Các em không chỉ được cung cấp kiến thức mà còn phải được hình thành những phẩm chất cao đẹp; Một trong các yếu tố có liên quan mật thiết đến chất lượng giáo dục là ý thức học tập của họ
Trang 1PHẦN I:
LÝ DO CHỌN NỘI DUNG ĐỔI MỚI
1 Mục đích.
Tiểu học là cấp học nền tảng, đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển nhân cách con người một cách toàn diện Nó là nền móng vững chắc cho bậc học phổ thông nói riêng và toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân nói chung;
Muốn cho thế hệ trẻ hôm nay trở thành những chủ nhân tương lai
“ Tài đức song toàn” của non sông đất Việt thì ngay từ bậc học tiểu học các
em cần được rèn luyện tốt Các em không chỉ được cung cấp kiến thức mà còn phải được hình thành những phẩm chất cao đẹp;
Một trong các yếu tố có liên quan mật thiết đến chất lượng giáo dục là
ý thức học tập của học sinh mà công tác chủ nhiệm lớp có ảnh hưởng rất lớn đến nề nếp và chất lượng học tập của các em Một lớp học có nề nếp
kỷ luật tốt nhất định sẽ có nếp học tập tốt Muốn có được nề nếp kỷ luật và học tập thì học sinh phải có khả năng tự quản và tinh thần tập thể cao lớp
có nếp tự quản sẽ giúp cho giáo viên chủ nhiệm rất nhiều việc trong và ngoài lớp, nhất là khi không có mặt giáo viên
2 Tính cấp thiết.
Là một giáo viên trẻ nhưng qua 5 năm được đứng trên bục giảng và làm công tác chủ nhiệm, phần nào đã có chút kinh nghiệm Trước tình hình lớp
có nhiều khó khăn, lớp 4là là lớp nằm trong giai đoạn thứ nhất của tiểu học,
ở giai đoạn này hoạt động học và nhận thức bắt đầu được hình thành Vì vậy các em rất cần được giáo dục và rèn luyện trong học tập, trong cuộc sống
3 Thực trạng.
Qua tìm hiểu tình hình học sinh trong lớp về mọi mặt, tôi nhận thấy rằng:
- Học sinh còn rụt rè chưa mạnh dạn, tự tin trong quá trình học tập
- Ngại chia sẻ những khó khăn với thầy cô và bạn bè
- Có bố, mẹ đi làm xa ở với ông bà trình độ văn hóa thấp không có khả năng kèm cặp và ít thời gian quan tâm các em
Trang 2- Một số em nhiễm những điều không tốt ở ngoài xã hội và gia đình như:
tự do, ỉ lại, nói lời không hay
Bản thân các em rất thiếu thốn, thiệt thòi cả về vật chất lẫn tinh thần Chính vì vậy chỉ có tập thể lớp mới có thể lôi cuốn hấp dẫn và cuốn hút các
em vào những công việc chung của lớp, của Đội Để các em được sống trong tình cảm gắn yêu thương của bạn bè, thầy cô thì việc xây dựng được tập thể lớp tốt không chỉ giúp các em rèn luyện đạo đức mà còn là chỗ dựa tinh thần cho những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt Từ những suy nghĩ
trên tôi đã mạnh dạn đưa ra “Giải pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp”.
PHẦN II.
CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 1.Tìm hiểu hoàn cảnh học sinh.
- Để nắm được hoàn cảnh của từng học sinh, ngay từ khi nhận lớp, giáo viên cần tìm hiểu về năng lực, phẩm chất và hoàn cảnh gia đình học sinh
Vì vậy ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi đã phát cho các em mỗi bạn một phiếu điều tra sau và yêu cầu các e điền đủ thông tin trong phiếu:
GIỚI THIỆU BẢN THÂN
1.Họ và tên Ngày sinh
2 Họ và tên bố:……… Năm sinh:…… Nghề nghiệp………
3 Họ và tên mẹ:………Năm sinh:…… Nghề nghiệp………
4 Là con thứ……trong gia đình 5 Hoàn cảnh gia đình ( khá giả, đủ ăn, nghèo)
6 Kết quả học tập năm lớp 1: ( HTXS, HSTB, HT)
7 Môn học yêu thích:
8 Môn học thấy khó:
9 Những bạn thân nhất trong lớp:
10 Sở thích:
11 Nơi ở: ( Xóm, xã)
12 Số điện thoại của gia đình:
Trang 3Từ phiếu điều tra này tôi nắm được đầy đủ các thông tin của học sinh lớp mình.Ngoài ra, tôi tham khảo ý kiến giáo viên chủ nhiệm cũ về tình hình chung của lớp cũng như các trường hợp đặc biệt Khi xếp chỗ cho học sinh, chú ý những học sinh có sức khoẻ yếu, học sinh mắc bệnh về tai, mắt, học sinh thấp xếp bên trên Những học sinh học kém, hiếu động đươc xếp vào hàng giữa để tiện theo dõi, xếp xen kẽ học sinh năng khiếu với học sinh chưa hoàn thành để các em có điều kiện giúp đỡ nhau trong học tập cũng như trong việc giữ kỉ luật của lớp
2 Xây dựng đội ngũ cán sự cho lớp.
2.1 Lựa chọn.
- Ngay từ đầu năm học, tôi đã lưu ý xây dựng đội ngũ cán sự cho lớp Lựa
chọn các em có thể đạt các yêu cầu cơ bản: Sức học vững, đạo đức tốt; Có
uy tín lớn đối với các bạn; Mạnh dạn, nhiệt tình, có trách nhiệm tốt trong công việc được giao;
- Đối với tổ trưởng, nhóm trưởng thì không nhất thiết chọn theo tiêu chí
trên mà có thể tạo cơ hội cho những học sinh nhút nhát, thiếu tự tin và chưa thật chăm chỉ để khi thực hiện nhiệm vụ học sinh bạo dạn, tự tin hơn và gương mẫu hơn trong học tập
2.2 Huấn luyện.
- Huấn luyện phương pháp làm việc cho từng đối tượng;
- Có sổ theo dõi thường xuyên Hướng dẫn cách kẻ sổ, viết trình bày sổ
sách khoa học, đầy đủ, hợp lý;
- Phân công việc làm phù hợp với khả năng từng em;
Tôi phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng em:
* Lớp trưởng:
- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp.
- Điểm danh và nắm sĩ số của lớp ngay sau khi xếp hàng vào lớp.
- Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếp
hàng tập thể dục
Trang 4- Giữ trật tự lớp khi giáo viên chấm bài, khi giáo viên có việc phải ra khỏi
lớp và khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần
* Lớp phó học tập:
- Tổ chức lớp truy bài 15 phút đầu giờ; giúp đỡ các bạn học chưa hoàn
thành học bài, làm bài
- Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận hoặc trả lời câu hỏi trong tiết học
khi giáo viên yêu cầu
- Theo dõi việc học tập của lớp trong các tiết học.
- Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học.
* Lớp phó đời sống:
- Theo dõi kiểm tra đồng phục, của các bạn hàng ngày.
- Quan tâm, chăm sóc, thăm hỏi sức khỏe của các bạn trong lớp báo cáo với
giáo viên chủ nhiệm kịp thời
* Lớp phó lao động:
- Phân công, theo dõi và kiểm tra các tổ trực nhật và chịu trách nhiệm tắt
đèn, quạt khi ra về
- Phân công các bạn tưới cây trong lớp, chăm sóc bồn hoa và cây trồng của
lớp
- Phối hợp với lớp trưởng, lớp phó học tập giữ trật tự lớp
- Sau khi đã quen với công việc, để phát huy tính chủ động, tự quản, tôi
cho các em tự tổ chức giờ sinh hoạt, tự tổng kết khen chê và đề ra biện pháp thực hiện thiết thực nhất để hoàn thành các nội dung thi đua của Đội
2.3 Đề cao vai trò của cán sự lớp
Để rèn tính tự quản, tôi giao trách nhiệm cho đội ngũ cán sự lớp tự quản
lý, điều hành, giải quyết mọi công việc của lớp nhất là khi không có mặt giáo viên chủ nhiệm
3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn học văn hoá Qua các hoạt động này giúp hình thành
và phát triển ở học sinh các kĩ năng ban đầu, cơ bản và cần thiết phù hợp
Trang 5với sự phát triển chung của học sinh Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tham gia các hoạt động tập thể, kĩ năng nhận thức, , góp phần hình thành và phát triển tính tích cực, tự giác, tinh thần tập thể cho học sinh Trên cơ sở đó bồi dưỡng cho học sinh thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và xã hội,
có tinh thần trách nhiệm chung với công việc của tập thể
* Sau đây là một số hoạt động ngoài giờ lên lớp mà nhà trường và giáo viên thường xuyên tổ chức cho học sinh
a) Tổ chức tốt các giờ sinh hoạt lớp
Trên cơ sở có được đội ngũ cán sự lớp đã biết làm việc, tổ chức giờ sinh hoạt lớp là điều kiện để các em thể hiện tính chủ động, tự quản, vai trò của mình đối với lớp
+ Cán sự lớp : Được đánh giá một cách khách quan, vô tư về ưu khuyết điểm của bạn;
+ Học sinh: Được phát biểu tự do, thoải mái, thể hiện hết tâm tư nguyện vọng của mình;
+ Trong giờ sinh hoạt các em được nói, được hát, được chơi, được thể hiện hết mình, nên giờ sinh hoạt đã trở thành sự háo hức, sự chờ đợi đối với các em Nó thực sự lôi cuốn được cả tập thể lớp nên tính tự quản, tinh thần tập thể có dịp để phát huy
b) Tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần
- Là một hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có tính chất tổng hợp
nhằm giáo giục tư tưỏng chính trị cho học sinh Qua giờ chào cờ, học sinh cũng rèn luyện thêm tinh thần tập thể Nội dung hoạt động của tiết sinh hoạt dưới cờ thường gắn với nội dung hoạt động của tháng, tuần
c) Hoạt động tập thể
Là hoạt động mà học sinh cũng rất háo hức tham gia vì trong giờ hoạt
động tập thể, học sinh đựơc nói, được hát, được nêu ý kiến, được thể hiện mình Nội dung giờ hoạt động tập thể cũng rất đa dạng nhưng nên đưa các hoạt động theo chủ điểm giáo dục như: Tìm hiểu an toàn giao thông, kính yêu thầy cô, bảo vệ môi trường, kính yêu mẹ và cô giáo, kính yêu Bác Hồ,
Trang 6hoà bình và hữu nghị, Trong các hoạt động đó, học sinh có thể hát, múa,
kể chuyện, đọc thơ, thi tìm hiểu, vui chơi, và nhiều hình thức khác theo các chủ đề Hoạt động này thực sự lôi cuốn đựoc cả tập thể lớp nên góp phần không nhỏ vào việc rèn luyện tính tổ chức, kỉ luật, nâng cao tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái, tình yêu bạn bè, tinh thần tập thể, khả năng tự quản
4 Xây dựng “ Lớp học thân thiện, học sinh tích cực”.
- Ngay từ năm đầu tiên bước chân vào nghề, tôi đã tích cực hưởng ứng Muốn phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” ở mỗi trường đạt hiệu quả thì mỗi giáo viên chủ nhiệm phải tích cực “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Có nhiều “lớp học thân thiện, học sinh tích cực” thì mới có “trường học thân thiện, học sinh tích cực” “Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy “mỗi ngày đến trường là một niềm vui” Xây dựng được “lớp học thân thiện” thì sẽ có
“học sinh tích cực” Xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực thì sẽ hạn chế được tỉ lệ học sinh chưa hoàn thành, trốn học, sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh
Công việc “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” được tôi tiến hành từng bước như sau:
- Lớp học thân thiện phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Do vậy, tôi hướng dẫn và cùng với học sinh thực hiện các công việc sau đây:
+ Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Phần trang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng tổ
+ Tôi và học sinh cùng tham gia xây dựng nội quy lớp học vừa để trang trí lớp vừa để các em ghi nhớ những nhiệm vụ của mình khi đến lớp Tôi chia thành 3 tổ, mỗi tổ có một tổ trưởng Lớp phó lao động phân công theo dõi các tổ làm trực nhật hàng ngày Tổ trưởng chịu trách nhiệm phân công, điều khiển các bạn trong tổ làm trực nhật Những tuần đầu, tôi
Trang 7thường xuyên đi sớm để hướng dẫn các em làm vệ sinh lớp như: quét lớp từ trong ra ngoài, từ trên cửa sổ, trên bục giảng xuống dưới; cách cầm chổi và đưa chổi sao cho nhanh sạch nhưng không bụi; cách trải khăn bàn, cách lau bảng, cách sắp xếp bàn ghế Tổ nào không làm tốt, lớp phó lao động có quyền phạt tổ đó làm trực nhật thêm một ngày Thực hiện giữ vệ sinh lớp học trong suốt buổi học không bạn nào vứt rác ra lớp Và trong mỗi tiết học, học sinh phải thể hiện tinh thần “tự quản” - tự theo dõi lẫn nhau
5 Xây dựng mối quan hệ thầy - trò và bạn bè trong lớp
* Xây dựng mối quan hệ thầy - trò:
- Quan niệm trước đây Thầy và trò là bề trên – kẻ dưới, người dạy – người học Ngày nay đã được thay đổi bằng quan hệ phân công – hợp tác Thầy là người giao việc – trò là người thực hiện công việc được giao Vì vậy, mọi yêu cầu mà tôi đưa ra học trò phải thực hiện thật nhanh và nghiêm túc Khi làm việc, làm bài tôi luôn yêu cầu các em phải đọc thật kĩ yêu cầu của công việc, bài tập và cố gắng làm cho đúng Nếu chưa đúng tôi sẽ hướng dẫn và yêu cầu các em làm lại cho đúng mới thôi - Khi giao việc, tôi chỉ nói một lần, nhưng chỉ nói khi lớp trật tự Với cách làm này, tự nhiên thầy sẽ trở nên nói ít, học trò sẽ làm nhiều Làm việc như thế nào thì đạo đức, ý thức
sẽ kèm theo như thế ấy Làm đến nơi đến chốn thì ý thức kỉ luật cũng đến nơi đến chốn
- Hành vi của giáo viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lí cũng như sự hình thành tính cách của trẻ Vì vậy, khi lên lớp, tôi luôn chú ý đến cả cách
đi đứng, nói năng, cách ăn mặc, cách cầm sách, chữ viết, thái độ, để học trò noi theo Không vì bất cứ lí do gì mà tôi cho phép mình cẩu thả hoặc xuề xòa, qua loa trước mặt học sinh
- Khi có học sinh làm bài chưa đúng tôi giúp đỡ, hướng dẫn học sinh làm lại ngay tại lớp, giúp các em làm lại cho đúng, cho hoàn thiện hơn Với cách nói đúng, làm đúng trong học tập, các em trở thành những con người
tự tin, trung thực, không gian dối
Trang 8- Khi có học sinh làm điều chưa đúng, thiếu sót tôi luôn cố gắng kiềm chế
và tôn trọng học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ các em sửa chữa Tôi không bao giờ có những lời nói, cử chỉ xúc phạm các em
- Ở độ tuổi ngày nhận thức của các em bắt đầu hình thành, tôi luôn ý thức phải nói lời hay ý đẹp, vui vẻ với các em Để các em học hỏi những điều tốt ngay từ khi còn bé, từ đó sẽ hình thành nhân cách của các em
- Tôi luôn đồng hành cùng các em trong các hoạt động không chỉ học tập
mà cả các hoạt động ngoại khoá, thi đua
- Có những em đọc còn kém, về nhà lại không học bài và cũng không có người kèm cặp Những lúc kiểm tra bài tôi phải kiềm chế bản thân không được nổi nóng với các em vì qua nhiều năm chủ nhiệm tôi biết một số em không phải học kém mà do bố mẹ đi làm xa các em sống với ông bà lớn tuổi Ông bà lại không biết chữ điều đó dẫn đến việc khi ở nhà các em không học được bài Khi đến lớp tôi rất quan tâm đến những trường hợp như vậy, cố gắng dạy và kèm cặp để các em biết đọc, biết viết
- Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, ca ngợi những ưu điểm của các em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm Tôi cố tìm
ra ngững ưu điểm nhỏ nhất để khen ngợi động viên các em Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để các em khắc phục
và ngày càng hoàn thiện hơn
- Khi nói chuyện, khi giảng, cũng như khi nghiêm khắc phê bình lỗi lầm của học sinh, tôi luôn thể hiện cho các em thấy tình cảm yêu thương của một cô giáo đối với học trò Theo qui luật phản hồi của tâm lí, tình cảm của
cô trước sau cũng sẽ được đáp lại bằng tình cảm của học trò Lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của cô giáo luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh “Lớp học thân thiện” chỉ có được khi cô giáo có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình Có một
cô giáo như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ chăm ngoan, tích cực và ham học, thích đi học
Trang 9- Ngoài những lúc học tập nghiêm túc, giờ ra chơi tôi thường hướng dẫn học sinh chơi những trò chơi dân gian để các em có tuổi thơ trong sáng và ý nghĩa như: Ô ăn quan, bịt mắt bắt dê, chơi chuyền, rồng rắn lên mây
* Xây dựng mối quan hệ bạn bè:
- Ngoài những người thân trong gia đình ra, ai cũng cần có bạn bè để chia
sẻ Học sinh Tiểu học cũng vậy Nếu các em có nhiều bạn bè thân thiết trong lớp thì các em sẽ hợp tác vui vẻ với nhau và sẽ giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Em hoàn thành tốt sẽ giúp những em chưa hoàn thành; ngược lại,
em chưa hoàn thành cũng dễ dàng nhờ bạn giúp đỡ mình học tập mà không phải e ngại, xấu hổ (Học thầy không tày học bạn)
- Thực tế học sinh lớp 2 đang ở độ tuổi hồn nhiên, trong sáng Các em rất
dễ thân thiết với nhau, chính vì vậy tôi tận dụng điều này hướng cho các
em biết chia sẻ và đoàn kết với nhau
- Xây dựng được mối quan hệ bạn bè đoàn kết, gắn bó thì tôi sẽ xây dựng được nề nếp lớp học, tiến tới xây dựng môi trường học tập thân thiện Từ môi trường học tập thân thiện đó, chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được nâng cao
- Trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên chia nhóm ngẫu nhiên Tiết học này, các em chung nhóm với bạn này, nhưng tiết sau, các em lại chung nhóm với bạn khác
- Tôi khuyến khích học sinh tự viết ra và cho vào hòm thư góp ý những điều em muốn nói hoặc điều chưa đồng ý về việc làm, cách cư xử của lớp trưởng, lớp phó hoặc của một bạn nào dó trong lớp chứ không nói xấu, không xa lánh bạn
- Căn cứ vào những điều các em viết ra, nếu là những điều tốt thì tôi đọc cho cả lớp nghe rồi tuyên dương ngay trước lớp Còn những điều các em phê bình thì tôi phải điều tra nắm rõ đúng hay sai Sau đó mới góp ý riêng với những học sinh bị bạn phê bình, yêu cầu các em phải xin lỗi bạn và phải sửa chữa
Trang 10- Khi có chuyện xích mích giữa em này với em kia, tôi kịp thời can thiệp không để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn Tôi gặp gỡ trao đổi riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi Sau đó phân tích rõ ai đúng, ai sai Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn Sau đó giảng hòa và bắt tay nhau vui vẻ trở lại
- Để tạo dựng cho các em một tình bạn bền đẹp với những kỉ niệm sâu sắc của tuổi học trò, tôi tổ chức sinh nhật cho học sinh ngay tại lớp học vào các buổi sinh hoạt cuối tuần theo tháng Những em có ngày sinh trong cùng một tháng sẽ được tổ chức chung với nhau Hình thức tổ chức do các em trong ban cán sự quyết định Nhưng chủ yếu chỉ là múa hát, là những lời chúc mừng và một món quà nhỏ như cây bút, quyển vở, do cả lớp đóng góp Khi được cả lớp tổ chức sinh nhật, nhiều em rất xúc động
6 Phối hợp với hội cha mẹ học sinh.
- Phối hợp chặt chẽ với hội cha mẹ học sinh là một việc làm rất cần thiết
của mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp Ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm tôi
tổ chức tư vấn cho cha mẹ học sinh cách dạy con em ở nhà và biện pháp phối hợp giáo dục học sinh
- Thường xuyên trao đổi với phụ huynh học sinh về tình hình học tập của
con em mình (Nhất là những học sinh chưa hoàn thành)
- Để thúc đẩy cho hoạt động của lớp, trường, sự tiến bộ hay chưa cố gắng của con cũng cần được bố mẹ biết để kịp thời động viên, nhắc nhở Vì vậy việc kết hợp thường xuyên, thông báo kịp thời từng đợt thi đua cho phụ huynh để phụ huynh yên tâm, phấn khởi về con em mình và có sự quan tâm thiết thực Những quyển vở, cái kẹo, chiếc bút chì, nhãn vở tuy là nhỏ bé nhưng lại là nguồn động viên tiếp sức cho các con phấn đấu Ngược lại các con rất phấn khởi tự tin vào bản thân khi sự phấn đấu của mình được bố
mẹ, thầy cô và tâp thể lớp ghi nhận