Kết quả nghiên cứu tình trạng loạn khuẩn đường ruột, các yếu tố gây bệnh của Salmonella trong Hội chứng tiêu chảy của lợn 3 tháng tuổi và lợn nái Trương Quang Tóm tắt Đã xác định số
Trang 1Kết quả nghiên cứu tình trạng loạn khuẩn đường ruột, các yếu tố gây bệnh của Salmonella trong Hội chứng tiêu chảy
của lợn 3 tháng tuổi và lợn nái
Trương Quang
Tóm tắt
Đã xác định số lượng và phân lập một số loại vi khuẩn hiếu khí thường gặp, các yếu tố gây bệnhvà độc lực của Salmonella từ 150 mẫu phân của lợn 3 tháng tuổi và 46 mẫu của lợn nái không bị tiêu chảy; 166 mẫu phân của lợn 3 tháng tuổi và 43 mẫu phân của lợn nái bị tiêu chảy nuôi trong các gia đình thuộc huyện Gia Lâm - Hà Nội, Tiên Du - Bắc Ninh Kết quả cho thấy: Khi lợn 3 tháng tuổi và lợn nái bị tiêu chảy thì tình trạng loạn khuẩn đường ruột rất trầm trọng
Số lượng vi khuẩn hiếu khí trong 1 gam phân tăng 37,68 - 47,33% ở lợn 3 tháng tuổi; 27,98 - 36,0% ở lợn nái Số lượng của một số loại vi khuẩn hiếu khí thường gặp: E.coli tăng 50,63 lần - 62,66% ở lợn 3 tháng tuổi; 24,97 - 30,29% ở lợn nái Salmonella tăng 40,09 - 47,43% ở lợn 3 tháng tuổi; 24,18 - 27,72% ở lợn nái Streptococcus và Bacillus subtylis giảm rất mạnh ( 74,36 -
90,27% ở lợn 3 tháng tuổi; 31,94 - 39,1% ở lợn nái) Tỷ lệ các chủng Salmonella có các yếu tố
gây bệnh và độc lực mạnh phân lập từ lợn tiêu chảy cao hơn rất nhiều so với ở lợn không tiêu chảy
1 Đặt vấn đề
Dù bất cứ nguyên nhân nào dẫn đến tiêu chảy thì hậu quả của nó cũng gây ra viêm nhiễm, tổn thương thực thể đường tiêu hoá và cuối cùng là một quá trình nhiễm trùng Nghiên cứu này tập trung làm rõ tình trạng nhiễm trùng (loạn khuẩn đường ruột) và xác định các yếu tố gây bệnh của
Salmonella ở lợn 3 tháng tuổi và lợn nái bị tiêu chảy góp phần làm sáng tỏ nhận định trên và dự báo trước bệnh phó thương hàn sẽ xảy ra ở đàn lợn con nếu lợn mẹ bị tiêu chảy cũng như ở lợn 3 tháng tuổi nếu bản thân chúng bị rối loạn tiêu hoá, loạn khuẩn đường ruột
2.nội dung, phương pháp nghiên cứu
2.1 Nội dung
Chứng minh tình trạng loạn khuẩn ở lợn bị tiêu chảy, thông qua kết quả xác định và so sánh
sự khác biệt về:
a) Số lượng vi khuẩn hiếu khí trong 1gam phân của lợn không tiêu chảy và tiêu chảy
b) Số lượng của từng loại vi khuẩn hiếu khí thường gặp trong 1gam phân của 2 đối tượng trên
Khẳng định vai trò của Salmonella thông qua việc so sánh số lượng, khả năng bám dính, sản
sinh độc tố đường ruột, độc lực của các chủng Salmonella phân lập từ lợn tiêu chảy và không tiêu chảy
2.2 Ph ương pháp nghiên cứu
- Xác định số lượng, phân lập vi khuẩn trong 1gam phân theo Nguyễn Lân Dũng, Nguyễn
Đăng Đức, Nguyễn Vĩnh Phước (1978)
- Xác định yếu tố bám dính bằng phản ứng ngưng kết hồng cầu chuột lang
- Xác định độc tố đường ruột bằng phương pháp khuyếch tán trong da thỏ theo Sanderfur (1978)
- Xác định độc lực của Salmonella: tiêm 0,2ml canh trùng nuôi cấy sau 24h/370C vào phúc xoang chuột nhắt trắng Mỗi chủng tiêm 2 chuột Theo dõi, đánh giá tỷ lệ chủng và thời gian gây chết chuột
3 Kết quả nghiên cứu
3.1 Tình trạng loạn khuẩn đ ường ruột
Các kết quả thu được cho thấy lợn 3 tháng tuổi hay lợn nái bị tiêu chảy đều có tình trạng loạn khuẩn đường ruột rất rõ, tuy nhiên ở lợn 3 tháng tuổi nghiêm trọng hơn
Trang 2Biến động về số lượng vi khuẩn hiếu khí trong 1gam phân
Bảng 1 Kết quả xác định số lượng vi khuẩn hiếu khí/1gam phân của lợn
Không tiêu chảy Tiêu chảy Loại
lợn
Đợt thí
nghiệm Số mẫu
kiểm tra
Số lượng vi khuẩn /1g phân(ì 106CFU)
Số mẫu kiểm tra Số lượng vi khuẩn/1g phân
( ì 106CFU)
1 51 187.35 ± 7.05 67 257.96 ± 10.68, tăng 37,68%
2 32 164.25 ± 2.10 44 242.00 ± 3.85, tăng 47,33%
3 31 172.00 ± 3.61 25 242.31 ± 3.82, tăng 41,46%
Lợn 3
tháng
tuổi
4 36 169701 ± 2.85 30 248.00 ± 4.03, tăng 46,14%
1 10 244.50 ± 10.98 9 313.86 ± 12.22, tăng 28,29%
2 10 240.30 ± 4.47 12 307.55 ± 6.08, tăng 27,98%
3 12 238.23 ± 6.72 10 314.18 ± 9.21, tăng 31,88%
Lợn
nái
4 14 243.76 ± 7.84 12 331.51 ± 7.19, tăng 36,00%
- ở lợn 3 tháng tuổi: Số lượng vi khuẩn trong 1 gam phân lợn khi bị tiêu chảy cao hơn rất nhiều so với ở lợn không bị tiêu chảy Mức độ tăng thấp nhất 37,68% ( đợt 1) sau đó 41,46% (đợt 3), 46,14% ( đợt 4) và cao nhất 47,33% ( đợt 2)
- ở lợn nái: So sánh kết quả xác định số lượng vi khuẩn từ phân lợn bị tiêu chảy và không bị tiêu chảy cúng có nhứng nhận xét tương tự Mức độ tăng giao động từ 27,98% (đợt 1) đến cao nhất 36,0% (đợt 4)
Kết quả này phù hợp với các kết quả nghiên cứu của Lưu Thị Uyên (1999) và Đoàn Thị Kim Dung (2004)
Biến động về số lượng một số loại vi khuẩn hiếu khí thường gặp
Điều thấy rõ nhất ở bảng 2 là khi lợn bị tiêu chảy thì các loại vi khuẩn đường ruột luôn tăng mạnh về số lượng, trong đó ở lợn 3 tháng tuổi tăng mạnh hơn so với ở lợn nái E.coli và Salmonella
đều chiếm ưu thế E coli tăng 50,63% - 62,62%; Salmonella tăng 40,09 - 46,63% (lợn 3 tháng tuổi)
và E.coli tăng 24,97 - 30,29%; Salmonella tăng 24,18 - 27,72% (lợn nái)
Trong 3 loại vi khuẩn vãng lai, chỉ có Streptococcus tăng: 23,55 - 36,27% (ở lợn 3 tháng tuổi); 10,18 - 10,63% (ở lợn nái) Còn 2 loại khác có số lượng giảm rất rõ, trong đó giảm mạnh
nhất là Bacillus subtilis: 74,36 - 90,27% ở lợn 3 tháng tuổi; 31,94 - 39,1% ở lợn nái
Các kết quả trên tương đương với kết quả nghiên cứu của Đoàn Thị Kim Dung (2004) và Lưu Thị Uyên (1999)
Từ những kết quả trên cho thấy trong điều trị tiêu chảy của lợn, ngoài việc bù lại lượng nước và các chất điện giải đã mất do tiêu chảy thì việc chọn kháng sinh thích hợp để tiêu diệt, ức chế vi khuẩn
có hại và sau đó sử dụng các chế phẩm sinh học (EM, Biosubtyl, Subcolac ) để lặp lại trạng thái cân bằng của hệ vi khuẩn đường ruột là hết sức cần thiết, cho hiệu quả điều trị cao, tránh tái phát
Bảng 2 Biến động số lượng của một số loại vi khuẩn trong phân lợn (ĐVT: ì 106CFU)
Loại vi khuẩn Đợt TN Tiêu
chảy
Không tiêu chảy
Tăng; Giảm Tiêu chảy tiêu chảy Không Tăng (+) Giảm (-)
1 147.92 90.66 tăng 62,62% 196.35 150.70 tăng 30,29% E.coli
2 130.60 86.70 tăng 50,63% 195.35 156.31 tăng 24,97% Salmonella 1 46.36 31.66 tăng 46,43% 28.50 22.95 tăng 24,18%
Trang 32 30.40 21.70 tăng 40,09% 29.58 23.16 tăng 46,72%
1 16.88 10.07 tăng 67,62% 9.85 9.25 tăng 6,48% Klebsiella
2 15.75 11.10 tăng 41,44% 14.28 13.60 tăng 5,50%
1 7.10 5.21 tăng 36,27% 5.95 5.40 tăng 10,18% Streptococcus
2 6.40 5.18 tăng 23,55% 5.83 5.48 tăng 10,63%
1 13.91 15.60 giảm12,13% 8.52 9,30 giảm 9,15% Staphylococcus
2 16.70 19.30 giảm15,56% 11.21 12.14 giảm 8,29%
1 9.46 18.00 90,27% giảm 7.20 9.50 31,94% giảm Bacillus
subtylis
2 10.15 17.70 74,38% giảm 7.16 9.96 39,10% giảm
3.2 Các yếu tố gây bệnh của Salmonella
Yếu tố bám dính
Từ kết quả trong bảng cho thấy tỷ lệ chủng và mức độ ngứng kết của Salmonella phân lập từ
lợn bị tiêu chảy cao hơn rất nhiều so với ở lợn không bị tiêu chảy:
- Lợn bị tiêu chảy: 57,14% ở lợn 3 tháng tuổi; 41,66% ở lợn nái có khả năng ngưng kết trực tiếp hồng cầu chuột lang Mức độ ngưng kết rất cao, đến hiệu giá 1/64 vẫn còn 28,57% số chủng (ở lợn 3 tháng tuổi) và 16,16% số chủng ( ở lợn nái)
- Lợn không bị tiêu chảy: chỉ có 23,07% (ở lợn nái ) và 25,0% (ở lợn 3 tháng tuổi) có yếu tố bám dính, hiệu giá ngưng kết tối đa là 1/32 và cũng chỉ với một tỷ lệ rất thấp: 7,69% ( ở lợn nái)
và 8,33% ( ở lợn 3 tháng tuổi)
Kết quả này khẳng định Salmonella đã bám dính được trên lớp tế bào bề mặt niêm mạc ruột
của lợn rồi tiết độc tố và gây tiêu chảy
Bảng 3 Kết quả kiểm tra khả năng bám dính của các chủng Salmonella phân lập được
Nguồn gốc
Lợn
bị
tiêu
chảy
(tuổi)
Lợn
không
bị tiêu
chảy
(tuổi)
Số chủng kiểm tra
Số chủng ngưng kết
Tỷ lệ (%)
3
tháng 14 8 57,14 8 57,14 7 50,00 4 28,57 4 28,57
3
Lợn
Lợn
Khả năng sản sinh độc tố đường ruột
Độc tố đường ruột của Salmonella quyết định khả năng và mức độ tiêu chảy ở lợn khi bị bệnh Một tỷ lệ rất cao các chủng Salmonella phân lập từ lợn bị tiêu chảy có khả năng sản sinh
độc tố đường ruột, so với ở lợn không bị tiêu chảy
Với lợn 3 tháng tuổi:
Thành phần độc tố thẩm xuất nhanh: gấp 5,14 lần bình thường (85,71% so với 16,66%)
Trang 4Thành phần độc tố thẩm xuất chậm: gấp 11 lần bình thường (78,57% so với 7,14%)
Đồng thời cả 2 thành phần: gấp 10 lần bình thường ( 71,42% so với 7,14%)
ở lợn nái :
Thành phần độc tố thẩm xuất nhanh: gấp 4,33 lần bình thường (66,66% so với 15,38%)
Thành phần độc tố thẩm xuất chậm: gấp 4,87 lần bình thường (75% so với 15,38%)
Đồng thời cả 2 thành phần: gấp 8,66 lần bình thường ( 66,66% so với 7,69%)
Kết quả này chứng tỏ Salmonella đóng vai trò quan trọng trong việc gây tiêu chảy ở lợn Kết
quả của chúng tôi phù hợp với kết qủa của Nguyễn Thị Oanh (2003) nghiên cứu về Salmonella
ở lợn tại ĐăkLăk: 75% số chủng có độc tố thẩm xuất nhanh, 68,75% sản sinh độc tố thẩm xuất
chậm và 62,5% sản sinh cả 2 thành phần
Bảng 4 Kết quả kiểm tra khả năng sản sinh độc tố đường ruột của các chủng Salmonella phân lập được
Nguồn gốc phân lập
Độc tố thẩm xuất
h h
Độc tố thẩm xuất chậm
Đồng thời cả 2 thành phần
Số
chủng
kiểm
tra tiêu chảy (tuổi) Lợn không bị Lợn bị tiêu chảy (tuổi) chủngSố Tỷ lệ (%) chủngSố Tỷ lệ (%) chủng Số Tỷ lệ (%)
Kết quả kiểm tra độc lực của các chủng Salmonella
Các chủng Salmonella phân lập từ lợn 3 tháng tuổi hay lợn nái bị tiêu chảy đều có độc lực
mạnh hơn rất nhiều so với ở lợn không bị tiêu chảy
Với lợn 3 tháng tuổi: 75% số chủng phân lập từ lợn không bị tiêu chảy, không có độc lực; chỉ
có 25% số chủng có khả năng giết chết 50% (1/2) số chuột thí nghiệm với thời gian rất chậm (96
- 120h)
Ngược lại, toàn bộ các chủng phân lập từ lợn bị tiêu chảy đều có độc lực mạnh, trong đó có
tới 78,57% số chủng giết chết 100% (2/2) số chuột thí nghiệm và 21,42% giết chết 50% (1/2) số
chuột thí nghiệm, trong vòng 24 - 72h
Với lợn nái: các chủng phân lập được, độc lực có thấp hơn Chỉ có 15,38% số chủng phân lập
từ lợn nái không bị tiêu chảy có khả năng giết chết 50% (1/2) số chuột thí nghiệm trong vòng 84
- 120h 100% số chủng phân lập từ lợn nái bị tiêu chảy có độc lực cao: 58,33% số chủng giết
chết 100% ( 2/2); 41,66% số chủng giết chết 50% ( 1/2) số chuột thí nghiệm, trong vòng 24 -
72h Kết quả này tương đương với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Oanh (2003) 75% số
chủng Salmonella phân lập được từ lợn ở ĐăkLăc giết chết 100% chuột thí nghiệm và Đoàn Thị
Kim Dung (2004) tỷ lệ trên là 58,33%
Từ những kết quả nghiên cứu về các yếu tố gây bệnh, độc lực của Salmonella khẳng định
nguyên nhân tiềm ẩn gây bệnh phó thương hàn đối với lợn 3 tháng tuổi cũng như đàn lợn con của
lợn mẹ khi bị tiêu chảy Bởi lẽ chính các chủng Salmonella có độc lực cao này sẽ được thải ra
ngoài qua phân và có nhiều cơ hội xâm nhập vào cơ thể lợn mẫn cảm Vì thế việc tiêm vacxin phó
thương hàn cho lợn con là biện pháp phòng bệnh không thể thiếu được, đồng thời điều trị kịp thời
và triệt để cho lợn bị tiêu chảy là hết sức cần thiết để loại trừ mầm bệnh Salmonella - mối nguy hại
cho bản thân những lợn này và cho những cả thể cảm nhiễm khác
Trang 5Bảng 5 Kết quả kiểm tra độc lực của các chủng Salmonella phân lập được
Nguồn gốc
Giết chết 100%
(2/2) chuột
Giết chết 50%
(1/2) chuột Không giết chết chuột
Số
chủng
kiểm
tra
Lợn
không
tiêu
chảy
Lợn bị tiêu chảy
Số chuột
được tiêm (con) Số
chủng
Tỷ lệ (%)
Số chủng
Tỷ lệ (%)
Thời gian giết chết chuột (giờ) chủng Số Tỷ lệ (%)
12 3
13 Lợn
4 Kết luận
Khi lợn 3 tháng tuổi và lợn nái bị tiêu chảy thì tình trạng loạn khuẩn đường ruột rất trầm trọng Đó là có sự biến động rõ về:
- Số lượng vi khuẩn hiếu khí trong 1 gam phân tăng 37,68 - 47,33% ở lợn 3 tháng tuổi; 27,98 - 36,0% ở lợn nái
- Số lượng của một số loại vi khuẩn hiếu khí thường gặp: E.coli tăng 50,63 - 62,66% ở lợn 3 tháng tuổi; 24,97 - 30,29% ở lợn nái Salmonella tăng 40,09 - 47,43% ở lợn 3 tháng tuổi; 24,18 - 27,72% ở lợn nái Streptococcus và Bacillus subtylis giảm rất mạnh ( 74,36 - 90,27% ở lợn 3 tháng tuổi; 31,94 - 39,1% ở lợn nái)
Tỷ lệ các chủng Salmonella có các yếu tố gây bệnh và độc lực mạnh phân lập từ lợn tiêu chảy cao hơn rất nhiều so với ở lợn không tiêu chảy Cụ thể yếu tố bám dính cao gấp 2,28 lần (lợn 3 tháng tuổi) và gấp 1,8 lần (lợn nái); thành phần độc tố thẩm xuất nhanh cao gấp 5,14 lần (lợn 3 tháng tuổi) và 4,33 lần (lợn nái); thành phần độc tố thẩm xuất chậm cao gấp 11 lần (lợn 3 tháng tuổi) và 4,87 lần (lợn nái); đồng thời cả 2 thành phần trên gấp 10 lần (lợn 3 tháng tuổi) và 8,66 lần (lợn nái) Với lợn 3 tháng tuổi: 78,57% số chủng phân lập từ lợn bị tiêu chảy giết chết 100%
số chuột thí nghiệm sau 24 - 72h; chỉ có 25% số chủng giết chết 50% số chuột thí nghiệm sau 96
- 120h Với lợn nái: 58,33% số chủng phân lập từ lợn bị tiêu chảy giết chết 100% số chuột thí nghiệm sau 24 - 72h; chỉ có 15,38% số chủng giết chết 50% số chuột thí nghiệm sau 84 - 120h
Tài liệu tham khảo
Đoàn Thị Kim Dung (2004), Biến động một số loại vi khuẩn hiếu khí đường ruột và vai trò của E.coli trong Hội chứng tiêu chảy của lợn con và các phác đồ điều trị Luận án tiễn sĩ Nông nghiệp, Viện thú y Quốc gia, tr 55,86
Nguyễn Lân Dũng và cs (1978), Một số ph ương pháp nghiên cứu vi sinh vật học, tập II, Nxb
Khoa học và kỹ thuật, tr 103 - 132
Nguyễn Thị Oanh (2003) Tình hình nhiễm và một số yếu tố gây bệnh của vi khuẩn Salmonella
ở vật nuôi ( lợn, trâu, bò, nai, voi) tại ĐăkLắk Luận án tiễn sĩ Nông nghiệp, trường Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội, tr 80, 91
Lưu Thị Uyên (1999), Sự biến động của một số loại vi khuẩn hiếu khí thường gặp trong đường ruột của lợn bình thường và lợn mắc Hội chứng tiêu chảy dưới ảnh hưởng của chế phẩm EM, Luận văn Thạc sĩ khoa học Nông nghiệp, Trường ĐH Nông nghiệp I, Hà nội, tr 67 -70
