Đánh giá sự ảnh hưởng của lãng phí trong thi công xây dựng nhà cao tầng dựa trên phân tích nhân tố và các thuật toán trí tuệ nhân tạo

ABSTRACT Non-value-added activities, also known as waste, have not received much attention in construction management at present.. Previous studies have shown that a significant amount o

NGUY N THI N ANH

THI CÔNG XÂY D NG NHÀ CAO T NG D A TRÊN

PHÂN TÍCH NHÂN T VÀ CÁC THU T TOÁN

CÔNG TRÌNH KHOA H C C HOÀN THÀNH T I

TS LÊ HOÀI LONG

I H C QU C GIA TP HCM

C NG HÒA XÃ H I CH NGH AăVI T NAM

c l p ậ T do ậ H nh phúc

NHI M V LU NăV NăTH CăS

H tên h c viên: Nguy n Thi n Anh MSHV: 1970697

Ngày, tháng, n m sinh: 18/06/1992 N i sinh: Kiên Giang

Chuyên ngành: Qu n lý xây d ng Mã s : 8 58 03 02

I)ăTểNă TÀI:

́NH GÍ S NH H NG C A L̃NG PH́ TRONG THI CÔNG XÂY D NG

NH̀ CAO T NG D A TRÊN PHÂN T́CH NHÂN T V̀ ĆC THU T TÓN

TŔ TU NHÂN T O

EVALUATING IMPACT OF WASTE FACTORS IN HIGH-RISE BUILDING CONSTRUCTION BASED ON FACTOR ANALYSIS AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE ALGORITHMS

II) NHI M V VÀ N I DUNG

1 Xác đ nh các nhân t gây lưng ph́ trong thi công xây d ng các công tr̀nh nhà cao t ng t i Tp H Ch́ Minh

2 ánh giá, x p h ng và phân t́ch các nhân t đ t đ́ đ a ra nh ng nhân t quan tr ng gây nh h ng đ n lưng ph́ trong thi công xây d ng

3 Xây d ng mô h̀nh d đoán nh h ng c a lưng ph́ đ n chi ph́ th c hi n d

án d a trên các thu t toán tŕ tu nhân t o

II) NGÀY GIAO NHI M V : 06/09/2021

III) NGÀY HOÀN THÀNH NHI M V : 13/06/2022

TS LÊ HOÀI LONG

L I C Mă N

Sau nh ng n m tháng c g ng h c t p và nghiên c u, tôi đư hoàn thành lu n

v n th c s v i đ tài “ ́nh gí s nhăh ng c a lưng ph́ trong thi công xây

d ng nh Ơ cao t ng d a trên phân t́ch nhân t vƠ ćc thu t tón tŕ tu nhân

t o” Lu n v n đ c hoàn thành không ch là công s c c a b n thân tác gi mà còn

có s giúp đ , h tr tích c c c a nhi u cá nhân và t p th

L i đ u tiên, tôi xin g i l i c m n chân thành và sâu s c đ n th y PGS.TS

Tr n c H c và PGS.TS L ng c Long Th y đư h ng d n t n tình và truy n

đ t cho tôi nhi u ki n th c, kinh nghi m quý báu trong su t quá trình nghiên c u

Ti p theo, tôi xin chân thành c m n quỦ Th y, Cô trong B môn Thi công và

Qu n lý Xây d ng, Khoa K Thu t Xây D ng, tr ng i h c Bách Khoa, HQG

Tp HCM đư t n tâm, nhi t tình gi ng d y và truy n đ t nhi u ki n th c quý báu cho tôi trong su t quá trình h c t p t i tr ng

Tôi c ng xin chân thành c m n nh́m chuyên gia, anh/ch tham gia kh o sát,

b n bè và đ ng nghi p Công ty C ph n Phát tri n B t đ ng s n Phát t và Công

ty C ph n T p đoàn Xây d ng H̀a B̀nh c̀ng các đ n v khác đư nhi t tình chia s

nh ng ki n th c, kinh nghi m quý báu và h tr tôi trong su t quá trình th c hi n

lu n v n

Cu i cùng, tôi xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n nh ng ng i thân trong gia đ̀nh, nh ng ng i đư luôn bên c nh quan tâm, đ ng viên và giúp đ tôi v m i m t trong su t quá trình th c hi n lu n v n

M c d̀ đư có nhi u c g ng nh ng nghiên c u này không th tránh kh i nh ng thi u sót và h n ch Vì v y, tôi r t mong nh n đ c s thông c m và đ́ng ǵp Ủ

ki n c a Quý Th y Cô đ lu n v n đ c hoàn thi n h n

Trân tr ng!

Tp HCM, ngày … tháng … n m 2022

Nguy n Thi n Anh

TÓM T T

Các ho t đ ng phi giá tr gia t ng hay c̀n g i là lưng ph́ v n ch a đ c quan tâm nhi u trong công tác qu n lỦ xây d ng hi n nay, các nghiên c u tr c đây đư ch

ra r ng m t l ng đáng k giá tr c a d án đư b m t do nh ng lưng ph́ này Nghiên

c u này ch y u nh m xác đ nh nh ng nhân t gây lưng ph́ d a trên tri t lỦ s n xu t tinh g n, xem xét nh h ng c a các y u t lưng ph́ đ n chi ph́ th c hi n d án b ng

cách th c hi n m t b ng câu h i kh o sát v t n su t xu t hi n c a nh ng nguyên nhân gây lưng ph́ trong thi công xây d ng Nh ng ng i đ c h i là nh ng ng i ć kinh nghi m xây d ng và qu n lỦ các d án nhà cao t ng, k t qu phân t́ch nhân t cho th y ć 8 nh́m ch́nh đ c tŕch ra v i 75.5% ph ng sai đ c gi i th́ch cho t t

c các y u t lưng ph́ trong các d án xây d ng Giá tr trung b̀nh c a vi c t ng chi ph́ d án do nh ng ch t th i này là kho ng 8,75% t ng chi ph́ d án M t mô h̀nh

k t h p gi a ba thu t toán tŕ tu nhân t o g m ANN, LR, SRV đư đ c phát tri n đ

c t́nh tác đ ng c a các y u t lưng ph́ đ n chi ph́ th c hi n d án K t qu phân t́ch cho th y s khác bi t gi a giá tr d đoán và giá tr th c t là khá nh , hi u su t

c a mô h̀nh LR đ t đ c k t qu t t nh t

T ăkhóa: xây d ng tinh g n, nhà cao t ng, lưng ph́ xây d ng, phân t́ch nhân t , h c

máy, tŕ tu nhân t o

ABSTRACT

Non-value-added activities, also known as waste, have not received much attention

in construction management at present Previous studies have shown that a significant amount of project value has been lost due to these wastes This study mainly aims to identify the factors causing waste based on the lean production philosophy, examine the influence of waste factors on the project implementation cost by conducting a survey questionnaire on the frequency of occurrence of causes of waste in construction Respondents are experienced in construction and management of high-rise projects The results of factor analysis show that there are 8 main groups extracted with 75.5% of variance explained for all waste factors in construction projects The average value of the increase in project costs due to these wastes is about 8.75% of the total project cost A model combining three artificial intelligence algorithms including ANN, LR, SRV has been developed to estimate the impact of waste factors

on project implementation costs The analysis results show that the difference between the predicted value and the actual value is quite small, the performance of the LR model achieves the best results

Keyword: Lean Construction, High-rise Building, Waste in Construction, Factor

Analysis, Machine Learning, Artificial Intelligence

L I CAMă OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n này đ c th c hi n b i ch́nh tôi d i s h ng

d n c a PGS.TS Tr n c H c và PGS.TS L ng c Long Các s li u và k t qu nghiên c u trong lu n v n là hoàn toàn trung th c và ch a t ng đ c công b trong

b t k công trình nghiên c u nào khác Tôi xin hoàn toàn ch u m i trách nhi m v nghiên c u c a mình

Tp HCM, ngày … tháng … n m 2022

Nguy n Thi n Anh

M C L C

L I C Mă N iii

TÓM T T iv

ABSTRACT v

L IăCAMă OAN vi

DANH M C B NG xiii

DANH M C HÌNH xiv

DANH M C CÁC T VI T T T xv

CH NGă1:ă T V Nă 1

1.1 t v n đ 1

1.2 Xác đ nh v n đ nghiên c u 2

1.3 M c tiêu nghiên c u 3

1.4 Ph m vi nghiên c u 3

1.5 ́ng ǵp d ki n c a nghiên c u 3

1.5.1 ́ng ǵp v m t h c thu t 3

1.5.2 ́ng ǵp v m t th c ti n 4

1.6 B c c d ki n c a lu n v n 4

1.7 Tóm t t Ch ng 1 4

CH NGă2:ăT NG QUAN 6

2.1 Các khái ni m và đ nh ngh a 6

2.1.1 D án nhà cao t ng 6

2.1.2 nh ngh a lưng ph́ trong thi công xây d ng 6

2.1.3 Khái ni m v s lãng phí th i gian 7

2.1.4 Các lo i lãng phí trong xây d ng 8

2.1.4.1 S n xu t quá m c 8

2.1.4.2 Sai sót thi công 8

2.1.4.3 T n kho 9

2.1.4.4 V n chuy n 9

2.1.4.5 Ch đ i 10

2.1.4.6 Chuy n đ ng 10

2.1.4.7 Quy trình, cách th c không c n thi t 11

2.1.4.8 N ng l c c a nhân viên không đ c s d ng 11

2.1.5 nh ngh a xây d ng tinh g n 11

2.1.6 Các nguyên t c xây d ng tinh g n 12

2.1.6.1 Giá tr (Value) 12

2.1.6.2 Dòng giá tr (Value stream) 12

2.1.6.3 Dòng ch y (Flow) 13

2.1.6.4 Kéo (Pull) 13

2.1.6.5 S hoàn h o (Perfection) 13

2.1.7 Tiêu chí c a xây d ng tinh g n 13

2.1.7.1 Gi m thi u các ho t đ ng không t o ra giá tr 13

2.1.7.2 T ng giá tr đ u ra 14

2.1.7.3 Gi m s bi n đ i 14

2.1.7.4 Gi m th i gian c a chu k 14

2.1.7.5 n gi n hóa b ng cách gi m thi u s b c 14

2.1.7.6 T ng t́nh linh ho t c a đ u ra 14

2.1.7.7 T ng t́nh minh b ch c a quy trình 14

2.1.7.8 T p trung ki m soát vào quy trình hoàn ch nh 15

2.1.7.9 C i ti n liên t c trong quy trình 15

2.1.7.10 Cân b ng gi a c i ti n dòng ch y và chuy n đ i 15

2.1.8 Công c xây d ng tinh g n 15

2.1.8.1 úng lúc (Just in time) 15

2.1.8.2 Last Planner System 16

2.1.8.3 T ng t́nh tr c quan 16

2.1.8.4 Nghiên c u l n đ u tiên (First Run Study) 16

2.1.8.5 Cu c h p hàng ngày (Tool-box meeting) 17

2.1.8.6 Quy trình 5S 17

2.1.8.7 D phòng ch t l ng (Fail – Safe for Quality) 18

2.1.8.8 Tiêu chu n h́a n ng su t 18

2.1.8.9 5 Why? 19

2.1.9 Trí tu nhân t o 19

2.1.10 H c máy 19

2.1.11 H c t p có giám sát 20

2.1.12 Ph ng pháp Bootstrap 20

2.1.13 Ph ng pháp Bagging 20

2.1.14 Ph ng pháp b phi u 21

2.2 Các nghiên c u liên quan 21

2.2.1 Các nghiên c u trong n c 21

2.2.2 Các nghiên c u ngoài n c 22

2.3 Tóm t t Ch ng 2 22

CH NGă3:ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 23

3.1 Quy trình nghiên c u 23

3.2 Thu th p d li u 24

3.2.1 Thi t k b ng câu h i kh o sát 24

3.2.1.1 Thang đo 25

3.2.1.2 Xác đ nh các nhân t 26

3.2.2 Kh o sát th nghi m 26

3.2.3 Yêu c u v b ng câu h i kh o sát 27

3.2.4 i t ng kh o sát 27

3.2.5 Xác đ nh c m u 28

3.2.6 K thu t l y m u 28

3.2.7 Kh o sát chính th c và sàn l c d li u 29

3.3 Phân tích d li u 30

3.3.1 Ki m đ nh đ tin c y thang đo 30

3.3.2 Ph ng pháp x p h ng 31

3.3.3 Ki m đ nh bài toán m t m u 31

3.3.4 Ki m đ nh bài toán hai m u 31

3.3.5 Ki m đ nh bài toán đa m u 32

3.3.6 Phân tích d li u 33

3.3.6.1 Phân tích nhân t - EFA 33

3.3.6.2 Ph n m m h tr phân tích d li u 34

3.3.1 Các thu t toán trí tu nhân t o 34

3.3.1.1 M ng th n kinh nhân t o (ANN) 34

3.3.1.2 Mô hình h i quy vect h tr (SVR) 35

3.3.1.3 Mô hình h i quy tuy n tính 36

3.4 ánh giá HSD c a mô hình 36

3.5 Ph n m m h tr nghiên c u 38

3.6 Tóm t t ch ng 3 38

CH NGă4:ăPHỂNăTÍCHăD LI U 39

4.1 Xác đ nh các nhân t c a nghiên c u 39

4.2 t tên cho các bi n d li u 41

4.3 Th ng kê mô t 43

4.3.1 Thu th p d li u kh o sát 43

4.3.2 Mô t đ c đi m d li u 44

4.3.2.1 Kinh nghi m làm vi c c a ng i đ c kh o sát 44

4.3.3 Vai trò c a ng i đ c kh o sát 44

4.3.4 Ch c v hi n t i c a ng i kh o sát 45

4.3.5 S l ng d án ng i kh o sát đư tham gia 46

4.3.6 Quy mô d án ng i kh o sát đư tham gia 46

4.3.7 Lo i d ng án TKS đư tham gia 47

4.3.8 n v công tác c a ng i đ c kh o sát 47

4.3.9 S l ng ng i tham kh o sát nh n bi t s c n thi t c a ki m soát lãng phí trong thi công d án xây d ng 48

4.4 X p h ng các nhân t lãng phí 48

1.1 Ki m đ nh đ tin c y thang đo – Cronbach’s Alpha 50

4.5 Ki m đ nh bài toán m t m u 53

4.6 Ki m đ nh bài toán hai m u 55

4.7 Phân tích nhân t khám phá EFA 66

4.8 Tóm t t ch ng 4 73

CH NGă5:ăMỌăHỊNHăD OỄNă NHăH NG C A LÃNG PHÍ 74

5.1 Các thu t toán tŕ tu nhân t o 74

5.2 D li u kh o sát 74

5.3 M ng th n kinh nhân t o ANN 75

5.4 Mô hình h i quy 76

5.5 Mô hình h i quy vector h tr 77

5.6 So sánh k t qu gi a các mô hình 78

5.7 Tóm t t ch ng 5 79

CH NGă6:ăK T LU N VĨ KI N NGH 80

6.1 K t lu n 80

6.2 Ki n ngh 81

TÀI LI U THAM KH O 82

PH L C 1: L ụ L CH C A CÁC CHUYÊN GIA 86

PH L C 2: B NG CÂU H I KH O SÁT CHÍNH TH C 87

PH L C 3: K T QU KI Mă NH BÀI TOÁN M T M U 94

PH L C 4: K T QU KI Mă NH BÀI TOÁN HAI M U 97

LÝ L CH TRÍCH NGANG 125

DANH M C B NG

B ng 3.1 - Thang đo m c đ nh h ng c a kh o sát 25

B ng 3.2 - Nh́m t kh o sát d ki n 25

B ng 3.3: Th ng kê s l ng d li u thu th p 30

B ng 3.4: Các ph n m m h tr nghiên c u 38

B ng 4.1 - Các nhân t lãng phí trong thi công xây d ng 39

B ng 4.2 – Mã bi n quan sát cho nhóm t n su t xu t hi n lãng phí 41

B ng 4.3 - B ng th ng kê s l ng d li u 43

B ng 4.4 – S n m kinh nghi m trong l nh v c xây d ng 44

B ng 4.5 – Vai trò c a TKS 44

B ng 4.6 - Ch c v ng i kh o sát 45

B ng 4.7 - S l ng d án đư tham gia c a TKS 46

B ng 4.8 - Quy mô d án TKS đư tham gia 46

B ng 4.9 - Lo i d án TKS đư tham gia 47

B ng 4.10 - T l TKS nh n bi t v s c n thi t c a ki m soát lãng phí 48

B ng 4.11 - X p h ng các nhân t theo tr trung bình 48

B ng4.12 – K t qu ki m đ nh Cronbach’s Alpha cho nh́m t n su t xu t hi n lãng phí 50

B ng 4.13 - Ki m đ nh bài toán m t m u 53

B ng 4.14 – K t qu i m đ nh bài toán m t m u 54

B ng 4.15 - Phân nhóm theo Ch c v c a TKS 56

B ng 4.16 - Ki m đ nh hai m u theo Ch c v TKS 60

B ng 4.17 - K t qu ki m đ nh KMO & Barlett's 66

B ng 4.18 - Ph n tr m gi i thích cho các bi n và t ng ph ng sai tŕch 66

B ng 4.19 - Ma tr n nhân t 68

B ng 4.20 – B ng ma tr n xoay 69

B ng 5.1 - K t qu d đoán c a 3 mô h̀nh so v i kh o sát 78

B ng 5.2 - Hi u su t c a 3 mô h̀nh 78

DANH M C HÌNH

Hình 1.1 - T m quan tr ng c a tác đ ng kinh t , môi tr ng & xã h i 1

Hình 2.1 - 8 lo i lãng phí trong xây d ng tinh g n 8

Hình 3.1 - Quy trình nghiên c u 23

Hình 3.2 - Quy trình thu th p d li u 24

Hình 3.3 - Các ph ng pháp ti p c n l y m u 29

Hình 3.4 - Quy trình th c hi n ki m đ nh bài toán hai m u 32

Hình 3.5: Quy trình phân tích ANOVA 33

Hình 3.6 - C u trúc mô h̀nh ANN đi n hình 35

Hình 5.1 - Mô hình d đoán b ng SPSS Modeler 75

Hình 5.2 - S phân b c a giá tr kh o sát và giá tr d đoán b ng mô hình ANN 76

Hình 5.3 - K t qu d đoán tŕch xu t t 51 m u đ u tiên 76

Hình 5.4 - S phân b c a giá tr kh o sát và giá tr d đoán b ng mô hình LR 76

Hình 5.5 - K t qu d đoán tŕch xu t t 51 m u đ u tiên 77

Hình 5.6 – S phân b c a giá tr kh o sát và giá tr d đoán b ng mô hình SVR 77

Hình 5.7 - K t qu d đoán tŕch xu t t 51 m u đ u tiên 78

17 SVR Support Vector Regression

CH NGă1: T V Nă1.1 t v năđ

Nh ng n m g n đây, các doanh nghi p thi công xây l p g p nhi u kh́ kh n

do nh ng d án b t đ ng s n h n ch c p phép xây d ng do nhi u v n đ v pháp lỦ

đ u t d án Ngoài ra, d ch b nh Covid-19 gây nên nh ng nh h ng n ng n khi n các nhà đ u t thi t h i v tài ch́nh và kh́ kh n trong vi c duy trì ho t đ ng c a doanh nghi p

th́ch nghi v i nh ng thách th c đ́, các doanh nghi p B S và thi công xây

l p đã m r ng thêm các l nh v c kinh doanh bên nh ng ho t đ ng c t lõi, nh đ u

t b t đ ng s n, t ng th u EPC, n ng l ng tái t o… Các doanh nghi p xây l p c ng

m nh d n thay đ i cách ti p c n các ǵi th u xây l p b ng nhi u h̀nh th c nh : design and build, finance-bid-build ho c h p tác đ u t v i các doanh nghi p B S Ngoài

ra c ng ch đ ng thay đ i c c u t ch c, ng d ng công ngh trong qu n lý thi công, máy móc, v t t thi t b nh m gi m lưng ph́ và đ t đ c l i nhu n t t nh t Bên c nh đ́, vi c thi công đúng ti n đ , gi m thi u sai śt, đ m b o an toàn lao đ ng, tránh lưng ph́ c ng đ c các nhà th u đ c bi t quan tâm

Hình 1.1 - T m quan tr ng c a tác đ ng kinh t , môi tr ng & xã h i

Quy mô và s ph c t p c a các d án xây l p Vi t Nam xu t hi n ngày càng nhi u do s chênh l ch v n ng l c gi a nhà th u ngo i và nhà th u n i h u nh không còn Bên c nh đ́, công tác QLDA c ng đ̀i h i ph i có nh ng ph ng th c

và nh ng cách ti p c n m i m đ có th đ m b o đ c ch t l ng và ti n đ xây

d ng m t cách t t nh t V i nh ng yêu c u cao v ti n đ xây d ng, chi ph́ đ u t

d án và l i nhu n ngày càng cao thì khái ni m v xây d ng tinh g n (Lean

construction) đư h̀nh thành và ngày càng đ c áp d ng m nh m

1.2 X́căđ nh v năđ nghiên c u

S n xu t tinh g n ban đ u đ c gói g n trong H th ng S n xu t Toyota và

đ c [1-3] mô t rõ ràng T duy tinh g n sau đ́ đư tr thành thu t ng chung đ mô

t ng d ng ph bi n ngoài s n xu t (Womack và Jones, 1996) [4] Các Ủ t ng c a

t duy tinh g n bao g m m t lo t các Ủ t ng ph c t p bao g m c i ti n liên t c, c u trúc t ch c đ c làm ph ng, làm vi c theo nhóm, lo i b lãng phí, s d ngcác ngu n

l c h p lỦ và qu n lý chu i cung ng h p tác Trong ngành xây d ng c a V ng

qu c Anh, ngôn ng c a t duy tinh g n đư tr thành đ ng ngh a v i vi c th c hành

t t nh t Ni m tin vào nh ng Ủ t ng này v n cao đ n m c xây d ng tinh g n là m t thành ph n đ c thi t l p c a th c ti n t t nh t v xây d ng (Green et al., 2005) [5]

Xây d ng tinh g n gi ng nh th c ti n hi n nay v i m c tiêu mang l i l i ích cho khách hàng m t cách t t h n trong khi s d ng ít m i th h n Nh ng không

gi ng nh th c ti n hi n nay, xây d ng tinh g n d a trên các nguyên t c qu n lý d̀ng

s n xu t K t qu là m t h th ng phân ph i d án m i s có th đ c th c hi n đ i

v i các d án nào nh ng ń tuy t đ i phù h p cho các d án ph c t p, không ch c

ch n và nhanh chóng (Gregory et al., 1999) [6]

H u h t các d án xây d ng công trình c a các nhà th u Vi t Nam ch a đ t

đ c m c tiêu ban đ u, hi u su t th p và t đ́ gây ra nhi u lãng phí v chi ph́, th i gian và các ngu n l c khác Trong nghiên c u này, s ch ra nh ng nhân t gây ra s

lưng ph́ d a trên tri t lỦ s n xu t tinh g n, t đ́ gi m thi u chi ph́, c i thi n hi u

qu thi công xây l p và sau c̀ng là đ m b o đ c mong mu n c a khách hàng Do

đ́, m c tiêu c a nghiên c u “ ánh giá s lãng phí trong thi công xây d ng nhà

cao t ng d a trên phân tích nhân t và các thu t toán trí tu nhân t o” là làm sáng

t tác đ ng c a lưng ph́ đ n hi u qu d án trong vi c qu n lý tri n khai d án thông qua đánh giá m c đ gia t ng chi phí Qua đ́ làm rõ cho nh ng C T, nhà th u thi công n m đ c nh ng lưng ph́ ti m tàng trong m i ho t đ ng trên công tr ng v

v t li u, thi t b , ngu n nhân l c

1.3 M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u này v i m c tiêu làm rõ nh ng nguyên nhân gây lưng ph́ và t n

su t xu t hi n c a chúng trong thi công xây d ng các d án nhà cao t ng và d đoán

t l chi ph́ d án gia t ng do lưng ph́ M c đ́ch c a nghiên c u này có th đ c tóm

- Quan đi m phân tích:

+ D a trên nh ng đánh giá c a nh ng k s ć kinh nghi m v nh ng lãng phí gây nh h ng hi u qu TCXD các d án nhà cao t ng

- i t ng nghiên c u: các d án nhà cao t ng đang trong giai đo n TCXD Tp.HCM và khu v c lân c n

- Th i gian nghiên c u: tháng 10 n m 2021 – tháng 6 n m 2022

1.5 óngăgópăd ki n c a nghiên c u

1.5.1 óngăgópăv m t h c thu t

- Nghiên c u này nh m xác đ nh các lo i lãng ph́ trong giai đo n thi công xây

d ng các d án, là c s đ cho các nghiên c u trong t ng lai phát tri n v thi công xây d ng Vi t Nam

- xu t ph ng pháp ti p c n b ng các mô hình TTNT đ d đoán tác đ ng

c a lãng phí đ n chi phí th c hi n d án

1.5.2 óngăgópăv m t th c ti n

- Nghiên c u giúp cho các Nhà th u, C T và các bên liên quan xác đ nh đ c

nh ng nhân t gây ra s lãng phí trong TCXD công trình cao t ng

- Nghiên c u d đoán m c đ tác đ ng c a lưng ph́ đ n chi phí th c hi n d

án, giúp các nhà th u thi công ć đ c s nhìn nh n rõ ràng h n trong vi c

qu n lý thi công và s d ng ngu n nhân l c hi u qu

V n đ lưng ph́ trong thi công xây d ng ch a đ c quan tâm đúng m c trong

gi i h c thu t và các Nhà th u, C T các d án xây d ng, v̀ lưng ph́ là vô h̀nh và

r t kh́ đ ki m soát Nhi u Nhà th u v n đang ngh r ng lưng ph́ là ch t th i các công tr ng xây d ng

Lu n v n v i b c c g m 6 ch ng đ a ra ba m c tiêu nghiên c u trong ph m

vi và nh ng đ i t ng c th : (1) xác đ nh nguyên nhân lưng ph́, t n su t xu t hi n trong thi công xây d ng các công tr̀nh nhà cao t ng t i TP.HCM và các t nh lân c n (2) ánh giá, x p h ng, phân t́ch các nhân t gây lưng ph́ trong thi công xây d ng,

kh o sát m c đ nh h ng c a lưng ph́ đ n chi ph́ th c hi n d án (3) S d ng

m t s mô hình TTNT đ d đoán m c đ nh h ng c a lưng ph́ đ n chi ph́ th c

hi n d án

Nghiên c u k v ng đ́ng ǵp m t ph n Ủ t ng và ki n th c đ các nhà th u,

C T các d án xây d ng ć đ c s nh̀n nh n rõ rang h n v nh ng nguyên nhân gây lưng ph́ và nh h ng c a chúng đ n chi ph́ th c hi n d án

CH NGă2: T NG QUAN 2.1 Các khái ni măvƠăđ nhăngh a

2.1.1 D ́n nhƠ cao t ng

Theo ph l c B tiêu chu n qu c gia TCVN 9363:2012 [7], nhà cao t ng là: Ngôi nhà có chi u cao, trong đ́ chi u cao s quy t đ nh các y u t nh thi t k , thi công

và khai thác s d ng có s khác bi t so v i các nhà b̀nh th ng đ c đ nh ngh a là nhà cao t ng

D a trên s t ng và chi u cao c a t ng d án, nhà cao t ng đ c phân chia thành

2.1.2 nh ngh aălưng phí trong thi công xây d ng

Theo tri t lý s n xu t m i nói chung và trong thi công xây d ng nói riêng, lãng ph́ đ c nhìn nh n là nh ng ph ng pháp s d ng các ngu n tài nguyên không hi u

qu nh các lo i thi t b máy móc, th i gian, ngu n nhân l c, tài chính, v t quá s

c n thi t c a vi c hoàn thành m t s n ph m nh t đ nh Lãng phí bao g m h h ng, hao phí v v t ch t và ho c s d ng đ th c hi n các công tác không t o ra giá tr ,

nh ng công vi c t o thêm th i gian và chi phí nh ng không gia t ng thêm giá tr c a

s n ph m [1] Vì v y, lãng ph́ đ c hi u b t k nh ng s m t mát v tài nguyên đ c sinh ra nh ng không t o nên b t k giá tr nào cho s n ph m cu i cùng t đánh giá

c a khách hàng

Theo Alarcón (1995) [1] Khái ni m lãng ph́ đ c nhìn nh n nh sau:

“B t c đi u gì khác v i s ti n t i thi u c a các ngu n tài nguyên v t li u, thi t b

và nhân l c c n thi t đ t ng thêm giá tr s n ph m.”

“B t c đi u gì khác v i ngu n l c t i thi u c a thi t b , v t li u, ph tùng và th i gian lao đ ng hoàn toàn c n thi t cho s n xu t”

D i đ nh ngh a c a tri t lý s n xu t tinh g n, khái ni m lãng phí tr c ti p liên quan đ n vi c s d ng các ngu n tài nguyên mà không làm t ng giá tr cu i cùng c a

s n ph m ây là khái ni m khác v i nh ng quan đi m thông th ng c a ho t đ ng

s n xu t, nh ng ho t đ ng ch a th t s n l c đ phân bi t các ho t đ ng đem l i giá

tr và không đem l i giá tr Quan đi m truy n th ng nhìn nh n t t c các ho t đ ng

k t h p nh m t b c tranh toàn di n và trong đ́ lãng ph́ đ c nhìn nh n là m t chi phí phát sinh t ng th cho s n xu t Tri t lý s n xu t m i xem xét và các chi ti t các

m t c a lãng phí qua vi c xác đ nh nh ng ho t đ ng không đem ra giá tr và đ xu t

ph ng pháp m i cho vi c h n ch lãng ph́ nh t ng thêm chi ph́ c h i đ c bi t do lãng phí th i gian và m t mát các giá tr khác trong mô hình s n xu t truy n th ng

2.1.3 Khái ni m v s lãng phí th i gian

Theo Safeer Ali Abbas Ali & Arun C (2012) [8], Lãng phí v th i gian trong xây d ng đ c đ nh ngh a là: “Lãng phí ho t đ ng theo đ nh h ng th i gian, gây ra

b i công vi c không hi u qu Vi c b sung có h th ng các lãng phí th i gian trong

các giai đo n khác nhau c a d án cu i cùng s gây ra s ch m tr đáng k cho d án”

Theo Bo Terje Kalsaas [9], “Lãng phí th i gian đ c hi u là th i gian mà

ng i lao đ ng có tay ngh cao coi là vô ích, ho c lãng phí”

Khái ni m lãng phí th i gian đ c hi u nh lãng phí v th i gian k thu t, là

nh ng kho ng gián đo n do ch đ i, thi t b h h ng v ch t l ng ho c các nh ng gián đo n khác mà ng i lao đ ng không ki m soát đ c, gây tác đ ng đ n th i gian

s n xu t th c s Tuy nhiên, lãng phí v th i gian c a con ng i l i không bao g m trong khái ni m đ́, ng i lao đ ng c n thi t nh ng kho ng th i gian này đ đáp ng

nh ng nhu c u cá nhân c a mình Lãng phí th i gian đ c khái ni m là b t ngu n t hai ngu n chính: 1) s phân m nh không c n thi t c a công vi c và 2) vi c th c thi sai l i

S n xu t quá m c là s n xu t v t quá s c n thi t c a khách hàng ho c s n

xu t v t ti n đ tr c khi c n thi t i u này làm t ng nguy c t n kho, t ng kh

n ng sai l i và có th ph i bán nh ng s n ph m đ́ v i giá chi t kh u ho c ph i h y

b Lãng phí v s n xu t quá m c trong xây d ng là do:

- t hàng v t li u không đúng ch ng lo i và ph i ch thay th

- t hàng quá m c ho c đ t hàng không đ c n thi t

- t hàng d th a ho c đ t hàng sai sót do thi u s k t n i gi a b ph n thi công và b ph n kho

2.1.4.2 Sai sót thi công

Sai sót thi công (defects) trong xây d ng là do:

- V t li u h h ng tr c khi thi công

- Hàng t n kho không c n thi t trong công tr ng d n đ n lãng phí

- Thi u các công c và thi t b c n thi t

- Làm l i s n ph m do sai l i trong quá trình thi công

- Công tác sau làm h h ng công tác đư hoàn thành tr c đ́

- Tay ngh công nhân kém

2.1.4.3 T n kho

T n kho là m t hình th c lãng phí khi ć l ng nguyên v t li u thô, s n ph m

d th a do không đ c s d ng và s n ph m t n kho sau khi s n xu t m t cách không

c n thi t T n kho t ng d n đ n chi phí qu n lỦ kho bưi t ng và d gây t l h h ng

T n kho trong xây d ng là do:

li u gi a các khu v c làm vi c Vi c v n chuy n gi a các khu v c ho c các giai đo n

s n xu t d n đ n kéo dài th i gian, s d ng không hi u không gian và ngu n l c Di chuy n không c n thi t v t li u gây lãng phí th i gian, n ng l ng, tài nguyên và làm

t ng kh n ng h h ng v t li u, ch ng h n nh di chuy n v trí này sang v trí khác, chuy n h s ho c tài li u t khu v c này sang khu v c khác đ xem xét, di d i v t

- Kho ng cách xa gi a n i v n chuy n và kho ch a

- Không đ́ng ǵi, bao b c c n th n

ho c ch đ o, ch d li u ho c thông tin, ch đ xu t và ch ngu n cung c p Ch

đ i lãng phí xây d ng Vi t Nam th ng do:

1 Ch đ i h s thi t k và b n v thi công

2 Làm l i do không tuân theo b n v và thông s k thu t

3 Làm l i do l i c a công nhân

4 Ch m tr trong vi c chuy n thông tin cho nhà th u v s n ph m

5 Ch công nhân ho c v t li u ho c thi t b đ n

6 Thi t b th ng xuyên x y ra s c

7 Ch m kh i công d án

8 S ch m tr trong vi c nghi m thu, ki m tra c a C T, TVGS

9 D ng ch thi công do yêu c u ho c s thay đ i c a C T

10 Thay đ i đ n đ t hàng

2.1.4.6 Chuy năđ ng

Chuy n đ ng không c n thi t bao g m b t k hình th c di chuy n th ch t không c n thi t nào ho c ng i lao đ ng di chuy n trong lúc làm vi c khi n h chuy n h ng kh i công vi c đang x lý Chuy n đ ng không c n thi t (đi b , v i

t i, nâng, v.v.) lãng phí th i gian và n ng l ng ch ng h n nh di chuy n qua l i gi a thi t b và xe t i đ l y d ng c ho c các b ph n đi qua l i gi a bàn làm vi c và khu

v c l u tr tài li u đ l y thông tin, đi đ n m t nhà kho đ l y các b ph n S lãng phí chuy n đ ng trong quá trình thi công xây d ng là do:

1 K ho ch mua s m nguyên v t li u kém hi u qu

2 X lý v t li u không c n thi t

3 Ng i giao d ch ch m / không hi u qu

4 Kho ng cách xa gi a n i làm vi c và kho ch a

5 Phân ph i v t li u t i ch kém

6 Thi u các con đ ng đ c duy trì thích h p

7 Công nhân di chuy n kh́ kh n trong công tr ng

2.1.4.7 Quy trình, cách th c không c n thi t

S n xu t quá m c là vô tình th c nhi u công đo n, nhi u th i gian h n so v i yêu c u c a khách hàng v ph m v công vi c c ng nh ch t l ng c a s n ph m -

ch ng h n nh đánh b́ng ho c s n hoàn thi n trên m t s khu v c c a s n ph m mà khách hàng s không nhìn th y Làm nhi u vi c h n ć xu h ng khi n m i ng i

“b n r n”, nh ng không mang l i “giá tr ” Lãng phí do gia công quá m c trong xây

d ng là do:

1 Rác th i chuy n đ i t vi c gia công các hình d ng không kinh t

2 S d ng s l ng v t li u quá nhi u so v i yêu c u

3 X lý sai nguyên v t li u

4 H ng d n không đ y đ v cách x lý

5 Thi u k n ng c a công nhân ho c ho c nhà th u ph

6 Kh́ kh n trong vi c th c hi n và công vi c chuyên môn

7 T ng tác gi a các chuyên gia khác nhau

8 S d ng công nhân thi u k n ng, ch a qua đào t o

2.1.4.8 N ngăl c c aănhơnăviênăkhôngăđ c s d ng

ây là nh ng y u t đ c b sung g n đây c a s n xu t tinh g n Trong ngành xây d ng Vi t Nam, m i d án g m r t nhi u k s tham gia, h đ m nh n nh ng v

tŕ khác nhau trong c c u t ch c Tuy nhiên, vi c thi u h t nhân s cho v tŕ ph̀

h p khi n nh ng ng i ph i đ m nhi m thêm nh ng vai tr̀ không ph i là th m nh

c a m̀nh, t o nên nh ng b t c p gi a tr̀nh đ c a nhân viên và v tŕ h đ m nhi m

Ho c các c p qu n lỦ không t n d ng h t s sáng t o c a m i nhân viên c p d i c a

m̀nh, gây lưng ph́ ngu n nhân l c c a t ch c

2.1.5 nhăngh aăxơyăd ng tinh g n

Xây d ng tinh g n trình bày t ng h p, ch t ch nh ng nguyên lý và công c

hi u qu nh t đ lo i b s lãng phí và mang l i nh ng c i ti n đáng k v ti n đ ,

ch t l ng, chi ph và an toàn Trên th c t , xây d ng tinh g n có nhi u đ nh ngh a:

Ballard (2004) [10] đ nh ngh a giá tr gia t ng tinh g n b ng cách lo i b lãng phí, đáp ng thay đ i, nâng cao m c tiêu ch t l ng và nâng cao hi u qu c a n ng su t lao đ ng Thông th ng, 95% t ng th i gian ban đ u không ph i là giá tr gia t ng

Ballard & Howell (2004) [10] đ nh ngh a ń nh là “m t h th ng s n xu t t m th i trong khi cung c p s n ph m t i đa và giá tr t i thi u” Trong khi Lean Construction

Institute (2003) [2] đ nh ngh a xây d ng tinh g n nh : “m t cách ti p c n d a trên

qu n lý s n xu t đ phân ph i d án D a vào qu n lý s n xu t t o ra s thay đ i

m nh m trong thi t k s n xu t, cung c p và l p ráp s n xu t” Reiser (2000) [3]

đ nh ngh a xây d ng tinh g n là “m t h th ng phân ph i d án d a trên quy trình

s n xu t tinh g n, ban đ u đ c nghiên c u và ng d ng b i Toyota Motor Company

nh m nâng cao giá tr b ng cách c i ti n hi u qu s n xu t và nâng cao k t qu đ n khách hàng”

Cu i cùng, xây d ng tinh g n đ c hi u là s gia t ng v giá tr b ng cách lo i

b s lãng phí v không gian, v t li u và n ng su t c a các ngu n l c

2.1.6 Các nguyên t c xây d ng tinh g n

Xây d ng tinh g n bao g m 5 nguyên t c sau:

2.1.6.1 Giá tr (Value)

Nguyên t c tinh g n đ u tiên và quan tr ng đ c th hi n trong tri t lý tinh g n

là giá tr Womack & John (2003) [4] nh n m nh r ng giá tr đ c xác đ nh b i ng i dùng cu i cùng và ch có đ c th hi n d i hình th c c th (hàng hóa ho c d ch v

và th ng là c hai cùng lúc) đ m b o yêu c u c a khách hàng v i m t m c giá c

th và th i gian c th

2.1.6.2 Dòng giá tr (Value stream)

Nguyên t c th hai trong tri t lý tinh g n đ c g i là dòng giá tr , Womack &

John (2003) [4] nh n m nh r ng dòng giá tr ch đ c ghi nh n b i c th các hình

th c đ c yêu c u nh thi t k , đ t hàng và cung c p m t s n ph m c th t Ủ t ng

đ n khi ra m t, đ t hàng đ n giao hàng, s n ph m đ n tay khách hàng

2.1.6.3 Dòng ch y (Flow)

Nguyên t c th ba là dòng ch y, m t khi t t c các ho t đ ng lưng ph́ đ c l ai

b , các b c còn l i t o nên giá tr gia t ng c n ph i “trôi ch y” i u này đ̀i h i s luân chuy n m t cách nh p nhàng tài nguyên và ngu n nhân l c, các tài nguyên này

đ c s p x p sao cho s s n sàng n i c n s d ng S ph i h p thông su t gi a các

b ph n trong Ban ch huy công tr ng, gi a các b ph n trong t ch c ho c doanh nghi p

2.1.6.4 Kéo (Pull)

Nguyên t c tinh g n th t là Kéo, Womack & John (2003) [4] nh n m nh r ng

l c kéo ch có th xác đ nh b ng cách ng ý kh n ng thi t k và ch t o chính xác

nh ng gì khách hàng mu n ch khi h mu n Không có gì ph i làm ngay cho đ n khi

nó th c s c n thi t, và đ n khi c n thi t th̀ các công tác đ́ đ c th c hi n ngay l p

t c

2.1.6.5 S hoàn h o (Perfection)

Womack & John (2003) [4] ch ra r ng l c kéo ch có th đ c đ nh ngh a b ng

s hoàn h o, ć ngh a là lo i b hoàn toàn s lưng ph́ i u quan tr ng c n hình dung

là lo i s n ph m và các công ngh s n xu t c n c i ti n

2.1.7 Tiêu chí c a xây d ng tinh g n

2.1.7.1 Gi m thi u các ho tăđ ng không t o ra giá tr

Nh ng lý do chính d n đ n s hi n di n c a các ho t đ ng không t o ra giá tr :

- Qu n lý công tr ng theo cách truy n th ng, m i m t công vi c đ c th c

hi n ph i chia thành nhi u công vi c con khác nhau do nhi u cá nhân khác nhau th c hi n i u này d n đ n vi c t ng thêm các ho t đ ng lãng phí v

th i gian, nhân l c (nh nghi m thu, bàn giao, ch đ i…)

- S thi u hi u bi t rõ ràng: kh i l ng c a các ho t đ ng không t o ra giá tr không đ c đo l ng, nh ng ng i c p qu n lý c n ph i có kinh nghi m trong vi c s d ng các nguyên t c và công c xây d ng tinh g n

- Tám lãng phí trong thi công xây d ng: có sai sót hi n tr ng ho c nguyên

v t li u không đ t yêu c u

2.1.7.2 T ngăgíătr đ u ra

Giá tr gia t ng đ t đ c theo yêu c u c a khách hàng, coi ch đ u t là khách hàng c a nhà th u, v i m c đ́ch cu i cùng là ć đ c m t s n ph m hoàn thi n theo đúng các thông s k thu t v đ u th u, đ m b o an toàn, ti n đ , ch t l ng và chi phí

2.1.7.5 năgi n hóa b ng cách gi m thi u s b c

Các s n ph m trong s n xu t đ c t o nên b i nhi u công đo n làm t ng các

b c không c n thi t, s ph c t p làm gia t ng các công đo n trong ho t đ ng s n

xu t, gi m s công đo n này d n đ n gi m chi phí và gia t ng s chính xác trong quá trình s n xu t

2.1.7.8 T p trung ki m soát vào quy trình hoàn ch nh

Có ít nh t hai đi u ki n tiên quy t đ ki m soát t p trung vào các quy các quy trình m t cách hoàn ch nh u tiên, quy trình đ́ th ng xuyên đ c ki m tra Th hai, ph i ć đ n v có th m quy n ki m soát quy trình này

2.1.7.9 C i ti n liên t c trong quy trình

Nh ng ph ng pháp nh m t ng ch t l ng đ u ra và gi m lãng phí là ho t

đ ng c a n i b m i t ch c và c n th ng xuyên ki m tra và c i thi n Có m t s

ph ng pháp c i ti n nh : đo l ng và giám sát c i ti n; trao trách nhi m c i ti n cho

t t c nhân viên; liên k t gi a c i ti n và ki m soát

2.1.7.10 Cân b ng gi a c i ti n dòng ch y và chuy năđ i

Trong vi c ki m soát và c i ti n các ho t đ ng s n xu t, c chuy n đ i và dòng

ch y ph i đ c gi i quy t đ i v i b t k quy trình s n xu t nào, các khía c nh quy trình và chuy n đ i đ u có ti m n ng c i ti n khác nhau

2.1.8 Công c xây d ng tinh g n

2.1.8.1 úngălúcă(Justăinătime)

́ là m t tri t lý ho t đ ng trong vi c lo i b lãng phí trong m t ho t đ ng xây

d ng H th ng Just in Time (JIT) [11] là h th ng chi phí s n xu t trong th i gian xác đ nh cho n ng su t nh t đ nh trong d án; n ng su t d n đ n s phát tri n và gi m thi u chi phí ́ là m t h th ng t n kho k p th i, ho t đ ng d a trên vi c nh n v t

t thi t b ngày hôm nay, s d ng chúng vào ngày hôm sau và này có th đ c ch nh

s a b ng ph ng pháp thay đ i th i gian nh p v t li u, thi t b cho vi c thi công và

đi u ch nh th i gian hoàn thành v i th i gian bàn giao cho khách hàng Trên c s này, h th ng JIT có tác d ng gi m th i gian ch đ i, gi m t n kho và t đ́ gi m chi phí xây d ng b ng cách gi m th i gian cung c p

Các m c tiêu JIT quan tr ng nh t:

- Phân ph i t t c các lo i thi t b , v t li u d tr và gi m t i đa vi c t n kho

- Gi m lãng phí ngu n l c và ti n đ trong quá trình s n xu t

- Nh p hàng v i s l ng và th i gian thích h p đ đáp ng k p th i và nhanh chóng nhu c u c a công tr ng và đ m b o ch t l ng

- Xây d ng ni m tin gi a nhà th u và nhà cung c p thông qua vi h p tác dài

h n d a trên s h p tác ch t ch

2.1.8.2 Last Planner System

Ballard (2000) [10] ch ra r ng H th ng l p k ho ch cu i cùng – Last Planner System (LPS) là m t k thu t đ nh hình quy trình làm vi c và gi i quy t s thay đ i

c a d án xây d ng Ng i l p k ho ch cu i c̀ng là ng i ho c nhóm ch u trách nhi m l p k ho ch ho t đ ng, ngh a là, c u trúc thi t k s n ph m đ t o đi u ki n

c i ti n quy trình công vi c và ki m soát đ n v s n xu t, ngh a là hoàn thành các nhi m v cá nhân c p ho t đ ng Trong h th ng l p k ho ch cu i cùng, các trình

t th c hi n (l ch trình t ng th , L ch tr̀nh giai đo n đ o ng c (Reverse Phase Scheduling - RPS), k ho ch sáu tu n, K ho ch làm vi c hàng tu n (Weekly Work Plan - WWP), K ho ch ph n tr m hoàn thành (Percen Plan Complete - PPC), phân tích ràng bu c và phân t́ch ph ng sai) [12]

M c tiêu c a LPS là kéo các ho t đ ng b ng cách l p l ch tr̀nh theo giai đo n

ng c l i thông qua k ho ch nhóm và t i u h́a ngu n l c trong dài h n Công c này nh h th ng Kanban và các công c phân c p s n xu t trong s n xu t tinh g n

2.1.8.3 T ngăt́nhătr c quan

Công c tinh g n t ng t́nh tr c quan ć ngh a là cho t ng nhân viên, ng i lao

đ ng nh n đ c thông tin chính m t cách hi u thông qua vi c dán các bi n báo và nhưn khác nhau xung quanh công tr ng T ng công nhân, cán b k thu t trên công

tr ng ghi nh các y u t nh quy tr̀nh làm vi c, m c tiêu hi u su t và các hành

đ ng đ c yêu c u c th n u h tr c quan hóa chúng (Moser và Dos Santos 2003) [13] i u này bao g m các d u hi u liên quan đ n an toàn, quy trình và ch t l ng Công c này t ng t nh công c s n xu t tinh g n, Ki m soát tr c quan, là m t c i

ti n nh m tuyên truy n m t cách tr c đ n vi c ki m soát quá trình s n xu t

2.1.8.4 Nghiên c u l năđ u tiên (First Run Study)

Nghiên c u l n đ u tiên đ c s d ng đ mô ph ng l i các công tác chính quan

tr ng (Ballard và Howell và c ng s , 1977) [14], m t ph n c a n l c c i ti n liên

t c; và bao g m các nghiên c u v n ng su t và xem xét các ph ng pháp làm vi c

b ng cách thi t k l i và h p lý hóa các ch c n ng khác nhau Các nghiên c u th ng

là các t p video, nh ho c đ h a đ hi n th quy trình ho c minh h a h ng d n công

vi c L n ch y đ u tiên c a m t ho t đ ng th công đư ch n nên đ c ki m tra chi

ti t, đ a ra các Ủ t ng và đ xu t đ khám phá các cách th c hi n công vi c thay th

M t chu trình Plan - Do - Check - Act đ c đ xu t đ phát tri n nghiên c u: K

ho ch đ c p đ n vi c l a ch n quy trình làm vi c đ nghiên c u, t p h p m i ng i, phân t́ch các b c c a quy trình, phân tích cách lo i b các b c, ki m tra tính an toàn, ch t l ng và n ng su t Do ć ngh a là th các Ủ t ng trong l n ch y đ u tiên

Ki m tra là đ mô t và đo l ng nh ng gì th c s x y ra Hành đ ng đ c p đ n vi c tri u t p l i nhóm và truy n đ t ph ng pháp c i ti n và hi u su t làm tiêu chu n đ đáp ng

2.1.8.5 Cu c h p hàng ngày (Tool-box meeting)

Giao ti p hai chi u là chìa khóa c a quy trình h p nhóm hàng ngày v i s có

m t c a toàn b nhân viên V i m c tiêu chung v d án và tham gia gi i quy t v n

đ v ng m c cùng v i m t s kh́a đào t o đ c cung c p b i các công c khác, tinh th n và đ ng l c c a nhân viên (Ủ ngh a c a nhi m v đ m nh n, lòng t tr ng,

c m giác phát tri n) s t ng lên Là m t ph n c a chu trình c i ti n, m t cu c h p

kh i đ ng ng n hàng ngày đ c ti n hành trong đ́ các thành viên trong nh́m nhanh ch́ng đ a ra tr ng thái c a nh ng gì h đư làm k t cu c h p ngày hôm tr c, đ c

bi t n u m t v n đ có th ng n c n vi c hoàn thành nhi m v (O Salem, 2005) [11] Công c này t ng t nh khái ni m s n xu t tinh g n v s có m t c a t t c nhân

s , đ m b o kh n ng gi i quy t nhanh chóng v i các v n đ thông qua trao quy n cho ng i đ m nhi m và giao ti p c i m liên t c thông qua các cu c h p toolbox

2.1.8.6 Quy trình 5S

5S là m t công c nh m c i thi n hi u qu n i làm vi c và gi m b t các ngu n

l c lãng phí B ng cách cung c p m t khuôn kh có h th ng cho t ch c và duy trì

s s ch s hàng ngày [15] i u này có th đ t đ c b ng cách t ch c s p x p không gian m t cách logic, các công c và v t li u đ c đ t các v trí thu n ti n cho các

đ i t ng c n d̀ng đ n v i t n su t h p lỦ… Không gian đ c d n d p ng n n p và

v sinh th ng xuyên

Vi t Nam, 5S l n đ u tiên đ c áp d ng vào n m 1993 Hi n nay, r t nhi u công ty xây d ng Vi t Nam áp d ng 5S, ví d nh m t s công ty xây d ng: Hòa B̀nh, Coteccons, Unicons, Ricons…

- Sàng l c: Seiri: lo i b nh ng th không c n thi t ra kh i khu v c làm vi c

- S p x p - Seiton: b trí các d ng c , thi t b m t cách d tìm, d th y, d l y

- S ch s - Seiso: v sinh n i làm vi c th ng xuyên, sau m i ngày làm vi c và duy tr̀ th ng xuyên

- S năsóc - Seiketsu: luôn duy trì, ki m tra và c i ti n đ doanh nghi p càng

ngày càng hoàn thi n t t h n

- S n sàng - Shitsuke: m i ng i trong t ch c đ u rèn luy n t o nên tác phong nghiêm ch nh, n n p

2.1.8.7 D phòng ch tăl ng (Fail ậ Safe for Quality)

K ho ch ki m tra, đánh giá ch t l ng t ng th nên đ c hoàn thành khi b t

đ u d án Nh ng v n đ v ch t l ng có th đ c gi i quy t b ng các ph ng pháp tiêu chu n, và d ng nh ć r t ít ch đ c i thi n [11]

An toàn đ c theo dõi v i các k ho ch hành đ ng an toàn, t c là, danh sách các h ng m c r i ro chính do m i d án chu n b Các m i nguy ti m n đư đ c nghiên c u và khám phá trong lúc th c hi n d án H u h t các s c v ATL nh

ch n th ng, té ngư đ u có các bi n pháp đ i phó tiêu chu n; tuy nhiên, v n đ ATL

ph i th ng xuyên nh c nh , sinh ho t v i ng i lao đ ng v các bi n pháp an toàn (Salem và c ng s , 2006) [11]

2.1.8.8 Tiêu chu năhóaăn ngăsu t

N ng su t là th c đo chúng ta s n xu t bao nhiêu trên m t đ n v đ u vào

T v trí c a khách hàng, n ng su t cao h n d n đ n chi phí th p h n, ti n đ xây

d ng ng n h n, giá tr đ ng ti n t t h n và kh n ng sinh l i nhu n cao h n

L i nhu n c a nhà th u t vi c t ng n ng su t th ng n m trong kho ng t 2% đ n 4% doanh thu N ng su t lao đ ng t ng 25% thì l i nhu n có th t ng t 2% lên 8%, ho c t 4% lên 10%, t c là l i nhu n t ng g p hai l n đ n b n l n

N ng su t t ng ph n = T ng s n l ng / u vào

N ng su t lao đ ng = S n l ng / S l ng lao đ ng

N ng su t v t li u = T ng s n l ng / L ng v t li u

N ng su t máy = Giá tr s n xu t / Kh i l ng công vi c (Yi Wen, 2014) [16]

2.1.8.9 5 Why?

N m lỦ do là m t ph n c a s n xu t tinh g n, là m t k thu t gi i quy t v n đ

đ tìm hi u sâu xa ngu n g c c a v n đ m t cách khá nhanh chóng Chi n l c tìm

hi u k càng nguyên nhân sâu xa c a v n đ khi h i "T i sao - lý do gì v n đ này

x y ra" [17]

M c tiêu c a công c 5 lý do nh sau:

- Ń giúp nhanh ch́ng xác đ nh v n đ c n gi i quy t nhanh chóng

- Nó giúp liên h nhi u nguyên nhân khác nhau v m t v n đ

- Nó có th đ c th c hi n nhanh, không c n s d ng đ n nh ng phân tích toán

h c

2.1.9 Trí tu nhân t o

Trí tu nhân t o, hay Artificial Intelligence (AI), là m t l nh v c khoa h c

đ c thành l p vào nh ng n m 1950 [18] Vào th i đi m đ́, ń đ c mô t nh m t ngành khoa h c m i nghiên c u m t cách có h th ng v hi n t ng “tŕ thông minh”

M c tiêu này đư đ c theo đu i b ng cách s d ng máy t́nh đ mô ph ng các quy trình thông minh Gi đ nh trung tâm c a AI là các ho t đ ng logic c a máy tính có

th đ c c u trúc đ b t ch c các quá tr̀nh suy ngh c a con ng i Vì ho t đ ng

c a máy t́nh đ c hi u trong khi ho t đ ng c a b ́c con ng i thì không, các nhà nghiên c u AI hy v ng s đ t đ c hi u bi t khoa h c v hi n t ng “tŕ thông minh” theo cách này [19]

2.1.10 H c máy

H c máy, hay Machine Learning (ML), là m t nhánh c a AI cung c p các máy

có kh n ng h c h i mà không c n l p trình AI tr nên kh thi thông qua ML H

th ng máy tính th c hi n các ch c n ng thông qua ML nh phân c m, tính toán và

nh n d ng m u Quá trình h c t p đ t đ c b ng cách s d ng các thu t toán và c u trúc s h c khác nhau đ phân t́ch thông tin Thông tin này đ c phân lo i theo m t

s đ c đi m đ c g i là t́nh n ng ML đ c s d ng đ tìm m i quan h gi a các

t́nh n ng và m t s giá tr đ u ra đ c g i là nhãn K thu t này lỦ t ng cho các

v n đ nh h i quy, phân lo i và xác đ nh quy t c k t h p và thu th p [20]

2.1.11 H c t p có giám sát

H c t p có giám sát (Supervised Learning) là m t hình th c ML quan tr ng Ń đ c đ t tên là có giám sát vì công vi c nàyđ c th c hi n d i nhãn nhìn th y

c a các bi n quan sát; ng c l i, trong H c không giám sát, các bi n ph n h i không

có s n Trong H c t p có giám sát, các t p d li u đ c đào t o v i các t p đào t o

đ xây d ng ML, và sau đ́ s đ c s d ng đ g n nhãn các quan sát m i t t p th nghi m i v i t p đào t o, các bi n đ u vào là các đ c đi m s nh h ng đ n đ chính xác c a m t bi n đ c d đoán Ń ch a c các bi n đ nh l ng và đ nh tính;

bi n đ u ra là l p nhãn mà H c có giám sát s g n nhãn cho các quan sát m i Theo các lo i bi n đ u ra khác nhau, các nhi m v H c t p có Giám sát có th đ c chia thành hai lo i: nhi m v phân lo i và nhi m v h i quy Các bi n đ u ra c a nhi m

v phân lo i là các bi n phân lo i và các bi n c a nhi m v h i quy là các bi n liên

t c Ví d , phân lo i hình nh nóng hi n t i là m t nhi m v phân lo i, và d đoán giá c phi u là m t nhi m v h i quy [21]

2.1.12 Ph ngăph́p Bootstrap

Bootstrap là m t k thu t th ng th y trong l nh v c th ng kê đ c Bradley Efron gi i thi u vào n m 1979 [22] K thu t này là m t k thu t l y m u l p đi l p

l i đ c s d ng đ d đoán s li u th ng kê trên m t qu n th b ng cách l y m u

m t t p d li u có thay th Bên c nh đ́, ń đ c s d ng trong ML ng d ng đ

c tính k n ng c a các mô hình ML khi đ a ra d đoán v d li u không có trong

d li u đào t o [23]

2.1.13 Ph ngăph́păBagging

Bagging, c̀n đ c g i là t ng h p bootstrap [24], là ph ng pháp h c t p theo

nh́m th ng đ c s d ng đ gi m ph ng sai trong m t t p d li u nhi u Trong bagging, m t m u d li u ng u nhiên trong t p đào t o đ c ch n có thay th , ngh a

là các đi m d li u riêng l có th đ c ch n nhi u l n Sau khi m t s m u d li u

đ c t o, các mô hình y u này sau đ́ đ c đào t o đ c l p và tùy thu c vào lo i bài

toán, ví d nh h i quy ho c phân lo i, trung bình ho c ph n l n các d đoán đ́ mang l i c t́nh ch́nh xác h n

2.1.14 Ph ngăph́păb phi u

Ph ng pháp b phi u là m t mô hình ML [25] t ng h p k t h p các d đoán

t nhi u mô h̀nh khác ây là m t k thu t có th đ c s d ng đ nâng c p hi u

su t c a m t mô h̀nh, lỦ t ng là đ t đ c hi u su t t t h n b t k mô h̀nh đ n l nào đ c s d ng trong qu n th Ph ng pháp b phi u ho t đ ng b ng cách t ng

h p c l ng t nhi u mô hình Nó có th đ c s d ng đ phân lo i ho c h i quy Trong tr ng h p h i quy, đi u này liên quan đ n vi c tính giá tr trung bình c a các

d đoán t các mô hình i v i phân lo i, các d đoán cho m i nhưn đ c c ng l i

và nhưn ć đa s phi u đ c d đoán

2.2 Các nghiên c u liên quan

2.2.1 Các nghiên c uătrongăn c

Vi t Nam, r t ít nghiên c u v TCXD nói chung và lãng phí trong xây d ng nói riêng, đi n h̀nh nh D.K Hà đư ch ra 19 nhân t lãng phí trong TCXD Tp.HCM [26], đ c chia thành 3 nh́m nh sau: 1 Lưng ph́ chuy n đ i tr c ti p, 2 Lãng phí

th i gian không ph thêm và 3 Lãng phí th i gian ph thêm Các nguyên nhân gây lưng ph́ đ c phân chia thành 5 nhóm v i 25 nguyên nhân: 4 y u t v qu n lý, 6

y u t v con ng i, 6 y u t th c hi n, 6 y u t v t li u và 3 y u t thông tin giao

ti p

Trong m t nghiên c u khác c a D.K Ha [27] ch ra 28 nhân t gây nên s thay đ i thi t k trong các d án xây d ng Vi t Nam, d a trên các nhóm nguyên nhân v : môi tr ng, khách hàng, t v n và nhà th u

Nghiên c u c a B.T Cao v các nguyên nhân gây ra s bi n đ ng th i gian

th c hi n công tác và xây d ng mô hình mô ph ng th i gian lãng phí trong xây d ng [28] đư li t kê đ c 40 nguyên nhân và m c đ tác đ ng c a chúng, xây d ng mô hình mô ph ng v lãng phí th i gian trong xây d ng

T.L Phan đư s d ng mô ph ng s ki n r i r c trong m t nghiên c u v n ng

su t lao đ ng b ng vi c xem xét công tác thi công c p pha nhôm c a m t sàn đi n hình trong d án nhà cao t ng [29]

T.T.T Trang [30] trong nghiên c u v nguyên nhân gây lãng phí th i gian trong thi công hoàn thi n d án nhà cao t ng đư ch ra 31 nhân t và phân tích m i

t ng quan b ng mô hình tuy n tính SEM (Structural Equation Modeling)

T.B Tô [31] đư ch ra 35 nhân t nh h ng đ n tiêu th n ng l ng c a tòa nhà chung c , s d ng mô hình trí tu nhân t o mô ph ng n ng l ng tiêu th cho nhu c u làm mát trong tòa nhà b ng vi c đ xu t mô hình Random Forest

2.2.2 Các nghiên c u n goƠiăn c

D.K Ha [32] trong m t nghiên c u n m 2014 v nh h ng c a lưng ph́ đ n chi phí th c hi n d án đư cho th y ć 9.36% chi ph́ gia t ng do nh h ng c a các nhân t lãng phí b ng mô hình m ng n -ron nhân t o

M.S Baijou [33] trong m t nghiên c u v xác đ nh và ki m soát các nhân t lãng phí cho các d án xây d ng tinh g n Morocco d a trên k t qu kh o sát t 330

ng i t các d án xây d ng K t qu có 24 nhân t nhân t lưng ph́ đ c chia 4 nhóm nguyên nhân b ng ph ng pháp phân t́ch nhân t

Alwi S [34] trong m t nghiên c u n m 2002 Indonesia đư ch ra 5 nhóm nguyên nhân gây lãng phí cho các d án xây d ng, bao g m: thi t k và b n v , qu n

lỦ, con ng i, th c hi n và v t li u

2.3 Tóm t tăCh ngă2

Ch ng 2 đư tr̀nh bày t ng quan v các khái ni m, các đ nh ngh a liên quan

đ n v n đ lưng ph́ trong thi công các d án nhà cao t ng C̀ng v i các nguyên lỦ

và công c c a LC đ cung c p rõ ràng h n v lỦ thuy t c a LC

Trong ph n s l c các nghiên c u liên quan, ć r t ́t nghiên c u v đ tài này Vi t Nam, cho th y r ng trong gi i khoa h c ch a quan tâm đúng m c v hi u

qu trong giai đo n thi công c a các d án xây d ng

Lu n v n tr̀nh bày s b Ủ thuy t v phân t́ch nhân t và TTNT ch ng này Ch ng ti p theo s làm rõ c th v ph ng pháp nghiên c u c a lu n v n

CH NGă3: PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

3.1 Quy trình nghiên c u

Hình 3.1 - Quy trình nghiên c u Quy tr̀nh th c hi n nghiên c u s đ c phân chia thành 3 ph n đ gi i quy t

m c tiêu ban đ u c a lu n v n, c th nh sau:

Ph n 1: T ng quan v lưng ph́ trong thi công xây d ng d a trên các nguyên

t c c a xây d ng tinh g n

Ph n 2: Xác đ nh các nhân t gây lưng ph́ trong TCXD các công tr̀nh nhà cao

t ng, m c đ nh h ng đ n chi ph́ th c hi n d án

Ph n 3: Xây d ng mô h̀nh d đoán t l ph n tr m chi ph́ gia t ng do các y u

t lưng ph́ gây ra d a trên các thu t toán tŕ tu nhân t o

đi m c a BCH KS là các Ủ t ng có th truy n đ t d dàng và nhanh ch́ng, t ng