô

m m n iăgưyăph c h i t t; còn nhómăđ i ch ng cho th y s t oăcanxiăx ngăm i b t

đ u xu t hi n, v n nhìn th yăđ c s g gh vùngămôăn iăgưy.ă i u này cho th y khi

s d ng hi u ng hai b căsóngăđ ng th i (780 nm và 940 nm)ăđưăkíchăthíchăquáătrìnhă

bi năđ iănguyênăbƠoăx ngăthƠnhăx ngăm i, giúp li năx ng trong th i gian ng n, đơyă

là n n t ng trong vi c nghiên c u ng d ng laser bán d n công su t th pătrongăđi u tr tái

t o x ngă ng i, v i các v trí gãy, m căđ gãy, nhăh ng c a tu i tác và s c kh e

c aăng i b nh

Nh ng thành t uăb căđ u nêu trên là ti năđ choăđ tài, nh m gi i quy t s c p

thi t c a m t nghiên c u v k thu tăđi u tr tácăđ ngăđ n s ph c h i ch căn ngăc a chi sauăgưyăx ng, đ aăđ m vùng c t s ng th tăl ng, s n kh p, ph i h p v iăcácăph ngăphápă

đi u tr hi n t i,ăđ gi m các bi n ch ng và c i thi n các m t h n ch c aăcácăph ngă

pháp này

T nh ngălýădoăđưătrìnhăbƠy,ăđ tài lu n án nƠyăđ c đ t ra v i m c tiêu chính là

s d ng laser bán d n công su t th p trong đi u tr đau vùng th t l ng do thoát v đ a

đ m, đau kh p g i do gai x ng g i và đi u tr tái t o x ng vùng b gãy.ă th c hi n

đ c m cătiêuănƠy,ăđ tài lu năánăđ aăraăbaănhi m v chínhănh ăsau:

Nhi m v th nh t: gi iăthíchăc ăch tácăđ ng c aăph ngăphápăđi u tr b ng laser

công su t th p c păđ t bào và kh n ngăđi u tr c aăph ngăphápănƠyăđ i v i b nh v

x ngăkh p,ăc ngănh ăkh n ngătácăđ ng c a laser công su t th p lên máu nh măt ngă

c ng ch căn ngăsinhălýămáu.ăThôngăquaăvi c gi iăthíchănƠy,ăđ tài lu năánăđ aăraăkh

n ngăph i h păph ngăphápăquangătr li uăvƠăph ngăphápălaserăn iăt nhăm ch công su t

th p nh m nâng cao hi u qu đi u tr cho b nh nhân

Nhi m v th hai: s d ngăph ngăphápăMonteăCarloămôăph ng s lan truy n c a

chùm tia laser t b m tădaăđ n v trí c aăđ aăđ m vùng th tăl ng,ăvùngăkh p g i và v trí

gưyăx ngănh m kh ngăđ nhăđ xuyênăsơuăđ tăđ c c aăph ngăphápăđi u tr đauăvùngă

th tăl ngădoăthoátăv đ aăđ m,ăđauăkh p g iădoăgaiăx ngăg iăvƠăđi u tr tái t oăx ngă

vùng b gãy b ng laser bán d n công su t th p

M c tiêu th ba: t ch c nghiên c u th nghi m s d ngăph ng pháp laser bán

d n công su t th pătrongăđi u tr lâm sàng Trong nhi m v này, nghiên c uăsinhăđ ra

ph ng pháp, quyătrìnhăđi u tr , theo dõi thu th p s li uăvƠăđánh giá k t qu ; các c ng

s bao g m m t s thành viên Phòng thí nghi m Công ngh Laser ph trách ch t o và

đi u ch nh thi t b theo hu ng ng d ng đi u tr x ng kh păvƠăcácăbácăs ,ăyăs ,ăcácăc s

đi u tr th c hi n th nghi m,ăđánh giá chuyên môn v k t qu đi u tr Ðây là k t qu

th c nghi m m i nh m minh ch ng tính hi u qu c a ph ngăphápăđi u tr m i này

i m m i n i b t c aăđ tài có th kh ngăđ nh: (i) Vi c s d ngăph ngăphápă

quang tr li uătácăđ ng tr c ti p lên vùng b t năth ng,ăk t h p v iăph ngăphápăchi u

n iăt nhăm ch b ng laser bán d n công su t th păđưănơngăcao hi u qu đi u tr đauăvùngă

th tăl ngădoăthoátăv đ aăđ măvƠăđi u tr đauăkh p g iădoăgaiăx ngăg i;ăvƠă(2)ăph ngă

pháp quang tr li u v i hi u ngătácăđ ng hai b căsóngăđ ng th i b ng laser bán d n

công su t th p có hi u qu t ngăc ng quá trình tái t o x ngă vùng b gãy Các lu n

đi m trên s đ c trình bày chi ti t trong n i dung chính c a lu n án

CH NG 2 T NG QUAN V I U TR B NG LASER CÔNG

SU T TH P

2.1 C s v laser và ng d ng laser công su t th p

Laser là m t d ng ngu n sáng phát ra b c x quang h c thông qua quá trình khu ch

đ i ánh sáng d a vào s phát x c ng b c c a b c x đi n t - t vi t t t t thu t ng

ti ngă Anhă ắLightă Amplificationă byă Stimulatedă Emissionă ofă RadiationẰ.ă Ngu n Laser

Ruby 694nm đ u tiên do Maiman ch t oăvƠoăn mă1λ60 trênăc ăs lý thuy t c a C.H TownesăvƠăA.ăL.Schawlow,ăđ ng th i v i nh ng nghiên c uăđ c l p c a nh ng d ng

laser khác c a các nhà v t lý Xô vi tă(N.ăBasov,ăA.ăProkhorov),ăđưăm đ u m t k nguyên

m i c a quang t h c cùng các ng d ng đaăd ng c a b c x laser trong th k 21 và

t ngălai

Theo lý thuy tăc ăh căl ng t ,ăcácăelectronăđ c tìm th y trong các m căn ngă

l ng r i r c c a nguyên t ,ătrongăđóăph n l n n m tr ngătháiăc ăb n khi không có tác

đ ng bên ngoài Các quá trình chuy n m căn ngăl ng t o ra các hi u ng b c x ho c

nhi t có th mô t thôngăquaă3ăc ăch chínhănh ăsau:ă(i)ăQuá trình h p th : electron có

th h p th n ngăl ng t ánh sáng ho c nhi t ch khi có s chuy năđ i gi a các m c

n ngăl ng phù h p v iăn ngăl ng do photon ho c phonon cung c p; các photon có

b căsóngăxácăđ nh có th khi n m t electron nh y t m căn ngăl ng th păh nălênăm c caoăh n; (ii) Quá trình phát x t nhiên: khi m t electron b kích thích m căn ngăl ng caoăh năv i s chênh l chăn ngăl ngă E,ănóăs không duy trì tr ng thái kích thích mãi

mãi mà sau m t th i gian ng n, nó s chuy n v tr ng thái th păh năb ng cách phát ra

m tăphotonăt ngă ng v i hi uăn ngăl ng gi a hai m c; s chuy năđ i sang các m c

khác nhau có h ng s th i gian khác nhau; photon phát ra cóăh ng ng uănhiên,ănh ngă

b c sóng c a nó phù h p v iăb c sóng h p th c a quá trình chuy năđ i, t o ra c ăch

phát hu nh quang và phát nhi t (phát x phonon); (iii) Quá trình phát x c ng b c: theo

A Einstein, t n t i m tăc ăch khác,ătrongăđóăm t photonăcóăb căsóngăxácăđ nh b h p

th b i m t quá trình chuy năđ iăc ngăcóăth làm cho electron khác gi m t m c cao

xu ng m c th păh n,ăphátăraăm t photon m i; photon phát ra kh p chính xác v i photon banăđ u v b căsóng,ăphaăvƠăh ng óălƠăc ăs đ t o ra b c x laser

Tuyănhiênăđ th c s t o đ c b c x laser, c năcóămôiătr ng khu chăđ i bao

g m m t s l ng l n nguyên t đ căđ aăvƠoătr ng thái kích thích b i m t ngu năn ngă

l ng bên ngoài, g i là ngu n b m Môiătr ng khu chăđ i c aălaserăth ng là v t li u

cóăđ tinh khi t,ăkíchăth c, n ngăđ và hình d ngăxácăđ nh, và có th tr ng thái khí,

l ng, r n ho căplasma.ăMôiătr ng khu chăđ i h p th n ngăl ngăb m,ălƠmăt ngăm t s

đi n t lên tr ngătháiăl ng t n ngăl ngăcaoăh n,ăt o nên môi tr ng m t đ đ o l n

Phát x c ng b c t o ra các photon k t h p (có cùngăb căsóng,ăphaăvƠăh ng - coherent

photon) tr ng thái m tăđ đ o l n, t căđ phát x c ng b c l năh năt căđ h p th ánhăsángătrongămôiătr ng,ăvƠădoăđóăánhăsángăđ c khu chăđ i H th ngăcóăđ c tính này

đ c g i là b khu ch đ i quang h c Khi m t b khu chăđ iăquangăđ căđ t bên trong

m t h c quang c ngăh ng,ăth ng là không gian gi a hai t măg ng,ăng i ta s thu

đ c b c x laser

Doăđ căđi m quá trình v tălýănh ăđưămôăt , ngu n laser khác v i các ngu n ánh

sáng khác ch nó phát ra ánh sáng k t h p Tính k t h p (coherence) th hi n thông qua tính k t h p không gian cho phép t p trung tia laser trong chùm tia h p và truy năđiă

v i kho ng cách xa v i th i gian c c ng n đ n t n 10-15 giây Tính ch t quan tr ngăđóăđưă

t oănênăcácăđ cătr ngăchínhăc a b c x laser: (i) tínhăđ năs c; (ii) tínhăđ nhăh ng; (iii)

tính k t h p và (iv) m tăđ công su t cao

Trongăl nhăv c y h c,ălaserăđưăđóngăgópăđ c l c,ăđi u tr và t m soát qu n lý s c

kh e hi năđ i Quá trình phát tri n ng d ng laser trong y h c là m t quá trình liên t c

v i nh ng ti n b có tính ch t nh y v t T ch ng d ngălaserănh ăph ngăti n h tr ,

b sungăchoăcácăph ngăphápăđi u tr truy n th ng, laser tr thƠnhăph ngăti năđ c l p

và trong nhi uătr ng h păđemăl i nh ng k t qu t tămƠăkhôngăph ngăphápănƠoătr c đơyăcóăth đ tăđ c.ăLaserăđ c ng d ngăđaăd ng trong y h c trong c l nhăv c ch n đoánăchínhăxácăchoăđ năl nhăv căđi u tr đaăd ng và hi u qu ăRiêngătrongăl nhăv c đi u

tr , có th phân lo iăthƠnhăhaiăh ng ng d ng chính bao g m ng d ng laser công su t

cao và ng d ng laser công su t th p ng d ng laser công su tăcaoătrongăđi u tr ngo i

khoa, tiêu di t t bƠoăungăth ăs d ng ch y u tác d ng nhi t c a m tăđ công su t cao

v i các hi u ng chính nh ăhi u ngăquangăđông, hi u ng b căbayăh iăt ch c, hi u

ng quang bóc l p, hi u ngăquangăđ ng h c Cácăl nhăv c ng d ng chính c a laser

công su t cao có th k đ n bao g m ph u thu t laser, ph u thu tănhưnăkhoa,ăđi u tr th m

m ,ănhaăkhoa,ăđi u tr ungăth ,ăđi u tr quangăđ ng h c (photodynamic therapy)ầ

ng d ng laser công su t th pătrongăđi u tr , trong ti ng Anh còn g i ph bi n là

li u pháp laser m c th p (Low Level Laser Therapy ậ LLLT) ho c li u pháp quang h c

đi u bi n (Photobiomodulation Therapy) s d ng ch y u hi u ng k t h p quang ậ sinh

ậ hóa không dùng nhi t, g i chung là kích thích sinh h c Ánh sáng kích ho t các thay

đ i sinh hóa trong t bào và có th đ c so sánh v i quá trình quang h p th c v t, n iăcácăphotonăđ c h p th b i các th th quang c a t bƠoăvƠăgơyăraăcácăthayăđ i hóa h c

Laser công su t th păđưăđ c s d ng trong nghiên c u và ng d ngălơmăsƠngătrongăh nă50ăn m qua Tuy nhiên, c ăch tácăđ ng c a tia laser công su t th p lên các mô, t bào

và sinh v t s ng v năch aăđ c hi u rõ V c ăb n, s d ng laser công su t th p làm thay

đ i ho tăđ ng ch căn ngăc a t bào vì s sinh nhi tăkhôngăđángăk ă i u tr b ng laser

công su t th p đ c phát hi nă vƠoă n mă 1λ67ă b i E Mester t iă i h c Y khoa Semmelweis Hungary Mester l p l i m t thí nghi măđ c th c hi n l năđ u tiên b i

P McGuff Boston Hoa K ,ăng iăđưăs d ng laser ruby đ đi u tr các kh i u ác tính

chu t [10] Tuy nhiên, laser ruby đ c ch t o riêng c a Mester có công su t nh h nă

nhi u so v i ngu n laser c a McGuff s h u M c dù s d ng LLLT đi u tr cho các kh i

u không có k t qu ,ăôngăđưăquanăsátăth y t căđ m c lông và v tăth ngălƠnhănhanh h nă

nh ng con chu tămƠăôngăđưăph u thu t c y ghép các kh i u ơyălƠăd u hi u cho th y

laser công su t th p (thay vì laser công su t cao) có nh ng ng d ng có l i trong y h c [11],[12] T n mă1λκ1ăđ n nay, các k t qu nghiên c uăc ăch tác d ng c a laser công

su t th p đ c ti n hành t i Nga b iăgiáoăs T Karu ậ bƠălƠăng i tìm ra enzyme ph c

h p IV (cytochrome c oxidase), enzyme cu i cùng trong chu i v n chuy năđi n t hô h p

c a t bào n m trong màng t bào Hi u ng quang sinh h c đưăvƠăđangăti p t căđ tăđ c

nh ng ti n b l n trong vi c nh năđ c s công nh n t các nhà y h c, nhà tr li u và các

c ăquanăkhácăliênăquanăđ n khoa h c y sinh Các l p mô vùng nông (da, m )ăth ng

đ c đi u tr b ngăb c sóng t 600ănmăđ n 700 nm Cácăb c sóng t 7κ0ănmăđ n 980 nmăđ c s d ngăđ đi u tr v i nh ngăvùngămô,ăc ăquanăn i t ngăkhácănhauătrongăc ă

th ng i

Vi t Nam, có nhi uăđ năv nghiên c u ng d ng laser trong y h c đángăk nh :ă

Vi n V t lý Y sinh,ăB ăQu căphòngă(TP.ăHCM)ăphátătri năcácăthi tăb ătr ăli uăv iă

tácănhơnăv tălýănh ăsiêuăơm,ăsóngăng n,ăđi năgalvanic,ătrongăđóăcóăc ăcácăthi tăb ăs ăd ngălaserăcôngăsu tăth pănh ălaserăchi uăngoƠi,ălaserăn iăm ch,ălaserăquangăchơm,ăs ăd ngăhai

b căsóngăchínhă650 nm và 780 nm

Vi n i n t ,ăVi năKhoaăh căCôngăngh ăquơnăs ăphátătri năcácămáyăv tălýătr ăli uă

k tăh pălaserăbánăd năcôngăsu tăth p,ăthi tăb ălaserăk tăh pălaserăchơmăậ laserăchi uăngoƠiăvƠălaserăn iăm chă(DoctorHome-DH1κ),ăs ăd ngă2ăb căsóngăchínhă650 nm và 808 nm

Phòng thí nghi m Công ngh Laser c aătr ngă i h c Bách Khoa ậ i h c

Qu c Gia TP.HCM t nh ngăn mă1λ7λ đưăt ch c nghiên c uătácăđ ng c a laser bán d n

công su t th pălênăc ăth đ đi u tr vài b nhălý,ăvƠăđ n nay cóăh nă20ăch ng lo i thi t b

laser s d ngătrongăđi u tr nhi u ch ng và b nh khác nhau Các thi t b do Phòng thí

nghi m Công ngh Laser ch t o và phát tri n có th phân lo i thành 3 nhóm ch căn ng:ă

thi t b quang châm laser bán d n công su t th p lo i 10 đ u châm là m t trong 03 s n

ph m c aăđ tài nghiên c u khoa h c c p B nghi măthuăn mă1λλ8 Thi t b quang tr

li u lo i 02 kênh đ c ch t o nh măđápă ng hi u ngă02ăb căsóngăđ ng th i, s d ng

laser bán d n làm vi c b c sóng 940 nm và 780 nm, chi u tr c ti p lên vùng t n

th ngănh h th ng quang h c làm cho 02 chùm tia laser bán d n tr n vào nhau, làm choăcácăđápă ng sinh h c do hi u ng kích thích sinh h c mang l i, x y ra nhanh và m nh

h n.ăThi t b laser n i t nh m ch s d ng laser bán d n có b căsóngă650ănmătácăđ ng

lên dòng máu nh măt ngăch tăl ng c aămáuănh ăgi m k t dính ti u c u, ho t hóa h tiêu

s i huy t, t iă uăhóaăph lipid máu Khi tu n hoàn máu và ch tăl ngămáuăđ c c i thi n

s d năđ n hàng lo t hi u ngătoƠnăthơn,ăđi u ch nh h mi n d chăđ c hi uăvƠăkhôngăđ c

hi u,ăđi u hòa h n i ti t th năkinh,ăt ngăc ng ho tătínhăoxyăhóa,ăt ngăkh n ngăv n

chuy n và k t h p oxy trong máu, ch ngărungănh ,ălo n nh păvƠăđi u ch nh huy t áp

Thi tăb ăho tăđ ngătheoăc ăch ăs ăd ngălaserăcôngăsu tăth pătrongăđi uătr ,ătrongăđóăhi uă ngăkíchăthíchăsinhăh căđóngăvaiătròăquy tăđ nh.ăTuyănhiênătrongăquáătrìnhănghiênă

c uăphátătri năthi tăb ăkèmăv iăcôngăngh ăđi uătr ,ăphòngăthíănghi măđưăxơyăd ngăn năt ngă

c ăs ălýălu năc aăph ngăphápăđi uătr ăd ătrênăcácănguyênălýăc ăb năsau:ă(i)ăT năd ngă

c aăs ăquangăh că ăvùngăb căx ăh ngăngo iăg năđ ăch năb căsóngăt iă uăđ aăđ cătácă

d ngăchùmătiaăv tăng ngăkíchăthíchăsinhăh căđ nănh ngăvùngăc ăquanătrongăc ăth ă

chi uăt ăbênăngoƠi;ă(ii)ăT năd ngăcácănguyênălýăyăh c c ătruy n,ăs ăd ngăkhéoăléoăs ăph iă

h păgi aăt năs ăxungăvƠăcôngăsu tătrongăcácătácăd ngăbìnhăb ăbìnhăt ,ăhoƠnătoƠnăt ngă

đ ngănguyênălýăđápă ngăli uăl ngătheoăhaiăpha;ă(iii)ăS ăd ngănguyênălýăph iăh păhaiă

b căsóngăđ ngăth iăcóăth căch ng,ăv aăđ măb oăđ ăxuyênăsơu,ăv aăth ăhi năk tăqu ă uă

vi tăm tăcáchăthuy tăph căsoăv iăs ăd ngăt ngăb căsóngăriêngăl ;ă(iv)ăS ăd ngălaserăn iă

t nhăm chănh mănơngăcaoăch tăl ngădòngămáu,ăđ aădinhăd ngăvƠăoxyănuôiăc th ăhi uă

qu ăh n,ăt ngăc ngăhi uă ngăkíchăthíchăsinhăh căthôngăquaăc ăch ămi năd ch.ăăăăăăăă

Qua nhi uăn mă ng d ngăđi u tr lâm sàng,ăcácăph ngăphápătr li u b ng laser

chi u ngoài, laser n i m ch, laser châm d năđ c B Y t công nh năvƠăđ aăvƠoădanhă

m căđi u tr b nh [13],[14],[15],[16],[17],[18],[19],[20],[21],[22],[23] Vi căđi u tr b ng

laser công su t th păc ngăđưăđ c b o hi m y t ch p thu n chi tr

T nh ng n iădungăđ c trình bày ph nă2.1,ăđ tài lu n án s đ c ti p t c lý

gi i v c ăch c aăph ngăphápăđi u tr b ng laser công su t th păc ngănh ăkh n ngătácă

đ ng hi u qu c a li u pháp này d aăvƠoăđápă ng li u hai pha ậ đ ng cong

Arndt-Schultz T nh ng ti năđ này, lu n án trình bày nh ng k t qu đánhăgiáăhi u qu tác

đ ng c a laser cácăb c sóng khác nhau v i công su t th păđ i v i các b nh v x ngă

kh p,ăc ngănh ăhi u qu tácăđ ng lên dòng máu

2.2 C ch c a ph ng pháp đi u tr b ng laser công su t th p

S traoăđ i ch t là d u hi u c a s s ng,ăđơyălƠăcácăquáătrìnhăv t lý và hóa h c

ph c t p x y ra trong t bào ho c sinh v t s ng Sinh v t thu nh năn ngăl ng thông qua

th că n,ăvíăd nh ăch t béo, ch t béo b phân h y thành axit béo, sau cùng chúng tr

thành H20 và CO2 thông qua quá trình oxy hóa và gi iăphóngăn ngăl ng T t c các quá trìnhăoxyăhóaănƠyăđ u c n oxy tham gia tr c ti p.ă oxy có th đ m b o các quá trình

này di năraăbìnhăth ng Trong m t s tình tr ng b nh lý, quá trình chuy n hóa tr nên nhanhăh n,ăc n nhi uăoxyăh n.ăVìăv y, LLLT có th thúcăđ yăquáătrìnhătraoăđ i ch t,

ch ng h nănh ăt ngătr ngămôăvƠăt ngăsinhăt bào ATP (adenosine triphosphate ậ phân

t v n chuy năn ngăl ng) là đ năv n ngăl ngăc ăb nătrongăc ăth sinh v t; nó v n

chuy năn ngăl ng gi a các t bƠo.ăOxyăliênăquanăđ n ph n ng t ng h p ATP trong ti

th ă i uăđóăchoăth y oxy là m t trong nh ngăc ăs chuy năgiaoăn ngăl ngătrongăc ăth

Theoăđ nh lu tăquangăsinh,ăđ ánh sáng kh ki n có th có nhăh ng lên h sinh

v t thì các photon ph iăđ c h p thu b i các ch t c m th quang (chromophore) [24]

Ánh sáng b căsóngă650ănmăđ n 1200 nm tácăđ ng hi u qu đ n các mô n m sâu trong

c ăth S h p th và tán x ánh sáng đ trong mô caoăh nă vùng quang ph màu xanh

lam, vì s h p th và tán x đ i v i b c sóng ng n trong t bào s c t chính c a mô

(hemoglobin và melanin) cao h n N c h p th m nh ánh sáng h ng ngo iăcóăb c sóng

l năh nă1100ănm,ăđ i v i đ ng v t và b nh nhân h uănh ăch s d ngăánhăsángăđ và

h ng ngo i g n (600 - 1100) nm [25] Các quang th th h p thu ánh sáng laser công su t

th p, t oăđi u ki n thu n l i cho quá trình hô h p c a ti th , v n chuy năcanxi,ălƠmăt ngă

sinh t bào giúp ích cho vi c tái t o các mô, h tr quá trình h i ph c th năkinh,ăx ng,

đ ng hô h p, giúp cho b nh nhân h i ph c nhanh chóng Laser công su t th p t o ra

nhi tăđ không quá 1.1°C Các thi t b He-Ne v năđ c s d ng r ngărưi,ănh ngăph n l n

vi căđi u tr đ c th c hi n v i các laser GaAs và GaAlAsăcóăb c sóng t 635ănmăđ n

980 nm Các thi t b đ c s d ngătrongăđi u tr có công su tăđ u ra t vƠiămiliwattăđ n vƠiătr mămiliwatt,ăchúng giúp cho th iăgianăđi u tr rút ng n l i,ănh ngăt ng li uăn ngă

l ng cho m i l năđi u tr v n m c (1 ậ 4) J /cm2

Trongăc ăth , ti th ho tăđ ng gi ng nh ăắnhƠămáyăđi nẰăc a t bào Ti th t o ra

ATP - ngu năn ngăl ng chính cho ho tăđ ngăvƠătraoăđ i ch t c a t bào H năn a, ti th đóngăvaiătròăquanătr ng trong vi căđi u ch nh stress oxy hóa, chuy n hóa canxi, quá trình

ch t c a t bào và m t lo t các đ ng truy n tín hi u [26] S l ng ti th trong m i lo i

t bào r t khác nhau, t ngăquanăch t ch v i các yêu c uătraoăđ i ch t c a t bào (t bào

ph i th c hi n các ph n ng hóa h c) và có th daoăđ ng t vài nghìn đ n hàng nghìn

bào quan riêng l Các t bƠoănh ănguyênăbƠoăx ng,ăt bào s ng và nguyên bào s i có

s l ng ti th th păh năsoăv i s l ng ti th trong t bƠoăc ,ăt bào th n kinh, t bào

c u t oăc ăquanăn i t ng (gan, th n, lá lách, v.v.) và t bƠoăc ătim [27],[28] Công trình

nghiên c u c aăgiáoăs ăKaruăxácăđ nh cytochrome c oxidase (CCO) trong chu i hô h p

ti th nh ăch t mang màu chính, ti p xúc v i ánh sáng có nh ngătácăđ ng lên sinh v t kéo

dài hàng gi , hàng ngày ho c th m chí hàng tu n [29],[30]

Hình 2.1 trình bày t ng quát v c ăch c a LLLT Trong t bào, LLLT tácăđ ng

lên ti th đ t ngăs n xu t ATP , đi u ch các g c oxy hóa có kh n ngăph n ng m nh

(Reactive oxygen species - ROS) và các y u t phiên mã [31] Ph n ng n iăbƠoăđ c

đi u khi n b i quá trình truy n và khu chăđ i tín hi uăđ đápă ng v i s thayăđ i n ng

đ ATP, ROS và NO ậ oxit nitric, y u t làm giãn m ch, cân b ng huy t áp Ti th ch a

chu i v n chuy năđi n t t NADH (Nicotinamide Adenine Dinucleotide ậ ch t mang

đi n t và hydro trong quá trình hô h p t bào, ch t cung c păn ngăl ng cho các ph n

ng t bào) qua các ph c h p I, II, III và IV Bên c nhăđó, cAMP (Cyclic adenosine

monophosphate ậ ch t truy n tín hi u n i bào) và Ca2+ là nh ng s gi truy n tín hi u

th c p ATP cung c păn ngăl ng c n thi t cho t bƠoăvƠăthúcăđ y nhi u quá trình sinh

hóa, ví d : quá trình t ng h p protein ATPălƠăc ăch t cho adenylcyclase, nó ki m soát

n ngăđ cAMP, còn cAMP có kh n ngăkhu chăđ iăc ngăđ tín hi u và kích ho t các

enzyme protein kinase khác nhau trong t bƠo.ăConăđ ng ph thu c cAMP này r t quan

tr ngăđ i v i nhi u sinh v t s ng và nhi u quá trình t bào ATP kích ho t cAMP và liên quanăđ n ho tăđ ng c a kênh Ca 2+ Còn kênh Ca 2+đi u hòa h u h tăcácăquáătrìnhănh ăcoăc ,ăđôngămáu,ătruy n tín hi u trong dây th n kinh, bi u hi n gen Vi c t ngăánhăsángă

trong quá trình t ng h păATPăvƠăt ngăgradientăđi n hóa d năđ n s giaăt ngăho tăđ ng

c a các ch t ph n ng Na+ / H+, Ca2+ / Na+ và t t c các ch tămangăATPăđ i v i các ion,

ch ng h nănh ăb măNa+ / K+ và Ca2+ [32]

AP-1 là conăđ ngătínăhi uăchínhăđ căt oăraăsauăkhiăt ngăATP ngăth i,ăkhiăs ă

l ngăROSăt ngălên,ăcácăt ăbƠoăphátăraătínăhi uăđ ăthu h iăcácăphơnăt ăch ngăoxyăhóa Vi căkíchăho tăcácăconăđ ngătínăhi uănƠyăd năđ năcácăy u t ăphiênămưăđi uăhòaăcácăgen

[33] NF- BăvƠăAP-1ăgơyăraăs ăt ngăsinhăt ăbƠo,ăs năxu tăy uăt ăt ngătr ng,ăch ngăl iă

quá trình c aăs ăch tăt ăbƠo x yăraătrongăcácăsinhăv tăđaăbƠo vƠăch ngăoxyăhóa H năn a,ă

vi căkíchăho tăt ngăh păphơnăt ăk tădính,ăd năđ năs ădiăchuy năc aăb chăc uăvào các v ă

trí viêm T oăraăkh ăn ngămi năd chăthíchă ngăđ ăch ngăl iăcácăm măb nhăcóătrongăquáătrìnhăch aălƠnhăv tăth ng H năn a,ăcácătácănhơnăgơyăviêmănh ăcytokineăvƠăs năxu tăchemokineăc ngăđ c kíchăho t Hai cytokine đ căđánhăd uăvìăchúngăđóngăvai trò chính trongăvi căch a lƠnhăv tăth ng IL-6ăđóngăvaiătròătrungătơmătrongăph n ngăv iăch nă

th ng,ăcó tácăd ngăch ngăviêm Nóăkíchăthíchăs ăt ngăsinhăc aăcácănguyênăbƠoăs iăt ngă

h pănhi uăthƠnhăph năc aăkhungăc uătrúcăc aămôă[34] Cácăy uăt ăt ngătr ngănh ăbFGF,ăHGFăvƠăSCFăgópăph năđi uăch nhătr căcácăcytokineăch uătráchănhi măchoăs ăt ngăsinhăvƠădiăchuy nănguyênăbƠoăs i NgoƠiăra,ăcácăy uăt ăt ngătr ngăn iămôăm chămáu (VEGF)

ch uătráchănhi măchoăquáătrìnhătáiăt oăm ch, h uăíchăchoăvi căch aălƠnhăv tăth ng Cu iăcùng,ăy uăt ăt ngătr ngăTGF-alphaăkíchăthíchăt ngăh păcollagenăt ăcácănguyênăbƠoăs iă

đ ătr iăquaăquáătrìnhăchuy năđ iăthƠnhănguyênăbƠoăs i,ăm tălo iăt ăbƠo bi uăhi n s ăm nă

màng

Vi c s d ngăLLLTăđưăgiúp tái t o hô h p thông qua vi c gi i phóng NO b i các

ion s tăvƠăđ ng CCO, tái t o oxy, s n xu tăROSăvƠăt ngăs n xu t ATP [35] i u bi n

quang sinh h c không ch t ngăc ng s giaăt ngăs n xu tăNOăliênăquanăđ n CCO; mà

còn phân ly CCO và NO Nhi u NO t doăh năđưăđ c gi i phóng NO t do có th n

đ nh huy t áp toàn thân, tín hi u thi uăoxy,ăcácăconăđ ng tín hi u ph n ng v i s c ngă

th ng,ăt ng tác vi sinh, h mi n d ch và quá trình ch t t bƠoătheoăch ngătrình Tác

đ ng kích thích c aăánhăsángăđ i v iăNOăđ c t o ra b iăkíchăthíchăcóăb c sóng trong

kho ng t 509 nm đ nă6λ1ănmătrongăkhiătácăđ ng c ch ch y uăđ i v iăđ dài sóng

kho ng 820 nm Khi t p trung vào vi c ch a lành v tăth ng,ăNOăcóăth kích thích s

giãn m ch và gián ti păđi u ch nh quá trình phiên mã trên nhi u gen c aăđ ng v t có vú

[36]

Hình 2.1 C ăch c aăph ngăphápălaserăcôngăsu t th p

Phân t trong c u trúc có ch a g c oxy hóa có kh n ngăph n ng m nh trong t

bào s đi u ch nhăcácăconăđ ng tín hi u t bào và đi u khi n s bi u hi n gen M t s conăđ ngăđi uăhòaăđ c trung gian thông qua tr ng thái oxy hóa kh c a t bào Nh ng thayăđ i trong tr ng thái oxy hóa kh gây ra s ho t hóa c a nhi uăconăđ ng tín hi u

n i bào, ch ng h nănh ăt ng h p axit nucleic, t ng h p protein, ho t hóa enzym và chu

k t bào [37],[38] Nh ngăđápă ng này có th t o ra nh ngăthayăđ i phiên mã, m t s

y u t phiênămưăđưăthayăđ i trong tr ng thái oxy hóa kh c a t bào Y u t oxy hóa kh

-1 (Ref 1), protein ho t hóa 1 (AP 1) (Fos và Jun), y u t h t nhân B (NF-B), p53, y u

t ho t hóa phiên mã / protein liên k t y u t ph n ng cAMP (ATF / CREB), y u t gây thi u oxy (HIF) -1 và y u t gi ng HIF là nh ng y u t quan tr ng nh t [39],[40]

Có th th y, ánh sáng laser t ngă tácă v i các t bào s c t s t vƠă đ ng c a

cytochrome-căđ t ngăv n t c oxy hóa, đ yănhanhăquáătrìnhătraoăđ i ch t c a t bƠo,ăt ng

s n xu t ATP N ngăđ NOăt ngălênădoăs phân ly NO kh iăCCOă(th ngăđ c t o b i

s t ng h p NO c a ti th )ăng năc n s đi u hòa chuy n hóa oxy B ngăph ngăphápănƠy,ă

s phân ly do ánh sáng gây ra lƠmăt ngăt căđ s n xu t ATP, sinh ra nhi u NO t do

h n H năn a, vi căt ngăs n xu t ATP lƠănguyênănhơnălƠmăt ngăn ngăđ c a các g c oxy

hóa có kh n ngăph n ng m nh, kích ho t các y u t phiên mã d năđ n vi căđi u ch nh cácă genă liênă quană đ nă t ngă sinhă t bào, s n xu t các cytokine và các y u t t ngă

tr ng [41],[42]

Hình 2.2 Cácăc ăch t bào c a laser công su t th p [40]

Hình 2.2 trình bày tóm t t cácăc ăch t bào c a LLLT S ăđ cho th y s h p th

ánh sángăđ ho c h ng ngo i g n b i t bào, s c t t bào ho c th th quang c th khu

trú trong ti th Trong quá trình này trong chu i hô h p ti th , s n xu t ATP s t ngălên

và t o ra các g c oxy hóa có kh n ngăph n ng m nh (ROS); oxitănitricăđ c gi i phóng

ho c t o ra Nh ngăđápă ng này có th t o ra nh ngăthayăđ i phiên mã thông qua vi c

kích ho t các y u t phiên mã (ví d , NF- B và AP1) [40]

Cácăc uăhìnhăbi uăhi năgenăc aăcácănguyênăbƠoăs iă ăng iăđ căchi uălaser ánh sángăđ ăc ngăđ ăth păchoăth yăvi căđ căchi uălaser nhăh ngăđ năs ăbi uăhi năgenăthu căcácălo iăch căn ngăkhácănhau LLLTăkíchăthíchăs ăphátătri năc aăt ăbƠo, tr căti pă

thông qua vi căđi uăch nhăs ăbi uăhi năcácăgenăliênăquanăđ năs ăt ngăsinhăt ăbƠoăvƠăgiánă

ti păthôngăquaăvi căđi uăch nhăs ăbi uăhi năcácăgenăliênăquanăđ nădiăchuy năvƠătáiăc uătrúcăt ăbƠo,ăt ngăh păvƠăs aăch aăDNA,ăkênhăion,ăđi năth ămàng vƠăs ătraoăđ iăch tăc a

t ăbƠo Chi uălaserăánhăsángăđ giúpăt ngăsinhăt ăbƠoăb ngăcáchă căch ăquáătrìnhăt ăch tă

c aăt ăbƠoă[43]

LLLTăđ căs ăd ngănh ăph ngăphápătáiăt oătrong lâm sàngădoăhi uă ngăđi uă

bi năquangăsinhăc aănóăthôngăquaătínăhi uăt ăbƠoă cácăqu năth ăt ăbƠoăkhácănhau,ăbaoă

g măcácănguyênăbƠoăs i,ăcácăt ăbƠoăthamăgiaăvƠoăquáătrìnhătáiăt oămô.ăTrongănghiênăc uăphơnătíchă nhăh ngăc aălaserăcôngăsu tăth pălênăs ăbi uăhi năgenăc aăcácăd uăhi uăliênă

quanăđ năs ăphátătri n,ăbi tăhóaăvƠădiăc ăc aănguyênăbƠoăs i.ăCácănhƠănghiênăc uăđưăghiă

nh n sauăkhiăchi uălaserăcôngăsu tăth pătheoăphácăđ ăm tăli uătrìnhăho căhaiăli uătrình,ă

bi uăhi năc aăy uăt ăt ngătr ngănguyênăbƠoăs i,ăy uăt ăt ngătr ngă t ngăđángăk , còn

y uăt ăt ngătr ngăn iămôăm chămáuăvƠăelastină(lo iăproteinăcóătínhăđƠnăh iătrongămôăliênă

k tăvƠăchoăphépănhi uămôătrongăc ăth ăti păt căhìnhăd ngăc aăchúngăsauăkhiăkéoădƠiăho căcoăl i)ăgi măđi.ăNh ngăthayăđ iănƠyăchoăth y laserăkíchăthíchăsinhăh călênănguyênăbƠoă

s i,ăd năđ năs ăt ngăsinhăng năh năvƠăs ăbi tăhóaăthƠnhănguyênăbƠoăs i.ă i uănƠyăchoă

th yăti măn ngăc aălaserătrongăvi căch aălƠnhăv tăth ng [44]

T bào g căđóngăm t vai trò quan tr ngănh ălƠăngu n duy trì đ s a ch a các mô

b th ngăv i kh n ngăt chuy n đ i và bi t hóa thành nhi u ki uăhìnhămôăđíchăkhácă

nhau Doăđó,ăph ng pháp t bào g c có th là m t l a ch năđi u tr đ y h a h năchoăl nhă

v c y h c tái t o [45] Kh n ngăt ngăsinhăc a t bào g c gi m khi lão hóa, làm nhăh ng

đ n ti măn ngătáiăt o mô và các ng d ngăđi u tr c a chúng S suy gi m này có liên

quan tr c ti păđ n r i lo n ch căn ngătiăth S d ng đi u bi n quang sinh h c b ng h ng

ngo i g n v i li u 3 J/cm2, nhóm nghiên c u [46] ghi nh năđ c s c i thi n ch căn ngă

c a ti th và làm gi m các d u hi u lão hóa Hi u ng kích thích sinh h c s bi n m t trong vòng 7 gi đ i v i các t bào g căgiƠ,ănh ngănóăs đ c kéo dài nh ng t bào g c

m i Tuy nhiên, b ng vi c đi u tr ba l n cách nhau 24 gi , h thuăđ c k t qu tr hóa lơuădƠiăđ i v i các t bào g c trung mô có tu i

i u bi n quang sinh h căđ c cho là ho tăđ ng chính trong quá trình s a ch a môăthôngăquaăc ăch đi u ch nh các quá trình viêm, cùng v i s giaăt ngăc a các t bào

n i mô và nguyên bào s i,ădoăđóăhìnhăthƠnhămôădaăcóăđ căđi m g n v i mô kh e m nh

h năvƠăho tăđ ngăđ đ y nhanh quá trình phân gi i [47],[48],[49] Hi u qu c aăđi u bi n

quang sinh h cătrênămôăđíchăph thu c vào s k t h p c a các thông s nh ăb c sóng,

m tăđ n ngăl ng, th i gian và t n s đi u tr c a thi t b laser B căsóngăđóngăvaiătròă

quan tr ngătrongăt ngătácălaserăv i mô,ăđi u ch nhăcácăđ c tính h p th và tán x Trong khiăđó,ăđápă ng li u hai pha nhăh ngăđ n k t qu lâm sàng khi s d ngăđi u bi n quang

sinh, khi ch năđ c li u t iă uăs đemăl i k t qu đi u tr kh quan S đi u bi n quang

sinh s giúp cho nguyên bào s i t ngăsinh nhanhăh n,ăđ c bi t v iăánhăsángăđ v i li u

l ng thích h p [50],[51],[52]

Trong nhi uăn m,ăđ nh lu t Arndt ậ SchultzănƠyăđưăđ c s d ngănh ăm t khái

ni mădùngăđ gi i thích s t ngătácăgi a t bào và mô v iăánhăsáng.ă nh lu t này, khi

đ c áp d ng cho LLLT, m c chi u laser r t th p,ăcácăphotonăđ c h p th b i các t

bào s c t có m t bên trong các bào quan n iăbƠo,ăđ c bi t nh t là ti th S h p th n ngă

l ng b i CCO trong chu i hô h p c a ti th lƠăt ngătácăkh iăđ u chính gây ra hi u ng

đi u bi n quang sinh [53] Hình 2.3 cho th yăđápă ng li uăhaiăphaăcóăngh aălƠăkhiăánhă

sáng laser công su t th păđ c chi u vào v i b c sóng và li uăl ng quá th p, s không

có ph n ng mô nào x y ra m c r t th p này, t bào s h p th n ngăl ngănh ngă

m căn ngăl ng th păđ n m c không có nh ngăthayăđ i t ng th có th quanăsátăđ c

(nhi tăđ ho c t năth ngăquangăhóa) N uănóăđ c áp d ng v i li uăl ng quá cao, nó

có th c ch ph n ng c a mô i v i m t kích thích sinh h c nh tăđ nh, v i li u t iă uă

(th i gian và kho ng th i gian) s đ tăđ căđápă ng t iă uătrênăđ iăt ng nghiên c u i u nƠyăđưăđ c ghi nh n trong các nghiên c u v ch a lành v tăth ng Trongăđóăli uăl ng

quá th păkhôngăcóătácăđ ng lên v tăth ng,ăcòn li uăl ng quá cao s kéo dài th i gian

ch a lành v tăth ng.ăKhiăch năđ c li u đi u tr t iă uăs làm cho v tăth ng lành nhanh

h nă[51] S s n xu t ATP và tiêu th oxy c a t bào t ng i u này có th d năđ n nh ng

thayăđ iăl ng NO, kích ho t các đ ng truy n tin th c p, kích ho t các y u t phiên

mã và s n xu t y u t t ngătr ng [54]

Khi s l ngăphotonăđ c h p th t ngălên,ăkíchăthíchăs chuy n hóa t bào, b t

đ u nhăh ngăđ n ho tăđ ng c a t bào, t o ra các hi u ngăđi u bi n quang sinh tích

c c [55] Khi s l ngăphotonăt ngăquá m c, kích thích t bào s m tăđiăvà n u s l ng photonăt ngăh năn a, s c ch và t năth ngăt bào s x y ra S d tr ATP trong t

bào s gi măđi b i li uătácăđ ng quá m c làm nhăh ngăđ n ch căn ngăd tr c a t

bào Gi thuy tăđ aăraăchoăvi cătácăđôngăquáăli u s làm cho các g c oxy hóa có kh n ngă

ph n ng m nh quá m c, chúng có th gơyăđ c thông qua vi c gi i phóng quá nhi u NO

t do, vi c này có th làm h ng t bào và kích ho tăđ ng truy n tín hi u ti th , t đóăd n

đ n quá trình ch t c a t bào [56]

i u bi n quang sinh h căđ c cho r ng m tăđ n ngăl ng t iă uăn m trong

kho ng (1 ậ 5) J/cm2 s đ tăđ c hi u qu sinh h c t iă uăđ i v i các t bƠoăvƠăc ăquană

khác nhau [57],[58],[59],[60] Nhi u nghiên c u cho th y r ng m tăđ n ngăl ng (3 ậ

10) J/cm2 s t o ra kích thích ho tăđ ngătraoăđ i ch t c păđ t bào M t s nghiên c u

cho r ng kích thích sinh h c x y ra trong kho ng t (0.5 ậ 1) J/cm2 s đ t hi u qu t t đ i

v i v tăth ngăh ; trong kho ng (2 ậ 4) J/cm2 phù h păđ đi u tr cácămôăvƠăc ăquanăn i

t ngătrongăc ăth [40] Li u đ c s d ngăchoăcácăvùngăđi u tr nông trong kho ng (1

- 10) J/cm2, li u cho các m c tiêu sơuăh nălƠă(10ăậ 50) J/cm2 [61],[62],[63],[64],[65],[66] Ngoài vi căđ c s d ng trong các nghiên c uăkhácănhauătrênăcácăb c sóng khác nhau,

các li u đi u tr trong kho ng (2 ậ 4) J /cm2 đ căđ c p trong các khuy n ngh c a Hi p

h i Th gi i v ph ng pháp Quangăđi u hòa (WALT) ng d ngăLLLTătrongăcácăl nhă

v c y h c khác nhau [67]

Hình 2.4 Ánh sángăcóăb căsóngă632.κănmăcóă nhăh ngătíchăc căđ năt căđ ălƠnhăv tă

th ngăv iăcácăm tăđ ăn ngăl ngă1,ă2,ă3,ă4ăvƠă6ăJ/cm2, trong khi 8 và 10 J/cm2 cóăhi uă

ngătiêuăc c [68]

Hình 2.4 th hi n m t k t qu v đápă ng li u hai pha khi s d ng laser He-Ne (b căsóngă632.κănm)ătácăđ ng lên v tăth ngăc a nh ng con chu t [68].ăNg i ta nh n

th y m tăđ n ngăl ng (1, 2, 3, 4, 6) J/cm2 cóătácăđ ng tích c c,ăđ y nhanh quá trình

lành v tăth ng.ăTrongăđóăli u 2 J/cm2 cho k t qu tích c c nh t khi so v i các nhóm còn

l i.ăNh ngăđ i v i li u 8 J/cm2 và li u 10 J/cm2 cho k t qu không kh quanăkhiăđi u tr

v tăth ng.ă

Trong nghiên c u v tácăđ ng c a laser làm vi c b c sóng 660 nm, m tăđ

n ngăl ng 8 J/cm2 lên t bào nha chu c a ng iăđ cănuôiătrongămôiătr ng viêm [69]

k t qu thuăđ c cho th yăd iătácăđ ng c a laser công su t th p đưăcóăs đi u ch nh

cytokine (các ch tătrungăgianăđi u hòa gi a các t bƠoătrongăc ăth ) ti n viêm b nh lý

nha chu Khi kh oăsátătácăđ ng c a laser công su t th p làm vi c b c sóng 660 nm,

công su t 30 mW, phát x ch đ liên t c, 6 J/cm2 lên các v tăth ngă bƠnăchơnăng i

b nh ti uăđ ng, cho k t qu v s tái t o t bào t i v trí v tăth ngăđángăk so v i nhóm

đ i ch ng, m ra m tăc ăh i m i cho nh ngăng i b nh ti uăđ ng mãn tính có v t loét

chân [70].ă i v i t năth ngădơyăth n kinh to trong mô hình thí nghi m trên chu t [71],

laser công su t th p 808 nm 3 J/cm2, 8 J/cm2 ho c 15 J/cm2đ c s d ngătrongăđi u tr

cho nhóm có dây ch ng b t năth ng,ăk t qu thuăđ c cho th y laser công su t th p 808

nm m tăđ n ngăl ng th p (3 J/cm2 và 8 J/cm2 ) có kh n ngăt ngăc ng tái t o dây

th n kinh t a sau ch năth ng.ăTrongănghiênăc u v mô hình chu t b t t ngh n ph i,

đi u tr b ng laser diode (660 nm,ă30ămW,ă60ăgiơy/đi m,ă3ăđi m đi u tr : khí qu n, ph i

trái và ph i) trong 15 ngày, k t qu cho th y laser công su t th p làm gi m m tăđ viêm

ph qu n, s n xu t collagen, m r ng ph nang,ăgiaăt ngăđ đƠnăh i c a ph i khi hô h p

M t nghiên c u khác trong vi căđi u tr cho b nh nhân m căungăth b ng cách chi u laser

ngoài da b c sóng 890 nm và laser n i m ch b c sóng 632.8 nm, k t qu cho th y

ph n ng mi n d ch th c s t ngălênăsauălaserăcôngăsu t th p, không giaăt ngăkíchăth c

kh i u, cho th y vi c s d ng laser công su t th p,ăđ c bi tălƠăđ i v i s kích ho t quang

ho t hoá h mi n d ch và s aăđ i kháng nguyên kh i u, đi u tr suy gi m mi n d ch [72]

i u bi n quang sinh h c đ c th c hi n ch đ liên t c ho c ch đ

xung Trong nghiên c u hi u ng c aălaserăcóăb c sóng 810 nm (40 mW/cm2; 22.6 J/cm2) v i ch đ xung (10 Hz và 100 Hz) và ch đ liên t c lên v tăth ngădaă chu t,

các k t qu cho th y đi u bi n quang sinh h c b c sóng 810 nm t n s 10ăHzăđ y

nhanh quá trình ch a lành v tăth ng, t ngăc ng co v tăth ng,ăt ngăc ng s t ngăsinhă

t bào h n so v i đi u tr ch đ liên t c v i t n s 100 Hz [73] M t nghiên c u khác

v tácăđ ngăđi u tr gi a chi uălaserăb c sóng 810 nm ch đ liên t c và ch đ xung

(m tăđ công su t 50 mW/cm2 trong 12 phút) t n s 10 Hz và 100 Hz đ i v i chu t b

ch năth ngănưo,ăk t qu ghi nh năđ c laser ch đ xung t n s 10 Hz là hi u qu

nh t, c i thi n m căđ nghiêm tr ng c a th n kinh, m căđ t năth ngănưoăchu t ch

đ đi u tr này gi măđángăk vƠăt ngăph n x c a chu t sau khi k tăthúcăđi u tr [74]

Ph ng pháp laser công su t th p là m t k thu tăđ năgi n và không xâm l n, có

hi u qu cao trong các ngành y h c tái t o khác nhau, có k t qu thu n l i trên nhi u tình

tr ng b nh lý, ch ng h nănh ăgi măđauăvƠăviêm,ăchondrală(liênăquanăđ n s n), t ngăsinhă

nguyên bào s i, t ng h p collagen và tái t o th n kinh M t thí nghi măđánhăgiáătácăđ ng

c a s đi u bi n quang sinh b ng laser công su t th păhaiăb c sóngăđ ng th iăđ i v i

vi c lành v t loét và kh o sát s nhi m khu n c a các mô b gây loét 25 con chu tăđ c

đ c chia thành 5 nhóm Ngay sau khi t o v t loét, chi uăđ ng th iăb c sóng 660 nm

và 808 nm, li u 142.8 J/cm2, ch đ liên t c, m i ngày 1 l n, trong 14 ngày L năl t đemăcácămôăc aăchúngăđiăphơnătích,ăđánhăgiáăv s co l i c a v tăth ngăvƠătáiăt o bi u mô,ăđ dày bi u bì, kh n ngăs ng sót c a vi khu năvƠăđánhăgiáăhƠmăl ng mRNA IL-1

và IL-10 Sau 4 ngày, các vùng loét c a nh ng con chu t nhóm đ i ch ng r ng h năsoă

v i v t loét c a nh ng con nhómăđ c chi u laser.ăSauă14ăngƠy,ăđưăcóăbi u hi n tái t o

bi u mô nhómăđ c chi u laser T căđ lành v tăth ngă nhómăđ c chi u laser t ngă

nhanh ngày th 11 và ngày th 14 Các v tăloétăđ c chi u laser xu t hi n bi u bì m i

m ngăh năsoăv i v t loét nhómăđ i ch ng T l s ng sót c a vi khu n nhómăđ c

chi u laser gi m; hƠmăl ng mRNA IL-1 cóăxuăh ngăt ngălênătrongăkhiăm căđ mRNA

IL-10ăcóăxuăh ng gi m cácănhómăđ c chi u Nh ng k t qu này cho th y s đi u

bi n quang sinh b ng tia laser công su t th p c i thi n quá trình ch a lành b ng cách tiêu

di t ho c c ch vi khu n trong v tăloétăc ngănh ăđ y nhanh quá trình ch a lành v t

th ng,ăd năđ n ch a mô [75] B căsóngăđ c s d ngătrongăph ng pháp laser công

su t th păthayăđ i trong kho ng (600 ậ 1000) nm v i m tăđ n ngăl ng (0.04 ậ 60)

J/cm2 Các ngu năánhăsángălaserăkhácănhau,ănh ăhelium-neon (He-Ne) và arsenideă(GaAlAs),ăđangăđ c s d ngăth ng xuyên trong các nghiên c uălơmăsƠngănh :ă

gallium-nhôm-đi u tr ph u thu t các t năth ngă mi ng, không c y ghép mô c y, gi m vi khu n trong

ng t y ho c túi nha chu và làm gi m b t s m n c măr ng Laserădiodeăđ c bi t là có

đ xuyên sâu cao so v i các lo i laser khác [76],[77]

i u bi n quang sinh h căđ c s d ngăđ đ y nhanh quá trình ch a b nh, t ngă

kh n ngăs ng c a t bào b ng cách kích thích t ng h p t bào c m th quang ti th và

màng t bào t ng h p ATP Quá trình này có th đ c s d ngăđ thúcăđ y t căđ t ngă

sinh c aănguyênăbƠoăx ng,ăchoăphépăphátătri năcácăph ngăphápăti p c n lâm sàng m i trongăđóă nhăh ng c a chi u laser s đ c liên k t v i tính ch t c a t bào g c và xu

h ngăđ t ngăt c quá trình t o x ng [78],[79] Trong mô hình thí nghi măđánhăgiáăvi c

đi u tr laser công su t th p 940 nm v i các công su t khác nhau lên các nguyên bào

x ngătrongăgiaiăđo năt ngăsinhăvƠăbi t hóa c a chúng NguyênăbƠoăx ngăc a bào thai

ng iăđ c nuôi c y và x lý b ng LLLT Các t bƠoăđ c chia thành các nhóm th

nghi m theo công su t laser l năl t là 100 mW, 200 mW, 300 mW Hai xét nghi m ho t

tính phosphatase ki măvƠăosteocalcinăđ uăđ căđánh giá v s bi t hóa c a t bào T t c cácănhómăđi u tr đ u cho th y s t ngăsinhăvƠăbi t hóa t bƠoăt ngăđángăk so v i nhóm

đ i ch ng V th i gian ti păxúc,ăcácănhómăđ căđi u tr b ng LLLT trong 6 phút cho

th y t l t ngăsinhăvƠăbi tăhóaăcaoăh n,ănhóm LLLT đ căđi u tr v i công su t 300 mW

có k t qu s l ng t bƠoăt ngăsinh đángăk Ng c l i, nhóm 100 mW và 200 mW cho

th y s l ng t bào bi t hóa l năh năđángăk Nh ng k t qu này cho th y r ng vi c s

d ngăLLLTăđóngăm t vai trò quan tr ng trong vi căkíchăthíchăcácănguyênăbƠoăx ngăđ

c i thi n s hìnhăthƠnhăx ng [80]

đánhăgiáăquáătrìnhăt o x ngă chu t, các con chu tăđ c ph u thu t c tăx ngăđùi.ăLaserăb căsóngămƠuăđ (660 - 690) nm và h ng ngo i (790 ậ 830) nm đ c s d ng,

k t qu thuăđ c ngày th 7 sau ph u thu t cho th y s giaăt ngăđángăk m căđ khoáng

hóa (m c xám) c haiănhómăđ căđi u tr b ng laser Sau 14 ngày, ch cóănhómăđ c

đi u tr b ngăph ngăphápălaserătrongăph h ng ngo i cho th y m tăđ x ngăcaoăh n

[81] Khiăđánhăgiáăhi u qu c a ph ngăphápălaserăcôngăsu t th p đ i v iăgưyăx ngăchƠyă

th , laser công su t th p v iăb căsóngăκ30ănmăđưăđ c s d ng v i ch đ liên t c v i

t ng m tăđ n ngăl ng 40 J/cm2 và m c công su t 200 mW/cm2 đ c chi u tr c ti p

vào da trong 50 giây t i b năđi m d c theo v tríăgưyăx ngăchƠy K t qu ghi nh năđ c

vi c chi u laser công su t th p đ y nhanh quá trình t oăx ngădoăgưyăx ng, t ngăth tíchăcanăx ng và m tăđ khoángăx ng [82] S d ngătiaălaserăcóăb c sóng 830 nm v i

li u chi u thích h păvƠoănguyênăbƠoăx ngăc ngămangăl i hi u qu tích c căđ n thành

ph n hóa h c k t tinh x ngă(t 44.14%ăđ n 54.57%), ho t tính Alkaline Phosphatase trongănguyênăbƠoăx ngăt ngălên,ătiăth t ngăm nh, m tăđ nguyênăbƠoăx ngăt ng.ăM t

s nghiên c uăkhácăc ngăs d ng laser công su t th p (650 nm, 670 nm, 680 nm, 780 nm,ầ)ăđ đánhăgiáăm căđ h i ph c do các khi m khuy t c aăx ng, k t qu ghi nh n

đ c LLLT làm c ch quáătrìnhăviêm,ăt ngăkh n ngăph c h iăx ng,ăv tăth ngănhanhă

h i ph c trong th i gian ng n - 21 ngày ho c 30 ngày c bi t, vi căđi u tr đ c th c

hi nătrênăđ ng v t b d t tăx ng và ti uăđ ng, khi s d ng laser công su t th p v i

b c sóng 808 nm và 904 nmăđ đánhăgiáăs li năx ng; k t qu cho th y vi c đi u tr

[83],[84],[85],[86],[87],[88],[89],[90],[91],[92],[93],[94],[95],[96],[97],[98],[99]

M t thí nghi măđánhăgiáăquáătrìnhăkíchăthíchăsinhăh c b ng laser công su t th p

đ i v i các t năth ngăt bƠoăx ngăđ u g i c a 18 con th ; m t t năth ngăcóăđ ng

kính 2,5 mm và sâu 2 mmăđ c t o ra đ ng gi aăx ngăđùiăb ng m tăm iăkhoan.ă u

g i trái c a m iăconăđ c chi u laser diode Ga-Al-As (780 nm) v i các thông s sau: 300

J/cm2, 1 W, 300 Hz,ă10ăphút;ăđ u g i ph iăkhôngăđ căđi u tr ,ăxemănh ănhómăch ng

Các con v tăđ c chia thành ba nhóm A, B và C theo th i gian s ng sót sau ph u thu t

l năl t lƠăhai,ăsáuăvƠăm i hai tu n K t qu sauăkhiăđi u tr b ng laser cho th y t n

th ngălƠnhănhanhăh nă tu n th 2 (p = 0.043) và c i thi n t ng th v hình thái t bào

(p = 0.044), trong khi b đ u c a mô s năx ngăđ c quan sát tu n th 12 (p = 0.004)

i u này ch ng minh đ c m i quan h gi aăcácăđ c tính kích thích sinh h c c a tia laser

và vi c ch a lành các khi m khuy t c a t bƠoăx ngă[100]

Các b nhănhơnăđauăkh p g iămưnătínhăth ng ch đi u tr ngo i trú Vi c s d ng

laser bán d nătrongăđi u tr thoái hóa kh păđưăđemăl i hi u qu gi măđauăđángăk cho

b nh nhân [101] và s gi măđauăb ngăph ngăphápăchi u laser công su t th păđ t hi u

qu caoăh năsoăv i gi d c [102].ă i u tr b ng laser bán d n công su t th p k t h p v i

các bài t păđi u tr đauăkh p g i cho b nh nhân l n tu i mang l i hi u qu caoăh năsoăv i

vi c ch th c hi n các bài t p này [103] Ngoài ra, kh n ngăch ng viêm và tái t o s n t i

vùng t năth ngăkhiăđi u tr b ng laser h ng ngo i mang l i hi u qu cao Viêm màng

ho t dchăđóngăvaiătròăquanătr ng trong sinh lý b nh c a thoái hóa kh p Ch t ho t d ch

c a b nh nhân b viêm kh păđ căđ cătr ngăb i s xâm nh p c a các t bƠoăđ nănhơnăvƠă

s n xu t các cytokine ti n viêm và các ch t trung gian khác gây t năth ngăkh p M t

th nghi m trên chu t trong vi căđánhăgiáăhi u qu c a laser công su t th p (808 nm, 4J,

142.4 J/cm2) công su t 50 mW vƠă100ămWăđ i v i ch ng viêm kh p chu t Thông

qua phân tích mô b nh h c, s l ng khác bi t c a các t bƠoăviêmă(đ i th c bào và b ch

c uătrungătính),ăc ngănh ăbi u hi n gen c a interleukin 1-beta và 6 (IL-1 và IL-6) và

bi u hi n protein c a y u t ho i t TNF i u tr b ng laser v i 50 mW hi u qu h nă

100 mW trong vi c gi m viêm t bào và gi m s bi u hi n c a IL-1 và IL-6 Tuy nhiên, laser công su t th p 100 mW làm gi m TNF nhi u h năsoăv i laser công su t th p

50 mW [104],[105]

Trong nghiên c u v đauăkh p g i mãn tính do thoái hóa kh p g i, rách s n chêm,

h đ căđi u tr b ng laser công su t th p v i ch đ liên t c,ăb c sóng 830nm, 1000

mW, m iăđi m chi u 20.1 J/cm2 vƠăthuăđ c k t qu có s c i thi năđángăk trong vi c

đi u tr đauăkh p g i mãn tính, ghi nh năch aăth y tác d ng ph [106] Laser công su t

th p có tác d ng gi măđauăc ngănh ătácăd ngăđi u hòa sinh h c trên vi tu n hoàn i u

tr đ c th c hi n hai l n m t tu n và trong kho ng th i gian 4 tu n b ng laser công su t

th pă(b c sóng 830 nm, ch đ liên t c, công su t 50 mW) ti p xúc v i da v i li uăl ng

6 J/đi m chi u, k t qu cho th y làm gi măđauă kh p g i và c i thi n vi tu n hoàn vùngăđ c chi u x [107] M t thí nghi m v tr li u laser He-Ne công su t th p có tác

đ ng tích c c đ n các s n kh p 25 con th Chúng đ c chia thành ba nhóm: m t nhóm

đ căđi u tr b ng laser He-Ne công su t th p v i 13 J/cm2 ba l n m t tu n sau khi c

đ nh đ u g i ph i; m tănhómăđ i ch ngăkhôngăđ c đi u tr b ng laser sau khi đ c c

đ nh đ u g i; nhómăđ i ch ng (không có c đ nhăđ u g i) Các ki m tra mô h c và kính

hi năviăđi n t đ c th c hi n tu n 4 và 7 sau khi c đ nh, nhóm đ c chi u laser cho

th y b dày c a s i t bào chondrocyte 4 tu n,ăc ngănh ăb dày c a s n kh p tu n 7, caoăh năđángăk so v i các nhóm còn l i.ăH năn a, các b m t c a s n kh p c a nhóm

chi u laser t ngăđ i nh n, trong khi c aănhómăđ i ch ngăthìăkhông.ăDoăđó,ăng i ta k t

lu n r ngăph ngăphápălaserăheli-neon công su t th p có kh n ngălƠmăt ngăđángăk b

dày c a s i t bào chondrocyte trong kho ng th i gian 4 tu n và b dày c a s n kh p trong vòng 7 tu n v i m căđ l năh năsoăv i nhómăđ i ch ng [108]

auămưnătínhăliênăquanăđ năviêmăx ngăkh păth ng d năđ n gi m ch căn ngă

tham gia vào các ho tăđ ng hàng ngày Vi căđánh giá tác d ng c a laser công su t th p

trong m t mô hình th c nghi m v viêm đ năkh păđ c gây ra trên chu t [109] v i laser

GaAlAs 780 nm 4.5 J/cm2 (30 mW, 30 giây/đi m chi u) và 72 J/cm2 (80 mW, 180 giây

/đi m chi u), k t qu cho th y laser công su t th p m c 4.5 J/cm2 làm gi măđángăk s

xâm nh p c a các t bào viêm và gi m s l ng t bào ho t d ch d ng nguyên bào s i,

ch t trung gian trong mô hình kh p Trong đánhăgiáătácăđ ng c aăLLLTăđ i v i quá trình

thoái hóa s n kh p, laser công su t th p ch đ liên t c, b c sóng 685 nm, 30 mW,

di nătíchăđi m chi u là 0.028 cm2, các con chu t nhómăđ c chi u v i li u 10 J/cm2 có

d u hi u h i ph c s n kh p t tăh năsoăv iănhómăđ c chi u v i li u 50 J/cm2 Ng i ta

ghi nh năđ c s gi m n ngăđ proteoglycanăvƠăt ngăđ dày s n sau 5 tu năđi u tr ,LLLT

đưăcóăth đi u ch nh m t s tín hi uăliênăquanăđ n quá trình phân h y, ch ng h nănh ă

đi u hòa sinh h c s l ngăt ngăsinhăt bƠoăchondrocyte,ăng năng a m t proteoglycan và