YOPOVN COM kinh nghiem nang cao chat luong day hoc mon gdcd

CHUYÊN ĐỀTÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆMÔI TRƯỜNG TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN – BẬC THCS ---I- VAI TRÒ CỦA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN: Môn giáo dục công dân Viết tắt là GDCDở trường THCS cung cấp

CHUYÊN ĐỀTÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN –

BẬC THCS

-I- VAI TRÒ CỦA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN:

Môn giáo dục công dân (Viết tắt là GDCD)ở trường THCS cung cấp cho học sinh một hệ thống các giá trị đạo đức, pháp luật và các chuẩn mực, lối sống phù hợp với yêu cầu của xã hội ở mức độ phù hợp với lứa tuổi, giúp học sinh biết sống hoà nhập trong cộng đồng với tư cách là những công dân tích cực và năng động, góp phần quan trọng hình thành những phẩm chất, nhân cách con người Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước và tăng cường khả năng hội nhập trong tư thế

phát triển và tiến bộ của thời đại

TRONG THỜI GIAN QUA VÀ HIỆN NAY:

1 Thuận lợi:

Chương trình sách giáo khoa và phương pháp dạy-học mới được thay đổi cả về nội dung, cấu

trúc chương trình và phương pháp giảng dạy

Giáo viên được tham dự các lớp bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên

Các nhóm tổ bộ môn thường xuyên dự giờ rút kinh nghiệm để cùng giúp nhau tiến bộ

Các hội thi sáng tạo đồ dùng dạy học, hội thi giáo viên giỏi được tổ chức ở các cấp cũng góp phần để giáo viên phấn đấu nâng cao năng lực chuyên môn

Nhà trường tổ chức thi kiểm tra tập trung nên đã giúp học sinh có ý thức tự giác học tập tốt hơn

2 Khó khăn:

Một số học sinh chưa thích học môn GDCD, vì các em cho đó là môn phụ ít có tác dụng định

hướng nghề nghiệp cho tương lai, tâm lý phụ huynh cũng chỉ muốn hướng cho con em mình học các bộ môn chính như Toán, Văn, hoặc hướng vào các môn như ngoại ngữ hay các môn tự nhiên để dễ chọn ngành nghề

Một số chưa chịu khó chủ động tìm hiểu thông tin sự kiện hay những vấn đề trong bài học đặt ra Còn hạn chế ở khâu liên hệ với tình hình thực tế ở địa phương do các em ít tham gia tìm hiểu trên các phương tiện thông tin đại chúng Đặc biệt là ngại ngùng khi liên hệ bản thân hay thuyết trình vấn đề nào đó trước tập thể Ở khâu thảo luận hay sắm vai thì rụt rè, e ngại

III NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY BỘ MÔN:

1 Về phía giáo viên:

Việc đổi mới phương pháp dạy học phải được thực hiện thông qua việc chuyển từ mô

hình dạy học truyền thống một chiều sang mô hình dạy học hợp tác giữa giáo viên và học sinh theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là:

+ Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh.

+Rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

+Tác động đến tình cảm,đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh.

Trong những năm qua, đội ngũ giáo viên trường THCS Võ thị Sáu nói chung và bản thân tôi đã vận dụng khá linh hoạt định hướng đổi mới ấy vào các

giờ dạy học và đạt hiệu quả khá khả quan.

Muốn đổi mới phương pháp dạy học,trước tiên giáo viên phải nắm chắc đối tượng học sinh của mình phụ trách

Phải biết được học sinh đã hiểu những khía cạnh thực tiễn nào của vấn đề, hay thông tin sự kiện, truyện đọc, mà trước hết là thực tiễn cuộc sống của học sinh để giúp các em hiểu sâu nội dung

chuẩn mực,đồng thời qua đó giáo dục học sinh về tình cảm,ý thức trách nhiệm đối với bản thân,gia đình,tập thể và xã hội Có nắêm chắc đối tượng học sinh, giáo viên mới định hướng cho bài soạn của mình để vận dụng các phương pháp phù hợp nhằm cuốn hút học sinh vào nội dung vấn đề bài học đặt ra

Hệ thống câu hỏi phần gợi ý trong sách giáo khoa là sự định hướng cơ bản mà học sinh phải nắm chắc và có sự chuẩn bị trước ở nhà.Trong quá trình soạn bài,tôi chuẩn bị thêm câu hỏi liên

hệ,và thay đổi cách hỏi cho phù hợp với đối tượng học sinh mình phụ trách,không để các em thụ động rồi trả lời một cách máy móc sơ sài

Đối với hoạt động liên hệ thức tế hay sưu tầm những câu tục ngữ,ca dao hoặc tìm những biểu hiện trái ngược với chuẩn mực đã học hay chuẩn bị được học,tôi đều hướng dẫn các em phải chuẩn bị trước

ở nhà cho chu đáo Sau đó tôi kiểm tra qua hệ

thống bài tập trong sách giáo khoa và bài tập tình huống để các em hiểu bài và tự liên hệ vào cuộc sống tốt hơn Bằng hệ thống bài tập kiểm tra,tôi sẽ phát hiện ra những điểm chưa đúng của học sinh trong việc vận dung kiến thức để tạo tình huống cho học sinh trong lớp trao đổi rút ra cách hiểu đúng,và để mở rộng nâng cao kiến thức cho học sinh trong cuộc sống.Từ đó chính các em là những tuyên

truyền viên cho gia đình và cộng đồng xã hội

Để giảng dạy theo phương pháp đổi mới có hiệu quả,trước hết giáo viên phải tổ chức tốt giờ học.Soạn giáo án ở nhà đầy đủ các bước lên lớp,vận dụng nhiều phương pháp thích hợp cho từng bài giảng,tích hợp với một số môn học có liên quan như: Âm Nhạc, Mỹ Thuật, Ngữ Văn để phong phú cho giờ học môn GDCD

Mở đầu bài giảng một cách hấp dẫn nhằm gây hứng thú học tập thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức cũ và kiến thức mới,đưa ra mục tiêu bài học cho học sinh.Giáo viên có thể tiến hành bằng

nhiều cách như kể một câu chuyện sinh động,hay đưa ra một thông tin hấp dẫn,một số tranh ảnh

hoặc đặt ra một số câu hỏi có tình huống cần giải quyết dựa trên vốn kinh nghiệm của học sinh…

Chuyển từ việc giáo viên thông báo kiến thức sang việc giáo viên hướng dẫn để học sinh tự tìm ra kiến thức.

Ví dụ:

Khi dạy bài 8 “Sống chan hoà với mọi

người” (GDCD 6)

Cho học sinh xem tranh: Bác Hồ với nhân dân Việt Nam (của công ti thiết bị trường học)

Xác định đối tượng trong bức tranh và nội dung bức tranh thể hiện

Hoặc khi dạy bài 17 “Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” (GDCD 7)

Tôi sẽ hỏi ngay vào phần hiểu biết của học sinh: hiện nay nhà nước ta có tên gọi là gì?

Lúc này học sinh sẽ suy nghĩ và trả lời : Nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sau đó

tôi sẽ giới thiệu để vào bài mới

Trong quá trình thực hiện các hoạt động trên lớp,giáo viên phải biết lựa chọn và kết hợp linh hoạt các hoạt động và phương pháp giảng dạy thích hợp nhằm khơi dậy tính tích cực của học sinh trong quá trình tiếp nhận các chuẩn mực về đạo đức và pháp luật trong môn GDCD.Để các em có những chuyển biến tốt trong hành động thì việc dạy học của chúng ta sẽ đạt hiệu quả

Kết hợp linh hoạt, hợp lý nhiều phương pháp, cả phương pháp truyền thống và phương pháp hiện

đại.Tuỳ từng bài, từng phần, tuỳ điều kiện dạy học của nhà trường, khả năng của học sinh và

năng lực, sở trường của giáo viên mà lựa chọn phương pháp để tổ chức các hoạt động cho thích hợp

Chương trình GDCD hiện nay được xây dựng theo nguyên tắc đồng tâm và phát triển,tích hợp với nhiều môn học khác nhau nên giáo viên cần lưu ý

để vận dụng cho tốt các hoạt động Mỗi hoạt động nhằm thực hiện một hoặc nhiều mục tiêu cụ thể của bài Đồng thời phải bảo đảm tính thực tiễn, tính giáo dục, tính thống nhất giữa nhận thức, hành động và tính tích hợp Ngoài hai chuẩn mực chính là đạo đức và pháp luật, môn học còn cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử có đạo đức, có văn hoá đối với những vấn đề mà cuộc sống đang đặt ra

a.Phương pháp động não (kích thích tư duy):

Đặc điểm của phương pháp này là dựa vào những hiểu biết sẵn có của học sinh, đặt ra hệ thống câu hỏi gợi mở kích thích để học sinh liên tưởng giữa điều đã biết với thực tiễn, hình thành

ở các em ý tưởng mới, đề xuất cách giải quyết mâu thuẫn để học sinh hiểu các vấn đề đạo đức và pháp luật Ở phương pháp này, giáo viên nêu vấn đề cần được tìm hiểu trước học sinh cả lớp hoặc cả nhóm để học sinh suy nghĩ Khích lệ các em phát biểu càng nhiều càng tốt để làm sáng tỏ các ý kiến chưa rõ ràng và thảo luận sâu từng ý

-Giáo viên sẽ chuyển từ việc truyền thụ một

chiều sang việc hợp tác đối thoại

Ví dụ:

Dạy bài “Biết ơn” (GDCD 6):

Giáo viên có thể đặt một số câu hỏi nhằm khai thác những hiểu biết của học sinh như :

Vì sao chị Hồng không quên người thầy giáo cũ dù đã hơn hai mươi năm?

Chúng ta cần biết ơn những ai

Hoặc dạy bài “Tôn sư trọng đạo” (GDCD 7)

Giáo viên nêu vấn đề: Những cử chỉ lời nói nào thể hiện dù đã thành đạt, học sinh vẫn kính trọng thầy giáo cũ?

b.Phương pháp giải quyết vấn đề:

Đặc điểm của phương pháp này là cách thức hướng dẫn học sinh phát hiện ra những vấn đề, xem xét, phân tích những hiện tượng đạo

đức, pháp luật đang tồn tại và xác định cách thức giải quyết vấn đề đó Giáo viên nêu ra một mâu thuẫn của thực tế để học sinh xem xét giải quýêt vấn đề

Chuyển từ việc học chỉ để nắm kiến thức sang việc học không chỉ nắm kiến thức mà còn học cách học, cách đi đến kiến thức,

cách ứng xử, cách giải quyết vấn đề, cách sống.

Ví dụ:

Dạy bài “Xây dựng tình bạn trong sáng lành mạnh” (GDCD 8):

Giáo viên đặt câu hỏi:phân biệt tình bạn trong sáng,lành mạnh với những tình bạn khác?

Lúc này học sinh phải tìm hiểu được đặc điểm của tình bạn trong sáng, lành mạnh Ở phương pháp này, giáo viên phải giúp học sinh nêu lên những cách giải quyết vấn đề, phân tích ưu nhược điểm của các phương pháp khác nhau để cuối cùng quyết định chọn giải pháp tốt nhất, có lợi nhất Ở phương pháp này giáo viên cần kết hợp với các phương pháp dạy học khác thì sẽ hay và sinh động hơn

c.Phương pháp đóng vai:

Đây là phương pháp học sinh thực hành,

“làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống đạo đức, pháp luật giả định Phương

pháp này giúp học sinh thựchành những kỹ năng trong môi trường an toàn, được giám sát trước khi xảy ra tình huống thực,gây được sự chú ý đối với người học Tạo điều kiện làm nảy sinh óc sáng tạo của học sinh, khích lệ sự thay đổi thái độ,hành vi của người học theo hướng định trứơc Các em có thể thấy ngay tác dụng và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các vai diễn Việc đầu tiên giáo viên giới thiệu tình huống, các nhóm thảo luận xây dựng “kịch bản” và phân công sắm vai, sau đó các nhóm lên đóng vai, cuối cùng học sinh nhận xét, đánh giá Ở phương pháp này, tình

huống đưa ra phải thật rõ ràng dễ đóng vai, không nên quá phức tạp Mọi học sinh đều được tham gia vào quá trình thảo luận, xây dựng kịch bản, đóng vai hoặc phục vụ cho việc đóng vai của các bạn

trong nhóm Phương pháp này chúng ta cũng cần khích lệ cả những em học sinh nhút nhát cần tham gia

Chuyển từ việc giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh sang việc tạo điều kiện để học sinh tự đánh giá, tự đánh giá lẫn

nhau, có tư duy khuyến khích tự học và cung

cấp ,liên hệ ngược để giáo viên đánh giá.

Ví dụ:

Dạy bài “Khoan dung” (GDCD 7):

GV có thể cho học sinh đóng vai tình huống : Mai giận Lan vì cho rằng Lan đã nói xấu mình Nếu

em là Lan, em sẽ ứng xử như thế nào?

Khi đưa ra tình huống để các nhóm thảo luận phân vai, giáo viên phải đến từng nhóm quan sát, lắng nghe, kịp thời phát hiện những khó

khăn ,lúng túng của học sinh để có sự hỗ trợ,

giúp đỡ, điều chỉnh kịp thời Ở phương pháp này, học sinh được đóng vai phải hiểu rõ vai mình đang đóng để không lạc đề Đồng thời cần hoá trang và có đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn

d.Phương pháp tổ chức trò chơi:

Trò chơi là một phương pháp rất có hiệu quả để thu hút sự tham gia của học sinh.Trong cuộc chơi, mọi người đều bình đẳng và đều cố gắng thể hiện “hết mình” Vì vậy, tổ chức trò chơi không chỉ là biện pháp để tăng cường hứng thú trong học tập, nâng cao sự chú ý, thay đổi các trạng thái tâm lý mệt mỏi trong quá trình nhận thức mà còn là biện pháp rèn luyện các kỹ năng ứng xử, giao tiếp, củng cố và phát triển khả năng tự tin của các em trong học tập và hoạt động xã hội Ở

phương pháp này giáo viên phải triển khai rõ mục đích của cuộc chơi cho học sinh nắm được để các em hiểu được quy tắc và tôn trọng luật chơi Đặc biệt

trò chơi phải có tác dụng như để giới thiệu bài ,để khởi động (hâm nóng), để thư giãn, hay để chuyển tải một kiến thức nào đó.Và trò chơi đó phải dễ tổ chức và thực hiện Sau khi chơi, giáo viên phải tổng kết lại cho học sinh rõ bản thân các em học được gì qua trò chơi này

Chuyển từ quan niệm giáo viên là thầy

dạy( Dạy chữ, dạy người ) sang quan niệm giáo viên là thầy học, chuyên gia về việc học, dạy cách học cho học sinh tự học, tự vận dụng linh hoạt để dễ

dàng hoà nhập với cuộc sống chung của cộng

đồng

Ví dụ:

Khi dạy bài 14 “Thực hiện trật tự an toàn giao thông” (Lớp 6), giáo viên tổ chức cho học sinh trò chơi “An toàn giao thông” để các em rèn

luyện ý thức tốt khi tham gia giao thông

Chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm cử một học sinh đóng vai cảnh sát giao thông Số học sinh còn lại trong nhóm lần lượt đóng vai người đi bộ, đi xe đạp hay điều khiển xe cơ giới Khi cảnh sát giao

thông đưa biển báo ra thì người tham gia giao thông thực hiện đúng quy định biển báo

Hoặc: Khi dạy các bài có chủ đề pháp luật, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh trò chơi

“Đến trung tâm tư vấn pháp luật” Cách chơi tổ

chức cụ thể như sau: mỗi nhóm cử một học sinh tham gia làm “luật sư” của trung tâm tư vấn pháp luật.Mỗi học sinh trong lớp chuẩn bị câu hỏi có nội dung liên quan đến bài học để hỏi các “luật sư” Khi các “công dân” nêu câu hỏi, các “luật sư” có thể trao đổi tìm đáp án và cử đại diện trả lời

Trò chơi cứ lặp lại như vậy nhiều lần, đội nào được nhiều điểm trong một khoảng thời gian nhất định là đội đó thắng

đ.Phương pháp thảo luận nhóm:

Thảo luận nhóm được sử dụng rộng rãi nhằm giúp cho học sinh tham gia một cách chủ động vào quá trình học, tạo cơ hội cho các em có thể chia

sẻ kiến thức, kinh nghiệm, ý kiến để giải quyết một vấn đề có liên quan đến nội dung bài học Câu hỏi mà các em bàn bạc có thể là kiểu có phần kết đóng hoặc mở Nhờ phương pháp thảo luận nhóm mà kiến thức của học sinh sẽ giảm bớt phần chủ quan, phiến diện, làm tăng tính

khách quan, khoa học Kiến thức trở nên sâu sắc ,bền vững, dễ nhớ và nhớ nhanh hơn do được giao lưu, học hỏi giữa các thành viên trong nhóm Nhờ không khí cởi mở nên học sinh ,đặc biệt là các em nhút nhát sẽ trở nên mạnh dạn hơn Các em có thể học cách trình bày ý kiến của mình, biết lắng nghe và phê phán ý kiến của bạn, từ đó giúp trẻ dễ hoà nhập vào cộng đồng, tạo cho các em tự tin, hứng thú trong học tập và sinh hoạt

Ví dụ:

Khi dạy bài 9 “Làm việc có năng suất chất lượng hiệu quả” (GDCD 9) ,giáo viên hướng dẫn

học sinh thảo luận tìm những việc làm của giáo sư Lê Thế Trung chứng tỏ ông là người có ý chí

quyết tâm cao

Giáo viên quy định thời gian thảo luận, phân công vị trí ngồi thảo luận của các nhóm để học sinh tiến hành thảo luận Sau đó đại diện từng

nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm, các nhóm khác lắng nghe, chất vấn, trao đổi, bổ sung ý kiến Sau cùng giáo viên tổng kết các ý kiến

Điều đáng lưu ý ở phương pháp thảo luận nhóm là mỗi nhóm phải cử ra một thành viên làm trưởng nhóm để điều hành thảo luận, một thành viên khác làm thư ký để ghi lại những điểm chính của cuộc thảo luận Sau đó kết quả thảo luận có thể trình bày dưới nhiều hình thức như bằng lời hay viết

ra giấy…Có thể do một hay nhiều người trình bày nhưng theo kiểu mỗi người một đoạn nối tiếp nhau

Trong suốt thời gian thảo luận nhóm, giáo viên cần đi vòng quanh các nhóm và lắng nghe ý kiến của học sinh.Thỉnh thoảng cũng rất hữu ích nếu giáo viên xen lời bình luận vào giữa cuộc thảo

luận của một nhóm nào đó Đối với những đề tài nhạy cảm thường có những tình huống mà học sinh sẽ cảm thấy bối rối, xấu hổ khi phải nói

trước mặt giáo viên Trong trường hợp này giáo viên có thể tránh xen vào hoạt động của nhóm khi thảo luận

Giáo viên phải lắng nghe ý kiến của học sinh, dù đúng hay sai cũng không nên vội vã phủ định và phải hết sức kiên nhẫn nghe học sinh trình bày hoặc khéo léo,tế nhị đưa ra câu hỏi nhỏ để các

em hiểu lại vấn đề Khi nghe học sinh phát biểu,

giáo viên cần nắm ngay nội dung các em trình bày để kịp thời có hướng xử lý Chú ý phát hiện ý sai, ý chưa đúng, chưa phù hợp trong ý kiến của học sinh để bổ sung kịp thời hoặc khuyến khích những ý kiến phát biểu tốt để tạo không khí vui vẻ hào hứng cho học sinh Không nên chê đột ngột,hạ uy tín của học sinh trước tập thể Kiên trì từng bước rèn luyện cho học sinh cách diễn đạt,trình bày vấn đề lưu loát, linh hoạt, phù hợp nội dung

Giáo viên là trọng tài cho các ý kiến thảo luận một cách khách quan,không bắt buộc,gượng ép học sinh hiểu theo hướng định sẵn của mình

Không nên sử dụng một phương pháp dạy học cố định trong một giờ GDCD vì sẽ gây ra sự nhàm chán cho học sinh

Muốn chuyển đổi mô hình dạy học như đã trình bày

ở trên,giáo viên cần vận dụng linh hoạt các kĩ năng dạy học tích cực như sau:

Một là: Dạy học thông qua các tổ chức

hoạt động học tập của học sinh.

Hai là : Dạy học chú trọng cho học sinh

phương pháp tự học.

Ba là : Tăng cường học tập cá nhân, phối

hợp với học tập hợp tác.

Bốn là : Kết hợp đánh giá của giáo viên

với tự đánh giá của học sinh.

Năm là :Để đổi mới phương pháp dạy

học, giáo viên cần khai thác triệt để các