Nhận thức đúng đắn của triết học marx lenin về và vận dụng vào việc cải cách nền giáo dục ở nước ta hiện nay

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề con người cùng với phương hướng cải cách giáo dục Việt Nam trong thời đại mới, em lựa chọn đề tài “Nhận thức đúng đắn của triết học Marx-Lenin về

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA QUY HOẠCH



TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

PHÂN TÍCH TẠI SAO CHỦ NGHĨA MAC LENIN LẠI CÓ QUAN ĐIỂM

ĐÚNG VỀ NHẬN THỨC

TỪ ĐÓ RÚT RA Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN, VẬN DỤNG Ý NGHĨA

ĐÓ VÀO QUÁ TRÌNH CẢI CÁCH NỀN GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Ngọc Bảo Châu MSSV : 21510201556

Lớp học phần: 11014 - Triết học Mac Lenin Giáo viên hướng dẫn:Cô Nguyễn Thị Thu Hà

Bến Tre, 12/2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Trường Đại học Kiến Trúc TP.HCM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BÀI TIỂU LUẬN MÔN: TRIẾT HỌC MAC- LENIN

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Ngọc Bảo Châu

Mã số sinh viên: 21510201556

Mã lớp học phần:11014

ĐIỂM CỦA BÀI TIỂU LUẬN

Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 1

Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 2 Ghi bằng số Ghi bằng chữ

Thành phố Hồ Chí Minh, Ngày 21 tháng 12 năm 2021

Sinh viên nộp bài

Ký tên

Nguyễn Ngọc Bảo Châu

MỤC LỤC

Lời mở đầu ……… tr

1. Chương 1 : Phần lí luận chung: Quan điểm chung về nhận thức …… tr 1.1 Một số quan điểm trước Marx về nhận thức

1.1.1 Quan niệm về nhận thức của chủ nghĩa duy tâm

1.1.2 Quan điểm của chủ nghĩa hoài nghi

1.1.3 Quan điểm của thuyết không thể biết

1.1.4 Quan điểm của các nhà duy vật trước Mac

1.2 Lý luận nhận thức của chủ nghĩa Mác dựa trên những nguyên tắc cơ bản sau 1.3 Quan điểm của chủ nghĩa Marx về nhận thức

1.3.1 Nguồn gốc và bản chất của ý thức

1.3.2 Thực tiễn và vai trò thực tiễn đối với nhận thức

1.3.3 Các giai đoạn của quá trình nhận thức.

1.3.4 Vấn đề chân lí

1.4 Ý nghĩa của phương pháp lý luận và rút ra kết luận

2. Chương 2 : Phần thực tiễn : Vận dụng ý nghĩa vào quá trình cải cách nền giáo dục ở Việt Nam ……… tr

2.1 Bối cảnh nền giáo dục hiện nay

2.1.1 Ở các nước phường Tây

2.1.2 Ở các nước phương Đông

2.1.3 Bối cảnh nền giáo dục Việt Nam

2.1.4 Đánh giá chung

2.2 Tính tất yếu khách quan của việc cải cách giáo dục và vai trò của nhận thức 2.3 Việt Nam cần học hỏi gì và giải pháp cho việc cải cách giáo dục

2.3.1 Những điểm chính cần điều chỉnh

2.3.2 Tiến hành cải cách

3. Liên hệ bản thân tr

4. Tài liệu tham khảo tr Lời kết tr

LỜI MỞ ĐẦU

Nhận thức luôn là một trong những vấn đề trung tâm của triết học, là đối tượng nghiên thực tiễn của vấn đề này ở tất cả thời đại Mỗi nhà triết học, mỗi trường phái triết học khác nhau đều có những quan điểm, nội dung và sắc thái riêng biệt về nhận thức, thể hiện lập trường và bối cảnh lịch sử, chính trị, văn hóa, xã hội khác nhau Quan điểm của Hegel phát triển theo hướng chủ nghĩa duy tâm, mang tính siêu tự nhiên, phi thể xác Quan điểm của Feuerbach tiến bộ hơn khi cho rằng con người là sản phẩm của tự nhiên Tuy nhiên, chỉ đến sự ra đời của triết học Marx - Lenin thì quan điểm về nhận thức mới biểu hiện một cách toàn diện, đầy đủ và hoàn toàn phát triển theo chủ nghĩa duy vật

Khi nhìn nhận một cách khách quan vào những thành tựu to lớn mà Đảng và Nhà nước ta

đã, đang và sẽ đạt được, chủ nghĩa Marx - Lenin đã chứng minh được sự nổi trội và tiềm năng của nó Đối với một quốc gia chủ động phát triển và kiên trì con đường đi theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế - giáo dục Xuất phát từ thực tiễn đó, phát triển nhận thức toàn diện là chủ trương của Đảng và Nhà nước ta trong công cuộc cải cách nền giáo dục

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu to lớn, vấn đề cải cách giáo dục ở nước ta còn gặp nhiều khó khăn và rào cản cần lưu tâm, xuất phát từ những nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nhau, khiến cho chất lượng phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và vai trò vốn có Vì vậy, việc xác định rõ những vấn đề, quan điểm lý luận và thực tiễn về nhận là một vấn đề có ý nghĩa cấp thiết, từ đó đề xuất một số giải pháp thích hợp để phát huy có hiệu quả vai trò tích cực của nhận thức

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề con người cùng với phương hướng cải cách giáo dục Việt Nam trong thời đại mới, em lựa chọn đề tài “Nhận thức đúng đắn của triết học Marx-Lenin về và vận dụng vào việc cải cách nền giáo dục ở nước ta hiện nay.”

Do kiến thức và hiểu biết còn hạn chế, em rất mong nhận được sự góp ý, chỉ dẫn của cô trong quá trình làm bài

Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG

Quan niệm chung về nhận thức

Lý luận nhận thức là một bộ phận của triết học, nghiên cứu bản chất của nhận thức, giải quyết mối quan hệ của nhận thức, của tư duy con người đối với hiện thực xung quanh

1.1.Quan điểm của các nhà triết học trước Marx về nhận thức

1.1.1 Quan niệm về nhận thức của chủ nghĩa duy tâm

Trong quá trình tồn tại và phát triển, chủ nghĩa duy tâm đã thừa nhận khả năng nhận thức của mình, tuy nhiên chủ nghĩa duy tâm lại có hai hình thức: chủ nghĩa duy tâm khách quan và chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan thì không phủ nhận khả năng nhận thức của con người nhưng lại thích một cách duy tâm thần bí về vấn đề nhận thức cảu con người Tiêu biểu cho quan niệm của chủ nghĩa duy tâm khách quan là Platon thời cổ đại và Hegel thời

kỳ triết học cổ điển Đức ( Hình)

H1.1 Platon H1.2 Friedrich Hegel

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan phủ nhận khả năng nhận thức thế giới của con người

mà là sự phản ánh trạng thái chủ quan của con người

Tóm lại, chủ nghĩa duy tâm xuất phát từ việc thừa nhận ý thức, tinh thần là cái có trước, cái quyết định - vật chất là cái có sau, cái phụ thuộc, nên họ cho rằng nhận thức của con người không phải là sự phản ánh hiện thực khách quan mà là sự tự nhận thức

về bản thân Nhưng ngay cả sự tự nhận thức về bản thân cũng là cái đã có sẵn ở trong óc con người hoặc do sự quyết định của lực lượng siêu nhiên Về thực chất chủ nghĩa duy tâm đã phủ nhận nguồn gốc vật chất của nhận thức, khả năng nhận thức của con người

1.1.2 Quan điểm của chủ nghĩa hoài nghi

Quan điểm của chủ nghĩa hoài nghi nghi ngờ khả năng nhận thức của con người, tuy còn hạn chế nhưng có yếu tố tích cực đối với nhận thức khoa học Tiêu biểu là triết gia người Hi Lạp dổ đại Sokrates đã cho rằng nếu ta tiếp tục đặt câu hỏi thì có thể cuối cùng ta cũng tới được chỗ có tri thức; nhưng ta chưa có nó ( Hình)

H1.3 Sokrates

1.1.3 Quan điểm của thuyết không thể biết

Theo quan điểm của các nhà triết học không thể biết, họ cho rằng con người không thể nhận thức được bản chất của thế giới Quan điểm của TKTB còn khá phổ biến trong triết học tư sản hiện đại (chủ nghĩa Kantơ mới), Kantơ khẳng định rằng ý thức lí luận chỉ biết được các hiện tượng, không thể nhận thức được bản chất của sự vật như nó

tự tồn tại( Hình )

H1.4 Immanuel Kant

1.1.4 Quan điểm của các nhà duy vật trước Mac

Quan điểm của các nhà duy vật trước Mac cho rằng nhận thức là phản ánh trức quan, đơn giản là bản sao chép nguyên xi trạng thái bất động của sự vật Tuy xuất phát từ việc thừa nhận vật chất có trước quyết định ý thức, ý thức là cái có sau cái phụ thuộc Nhưng do tính chất máy móc và siêu hình, nên đã hiểu nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản về hiện thực Cho nên họ không thấy được vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

1.2 Lý luận nhận thức của chủ nghĩa Mác dựa trên những nguyên tắc cơ bản sau

Một là, thừa nhận thế giới vật chất tồn tại khách quan, ở ngoài con người, độc lập đối với cảm giác, tư duy và ý thức của con người – Hiện thực khách quan là đối tượng của nhận thức

Hai là, thừa nhận năng lực nhận thức thế giới của con người Về nguyên tắc không

có cái gì là không thể biết Dứt khoát là không có và không thể có đối tượng nào mà con người không thể biết được, chỉ có những cái hiện nay con người chưa biết, nhưng trong tương lai với sự phát triển của khoa học và thực tiễn, con người sẽ biết được Với khẳng định trên đây, lý luận nhận thức macxít khẳng định sức mạnh của con người trong việc nhận thức và cải tạo thế giới

Ba là, là một quá trình biện chứng, tích cực, sáng tạo Quá trình nhận thức diễn ra theo con đường từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng rồi từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn Đó cũng là quá trình nhận thức đi từ hiện tượng đến bản chất, từ bản chất kém sâu sắc đến bản chất sâu sắc hơn

Bốn là, cơ sở chủ yếu và trực tiếp nhất của nhận thức là thực tiễn Thực tiễn còn

là mục đích của nhân thức, là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý của nhận thức Nhận thức là quá trình con người phản ánh một cách biện chứng, năng động sáng tạo thế giới khách quan trên cơ sở thực tiễn lịch sử – xã hội

1.3 Quan điểm của chủ nghĩa Marx – Lenin về nhận thức

Theo Mac, nhận thức là quá trình phản ánh biện chứng tích cực, tự giác và sang tạo thế giới khách quan vào đầu óc của con người trên cơ sở hoạt động thực tiễn nhằm sang tạo ra những tri thức về thế giới khách quan Như Kopenich đã phát hiện ra thiên

văn, Asimedes đã phát hiện ra lực đẩy của nước trong khi tắm, vợ chồng nhà bác học Curie đã tìm ra nguyên tố Radium, ( Hình)

1.3.1 Nguồn gốc và bản chất của ý thức

Triết học Mác - Lênin đã phê phán những quan điểm sai lầm của chủ nghĩa duy tâm, khắc phục những thiếu sót hạn chế của chủ nghĩa duy vật trước đây và đã giải quyết một cách khoa học về bản chất của nhận thức Nhận thức là một quá trình phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc con người, nhưng không phải là sự phản ánh giản đơn, thụ động mà là một quá trình phản ánh mang tính tích cực năng động và sáng tạo

Bản chất của nhận thức là quá trình phản ánh hiện thực khách quan vào bộ não con người, mang tính tích cực, năng động và sáng tạo của chủ thể về khách thể, là quá trình nắm bắt các qui luật và vận dụng các qui luật khách quan trong hoạt động thực tiễn xã hội

Ví dụ: Pháp luật là công cụ để nhà nước quản lý xã hội, mọi người dân nhận thức được tầm quan trọng của Pháp luật, nếu vi phạm sẽ bị Nhà nước trừng phạt Do đó, người dân sẽ luôn sống và làm việc tuân theo pháp luật của nhà nước

H1.7 Các khẩu hiệu cổ động Ngày Pháp luật năm 2016 1.3.2 Thực tiễn và vai trò thực tiễn đối với nhận thức

Theo quan niệm của Mac, Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có tính chất lịch

sử - xã hội của con người, nhằm cải tạo thế giới khách quan Hoạt động thực tiễn có ba hình thức cơ bản: Hoạt động sản xuất vật chất là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động vào hiện thực khách quan, cải biến các dạng vật chất cần thiết đáp ứng những nhu cầu của đời sống xã hội Hoạt động biến đổi xã hội là hoạt động đấu tranh xã hội được coi là hình thức cao nhất của thực tiễn được thể hiện chủ yếu trong quan hệ giai cấp, dân tộc quá trình đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc v.v Hoạt động thực nghiệm khoa học là một hình thức đặc biệt của hoạt động thực tiễn, bao gồm thực nghiệm khoa học và thực nghiệm xã hội

Tính chất lịch sử của hoạt động thực tiễn gắn liền với quá trình hình thành, tồn tại, vận động và phát triển của con người và xã hội Hoạt động thực tiễn được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau và giữa các hình thức đó đều có sự liên hệ tác động qua lại lẫn nhau, nhưng luôn được xác định bởi những điều kiện lịch sử cụ thể

Thực tiễn là những vòng khâu của quá trình nhận thức, trong đó thực tiễn vừa là

cơ sở, động lực, mục đích và là tiêu chuẩn của nhận thức, sự tiếp nối của nó trong các vòng khâu lớn hơn, cao hơn làm cho nhận thức càng đi sâu hơn nắm bắt được các bản

chất và các qui luật của hiện thực khách quan, phục vụ cho hoạt động thực tiễn cho quá trình cải tạo hiện thực khách quan của con người

1.3.3 Các giai đoạn của quá trình nhận thức.

Lênin cho rằng con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý là: “ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn

Nhận thức cảm tính là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan bằng ba hình thức phảnánh như: Cảm giác, tri giác, biểu tượng nhưng nó chỉ phản ánh được cái bề ngoài, có cả cái tất nhiên và ngẫu nhiên, có cả cái bản chất và không bản chất Cảm giác nảy sinh do sự tác động trực tiếp của khách thể lên các giác quan hình thành tri thức riêng lẻ nhất về thuộc tính của sự vật Từ đó, tri giác tổng hợp nhiều cảm giác Và biểu tượng là hình ảnh của sự tái hiện trong óc nhờ trí nhớ là khâu trung gian chuyển từ nhận thức cảm tính lên nhận thức lý tính ,… Ví dụ: quả cam tác động vào thị giác ( màu sắc) – màu cam, xuc giác – nhẵn, bóng,… hay khi nhắc đến Việt Nam là ta sẽ nhớ đến biểu tường cờ đỏ sao vàng ,…

Nhận thức lí tính thông qua tư duy trừu tượng con người phản ánh sự vật một cách gián tiếp, khái quát và đầy đủ hơn Phản ánh được mối liên hệ tất nhiên bên trong của sự vật nên sâu sắc hơn nhận thức cảm tính Song, nhận thực lí tính gắn liền với thực tiễn và phải được kiểm tra bởi thực tiễn Ví dụ : trong khái niệm “ cái cây” đã khái quát những thuộc tính của cây như rễ, thân, cành,…

H1.8 Khái quát hình ảnh cây xanh

Mỗi giai đoạn nhận thức đều có nét đặc trưng riêng, tuy nhiên chúng có sự thống nhất với nhau, liên hệ, bổ sung cho nhau trong quá trình nhận thức của con người Nhận thức cảm tính cung cấp những hình ảnh chân thật, bề ngoài của sự vật hiện tượng là cơ sở của nhận thức lí tính Còn nhận thức lí tính cung cấp cơ sở lí luận và các phương pháp nhận thức cho nhận thức cảm tính nhanh và đầy đủ hơn

1.3.4 Vấn đề chân lí

Chân lý là tri thức phù hợp với khách thể mà nó phản ánh và được thực tiễn kiểm nghiệm.Như Lênin đã nhận xét: Sự phù hợp giữa tư tưởng và khách thể là một quá trình

Tư tưởng (= con người) không nên hình dung chân lý dưới dạng một sự đứng im chết cứng, một bức tranh (hình ảnh) đơn giản, nhợt nhạt (lờ mờ), không khuynh hướng, không vận động

Mọi chân lý đều có tính khách quan, tính cụ thể, tính tuyệt đối và tính tương đối Điều này thể hiện như sau:

Tính khách quan của chân lý là nhận thức của con người nhưng nội dung của nó không phụ thuộc vào con người Ví dụ: Trái đất xoay quanh mặt trời: Đây là chân lý khách quan dù con người đã nhận thức được hay chưa

Tính cụ thể của chân lý (hay: chân lý là cụ thể) nghĩa là không có chân lý trừu tượng, mơ hồ.Quan điểm này đòi hỏi chúng ta phải chú ý đến điều kiện lịch sử – cụ thể của từng quốc gia, dân tộc, từng địa phương khi vận dụng lý luận chung, sơ đồ chung, phải biết cụ thể hóa, cá biệt hóa vào cho cái riêng Phải hết sức tránh giáo điều, rập khuôn, máy móc

Tính tuyệt đối và tính tương đối của chân lý Như đã phân tích, con người đạt tới chân lý trong quá trình vận động vô tận của nhận thức thế giới khách quan với cả một chuỗi những sự trừu tượng, những sự hình thành các khái niệm, quy luật

1.4 Ý nghĩa của phương pháp lý luận và rút ra kết luận

Mac đã phê phán những quan điểm duy tâm, siêu hình về nhận thức Không nên tuyệt đối hóa một giai đoạn nào của quá trình nhận thức, mà phải thấy được sự thống nhất biện chứng giữa các giai đoạn của nhận thức Khẳng định vai trò quyết định của thực tiễn đối với nhận thức

Thực tế cho thấy chỉ có chủ nghĩa Mác - Lênin mới có thể vạch rõ được hướng đi đúng cho con đường đi lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, cùng với tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam đã làm nên thắng lợi cách mạng giải phòng dân tộc (1945), thống nhất đất nước (1975) thực hiện ý chí độc lập tự do con người việt Nam điều

mà bao nhiêu học thuyết trước Mác không thể áp dụng được, và chính chủ nghĩa Mác -Lênin đã làm thay đổi, trở thành hệ tư tưởng chính thống của toàn xã hội, thay đổi nhanh chóng đời sống tinh thần đại đa số nhân dân Việt Nam

H 1.9 Không thể tách rời tư tưởng Hồ Chí Minh với chủ nghĩa Mác - Lênin

Song nhìn lại một cách khách quan và khoa học thì sự tồn tại của chủ nghĩa Mác -Lênin trong xã hội Việt Nam có lẽ không ai có thể phủ nhận được vai trò ưu trội và triển vọng của nó trong sự nghiệp phát triển nhận thức con người, tạo đà cho bước phát triển tiếp theo của sự nghiệp cải cách giáo dục,thì một nước đang còn ở tình trạng phát triển chậm như nước ta không thể không xây dựng một chính sách phát triển lâu dài, có tầm nhìn xa trông rộng phát triển nhận thức của con người nâng cao chất lượng học tập Hơn bất cứ một lĩnh vực nghiên cứu nào khác, giáo dục là mục tiêu cao cả nhất của toàn dân, đưa loài người tới một kỷ nguyên mới, mở ra nhiều khả năng để tìm ra những con đường tối ưu đi tới tương lai để phát triển đất nước

H 1.10 Vấn đề cải cách giáo dục được đặt ra

CHƯƠNG 2: PHẦN THỰC TIỄN

Vận dụng ý nghĩa vào quá trình cải cách nền giáo dục ở Việt Nam

2.1 Bối cảnh nền giáo dục hiện nay

2.1.1 Ở các nước Phương Tây

Tiêu biểu là nền giáo dục của Mỹ: Có thể nói triết lý giáo dục của Mỹ gắn liến

với hai chữ “tự chủ” và “tự do” Tổng thống John Adam đã từng nói “Trẻ em nên được giáo dục dựa theo nguyên tắc tự do” và đúng như vậy trong suốt hơn 200 năm qua nền giáo dục của nước Mỹ luôn gắn liền với triết lý đó

H2.1 Hệ thống giáo dục Mỹ

Trẻ em ngay từ bé đã được tự do phát triển theo hướng của riêng mình tạo nên những cái tôi cá nhân có thể dễ dàng thích nghi với cuộc sống đang biên đổi từng ngày chứ không bị bó buộc trong những quyển sách giáo khoa Chính vì điều đó mà nền giáo dục của nước Mỹ luôn đề cao tình trải nghiệm để trẻ em có thể tiếp xúc sớm và tìm ra con đường của riêng mình.Tuy nhiên trẻ em của Mỹ cũng được dậy cách tôn trọng ý kiến của những người khác và chịu trách nhiệm với những quyết định của mình Điều này làm cân bằng giữa cái tôi cá nhân và nghĩa vụ chung với cộng đồng Trẻ nhỏ luôn được khuyến khích nói ra những suy nghĩ, lập luận của mình và học cách có trách nhiệm với những lựa chọn đó

Tính “tự chủ ” được đề cao trong các trường ở Mỹ điều này thể hiện bằng việc Mỹ không hề có các trường quốc gia mà chuyển giao trách nhiệm này cho chính quyền từng bang và từng địa phương để người dân có thể chủ động trong việc tạo các tiền đề cho việc học tập của con em mình

Nền giáo dục ưu việt ở Cuba: Giáo dục là một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ Cuba kể từ khi cách mạng thành công vào năm 1959

Ngày nay, Cuba là nước có tỷ lệ biết chữ cao nhất thế giới Thành công về giáo dục ở Cuba có sự đóng góp không nhỏ của chế độ giáo dục miễn phí của chính quyền cách mạng Mỗi trẻ em sinh ra trên hòn đảo này, khi lên năm tuổi, đều có quyền bắt đầu những năm tháng đi học hoàn toàn miễn phí Học xong mẫu giáo, các em sẽ được chuyển sang học tại một trường tiểu học Phổ cập giáo dục áp dụng với mọi trẻ em từ sáu tuổi tới hết cấp hai căn bản (thường là 15 tuổi) Giáo dục, gồm cả giáo dục đại học đều miễn phí với mọi công dân Cuba, không phân biệt giàu nghèo hay thành phần xã hội Ngày nay, chế độ giáo dục bắt buộc ở Cuba là từ mẫu giáo đến lớp 9 Sau đó, học sinh có thể chọn trường để học tiếp hoặc đi làm Học sinh Cuba rất ham học Những học sinh tốt nghiệp các trường dự bị đại học sẽ được theo học đại học miễn phí Ở nhiều vùng nông thôn, học sinh được học các trường nội trú

Downloaded by ng?c trâm (ngoctram201217@gmail.com)