Đánh giá các nguyên nhân gây phát sinh vật liệu thừa và đề xuất giải pháp xử lý vật liệu thừa

Bùi Ph ngăTrinh Ch ăkỦ : Cánăb ăh ngăd năkhoaăh c :ăTS.ă ăTi năS Ch ăkỦ : Cánăb ăch mănh năxétă1: PGS.TS.ăPh măV ăH ngăS n Ch ăkỦ : Cánăb ăch mănh năxétă2: TS.ă ngăTh ăTrang Ch ăkỦ : Lu

LU NăV NăTH CăS

TP.ăH ăCHệăMINH,ăthángă08 n mă2022

Cánăb ăh ngăd năkhoaăh c : TS Bùi Ph ngăTrinh Ch ăkỦ :

Cánăb ăh ngăd năkhoaăh c :ăTS.ă ăTi năS Ch ăkỦ :

Cánăb ăch mănh năxétă1: PGS.TS.ăPh măV ăH ngăS n Ch ăkỦ :

Cánăb ăch mănh năxétă2: TS.ă ngăTh ăTrang Ch ăkỦ :

Lu năv năth căs ăđ căb oăv ăt iăTr ngă iăh căBáchăKhoa,ă HQG Tp HCM ngày 04 tháng 08 n m 2022

ThƠnhăph năH iăđ ngăđánhăgiáălu năv năth căs ăg m:

1.Ch ăt chăh iăđ ng: PGS.TS Ph măH ngăLuơnă

2.Cánăb ăch măph năbi nă1: PGS.TS Ph măV ăH ngăS nă

3.Cánăb ăch măph năbi nă2: TS ngăTh ăTrang

Xácănh năc aăCh ăt chăH iăđ ngăđánhăgiáăLVăvƠăTr ngăKhoaăqu nălỦăchuyênăngƠnhăsauăkhiălu năv n đã đ căs aăch aă(n uăcó)

K ăTHU TăXÂY D NG

NHI M V LU NăV NăTH CăS

NgƠy,ătháng,ăn măsinh:ă26/01/1995 N iăsinh:ăTi n Giang

II) NHI M V VÀ N I DUNG

1 Xácăđ nh nhân t nhăh ngăđ n vi c gây phát sinh v t li u th a t i d án/công trìnhxây d ng

2 ánhăgiáăm căđ nhăh ng và x p h ng nhăh ngăđ n vi c gây phát sinh v t li u

II) NGÀY GIAO NHI M V : 14/02/2022

III) NGÀY HOÀN THÀNH NHI M V : 12/06/2022

L I C Mă N

Chúng tôi xin c mă năTr ngă i H căBáchăKhoa,ă HQG-TPHCMăđưăh tr ph ngăti n,

th i gian và v t ch t cho nghiên c u này

hoàn thành lu năv nănƠy,ătôiăxinăg i l i c mă năchơnăthƠnhăvƠăsơuăs căđ n TS Bùi

Ph ngăTrinhăvƠăTS.ă Ti n S Th yăvƠăCôăđưăh tr ,ăgiúpăđ tôi trong su t th i gian quaăđ có th hoàn thành và phát tri n bài nghiên c u này

Xin chân thành c mă năBanăgiámăhi u,ăPhòngăđƠoăt o, Quý Th y Cô B môn Thi công và

Qu n lý Xây d ngăđưăt oăđi u ki n, truy năđ t ki n th c và kinh nghi m trong quá trình

h c t p

Xin chân thành c mă năcácăanhăch emăđ ng nghi p và b n bè trong ngành xây d ngăđưănhi t tình h tr trong quá trình kh o sát thu th p d li uăchoăđ tài này

TÓM T T

Qu n lý v t li u luôn là v năđ l n trong ngành xây d ng vì nó bao quát toàn b d

án t khi b tăđ uăđ n khi k t thúc d án Quá trình qu n lý v t li u luôn phát sinh nhi u

v năđ ,ăđ c bi t là v năđ v t li u th a phát sinh trong quá trình thi t k , mua s m, thi công,

b o qu n d năđ nălƠmăt ngăchiăphíăchoăv t li u cùng v iăđóălƠăphátăsinhăthêmăch t th i

Nghiên c u này trình bày k t qu cu c kh o sát v các nguyên nhân gây phát sinh

v t li u th a và gi i pháp x lý v t li u th a v i các bên tham gia vào d án Thông qua

b ng câu h i kh oăsátăđưăxácăđ nhăđ c các nguyên nhân gây phát sinh v t li u th a, t l giá tr v t li u th a so v i giá tr v t li u, t l giá tr v t li u th a so v i chi phí d án Qua phân tích phân tích nhân t khám phá (EFA), nghiên c uăđưăch ra b y nhóm nhân t chính gây phát sinh v t li u th a Qua phân tích nhân t kh ngăđ nh (CFA), nghiên c uăđưăch ra sáu nhóm nhân t chính gây phát sinh v t li u th a Qua phân tích mô hình (SEM), nghiên

c uăđưăch ra m iăt ngăquanăgi a sáu nhóm nhân t chính v iănhau,ătrongăđóăy u t ắqu n lỦẰătácăđ ng m nhăđ n các y u t còn l i

T k t qu trên, có th xácăđ nh m iăt ngăquanăgi a các nhóm nhân t chính, giúp cho các bên tham gia d ánăphòngătránhăc ngănh ăh n ch vi c phát sinh v t li u th a, bên

c nhăđóătácăgi đ xu t m t s gi i pháp x lý v t li u th aăđi n hình

ABSTRACT

Material management is always a big deal in the construction industry because it covers the entire project from starting to finishing stage In the process of material management, there are always many problems, especially the problem of arising surplus materials in the processes of design, procurement, construction, and preservation; resulting

in increasing the cost of materials along with generating more waste

This study presents the results of a survey in terms of the causes of surplus material generation and solutions for waste treatment with project participants Through the survey questionnaire, the causes of surplus material generation were identified, the ratio of surplus material value to material value, the ratio of surplus material value to the project cost Through exploratory factor analysis (EFA), the study pointed out seven main groups of factors causing surplus material generation Through confirmatory factor analysis (CFA), the study pointed out six main groups of factors causing the generation of surplus materials Through model analysis (SEM), the study showed the correlation between six main groups

of factors causing surplus material generation, in which the factor "management" strongly affects the remaining factors

From the above results, it is possible to determine the correlation between the main groups of factors, helping project participants to avoid as well as to limit the generation of surplus materials In addition, the author proposed some measures in terms of typical surplus material handling

M C L C

NHI M V LU NăV NăTH CăS i

L I C Mă N ii

TÓM T T iii

ABSTRACT iv

L IăCAMă OAN v

M C L C vi

DANH M C HÌNH NH ix

DANH M C B NG BI U x

DANH M C VI T T T xi

CH NGă1ăM U 1

1.1 t v năđ nghiên c u 1

1.2 M cătiêuăđ tài 1

1.3 iăt ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u 2

1.4 ụăngh aăkhoaăh c và th c ti n c aăđ tài 2

1.5 C u trúc lu năv n 2

CH NGă2ăT NG QUAN 4

2.1.ăCácăđ nhăngh aăvƠăkháiăni m 4

2.1.1 Qu n lý v t li u 4

2.1.2 V t li u th a 4

2.2 T ng quan lý thuy t 6

2.2.1 Nghiên c uătrongăn c 6

2.2.2 Nghiên c u trên th gi i 6

CH NGă3ăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U 16

3.1 Quy trình th c hi n nghiên c u 16

3.2 Thi t k câu h i b ng kh o sát 17

3.3 Xácăđ nhăkíchăth c m u 18

3.4 Ph ngăth c l y m u 18

3.5 Ph ngăth c thu th p d li u 18

3.6 Ph ngăth c duy t b ng kh o sát 19

3.7 X lý s li u 19

3.8 Phân tích d li u 19

3.9 Tr trung bình 20

3.10 Phơnătíchăđ tin c y b ng h s Cronbach’săalpha 20

3.11 Phân tích nhân t EFA 21

3.12 Phân tích nhân t kh ngăđ nh CFA 23

3.13 Mô hình c u trúc tuy n tính SEM 23

3.14 Tóm t tăch ngă3 24

CH NGă4ăXÁCă NH CÁC NHÂN T GÂY PHÁT SINH V T LI U TH A VÀ M IăT NGăQUANăCÁCăNHỂNăT GÂY PHÁT SINH V T LI U TH A 25

4.1 T ng h p các nguyên nhân gây phát sinh v t li u th a 25

4.2 Th ng kê mô t 27

4.2.1 năv công tác 27

4.2.2 Ch c v công tác 27

4.2.3 Chuyên môn công tác 28

4.2.4 D án tham gia 29

4.2.5 S n măkinhănghi m 29

4.2.6 T l chi phí v t li u th a so v i chi phí v t li u 30

4.2.7 T l chi phí v t li u th a so v i chi phí d án 31

4.2.8 Giá tr c a v t li u th a 31

4.2.9 Gi i pháp x lý v t li u th a 32

4.3 Ki măđ nhăthangăđoăchoăcácănhơnăt gây phát sinh v t li u th a 32

4.4 X p h ng các nhân t theo giá tr trung bình 36

4.5 Ki m tra Spearman Correclations (ki mătraăt ngăquanăx p h ng) 37

4.6 Ki măđ nhăAnovaă(phơnătíchăph ngăsai) 40

4.7 Phân tích nhân t khám phá EFA v i các nhân t gây phát sinh v t li u th a 45

4.8 Phân tích nhân t kh ngăđ nh CFA 51

4.8.1 Mô hình phân tích nhân t kh ngăđ nh 51

4.8.2 Hi u ch nh mô hình CFA 58

4.9 Xây d ng mô hình SEM 64

4.10 Tóm t tăch ngă4 72

CH NGă5ăCÁCăGI I PHÁP X LÝ V T LI U TH A 74

5.1 xu t các gi i pháp h n ch phát sinh v t li u th a 74

5.2 xu t gi i pháp x lý v t li u th a 79

CH NGă6ăK T LU N VÀ KI N NGH 81

6.1 K t lu n 81

6.2 Ki n ngh 81

6.3 H n ch nghiên c u 82

6.4 H ng phát tri năđ tài 82

DANH M C CÔNG B KHOA H C C A TÁC GI 84

TÀI LI U THAM KH O 85

PH L C 1- B NG CÂU H I KH O SÁT 90

PH L C 2- PH NG V N CHUYÊN GIA 97

PH L C 3- PHÂN TÍCH NHÂN T EFA 100

LÝ L CH TRÍCH NGANG 103

DANH M C HÌNH NH

Hình 3-1 Quy trình th c hi n nghiên c u 16

Hình 3-2 Thi t k b ng câu h i kh o sát 17

Hình 3-3ăS ăđ phân tích d li u 20

Hình 3-4 Cácăb c th c hi n EFA [40] 22

Hình 3-5 Cácăb c th c hi n trong SEM [45] 24

Hình 4-1ă năv c a nh ngăng i tham gia kh o sát 27

Hình 4-2 Ch c v công tác c aăng i kh oăsátăđangăcôngătác 28

Hình 4-3 Chuyên môn công tác c aăng i kh o sát 28

Hình 4-4 D án tham gia công tác c aăng i kh o sát 29

Hình 4-5 S n măkinhănghi m công tác c aăng i kh o sát 30

Hình 4-6 T l chi phí v t li u th a so v i chi phí v t li uătheoăng i kh o sát 30

Hình 4-7 T l chi phí v t li u th a so v i chi phí d ánătheoăng i kh o sát 31

Hình 4-8 Giá tr c a v t li u th aătheoăng i kh o sát 31

Hình 4-9 Gi i pháp x lý v t li u th a c aăng i kh o sát 32

Hình 4-10ăMôăhìnhăCFAăbanăđ u l n 1 52

Hình 4-11 K t qu phân tích mô hình CFA hi u ch nh v i tr ng s ch aăchu n hóa l n 1 53

Hình 4-12 K t qu phân tích mô hình CFA hi u ch nh v i tr ng s chu n hóa l n 1 54

Hình 4-13ăMôăhìnhăCFAăbanăđ u l n 2 59

Hình 4-14 K t qu phân tích mô hình CFA hi u ch nh v i tr ng s ch aăchu n hóa l n 2 60

Hình 4-15 K t qu phân tích mô hình CFA hi u ch nh v i tr ng s chu n hóa l n 2 61

Hình 4-16 Mô hình SEM l n 1 65

Hình 4-17ăMôăhìnhăSEMăch aăchu n hóa l n 1 66

Hình 4-18ăMôăhìnhăSEMăđưăchu n hóa l n 1 66

Hình 4-19 Mô hình SEM l n 2 68

Hình 4-20ăMôăhìnhăSEMăch aăchu n hóa l n 2 68

Hình 4-21ăMôăhìnhăSEMăđưăchu n hóa l n 2 69

Hình 4-22 K t qu cu i cùng m i quan h gi a các nhân t 71

Hình 5-1 Các lo i v t li uăđi n hình 79

Hình 5-2 Quy trình x lý v t li u th a 80

DANH M C B NG BI U

B ng 2-1 So sánh chi ti t gi a v t li u th a, ph li u, ch t th i 4

B ng 2-2 T ng quan các nghiên c uăliênăquanătrongăvƠăngoƠiăn c 8

B ng 3-1 S li u kh oăsátăđ c thu th p 18

B ng 3-2 ánhăgiáăđ tin c yăthangăđoătiêuăchu n 21

B ng 3-3 M căđ phù h p c aămôăhìnhăđoăl ng v i mô hình th c t [44] 23

B ng 4-1 M t s nguyên nhân gây phát sinh v t li u th aăđ c lo i b 25

B ng 4-2 Các nguyên nhân gây ra phát sinh v t li u th a 25

B ng 4-3 H s Cronbach’săalpha 32

B ng 4-4 H s Cronbach’săalphaăthangăđoăcácănhơnăt 33

B ng 4-5 H s Cronbach’săalphaăt ng nhóm nhân t 34

B ng 4-6 X p h ng nhân t theo giá tr trung bình 36

B ng 4-7 Ki mătraăt ngăquanăx p h ng CDT, NT, TV 37

B ng 4-8 K t qu ki mătraătínhăđ ng nh tăph ngăsai 40

B ng 4-9 K t qu ki măđ nh s khác bi t v trung bình 41

B ng 4-10 Ki măđ nh h u Turkey 42

B ng 4-11 B ng ki măđ nh s khác bi t trung bình 44

B ng 4-12 K t qu ki măđ nhăKMOăvƠăBartlett’săTest 45

B ng 4-13 Ph nătr măgi i thích cho các bi n và t ngăph ngăsaiătrích 45

B ng 4-14 Ma tr n xoay k t qu EFA 47

B ng 4-15 Phân nhóm theo tính ch t các bi n 48

B ng 4-16 So sánh giá tr gi i h n và phân tích l n 1 55

B ng 4-17 H s h iăquyăch aăchu n hóa mô hình CFA l n 1 55

B ng 4-18 H s h i quy chu n hóa mô hình CFA l n 1 56

B ng 4-19 Giá tr trungăbìnhăph ngăsaiăl n 1 57

B ng 4-20 So sánh giá tr gi i h n và phân tích l n 2 62

B ng 4-21 H s h iăquyăch aăchu n hóa mô hình CFA l n 2 62

B ng 4-22 H s h i quy chu n hóa mô hình CFA l n 2 63

B ng 4-23 Giá tr trungăbìnhăph ngăsaiăl n 2 63

B ng 4-24 K t qu phân tích mô hình SEM l n 1 66

B ng 4-25 H s h i quy mô hình SEM l n 1 66

B ng 4-26 K t qu phân tích mô hình SEM l n 2 69

B ng 4-27 H s h i quy mô hình SEM l n 2 69

B ng 5-1 Các gi i pháp h n ch phát sinh v t li u th a 74

B ng 5-2 Danhăsáchăchuyênăgiaăđ aăgi iăphápăh năch ăv tăli uăth a 78

B ng 5-3 Các gi i pháp x lý v t li u th aăđi n hình 80

l n chi phí c a d án xây d ng, c th chi m đ nă60%ăđ n 70% t ng chi phí, và m i kho n

ti t ki m 1% t chiătiêuăt ngă ng v i s giaăt ngăkho ng 7% trong l i nhu n Vì v y, vi c

h n ch lãng phí v t li u c ngănh ăs d ng v t li u th a trong quá trình th c hi n d án

c năđ c quan tâm nh m gi m chi phí xây d ng Vi c phát sinh v t li u th aălƠăđi u không mong mu năđ i v i t t c các bên tham gia trong các d án xây d ng b i vì v t li u th a không nh ngălƠmăt ngăthêmăchiăphí mà còn là ngu n g c chính gây phát sinh ch t th i

M t khác, v t li u th a phát sinh sau quá trình thi công có th đ cădùngăđ tái s d ng, tái ch , x lý ho c mua bán

gi i quy t v n v qu n lý v t li u m t cách hi u qu h n, đ c bi t là vi c phát sinh

v t li u th a, vi c xácăđ nh chính xác các nguyên nhân d năđ n phát sinh v t li u th a và

s nhăh ng c aăchúngăđ i v iănhau,ăđ ng th i đ aăraăgi i pháp trong vi c gi m thi u và phòng tránh phát sinh v t li u th a, gi i pháp x lý v t li u th a lƠăđi u c n thi t nh m

gi m chi phí v v t li u mà còn c i thi n hi u qu d án

Doăđó,ăđ tài đ c th c hi n v i m c đíchăgi iăđápăcácăth c m c sau:

- Các nhân t gây ra vi c phát sinh v t li u th a, m i liên h gi a chúng

- Gi i pháp h n ch phát sinh v t li u th a

- Gi i pháp x lý v t li u th a

1.2 M cătiêuăđ tài

- Xác đ nh các nhóm nhân t chính gây phát sinh v t li u th a

- ánhăgiáăm căđ nhăh ng c a các nhân t chính gây phát sinh v t li u th a trong

- xu t các gi i pháp phòng tránh, h n ch phát sinh v t li u th a trong các giai

đo n th c hi n d án xây d ng

- xu t các gi i pháp x lý v t li u th a đ giúp các bên liên quan trong d án xây

d ng gi m thi u chi phí v t li u

iăt ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u: các d án xây d ng t i Thành ph H Chí Minh

iăt ng kh o sát: nh ngăng i có kinh nghi mătrongăl nhăv c thi t k , thi công, ban

qu n lý d án, ch đ uăt ,ăt ăv n thi t k ,ăt ăv n giám sát, nhà th uăvƠăđ năv cung c p

iăt ng ph ng v n: các chuyên gia,ăng i có nhi u kinh nghi m trong qu n lý v t

nh t vi c phát sinh v t li u th a,ăc ngănh ăch t th i t v t li u th a

- Th c hi n nghiên c uăđ nhăl ng các y u t gây nhăh ngăđ n vi c phát sinh v t

li u th a, phân tích m căđ t ngăquanăgi a các y u t , phân tích t m quan tr ng c a m i

y u t đ n vi c gi m thi u v t li u th a

C u trúc lu năv năcóă6ăch ng:

Ch ngă1: M đ u

Ch ngă2: T ng quan

Ch ngă3:ăPh ngăphápănghiênăc u

Ch ngă4:ăXácăđ nh các nhân t gây phát sinh v t li u th a và m iăt ngăquanăgi a các

nhân t gây phát sinh v t li u th a

Ch ngă5: Gi i pháp h n ch phát sinh v t li u th a, gi i pháp x lý v t li u th a

Ch ngă6: K t lu n và ki n ngh

CH NGă2 T NG QUAN 2.1 Cácăđ nhăngh aăvƠăkháiăni m

2.1.1 Qu n lý v t li u

Theo Mahayuddin [4], qu n lý v t li uăđ căđ nhăngh aălƠăm t h th ng qu n lý đ c yêu c u trong vi c l p k ho ch và ki m soát ch tăl ng và s l ng v t li u, v trí thi t b đúngăgi , t t giá c vƠăđúngăs l ng theo yêu c u Qu n lý v t li u là m t h th ng qu n

lý tích h p mua hàng, v n chuy n và ki m soát v t li u t các nhà cung c p

2.1.2 V t li u th a

nhăngh aăv t li u th a và so sánh chi ti t gi a v t li u th a, ph li u, ch t th iăđ c

th hi n B ng 2-1

B ng 2-1 So sánh chi ti t gi a v t li u th a, ph li u, ch t th i Tínhăch t/

V tăli u

Cácălo iăv tăli u

V t li u th a (Surplus material)

Ph li u (Scrap)

Ch t th i (Waste)

nhăngh a

V tă li uă th aă lƠă

ph năcònăl iăc aăv tă

li uă đ că giao sau khiă đ că s ă d ngătrong công trình xây

d ng,ă cóă th ă đ că

s ă d ngă l iă trongăcácăd ăánăkhác [5]

Ph ă li uă lƠă v tă li uă

đ că thuă h i,ă phơnă

lo i t ă nh ngă v tă

li u,ăs năph măđưăb ă

lo iă b ă t ă quáă trìnhă

s năxu tăđ ăs ăd ngălƠmănguyênăli uăchoă

m tă quáă trìnhă s nă

xu tăkhác [6]

Ch tă th iă lƠă v tă ch tă

đ căth iăraăt ăs năxu t,ăkinh doanh [6]..

Tínhăch t/

V tăli u

Cácălo iăv tăli u

V t li u th a (Surplus material)

Ph li u (Scrap)

Ch t th i (Waste)

V tăli uăth aăcóăth ă

s ă d ngă trongă xơyă

d ngă v tă li uă m i, thayăvìăchônăl p [7]

Ph ă li uă lƠă v tă li uăvƠăb tăk ăs năph mănƠoăcóăkh ăn ngătáiă

ch ăt ăquá trình tiêu dùngă ho că s nă xu tă

s nă ph mă tr că đó [8]

Ch tă th iă đ că đ nhăngh aă lƠă b tă k ă s nă

ph mă ph ă v tă ch tă nƠoă

c aă conă ng iă ho că

ho tă đ ngă côngă nghi păkhôngăcóăgiáătr ăcònăl i [9]

V tăli uăth aălƠăv tă

li uă cóă th ă táiă ch [10]

Ph ă li uă lƠă cácă v tă

li uă cònă sótă l iă t ăquáă trìnhă t oă raă s nă

ph mă v tă t ă xơyă

d ngăvƠăv tăli uăd ă

th a,ă cóă giáă tr ă ti nă

t [11]

Ch tă th iă xơyă d ngă

đ căđ nhăngh aălƠăch tă

th iă phátă sinhă t ă cácă

ho tă đ ngă xơyă d ng [12]

Giáătr ăs ăd ng

Cóă giáă tr ă s ă d ng, có/không c nă táiă

Giá tr ăti năt

Giáătr ăti năt ăđ că

gi ănguyênăho căb ă

gi m

Giáă tr ă ti nă t ă b ă

gi măm nh

Khôngăcóăgiáătr ăti năt

Phơnăbi tăd aă

trênăch ăs ăh uă

t ăb ăgiáătr ă

[13]

Tínhăch t/

V tăli u

Cácălo iăv tăli u

V t li u th a (Surplus material)

Ph li u (Scrap)

Ch t th i (Waste) Ngu năg căphátă

đ c s d ngăđ ch v v t li u th a, ch t th i [16] Trên th gi i, khái ni m "v t li u th a",

"ph li u"ăítăđ c s d ng mà s d ng duy nh t c m t "ch t th i "(waste) [13]

2.2 T ng quan lý thuy t

TheoăTr ng [17], nh m h n ch nguyên nhân lãng phí v t li u, c n thi t có b n thi t

k rõ ràng đ i v i các bên, c n có các cu c th o lu n chi ti t đ tính toán v t li u và t iă uă

v t li u, nhân viên giám sát c n theo dõi xuyên su t tránh sai sót Theo Hà [18], các lý do

ch y u lãng phí bao g m d ăth a, phân ph i kém, s d ngăkhôngăđúngăm căđích M t s nghiên c u khác nh ăphátăsinh thành ph n và x lý ch t th iăliênăquanăđ n tòa nhà xây

d ng và phá d t i Hà N i, Vi t Nam [19],ăhayăđánhăgiáăkinhăt vƠătƠiăchínhăđ i v i ch t

th i xây d ng và phá d tái ch t i Hà N i, Vi t Nam [20] nh m đánhăgiáăcácăch t th i, x

lý ch t th i t v t li u B ng 2-2 t ng quan m t vài nghiên c uătrongăn căliênăquanăđ n nghiên c u này

2.2.2 Nghiên c u trên th gi i

Theo ISAAC và U.E [21], lý do lãng phí v t li u bao g m vi c l uătr và x lý v t

li u, v n hành, thi t k , l p h s ,ămuaăs m Theo Saidu và Shakantu [22], ch tăl ng kém

c a qu n lý mua s m, qu n lý xây d ng và qu n lý s gây ra lãng phí v t li u, góp ph n lƠmăt ngăchiăphíăd án Vì v y, các ho tăđ ng ki m tra và giám sát v t li u r t quan tr ng,

đ c bi t c n giám sát vi c giao nh n v t li u Theo Osmani và Villoria-Sáez [23], ngành xây d ng đòiăh i nh ng thay đ iăc ăb n t thi t k , mua s m v t li u, đ n qu n lý ch t th i xây d ng T ăduyăqu n lý v t li u c năđ căthayăđ i nh m ti năđ n vi c ti t ki m v t li u

Nhìn chung, B ng 2-2 t ng quan các nghiên c u liên quan, c th nh ăsau:

- V lãng phí v t li u: Tr ng [17], Khánh [18], Meghani et al.[24], Saidu và Shakantu [22] và ISAAC [21]

- V qu n lý v t li u: Kareem và Pandey [25] và Saka et al [2]

- V ch t th i: Formoso et al [26], Daoud et al [27], Ogunmakinde et al [28], Sandanayake et al [29] và Mahamid [30]

- V x lý v t li u: Yu và Shui [31], Tam et al [32], Ahmad et al [33] và Shewalul[34]

H u h t các nghiên c u tr c t p trung v lãng phí v t li u, qu n lý v t li u, qu n lý

ch t th i, và x lý m t s v t li u Các nghiên c uătrênăđưăch ra lãng phí có nguyên nhân

xu t phát t qu n lý v t li u, v t li u là ngu n g c phát sinh ch t th i, các gi i pháp x lý

m t vài v t li uănh ăbêătông,ăxiăm ng Tuy nhiên, các nguyên c uăch aăđ c păsơuăđ n

vi c gi m v t li u th a,ăđơy là ph n chi ti tăh nătrongălưngăphíăv t li u và qu n lý v t li u,

c ngănh ăcácăgi i pháp h n ch x lý v t li u th a t vi c gi m v t li u th a có th

B ng 2-2 T ng quan các nghiên c uăliênăquanătrongăvƠăngoƠiăn c

Nguyên nhân chính và phòng ng a

Tìm nguyên nhân ch t

th i v t li uăvƠăđ xu t cácă h ng d nă đ

d ng t i hi nătr ng và

ki n ngh thi t l p m t

h th ng qu n lý v tăt ătrong quá trình xây l p

oăl ng m căđ lãng phí, phân tích nguyên nhân gây lãng phí, xây

tr ng mà còn liên quan nhi uăgiaiăđo n

3 Hà Duy Khánh

[18], 2010

Kh oăsátăvƠăđ xu t gi i pháp h n ch y u t lưngăphíătrongăgiaiăđo n

Xácăđ nh nguyên nhân lãng phí và phân lo i lãng phí các d án cao

t ng t i TP.HCM, nh

Dùng b ng câu h i, phân tích th ng kê

b ng SPSS

LưngăphíăvƠăxuăh ng lãng phí ch p nh n

đ c, y u t qu n lý

đ c công nh n là

Stt Tác gi Tênăđ tài M c tiêu

ch n

Tìm lý do lãng phí v t

li uă trênă côngă tr ng xây d ng c a các tòa nhà nhi u t ng và làm

th nào có th gi m thi u v t li u

Phân tích d li uă đ tìm ra t l hao h t

M că đ hao phí cho phép trong m i d án

v t quá gi i h n cho phép Tiêu th v t quá m c tiêu th c tính cho m i h ng

gi m thi u, tái s

d ng, tái ch và ph c

h i trong ngành công nghi p xây d ng

D a trên b ng câu h i

kh o sát ti p theo và phân tích theo giai

đo n

Ngành xây d ng b n

đ a có nhi u n l c cho s chu n b và thi t k cho qu n lý

v t li u th iă nh ngă

v năch aăcóăhi u qu

Stt Tác gi Tênăđ tài M c tiêu

d ng

Ph ngă phápă th c nghi m d a trên các phépăđo

K t qu cho th y có

th t o ra m t v t li u xây d ngăđúcăs n v i

ph ph m công nghi p và v t li u ph

BƠiă báoă nƠyă đánhă giáă

có h th ng vi c qu n

lý, ki m soát v t li u xây d ng và ph th i xây d ng

T ng h p các tài li u tham kh o có h

th ngăđ phân tích

Quy trình qu n lý v t

li u c n chuy năđ iăđ

c i thi n t ng th trong vi c x lý v t

li u trên côngătr ng

Gi m thi u hao phí

v t li u trong các giai

đo n xây d ng là quan tr ng

v t m c giaiăđo n

Phân tích nghiên c u

đ c th c hi n b ng cách s d ng suy

Thi t l p m i liên h

gi a các v nă đ v

ch t th i v t li u và

Stt Tác gi Tênăđ tài M c tiêu

sau h p đ ng xây

d ng, b ng cách xác

đ nh v t li u và các

v nă đ lãng phí liên quanăđ năchiăphíăv t

m c

lu n, ph ngă phápănghiên c u là l p lu n quy n p

chiă phíă v t m c giaiă đo n sau khi kí

Tìm m i quan h gi a mua s m v t li u và

gi m lãng phí v t li u trong ngành xây d ng

S d ngăph ngăphápă

th ngăkêăđ xácăđ nh các phát sinh ch t th i

ch trong bê tông, m t

đ ng bê tông, xây

Ph ngă phápă lu n

d a trên vi c xem xét các tài li uă c ngă nh ăthu th p d li u liên

S d ng c t li u tái

ch trong bê tông mang l i m t tri n

v ng gi i pháp cho

Stt Tác gi Tênăđ tài M c tiêu

nghiên c u

Ph ngăpháp

d ngă đ ng và các công trình dân d ng khác

quanăđ n ph c h i và

x lý v t li u Phân tích và so sánh b ng

l p b ng thông qua các tài li u quy chu n

li u và gi m thi u ch t

th i

Ph ngă phápă nghiênă

c uă đ nhă l ng d a trên b ng kh o sát

ánhăgiáăph ngăphápă

x lý c a các công ty xây d ng đ xácăđ nh

Stt Tác gi Tênăđ tài M c tiêu

nh ng thi u sót trong

l nhăv c nghiên c u s

d ng v t li u ph th i trong bê tông

Tìm ki m các bài báo,

n ph m h i ngh , sáchă vƠă cácă ch ngăsáchăliênăquanăđ n bê tông b n v ng k t h p các v t li u ph th i

và sauăđóăphơnătích

Xácă đ nhă đ c xu

h ng v s d ng v t

li u ph th i trong bê tông Nh n th y r ng tro bay và c t li u tái

ch là nh ng v t li u

ph th iă đ c nghiên

c u nhi u nh t, xi

m ngăvƠ các s n ph m thay th đưăđ c ng

d ng

Nghiên c u này nh m

m căđíchăxácăđ nh m i quan h gi a v t li u

ph th i và vi c tái ch trong vi c xây d ng các d án xây d ng

v t li u là s d ng lao

đ ngă ch aă quaă đƠoă

t o, làm l i do l i c a côngă nhơn,ă thayă đ i

Stt Tác gi Tênăđ tài M c tiêu

ánhă giá v vi c s

d ng các v t li u ph

th iătrongăbêătôngănh ă

m tă b că h ng t i tính b n v ng trong giaiăđo n thi công

Nghiên c u này tóm

t t và t ng h p các nghiên c uăđ c th c

hi n trong hai th p k qua

Nghiên c u nh n th y

r ng các nghiên c u khôngăđ cho vi c s

ph li uă thépă nh ă v t

li u gia c đ n các tính

ch tăc ăh c c a bê tông

Th c nghi m v các tính ch tăc ăh c c a bê tông v i ph li u thép

Tái ch kim lo i ph

li u làm c t li u cho

bê tông

Ki mă traă đ b n nén vƠă đ b nă kéoă đ c

ti năhƠnhăđ i v i các

t l thép ph th i khác nhau (0%, 0,5%, 0,75%ăvƠă1,5%)ăđ c xácă đ nh b i kh i

l ng bê tông

K t qu th nghi m cho th yămôăđunăđƠnă

h i và bi n d ngăđ nh giaă t ngă đángă k v i

s giaă t ngă c a kh i

l ng thép ph li u

Stt Tác gi Tênăđ tài M c tiêu

i u tra v cách gi m lãng phí v t li u trong

m tă đ aă đi m xây

d ng, xem xét các gi i pháp gi m lãng phí ngay t đ uă đ n k t thúc d án

b ho c gi m thi u

ch t th i t o ra trong thi công

CH NGă3 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 3.1 Quy trình th c hi n nghiên c u

Quy trình th c hi n nghiên c u g mă5ăb c, bao g m:

- B tăđ u:ăXácăđ nh v năđ nghiên c u

- B că1:ăXácăđ nh nguyên nhân gây phát sinh v t li u th a

- B c 2: S p x p các nguyên nhân phát sinh v t li u th a

- B c 3: Phân nhóm các nguyên nhân phù h p v i d li u kh o sát

- B c 4: Xây d ng m iăt ngăquanăgi a các nhân t v i nhau

- B că5:ă xu t gi i pháp x lý v t li u th a

- K tăthúc:ă aăraăk t lu n, ki n ngh

Quy trình th c hi n nghiên c uăđ c trình bày qua Hình 3-1

Hình 3-1 Quy trình th c hi n nghiên c u

3.2 Thi t k câu h i b ng kh o sát

Thi t k b ng câu h i kh o sát th c hi n tu n t nh ăsau:

- aăraăs ăb các y u t nhăh ng phát sinh v t li u th a

- Thi t k câu h i kh oăsátăs ăb

+ Ph n 1: Ph n thông tin ph n h i chung, m căđíchăxácăđ nh v tríăcôngătác,ăđ nă

v công tác, s n măkinhănghi m,ăđánhăgiáăs ăb v vi c am hi m qu n lý v t li u th a + Ph n 2: Kh o sát v các nhân t gây phát sinh v t li u th a, các m c tr l i theo

5 m căđ c aăthangăđoăLikertăđ đánhăgiáăm căđ nhăh ng

N i dung chi ti t b ng câu h iăđ c trình bày Ph l c 1

Theo Hoàng và Chu [35], kinh nghi măxácăđ nh c m u phân tích EFA ít nh t

b ngă4ăăđ n 5 l n s bi n trong nhân t ăTheoănh ănghiênăc u này, có 34 nhân t thì c n

ít nh t 136 m u

Ph ngăth c l y m uălƠăph ngăth c l y m u thu n ti n

Nh ngăng i tham gia kh o sát t nhi u ngu n khác nhau bao g m các k s ,ă

qu n lý v t li u, ki nătrúcăs ,ăch đ uăt và cácăđ iăt ng liên quan trong ngành xây

d ng

B ng kh oăsátăđ c chuy năđ năng i kh o sát theo 2 cách: Kh o sát tr c ti p và online,ăcácăđ iăt ng ch y u lƠăng i tham gia thu căl nhăv c xây d ng, c th : + Kh o sát tr c ti p: 100 b ng câu h iăphátăđi,ăthuăđ c 50 b ng câu tr l i, t c chi m t l 50%,ătrongăđó: có 40 b ng câu tr l i h p l , còn 10 b ng câu tr l i không

h p l

+ Kh o sát online: b ng kh o sát b ngăGoogleăDocs,ăphátăđiă200ăb ng, nh năđ c

159 b ng chi m t l 79.5%,ătrongăđó: các câu tr l iăđ u h p l (vìăđưăcƠiăđ t trong form Google Docs nên ph i tr l i t t c câu h i m i chuy năsangăb c ti p theo)

3.6 Ph ngăth c duy t b ng kh o sát

Ki m tra nh ng b ng câu tr l i nh năđ c và nh n th y kh n ngăchênhăl ch d

li uăphơnătíchănh ăsau:

- Các câu tr l i b khuy t

- Các câu tr l iăđánhăgiáăcùngăm t m căđ quá nhi u

- Nh ng câu tr l i không có tính logic v i nhau

- Nh ngăđ iăt ngăch aăthamăgiaăqu n lý v t li u

3.7 X lý s li u

K t qu thuăđ c 209 b ng câu tr l i, ti p t c duy t b ng câu tr l i, lo i 79 b ng câu tr l i (bao g m câu tr l i b khuy t, câu tr l iăđánhăgiáăcùngăm t m căđ quá nhi u, nh ng câu tr l i không có tính logic, nh ngăđ iăt ngăch aăthamăgiaăqu n lý

v t li u)

Quaăb c lo i b ng câu tr l iăđưăđ raătrongăph ngăth c duy t b ng kh o sát,

b ng tr l i kh o sát còn l i 130 (= 209 - 79) b ngăđ c xem là h p l (B ng 3-1) và

ti n hành đ phân tích Theoănh ănghiênăc u này, có 34 nhân t thì c n ít nh t 136 m u,

nh ngădoănghiênăc u nghiêng v qu n lý v t li uăkháăđ c thù nên tác gi chú tr ngăđúngăvƠoăđ iăt ng nghiên c u nên 130 m u theo nghiên c u c a tác gi là có th ch p nh n

Hình 3-3 S ăđ phân tích d li u

3.9 Tr trung bình

Theo thang đánhăgiáă5ăm căđ c aăthangăđoăLikert,ătr trung bình m căđ nh

h ngăđ n các nguyên nhân gây phát sinh v t li u th a,ăđ c s d ngăđ phân tích các n i dung sau:

- S p x p th h ng các nhân t t caoăđ n th p

- Phân tích, gi i thích các th h ng các nhân t

- Nh n xét v các giá tr trung bình c a nhân t

H s Cronbach’săalphaălƠăphépăki măđ nh th ng kê v m căđ ch t ch mà các

m c h iăthangăđoăt ngăquanăv i nhau theo Tr ng và Ng c [35] Theo Th và Trang [36], khiăđánhăgiáăthangăđoăc n ph iădùngăCronbach’săalphaăđ lo i b các bi n rác

tr c khi phân tích EFA

H s Cronbach’săalpha tính theo công th c (3.1) [37]:

(3.1) Trongăđó:

:ăH s Cronbach’săalpha

K: S bi năquanăsátătrongăthangăđoă

:ăPh ngăsaiăbi n quan sát th i

:ăPh ngăsaiăc a t ng thang

đánhăgiáăđ tin c yăthangăđo tiêu chu n, các giá tr v đ tin c yăđ c th hi n b ng

3.11 Phân tích nhân t EFA

Theo Nguy n và Nguy n [39], phân tích nhân t khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA) là m tăph ngăphápăphơnătíchăđ nhăl ngădùngăđ rút g n m t t p g m nhi u bi năđoăl ng ph thu c l n nhau thành m t t p bi năítăh nă(g i là các nhân t )

đ chúngăcóăỦăngh aăh nănh ngăv n ch aăđ ng h u h t n i dung thông tin c a t p bi n banăđ u

Cácăb c th c hi n EFA đ c trình bày Hình 3-4

Hình 3-4 Cácăb c th c hi n EFA [40]

M t s tiêu chu năđánhăgiáăbi năđoăl ng trong EFA:

Barlett’sătestăofăsphericity:ăđơyălƠăm tăđ iăl ng th ngăkêăđ ki m tra gi thuy t các bi n khôngăcóăt ngăquanătrongăt ng th (ma tr năt ngăquanătrongăt ng th là ma

tr năđ năv ).ă i u ki năđ ti n hành phân tích nhân t là các bi n ph iăcóăt ngăquană

v iănhau.ăDoăđó,ăki măđ nh này có p ≤ 5% thì bác b gi thuy t H0 t c là các bi n có

t ngăquanăv i nhau Theo Tr ng và Ng c [35], KMO( Kaiser-Meyer-Olkin) là ch s dùngăđ ch s xem xét phù h p c a phân tích nhân t Tr s này l năh nă0.5ăthìăphơnătích nhân t là thích h p, còn n u tr s này nh h nă0.5ăthìăphơnătíchănhơnăt có kh

- FL >ă0.3ăđ căcoiălƠăđ t m c t i thi u

- FL>ă0.4ăđ c xem là quan tr ng

- FL >ă0.5ăđ căxemălƠăcóăỦăngh aăth c ti n

H s FL đ c l a ch n theo c m u: v i c m u 130 thì FL > 0.5 theo Hair [43]

3.12 Phân tích nhân t kh ngăđ nh CFA

Phân tích nhân t kh ngăđ nhăCFAălƠăb c ti p theo sau thi th c hi n phân tích nhân t khám phá EFA nh m ki măđ nhăxemămôăhìnhăđoăl ngăvƠăcácăthangăđoăcóăđ t yêu c u hay không Các ch s đánhăgiáăđ c trình bày B ng 3-3

B ng 3-3 M căđ phù h p c aămôăhìnhăđoăl ng v i mô hình th c t [44]

Chis-quareăđi u chình theo b c t do CMIN/df≤2,ăcóăth ≤3

GFI (Goodness-of Fit Index) 0.9≤GFI≤1:ăT t

CFI: ch s thích h p so sánh

(Comparative Fix Index)

0.9≤CFI≤1:ăT t

TLI: ch s Tucker and Lewis (Tucker

and Lewis index)

0.9≤TLI≤1:ăT t

Ch s RMSEA (Root Mean Square

Error Approximation)

RMSEA≤0.05ăR t t t 0.05-0.08: ch p nh n Các giá tr trênăc ngăđ c s d ngăđ đánhăgiáăm căđ phù h p c a mô hình c u trúc SEM

3.13 Mô hình c u trúc tuy n tính SEM

a Khái ni m mô hình SEM

K t đ u nh ngăn mă1950,ăcácăchuyênăgiaătrongăngƠnhăkhoaăh c xã h i ho c hành vi, bao g m c qu nălỦăđưăphátătri n m tăph ngăphápănghiênăc u có tên là mô hìnhăhóaăph ngătrìnhăc u trúc (SEM ậ Structural Equation Modeling).ăPh ng pháp SEMălúcăđóăv năch aăho tăđ ng m nh do nh ng h n ch v công ngh V i t căđ , s phát tri n c a công ngh máyătính,ăph ngăphápăSEMăngƠyăcƠngăđ c bi tăđ n nhi u

h năvƠăđ c s d ng r ng rãi trong nghiên c u hành vi và qu n lý [45]

b C u trúc mô hình SEM

Môăhìnhăđoăl ng (Measurementămodel):ăLiênăquanăđ n quan h gi a bi n quan sát và bi n tìm n.ăMôăhìnhăđoăl ngăđ nhăngh aăs liên quan gi a các bi n quan sát (bi năđoăl ng) và bi n không quan sát MôăhìnhănƠyăcònăđ c g i là mô hình kh ng

đ nh (Confirmation factor models)

Mô hình c u trúc (Structural model): Ch tiêu ch liênăquanăđ n các quan h gi a các bi n tìm n Mô hình c u trúc ch rõ cách th c mà các bi n tìm n riêng bi t nh

h ng m t cách tr c ti p ho c gián ti p và lƠmăthayăđ i các giá tr c a m t s bi n tìm

n khác trong mô hình

c Các b c th c hi n trong SEM

Cácăb c th c hi nătrongăSEMăđ c trình bày b ng Hình 3-5

Hình 3-5 Cácăb c th c hi n trong SEM [45]

Nhìn chung, ch ngă3 trình bày các n i dung sau:

Quy trình nghiên c u: đ aăraăcácăb c th c hi n nghiên c u và cách th c th c

c u trúc SEM, phân tích th ng kê mô t và tr trung bình mean

Ch ngăti p theo tác gi xácăđ nh các nguyên nhân, ki măđ nhăthangăđo,ărútăg n các y u t và tìm m i liên h gi a chúng v i nhau

CH NGă4 XỄCă NH CÁC NHÂN T GÂY PHÁT SINH V T LI U TH A

TH A 4.1 T ng h p các nguyên nhân gây phát sinh v t li u th a

Ngoài v c tham kh o các nguyên nhân d a trên b ng t ng h p các nguyên nhân

t các nghiên c uătr c,ăđ ng th i ti n hành kh o sát các chuyên gia có kinh nghi m

h nă10ăn m (Ph l c 2) trong ngành xây d ng v qu n lý v t li u, t đóănghiên c uăđưă

lo i b m t s các nguyên nhân t nghiên c u liên quan, xem B ng 4-1

B ng 4-1 M t s nguyên nhân gây phát sinh v t li u th a đ c lo i b

Nguyên nhân gây phát sinh v t li u th a Tham kh o

Thông tin mu n, ch tăl ng thông tin kém [18], [30]

S d ng thi t b l c h u ho c không có thi t b [22], [46]

Chuy n v t li u t kho sang t i v trí thi công sai [26], [24], [47], [48]

D a trên b ng t ng h p các nguyên nhân các nguyên c uă tr c, tham kh o chuyênăgia,ăng i có kinh nghi m trong qu n lý v t li uăđưăt ng h p ra t t c 34 nguyên nhân gây ra s phát sinh v t li u th a trình bày B ng 4-2

B ng 4-2 Các nguyên nhân gây ra phát sinh v t li u th a

Mã nhơnăt Nhóm Nh ngănguyênănhơnăgơyăphátăsinhăv tăli uăth a TƠiăli uăthamăkh o

B4 Saiăsót/nh măl nătrongăquáătrìnhăđ tăhƠng [17], [22], [31],

[30], [50]

B5 Saiăl mătrongăkh oăsátăs ăl ng/kh iăl ng [46]

Mã nhơnăt Nhóm Nh ngănguyênănhơnăgơyăphátăsinhăv tăli uăth a TƠiăli uăthamăkh o B6 Cácăđ năđ tăhƠngăthayăđ iăth ngăxuyên [21], [46], [50],

[31]

B7 Muaăs măv tăm căchoăs ăl ngăd ăphòng [21], [23], [46]

B10 Ph iăh păgi aăcácăbênătrongămuaăs măv tă

Cácăph ngăphápăvƠăquyăđ nhăsaiătrongăvi că

D2 Thayăđ iăv tăli uăv ălo iăvƠătínhăch tătrongă

D3 Vi căs ăd ngăv tăli uămƠăkhôngăcóăs ăki mă

D7 V tăli uăcònăsótăl iătrênăcôngătr ng [22], [30]

D10 S ăd ngăcôngănhơnăkhôngăđ ăn ngăl c [17], [21], [24],

Mã nhơnăt Nhóm Nh ngănguyênănhơnăgơyăphátăsinhăv tăli uăth a TƠiăli uăthamăkh o

E2 liên quan đ năb oă

F3 Thi uăs ăh ătr ăt ăc pătrên/banăqu nălỦ [22]

4.2 Th ng kê mô t

Hình 4-1 th hi năđ năv công tác c a nh ngăng i tham gia kh o sát

Hình 4-1 năv c a nh ngăng i tham gia kh o sát Qua Hình 4-1, cho th y s có m tăđ yăđ c a các bên tham gia trong d án, th