quản lý tài nguyên nước trên sông tiền đoạn chảy qua cầu rạch miễu

Huyện Châu Thành...4 CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ KHAI THÁC TÀI NGUYÊN NƯỚC TRÊN SÔNG TIỀN ĐOẠN CHẢY QUA CẦU RẠCH MIỄU...4 3.1... Tàinguyên nước là nguồn tài nguyên thiên nhiên có thể tái tạo nhưng

KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN

……….o0o………

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

Đề tài:

QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN NƯỚC TRÊN

SÔNG TIỀN ĐOẠN CHẢY QUA

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 4

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN 4

2.1 VỊ TRÍ ĐỊA LÍ 4

2.2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN 4

2.3 ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI 4

2.3.1 Thành phố Mỹ Tho 4

2.3.2 Huyện Châu Thành 4

CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ KHAI THÁC TÀI NGUYÊN NƯỚC TRÊN SÔNG TIỀN ĐOẠN CHẢY QUA CẦU RẠCH MIỄU 4

3.1 NUÔI TRỒNG, ĐÁNH BẮT THỦY SẢN 4

3.2 PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI 4

3.3 TRỒNG CÂY ĂN TRÁI 4

3.4 KHAI THÁC CÁT 4

3.5 GIAO THÔNG 4

CHƯƠNG 4: NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN ĐỌNG TRONG KHAI THÁC VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC 4

4.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN ĐỌNG: 4

4.1.1 Tình trạng khai thác cát lậu 4

4.1.2 Nuôi trồng thủy sản 4

4.1.3 Hoạt động sinh hoạt của người dân sống khu vực ven sông 4

4.1.4 Hoạt động du lịch và giao thông đi lại 4

4.2 BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC 4

4.2.1 Đối với rác thải 4

4.2.5 Đối với hoạt động du lịch và giao thông đi lại 4

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 4

5.1 KẾT LUẬN 4

5.2 KIẾN NGHỊ 4

CHƯƠNG 6: TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ

Nước là một trong những tài nguyên giàu có của nước ta là một loại tàinguyên đặc biệt quan trọng, là thành phần thiết yếu của sự sống, không thể thiếucho sự tồn tại và phát triển của thế giới sinh vật và nhân loại trên trái đất Tàinguyên nước là nguồn tài nguyên thiên nhiên có thể tái tạo nhưng cũng có thể bịcạn kiệt tùy vào tốc độ khai thác của con người và khả năng tái tạo của môi trường.Tài nguyên nước đóng một vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế, xã hộicủa nước ta Là một nước có nền nông nghiệp hình thành phát triển từ lâu đời,nguồn nước có vai trò trong việc cung cấp nước tưới cho hoạt động sản xuất nôngnghiệp Các hoạt động sản xuất công nghiệp trong nước cũng cần có nguồn nước ổnđịnh để duy trì hoạt động sản xuất Nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việcduy trì cuộc sống và sinh hoạt hàng ngày của con người Tuy nhiên nguồn nướcsạch dùng để sản xuất và sinh hoạt thì có hạn và đang đứng trước nguy cơ bị ônhiễm nghiêm trọng đòi hỏi chúng ta phải đưa ra các biện pháp quản lí và sử dụngnguồn tài nguyên này hiệu quả hơn để có một tương lai phát triển bền vững

Ngày nay, sử dụng cho mọi hoạt động đã trở nên phổ biến Tuy nhiên, việc

sử dụng khai thác nguồn tài nguyên này gây ra những hậu quả ảnh hưởng nghiêmtrọng tới nguồn tài nguyên nước Điển hình là khúc sông Tiền chảy qua cầu RạchMiễu giữa hai tỉnh Bến Tre và Tiền Giang Tại đây nước sông Tiền được người dânkhai thác phục vụ đời sống, phát triển kinh tế, bên cạnh việc khai thác đó kéo theonhững vấn đề môi trường đáng quan tâm

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN 2.1 VỊ TRÍ ĐỊA LÍ

Hình 1: Vị trí địa lý cầu Rạch Miễu

Sông Tiền đi qua cầu Rạch Miễu chảy qua thành phố Mỹ Tho (Tiền Giang)

và huyện Châu Thành (Bến Tre), khúc sông nay còn chảy qua Cù lao Thái Sơn, CồnPhụng

 Thành phố Mỹ Tho nằm ở bờ bắc sông Tiền

- Phía bắc giáp huyện Châu Thành, huyện Chợ Gạo

- Phía nam giáp tỉnh bến Tre

- Phía đông giáp huyện Chợ Gạo

- Phía Tây giáp huyện Châu Thành

- Diện tích: 8.154,08 ha

- Dân số: 204.142 người.

Thành phố Mỹ Tho được Chính phủ công nhận là đô thị loại 2 từ năm 2005

và là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Tiền Giang Thành phố có 17 đơn

vị hành chính gồm 11 phường và 6 xã

 Huyện Châu Thành

Là một trong 8 huyện – thị xã của Tỉnh Bến Tre, nằm trên Cù Lao Bảo được xem như là “cửa ngõ” của tỉnh Với tổng diện tích tự nhiên là22.754,72ha chiếm 10,05% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, Châu Thành nằm về phíaTây Bắc của tỉnh Bến Tre

2.2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN

Nhìn chung, khu vực sông Tiền nói chung và đoạn qua cầu Rạch Miễu nóiriêng thời tiết thuận lợi, ít thiên tai, không có diễn biến đột ngột thất thường thíchhợp với nhiều loại cây trồng Ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm thuận lợi cho sự quanghợp và phát triển của cây trồng, vật nuôi Những ưu đãi đó sẽ làm phong phú nguồn tài nguyên thiên nhiên nên rất thích hợp cho việc phát triển du lịch sinh tháinơi đây

Khí hậu chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa khô bắt đầu từ tháng 12 và mùa mưa từtháng 5 12 với lượng dòng chảy chiếm 90% tổng lượng dòng chảy năm Nhiệt độtrung bình hàng năm khoảng 270C, lượng mưa trung bình hằng năm 1.467mm

Địa hình bằng phẳng, không có đồi núi, đặc biệt đây là vùng sông ngòi chằngchịt tạo điều kiện rất thuận lợi trong giao thông đường thủy và có thể khai thácphát triển loại hình du lịch cảnh quan ven sông rạch Lượng phù sa các kênh rạchbồi tụ thuận lợi cho việc phát triển những vườn cây ăn quả

2.3 ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI

Mỗi năm TP.Mỹ Tho tiếp đón trên 500 nghìn khách tham quan du lịch.Trong Tuần lễ lễ hội sẽ diễn ra hàng loạt các hoạt động như: Giải quần vợt, giải cầulông; biểu diễn môtô nước; giao lưu đờn ca tài tử; biểu diễn thời trang; ẩm thực mónngon Nam Bộ; liên hoan múa lân sư rồng; vũ hội hóa trang, thi hát sử ca vòng II

Trước đó, TP.Mỹ Tho đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao: Vănnghệ phục vụ các xã, phường; thi hát sử ca vòng I; sơ tuyển hội thi hóa trang; tổchức thi đấu giải billiards carom 3 băng mở rộng; thi đấu giao hữu bóng đá; tuầnhành biểu diễn môtô, xe cổ, giải đua xe đạp phong trào mở rộng

2.3.2 Huyện Châu Thành

Trung tâm huyện là thị trấn Châu Thành cách thị xã Bến Tre khoảng 8km và cách bến phà Rạch Miễu hiện nay khoảng hơn 3km, nằm cạnh sông BaLai, là trung tâm chính trị – kinh tế – văn hóa – xã hội của huyện Đây là vị trírất thuận lợi cho việc khai thác tuyến tour du lịch của huyện Châu Thành so vớicác huyện khác của tỉnh Bến Tre

- Dân số: Có sự phân bố lao động không đồng đều giữa các ngành nghề kinh tế,nông nghiệp vẫn còn chiếm tỷ lệ khá cao trong khi đó công nghiệp và dịch vụ lạichiếm một tỷ lệ khá thấp Đây là một trong những hạn chế và ít nhiều đã ảnh hưởngđến sự phát triển du lịch của khu vực dự án

- Tình hình kinh tế - xã hội huyện Châu Thành: Sản xuất nông nghiệp của huyệntập trung cho mũi nhọn kinh tế vườn, chủ yếu là trồng cây ăn trái có giá trị cao như:Sầu riêng (9 Hóa, Ri 6, Mong thon), Nhãn xuồng cơm vàng, Măng cụt, Xoài cátHòa Lộc, Bưởi da xanh, Sapo Mêhêcô, ổi vừa có giá trị kinh tế cao, vừa có khả năng hấp dẫn du khách Đây là một lợi thế khá phát triển du lịch sinh thái,

du lịch vườn trên địa bàn huyện Ngoài ra, ở đây còn trồng rất nhiều dừa, đây lànguồn thu nhập khá lớn của các nhà vườn

Mặt khác, địa phương còn có nhiều vườn cây kiểng, bon sai tạo nên mộtcảnh quan đẹp, mát mẻ sẽ giúp du khách cảm nhận được phong cảnh hữu tình nơimiền quê êm ả, tận hưởng không khí trong lành và bình yên nơi thôn xóm, đồngthời giúp cho cuộc sống con người gần gũi với thiên nhiên hơn

- Thương mại - dịch vụ - du lịch của huyện Châu Thành tương đối phát triển dođiều kiện vị trí địa lý giáp với tỉnh Tiền Giang và là cầu nối với trung tâm thị xãBến Tre Đặc biệt dịch vụ du lịch rất phát triển nhờ có các Cồn bãi (Cồn Quy,cồn Phụng, Cồn Tiên), sông rạch rất thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái, thuhút rất nhiều du khách nước ngoài đến tham quan Đến nay đã phát triển 21 cơ

sở du lịch sinh thái cập sông Tiền, tăng doanh thu hàng năm 5,4 tỷ đồng, thu húttrên 200 ngàn lượt khách mỗi năm

- Tài nguyên cảnh quan: huyện Châu Thành được ưu đãi cảnh quan thiênnhiên đa dạng với những bờ sông hữu tình, những hàng dừa thăm thẳm, saunhững phút thú vị lênh đênh trên dòng sông Tiền, du khách lại được đắm mình tạinhững cồn Qui, cồn Phụng… hay những khu du lịch nép mình trong bờ sông bát ngát màu xanh… Châu Thành còn lại làm cho du khách thêm ngỡ ngàngvới những tặng vật của thiên nhiên là trái cây thơm ngon, mật ong do những ngườidân hiền lành, hiếu khách của Bến Tre làm ra… Với tất cả các yếu tố đó, chỉ cần nhắc đến Quê Dừa là mọi người ai cũng náo nức muốn đi xem cho biết…

CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ KHAI THÁC TÀI NGUYÊN NƯỚC TRÊN SÔNG

TIỀN ĐOẠN CHẢY QUA CẦU RẠCH MIỄU

Hình 2: Sông Tiền đoạn chảy qua cầu Rạch Miễu.

3.1 NUÔI TRỒNG, ĐÁNH BẮT THỦY SẢN

Khu vực bến tàu thành phố Mỹ Tho- tỉnh Tiền Giang đến quá chân cầu RạchMiễu có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản đặc biệt là nghềnuôi thủy sản lồng bè Có trên 1000 nhà bè nuôi cá tập trung đoạn dưới chân cầuRạch Miễu, tận dụng dòng chảy của sông Tiền để cung cấp thêm thức ăn cho cá,qua đó để cá có được một môi trường sống tự nhiên thuận lợi để phát triển Dòngsông rộng lớn đã được tận dụng thành một địa điểm nuôi trồng thủy sản với cácđiều kiện lí tưởng:

- Nhiệt độ: nước biến thiên không nhiều, cao nhất là 310C vào tháng 5 vàtháng 10, thấp nhất 260C vào tháng 1 Biên độ chênh lệch trong ngày khoảng1,5 độ C, nhiệt độ trên tầng mặt cao hơn dưới đáy 2 - 30C.

- Độ trong và pH: nước trong vào mùa khô, độ trong của nước từ 40 - 60 cm

và pH khoảng 7,5 Mùa mưa, độ trong chỉ 8-10cm và pH nước sông khá ổnđịnh là đặc điểm rất có lợi cho đời sống của thủy sinh vật và cá

- Các chất khí hòa tan: nước sông tương đối thoáng sạch, dưỡng khí đầy đủ(4,3 - 9,7 mg/lít), hàm lượng khí cacbonic thấp (1,7 - 5,2mg/lít) nghĩa là nằmdưới giới hạn có hại đối với cá và sinh vật dưới nước Ngoài ra không có cáckhí độc trong nước sông

Với nhiều đối tượng nuôi có giá trị như: tôm càng xanh, cá tai tượng, cáđiêu hồng, cá tra, cá ba sa… Nhiều năm qua nuôi thủy sản đã trở thành ngành nghềtruyền thống của dân cư khu vực ven sông Tiền Nghề này đã và đang mang lại hiệuquả cao về kinh tế, xã hội trong việc góp phần giải quyết công ăn việc làm cho laođộng ngư nghiệp trong khu vực, tăng nguồn nông sản hàng hóa có giá trị cung ứngcho thị trường Ngoài ra, nguồn lợi khai thác thủy sản ở đây rất lớn từ lâu đã trởthành nghề mưu sinh của dân cư dọc hai bên bờ sông

Hình 3: Nuôi cá bè trên sông Tiền

3.2 PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI

Đoạn sông Tiền chảy qua cầu Rạch Miễu (cây cầu đầu tiên do người ViệtNam tự thiết kế và thi công) có nhiều cù lao nổi tiếng như cù lao Thới Sơn (cồnLân) cù lao Tân Vinh (cồn Phụng), cù lao Tân Long ( cồn Rồng)… các cù lao nằmtrên sông tiếp giáp giữa TP.Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang và TP.Bến Tre, tỉnh Bến Tre,

đã trở thành điểm thu hút du lịch của cả 2 tỉnh Ðến đây, du khách được hòa mìnhvào thiên nhiên và cuộc sống cộng đồng dân cư địa phương tham gia các thú vuidân gian như câu cá, chèo thuyền, tắm sông, thưởng thức những món đặc sản sôngnước, miệt vườn, ngắm nhìn phong cảnh sông Tiền

Bến tàu thủy du lịch ở thành phố Mỹ Tho nằm trong dự án của Chương trìnhphát triển du lịch tiểu vùng sông Mekong do Ngân hàng Phát triển Châu Á tài trợthực hiện, nhằm đón các tàu du lịch quốc tế trong tuyến từ TPHCM đi Campuchia

và ngược lại

Hình 4: Hoạt động du lịch trên sông Tiền

3.3 TRỒNG CÂY ĂN TRÁI

Với nguồn nước dồi dào và thường xuyên được bồi đắp một lượng phù salớn, sông Tiền nói chung và khu vực cầu Rạch Miễu nói riêng có nhiều điều kiệnthuận lợi cho việc phát triển những vườn cây ăn quả

3.4 KHAI THÁC CÁT

Trên tuyến sông Tiền thuộc địa bàn tỉnh Tiền Giang trong đó có khu vựcchân cầu Rạch Miễu hiện có 33 mỏ cát với diện tích 1.633 ha và trữ lượng khai tháctrên 37,8 triệu m3/năm Trong thời gian gần đây các hoạt động khai thác cát trênkhúc sông này diễn ra mạnh và phức tạp, ngày càng xuất hiện nhiều phương tiệnvận chuyển cát

Cát được khai thác nhằm phục vụ nhu cầu xây dựng và san lấp mặt bằng tại địaphương và các tỉnh lân cận

Hình 5: Khai thác cát sông tiền

3.5 GIAO THÔNG

Giao thông trên sông Tiền là vấn đề quan trọng, nó là tuyến đường thủy gắnkết văn hóa, thông thương giữa các tỉnh Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Đoạnsông Tiền chảy qua cầu Rạch Miễu là con đường thủy nối thành phố Mỹ Tho vớicác cù lao trên sông là những điểm du lịch rất nổ tiếng nên các phương tiện giaothông trên sông luôn hoạt động cả ngày lẫn đêm

Hình 6: Hoạt động giao thông đi lại dưới cầu Rạch Miễu

CHƯƠNG 4: NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN ĐỌNG TRONG KHAI THÁC

VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC 4.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN ĐỌNG:

4.1.1 Tình trạng khai thác cát lậu

Việc khai thác cát bất hợp pháp ngày càng nhiều, làm cho hai bên bờ sông bịsạt lở nghiêm trọng Hiện tượng khai thác quá mức này làm cho mực nước của sôngvào mùa khô bị hạ thấp xuống, do đáy sông bị hạ thấp xuống gây ra những hậu quảnghiêm trọng như: xói lở lòng sông và bờ sông, bồi đọng bùn cát, số lượng và chấtlượng nước, động vật và thực vật thủy sinh ảnh hưởng đến đời sống cũng như diệntích đất của người dân hai bên bờ, ảnh hưởng đến hệ sinh thái hai bên bờ

Hình 7: Xói lở bờ sông

4.1.2 Nuôi trồng thủy sản

Nghề nuôi cá tra, cá điêu hồng đang tiềm ẩn nhiều rủi ro về dịch bệnh, môitrường, thị trường Hầu hết người dân phát triển nuôi cá tự phát, thả nuôi mật độquá cao trong khi chưa có hệ thống cơ sở hạ tầng hỗ trợ (xử lý nước thải, chất thải,

….) dẫn đến môi trường trong và ngoài ao nuôi rất dễ bị ô nhiễm, dịch bệnh phát

sinh, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất Các chất thải nuôi trồng thủy sản là nguồnthức ăn dư thừa thối rữa bị phân hủy, các chất tồn dư sử dụng như hóa chất và thuốckháng sinh, vôi và các loại khoáng chất Chất thải ao nuôi công nghiệp có thể chứa

đến trên 45% Nitrogen và 22% là các chất hữu cơ khác, là nguồn có thể gây ônhiễm nguồn nước và dịch bệnh phát sinh trong môi trường nước ảnh hưởng đếnhiệu quả sản xuất

Hình 8: Nuôi cá ba sa và điêu hồng trên sông Tiền đoạn qua cầu Rạch Miễu

Nuôi cá tra, ba sa cần rất nhiều nước và phải thường xuyên thay đổi nướctrong ao nuôi vì vậy khả năng lây nhiễm dịch bệnh đối với cá nuôi là rất lớn Đó làchưa kể đến những vùng nuôi cá bị dịch bệnh chết hàng loạt, gây ô nhiễm môitrường nước rất trầm trọng Ngoài ra, các yếu tố như nuôi cá với mật độ quá cao,lượng thức ăn cho cá quá nhiều cũng làm ô nhiễm nguồn nước Hiện tại, môi trườngnước trên sông Tiền đã có dấu hiệu nhiễm bẩn hữu cơ Với các mô hình nuôi thâmcanh càng cao, quy mô công nghiệp càng lớn thì lượng chất thải lại càng lớn và mức

độ nguy hại càng nhiều và vấn đề mất cân bằng sinh thái càng trở nên trầm trọng

4.1.3 Hoạt động sinh hoạt của người dân sống khu vực ven sông

Hình 9: Khu vực ven sông Tiền

Toàn bộ hệ thống nước thải từ quá trình làm cá, dội rửa chợ, nước thải từ cácnhà dân… đều chảy xuống cống, xả trực tiếp ra kênh Bên cạch đó thì nước thảisinh hoạt hằng ngày, và đặc biệt là nước thải của bệnh viện có nguy cơ gây ô nhiễmmôi trường rất cao cũng xả thẳng xuống con sông này.

Kết quả phân tích chất lượng nước mặt cho thấy một số chỉ tiêu vượt tiêuchuẩn như: chỉ tiêu SS (chất rắn lơ lửng), sắt, amoni, COD (nhu cầu oxy hóa học),BOD5 (nhu cầu oxy sinh hóa) đều vượt mức cho phép từ 1,5 – 10 lần Dầu mỡ vượttiêu chuẩn từ 1-5,75 lần; chỉ tiêu coliform vượt từ 100-1.000 lần; chỉ tiêu E.colivượt từ 22-860 lần

Hình 10: Chất thải và nước thải của người dân đều đổ xuống dòng sông

Ngoài ra, nước sông ô nhiễm còn do người dân sử dụng thuốc bảo vệ thựcvật tràn lan, kể cả thuốc cấm nằm ngoài danh mục

4.1.4 Hoạt động du lịch và giao thông đi lại

Hoạt động du lịch nơi đây chủ yếu là du lịch vùng sông nước nên thải ra cácchất như rác, bao nilon……… khó phân hủy làm mất mỹ quan vùng sông nước vàlâu ngày bốc mùi hôi thối gây ô nhiễm môi trường nước và cả môi trường khôngkhí