Tính thống nhất về chủ đề của văn bản : - Văn bản chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác.. Khi viết cần xác định chủ đề được thể hiện ở nhan đề, đề mục, mố
Trang 1I Kiến thức cơ bản.
1 Chủ đề văn bản là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản :
- Văn bản chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
3 Khi viết cần xác định chủ đề được thể hiện ở nhan đề, đề mục, mối quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt
II Luyện tập.
Trang 2Nhận xét tính thống nhất về chủ đề của văn bản sau :
Nông Văn Vân là từ trưởng dân tộc Tày, giữu chức tri châu Bảo Lạc Không chịu nổi sự chèn ép của triều đình nhà Nguyễn, Nông Văn Vân cùng một số tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy Cuộc khởi nghĩa lan khắp miền núi Việt Bắc và một số làng người Mường,người Việt ở trung du Nhà Nguyễn đã hai lần cử những đạo quân lớn kéo lên đàn áp nhưng không hiệu quả Lần thứ ba quân triều đình tấn công dữ dội từ nhiều phía và bao vây đốt rừng, Nông Văn Vân chết trong rừng Cuộc khởi bị dập tắt.
a Văn bản viết về đối tượng nào ?
b Trong văn bản người viết trình bày mấy nội dung ?
c Chủ đề của văn bản là gì ?
d Các nội dung trong văn bản đã thống nhất với chủ đề chưa ? Vì sao ?
e Tìm những từ ngữ câu thể hiện chủ đề của văn bản ?
II Luyện tập.
Bài tập 1:
I Kiến thức cơ bản.
Tiết 13+14+15 ÔN TẬP TÍNH THỐNG NHẤT VỀ
CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Trang 3Nhận xét tính thống nhất về chủ đề của văn bản sau :
Nông Văn Vân là từ trưởng dân tộc Tày, giữu chức tri châu Bảo Lạc Không chịu nổi sự chèn ép của triều đình nhà Nguyễn, Nông Văn Vân cùng một số tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy Cuộc khởi nghĩa lan khắp miền núi Việt Bắc và một số làng người Mường,người Việt ở trung du Nhà Nguyễn đã hai lần cử những đạo quân lớn kéo lên đàn áp nhưng không hiệu quả Lần thứ ba quân triều đình tấn công dữ dội từ nhiều phía và bao vây đốt rừng, Nông Văn Vân chết trong rừng Cuộc khởi bị dập tắt.
a Văn bản viết về đối tượng nào ?
II Luyện tập.
Bài tập 1:
I Kiến thức cơ bản.
- Văn bản giới thiệu cuộc khởi nghĩa của Nông Văn Vân
Trang 4Nhận xét tính thống nhất về chủ đề của văn bản sau :
Nông Văn Vân là từ trưởng dân tộc Tày, giữu chức tri châu Bảo Lạc Không chịu nổi sự chèn ép của triều đình nhà Nguyễn, Nông Văn Vân cùng một số tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy Cuộc khởi nghĩa lan khắp miền núi Việt Bắc và một số làng người Mường,người Việt ở trung du Nhà Nguyễn đã hai lần cử những đạo quân lớn kéo lên đàn áp nhưng không hiệu quả Lần thứ ba quân triều đình tấn công dữ dội từ nhiều phía và bao vây đốt rừng, Nông Văn Vân chết trong rừng Cuộc khởi bị dập tắt.
b Trong văn bản người viết trình bày mấy nội dung ?
II Luyện tập.
Bài tập 1:
I Kiến thức cơ bản.
- Văn bản có 2 nội dung :
+ Giới thiệu về Nông Văn Vân
+ Cuộc khởi nghĩa của Nông Văn Vân
Tiết 13+14+15 ÔN TẬP TÍNH THỐNG NHẤT VỀ
CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Trang 5Nhận xét tính thống nhất về chủ đề của văn bản sau :
Nông Văn Vân là từ trưởng dân tộc Tày, giữu chức tri châu Bảo Lạc Không chịu nổi sự chèn ép của triều đình nhà Nguyễn, Nông Văn Vân cùng một số tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy Cuộc khởi nghĩa lan khắp miền núi Việt Bắc và một số làng người Mường,người Việt ở trung du Nhà Nguyễn đã hai lần cử những đạo quân lớn kéo lên đàn áp nhưng không hiệu quả Lần thứ ba quân triều đình tấn công dữ dội từ nhiều phía và bao vây đốt rừng, Nông Văn Vân chết trong rừng Cuộc khởi bị dập tắt.
c Chủ đề của văn bản là gì ?
II Luyện tập.
Bài tập 1:
I Kiến thức cơ bản.
- Chủ đề : Tinh thần đấu tranh chống phong kiến của người Tày thế kỉ XIX
Trang 6Nhận xét tính thống nhất về chủ đề của văn bản sau :
Nông Văn Vân là từ trưởng dân tộc Tày, giữu chức tri châu Bảo Lạc Không chịu nổi sự chèn ép của triều đình nhà Nguyễn, Nông Văn Vân cùng một số tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy Cuộc khởi nghĩa lan khắp miền núi Việt Bắc và một số làng người Mường,người Việt ở trung du Nhà Nguyễn đã hai lần cử những đạo quân lớn kéo lên đàn áp nhưng không hiệu quả Lần thứ ba quân triều đình tấn công dữ dội từ nhiều phía và bao vây đốt rừng, Nông Văn Vân chết trong rừng Cuộc khởi bị dập tắt.
d Các nội dung trong văn bản đã thống nhất với chủ đề chưa ? Vì sao ?
II Luyện tập.
Bài tập 1:
I Kiến thức cơ bản.
Tiết 7 + 8 + 9 ÔN TẬP TRƯỜNG TỪ VỰNG
- Các nội dung trong văn bản rất thống nhất vì cùng hướng về việc làm rõ
chủ đề cuộc khởi nghĩa của Nông Văn Vân
Trang 7Nhận xét tính thống nhất về chủ đề của văn bản sau :
Nông Văn Vân là từ trưởng dân tộc Tày, giữu chức tri châu Bảo Lạc Không chịu nổi sự chèn ép của triều đình nhà Nguyễn, Nông Văn Vân cùng một số tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy Cuộc khởi nghĩa lan khắp miền núi Việt Bắc và một số làng người Mường,người Việt ở trung du Nhà Nguyễn đã hai lần cử những đạo quân lớn kéo lên đàn áp nhưng không hiệu quả Lần thứ ba quân triều đình tấn công dữ dội từ nhiều phía và bao vây đốt rừng, Nông Văn Vân chết trong rừng Cuộc khởi bị dập tắt.
e Tìm những từ ngữ câu thể hiện chủ đề của văn bản ?
II Luyện tập.
Bài tập 1:
I Kiến thức cơ bản.
- Các từ ngữ thể hiện chủ đề : nổi dậy, khởi nghĩa, đàn áp, tấn công, bao vây, chết, dập tắt…
Trang 8Để chứng minh ý kiến : Nhân vật “tôi” đã rất hồi hộp, bỡ ngỡ trên đường
theo mẹ đến trường Một bạn Hs định trình bày những ý sau :
(1) Tôi cảm thấy có sự thay đổi lớn trong cuộc sống của mình : con đường, cảnh
vật rất quen giờ tự nhiên thấy lạ
(2) Tôi thấy trang trọng và đứng đắn trong chiếc áo vải dù đen và những quyển
vở mới trên tay
(3) Có ý nghĩ ngây thơ, non nớt : chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước
(4) Giật mình, lúng túng khi nghe gọi đến tên mình
(5) Muốn thử sức, thể hiện mình đã lớn : xin mẹ được cầm bút thước như các bạn
a Theo em ý nào lạc khỏi chủ đề bài viết ?
b Những ý sử dụng được nên sắp xếp như thế nào cho hợp lý ?
Bài tập 2:
II Luyện tập.
Tiết 13+14+15 ÔN TẬP TÍNH THỐNG NHẤT VỀ
CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Trang 9Để chứng minh ý kiến : Nhân vật “tôi” đã rất hồi hộp, bỡ ngỡ trên đường
theo mẹ đến trường Một bạn Hs định trình bày những ý sau :
(1) Tôi cảm thấy có sự thay đổi lớn trong cuộc sống của mình : con đường, cảnh
vật rất quen giờ tự nhiên thấy lạ
(2) Tôi thấy trang trọng và đứng đắn trong chiếc áo vải dù đen và những quyển
vở mới trên tay
(3) Có ý nghĩ ngây thơ, non nớt : chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước
(4) Giật mình, lúng túng khi nghe gọi đến tên mình
(5) Muốn thử sức, thể hiện mình đã lớn : xin mẹ được cầm bút thước như các bạn
a Theo em ý nào lạc khỏi chủ đề bài viết ?
Bài tập 2:
II Luyện tập.
- Ý lạc khỏi chủ đề bài viết :
(4) Giật mình, lúng túng khi nghe gọi đến tên mình
Trang 10Để chứng minh ý kiến : Nhân vật “tôi” đã rất hồi hộp, bỡ ngỡ trên đường
theo mẹ đến trường Một bạn Hs định trình bày những ý sau :
(1) Tôi cảm thấy có sự thay đổi lớn trong cuộc sống của mình : con đường, cảnh
vật rất quen giờ tự nhiên thấy lạ
(2) Tôi thấy trang trọng và đứng đắn trong chiếc áo vải dù đen và những quyển
vở mới trên tay
(3) Có ý nghĩ ngây thơ, non nớt : chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước
(4) Giật mình, lúng túng khi nghe gọi đến tên mình
(5) Muốn thử sức, thể hiện mình đã lớn : xin mẹ được cầm bút thước như các bạn
b Những ý sử dụng được nên sắp xếp như thế nào cho hợp lý ?
Bài tập 2:
II Luyện tập.
Sắp xếp theo trình tự hợp lý : (1) – (2) – (5) – (3)
Tiết 13+14+15 ÔN TẬP TÍNH THỐNG NHẤT VỀ
CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Trang 11Bài tập 3:
II Luyện tập.
a Nêu chủ đề văn bản “Lão Hạc”
b Chứng minh văn bản “Lão Hạc” có tính thống nhất về chủ đề
Trả lời:
a Chủ đề văn bản “Lão Hạc”: Tình cảnh khốn cùng của người nông dân và những phẩm chất cao quý của họ
b Chứng minh văn bản “Lão Hạc” có tính thống nhất về chủ đề
- Lão Hạc là người cô đơn, vợ mất, con bỏ đi đồn điền cao su, lão nuôi, yêu quý con Vàng, kỷ niệm của con trai lão
- Đói kém, bị ốm, phải tiêu vào tiền dành dụm cho con → Lão Hạc phải bán con Vàng
- Nhờ ông giáo trông hộ vườn, giữ tiền ma chay cho mình → lão tự tử bằng bả chó
=> Tất cả các câu, các đoạn trong văn bản đều hướng về chủ đề và làm sáng tỏ chủ đề Vì vậy văn bản “Lão Hạc” có tính thống nhất về chủ đề
Trang 12Đọc đoạn trích sau và hoàn thành các yêu cầu bên dưới:
Cá chép con dạo chơi trong hồ nước Lúc đi ngang nhà cua, thấy cua đang nằm, vẻ mặt rất đau đớn, cá chép con bèn bơi lại gần và hỏi:
– Bạn cua ơi, bạn làm sao thế?
Cua trả lời:
– Tớ đang lột xác bạn à.
– Ôi, chắc là bạn đau lắm Nhưng tại sao bạn lại phải làm như thế?
– Họ hàng nhà tớ ai cũng phải lột xác thì mới lớn lên và trưởng thành được, dù rất đau đớn cá chép con ạ.
– À, bây giờ thì tớ đã hiểu.
(Những mẩu chuyện thiếu nhi chọn lọc – NXB Kim Đồng, 2009)
a Em hãy cho biết nội dung chính của đoạn trích trên
b Tìm các từ cùng nằm trong một trường từ vựng trong đoạn văn trên
c Theo câu chuyện, vì sao cua phải lột xác? Từ đó liên hệ đến con người, để trưởng thành, theo em cần phải làm gì? (Em hãy trả lời bằng vài câu văn)
Bài tập 4:
Tiết 13+14+15 ÔN TẬP TÍNH THỐNG NHẤT VỀ
CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Trang 13Đọc đoạn trích sau và hoàn thành các yêu cầu bên dưới:
Cá chép con dạo chơi trong hồ nước Lúc đi ngang nhà cua, thấy cua đang nằm, vẻ mặt rất đau đớn, cá chép con bèn bơi lại gần và hỏi:
– Bạn cua ơi, bạn làm sao thế?
Cua trả lời:
– Tớ đang lột xác bạn à.
– Ôi, chắc là bạn đau lắm Nhưng tại sao bạn lại phải làm như thế?
– Họ hàng nhà tớ ai cũng phải lột xác thì mới lớn lên và trưởng thành được, dù rất đau đớn cá chép con ạ.
– À, bây giờ thì tớ đã hiểu.
(Những mẩu chuyện thiếu nhi chọn lọc – NXB Kim Đồng, 2009)
a Em hãy cho biết nội dung chính của đoạn trích trên
Bài tập 4:
- Nội dung: Câu chuyện nhấn mạnh đến cách thức mà cua con “lớn lên và
trưởng thành” – đó là “lột xác” từ đó hướng con người đến giá trị đích thực
trong cuộc đời đó là muốn trưởng thành phải đương đầu với những khó khăn,
thử thách
Trang 14Đọc đoạn trích sau và hoàn thành các yêu cầu bên dưới:
Cá chép con dạo chơi trong hồ nước Lúc đi ngang nhà cua, thấy cua đang nằm, vẻ mặt rất đau đớn, cá chép con bèn bơi lại gần và hỏi:
– Bạn cua ơi, bạn làm sao thế?
Cua trả lời:
– Tớ đang lột xác bạn à.
– Ôi, chắc là bạn đau lắm Nhưng tại sao bạn lại phải làm như thế?
– Họ hàng nhà tớ ai cũng phải lột xác thì mới lớn lên và trưởng thành được, dù rất đau đớn cá chép con ạ.
– À, bây giờ thì tớ đã hiểu.
(Những mẩu chuyện thiếu nhi chọn lọc – NXB Kim Đồng, 2009)
b Tìm các từ cùng nằm trong một trường từ vựng trong đoạn văn trên
Bài tập 4:
Tiết 13+14+15 ÔN TẬP TÍNH THỐNG NHẤT VỀ
CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
- Trường từ vựng chỉ con vật: cua, cá chép
- Trường từ vựng chỉ hành động: đi, nằm, bơi, hỏi
Trang 15Đọc đoạn trích sau và hoàn thành các yêu cầu bên dưới:
Cá chép con dạo chơi trong hồ nước Lúc đi ngang nhà cua, thấy cua đang nằm, vẻ mặt rất đau đớn, cá chép con bèn bơi lại gần và hỏi:
– Bạn cua ơi, bạn làm sao thế?
Cua trả lời:
– Tớ đang lột xác bạn à.
– Ôi, chắc là bạn đau lắm Nhưng tại sao bạn lại phải làm như thế?
– Họ hàng nhà tớ ai cũng phải lột xác thì mới lớn lên và trưởng thành được, dù rất đau đớn cá chép con ạ.
– À, bây giờ thì tớ đã hiểu.
(Những mẩu chuyện thiếu nhi chọn lọc – NXB Kim Đồng, 2009)
c Theo câu chuyện, vì sao cua phải lột xác? Từ đó liên hệ đến con người, để trưởng thành, theo em cần phải làm gì? (Em hãy trả lời bằng vài câu văn)
Bài tập 4:
- Cua phải lột xác để lớn lên Dù quá trình lột xác rất đau đớn và thường gặp nguy hiểm nữa Tuy nhiên, loài cua không thể lớn lên mà không lột xác
Trang 16c - Liên hệ đến con người:
Bài tập 4:
+ Sự sống là một sự phát triển liên tục mà ở đó cái mới thay thế cái cũ là điều tất yếu Con người cần nhận thức được quy luật của sự phát triển ấy để thích ứng và làm chủ bản thân trong những thử thách và chông gai trên đường đời.
+ Mỗi cá nhân đều cần lột xác để trưởng thành, từ đó thúc đẩy sự phát triển đi lên của xã hội.
+ Con người cần biết dũng cảm đương đầu với khó khăn, trong phong ba bão táp, con người sẽ trưởng thành rất nhanh chóng và đạt đến những thành công trên
đường đời.