KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU CHỌN LỌC GIỐNG ĐẬU ĐŨA, ĐẬU COVE NĂNG SUẤT CAO, CHẤT LƯỢNG TỐT PHỤC VỤ CHO VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Đào Xuân Thảng 1 , guyễn Thị Thanh Hà 1 , Trịnh Thị Lan 1 SUMMARY T
Trang 1KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU CHỌN LỌC GIỐNG ĐẬU ĐŨA, ĐẬU COVE NĂNG SUẤT CAO, CHẤT LƯỢNG TỐT PHỤC VỤ CHO VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
Đào Xuân Thảng 1 , guyễn Thị Thanh Hà 1 , Trịnh Thị Lan 1
SUMMARY
The primary result of Selecting snake bean, drawf bean for high yield and good
quality
to improve production of these vegetables in Red river delta
Since 2009, Food Crops Division of Field Crops Research Institute surveyed and evaluated 20 varieties of snake bean (Vigna unguiculata sesquipedalis), 16 varieties of dwarf bean The result identified 03 varieties of snake bean grown well in spring-summer such as YL09.6, YL09.8, YL09.9 with the yield 22-24tons/ha; in autumn-winter there are 04 varieties: YL09.4, YL09.6, YL09.8, YL09.9 with yield approximately 14-18 tons/ha and Hai Phong black dwarf bean variety grown well in spring- summer, the yield about 25 tons/ha;
in autumn- winter, it has been selected 04 varieties of dwarf bean: Hai Phong black, Song Thanh goc, Long Chau and o.12 with the yield 27-29 tons/ha
Keywords: Snake bean, dwarf bean, variety, yied
I §ÆT VÊN §Ò
Cây đậu đũa, cũng như cây đậu cove đã được trồng ở nước ta từ lâu Đã có nhiều dòng giống đậu đũa, đậu cove bản địa được nhiều địa phương trồng: Đậu đũa Hà Nội, Đậu Trạch, đậu bở Hà Nội, đậu cove leo Hải Phòng, đậu vàng Hà Nội, Bắc Ninh,
Thường các dòng giống đậu đũa, đậu cove nói trên có chất lượng tốt, khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh và điều kiện bất
thuận Tuy nhiên, năng suất chưa được cao, chúng thường được trồng ở các vườn nhà, người dân tự để giống và thường là các giống bản địa: Cove leo Hải Phòng, đậu Trạch Hà Nội, Hải Dương, đậu xào các
loại hoặc do một số công ty trong và ngoài nước cung cấp như: Tổng Công ty Rau quả Trung ương, các công ty của nước ngoài (Chiatai Thái Lan, Nông Hữu Đài Loan và một số công ty của Trung Quốc ) Mặc dù
là loại rau có giá trị dinh dưỡng và kinh tế khá, song trồng đậu đũa, đậu cove hầu như
là tự phát chưa được ngành nông nghiệp quan tâm đúng mức, kỹ thuật canh tác theo nông nghiệp truyền thống là chủ yếu
Sản phNm của 2 loại rau trên là quả, do
tính đặc thù nên sản phNm thu liên tục và sâu bệnh phá hoại nhiều nên
có nơi, có chỗ sản phNm chưa đảm bảo độ an toàn vệ sinh thực phNm, năng suất còn bấp bênh, chưa cao N ghiên cứu, chọn lọc cũng như đưa ra các quy trình tiên tiến sản xuất 2
1
Viện Cây lương thực và Cây thực phNm
Trang 2loại rau cao cấp có giá trị kinh tế, dinh
dưỡng cao nói trên chưa thường xuyên được
quan tâm cả trong nghiên cứu cũng như
trong sản xuất
Đề tài: "ghiên cứu chọn lọc giống
đậu đũa, đậu cove năng suất cao chất
lượng tốt phục vụ cho vùng Đồng bằng
sông Hồng" được thực hiện nhằm mục
đích chọn lọc ra dòng giống mới đậu đũa,
đậu cove có năng suất cao (vượt 10-15% so
với dòng giống cũ) và xây dựng được quy
trình tiên tiến dễ áp dụng cho dòng giống
mới đậu đũa và đậu cove trong sản xuất
II VËT LIÖU Vµ PH¦¥NG PH¸P NGHI£N
CøU
1 Vật liệu nghiên cứu
Bộ dòng giống đậu đũa, đậu cove tham
gia vào thí nghiệm gồm: 20 dòng giống đậu
đũa và 16 dòng giống đậu cove, có nguồn
gốc bản địa hoặc nhập từ Trung Quốc, vùng
lãnh thổ Đài Loan, Australia
2 Phương pháp nghiên cứu
2.1 Thí nghiệm khảo sát, đánh giá tập
đoàn đậu đũa, đậu cove
Thí nghiệm khảo sát đánh giá tập đoàn
đậu đũa và đậu cove được tiến hành khảo
sát tại hai thời vụ xuân hè và thu đông
Thí nghiệm được bố trí theo phương
pháp tập đoàn tuần tự không nhắc lại, mỗi ô
thí nghiệm là 10m2
2.2 Thí nghiệm so sánh dòng giống
Bước đầu đánh giá được 03 dòng giống
đậu đũa triển vọng: YL09.6, YL09.8 và
YL09.9 để tiến hành so sánh năng suất, chất
lượng Thí nghiệm được bố trí theo phương
pháp ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3
lần nhắc lại, mỗi ô thí nghiệm 10m2
III KÕT QU¶ Vµ TH¶O LUËN
1 Khảo sát đánh giá, phân lập các dòng giống đậu đũa
1.1 Các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển
Thời gian sinh trưởng: Các dòng
giống đậu đũa có thời gian sinh trưởng dao động từ 67 đến 88 ngày, thời gian thu quả từ 20 đến 42 ngày, 03 dòng giống YL09.6, YL 09.8 và YL09.9 có thời gian thu quả dài Các dòng giống tham gia thí nghiệm vụ thu đông có thời gian sinh trưởng và thời gian thu quả ngắn hơn so với vụ xuân hè
Chiều cao cây: Chiều cao cây có sự
biến động khá lớn giữa các dòng giống Dòng giống đậu đũa YL09.5.1 là giống đậu lùn, chiều cao cây chỉ đạt 0,54m Các dòng giống còn lại đều có chiều cao từ 1,86m (TQ2) đến 4,17m (YL09.9)
Chỉ tiêu hình thái, màu sắc thân lá:
Dòng giống Hạt khoang, YL09.9, Số 5 hạt đen có thân lá xanh đậm, hoa trắng phớt tím (Hạt khoang, YL09 9), hoa tím (Số 5 hạt đen), các dòng giống đậu đũa còn lại có thân lá màu xanh, hoa tím
Đặc điểm quả: Các dòng giống đậu đũa
có quả màu xanh là chủ yếu, YL09.1 có màu xanh sáng, YL09.3, YL09.4 có sự phân ly nên quả có màu xanh và xanh đậm Các dòng giống YL09.5, YL09.9, Snake1,2
và Số 5 hạt đen có màu xanh đậm
Chiều dài quả có sự biến động lớn giữa các dòng giống, dao động từ 28,1-64,35cm Dòng giống Trung Quốc 2, YL09.5, YL09.5.1 có dạng quả ngắn, nhỏ (chiều dài quả 28,1-33,1cm, bề rộng quả 0,77- 0,8cm) Các dòng giống đậu đũa có dạng quả dài
>60cm: Trung Quốc 1, Hạt khoang, YL09.3, YL09.6, YL09.8, YL09.9 Bề rộng
Trang 3quả có sự chênh lệch không đáng kể giữa các dòng giống đậu đũa từ 0,7-1,07cm
Bảng 1 Một số đặc điểm hình thái, sinh trưởng của một số dòng giống đậu đũa
TT Tên dòng
giống
TGST (ngày)
TG thu quả (ngày)
Chiều cao cây (m)
Màu sắc thân lá
Màu sắc hoa
Màu sắc quả
Dài quả (cm)
Rộng quả (cm)
Nguồn: Viện Cây lương thực và Cây thực phNm-N ăm 2009
1.2 Một số chỉ tiêu quả và năng suất các
dòng giống đậu đũa năm 2009
Vụ xuân hè các dòng giống tham gia thí
nghiệm có số quả/cây cao hơn hẳn so với
vụ thu đông nên năng suất cá thể cao hơn
hẳn dẫn đến năng suất thực thu cao hơn vụ
thu đông rất nhiều (bảng 2)
Trong vụ xuân hè, tổng số quả/cây của
các dòng giống có sự biến động rất lớn, từ
10,4 quả/cây (Hạt khoang) đến 21,2 quả/cây
(YL09.6) Khối lượng trung bình quả của
Trung Quốc 2, YL09.5, YL09.5.1 thấp (6,7-8,5g) nên năng suất cá thể và năng suất thực thu rất thấp, chỉ đạt 4,2-7,91 tấn/ha
YL09.6, YL09.8 và YL09.8 là những dòng giống có triển vọng, cho năng suất đạt 22,85-24,94 tấn/ha Đậu đũa Hạt khoang sinh trưởng, phát triển kém, dễ nhiễm bệnh thối gốc
Trang 4Bảng 2 ăng suất và các yếu tố cấu thành năng suất các dòng giống đậu đũa
TT Tên dòng giống Σ quả/cây (quả) Σ Khối lượng TB quả (g) NS quả/cây (kg) NSTT (tấn/ha)
Vụ xuân hè
Vụ thu đông
Vụ thu đông, tổng số quả/cây thấp hơn
hẳn so với vụ xuân hè, dao động từ 5,73 đến
12,11 quả/cây Trong vụ thu đông, có 04
dòng giống đậu đũa cho năng suất triển vọng
là YL09.4, YL09.6, YL09.8 và YL09.9
2 Khảo sát, đánh giá, phân lập các dòng giống đậu cove
2.1 Một số đặc điểm hình thái, sinh trưởng của một số dòng giống đậu cove
Trang 5Thời gian sinh trưởng: Các dòng giống
tham gia thí nghiệm có thời gian sinh trưởng
58-65 ngày, thời gian thu quả 29-30 ngày
Chiều cao cây: Chiều cao cây các dòng
giống đậu cove leo không có sự sai khác rõ
rệt (đều đạt >2m) và từ 0,27-0,70m đối với
đậu cove lùn
Đặc điểm hình thái màu sắc thân lá:
Dòng giống đậu cove đen Hải Phòng lá
xanh, thân tím, hoa tím, dòng giống cove
đen xuất khNu, cove lùn 1, Số 2 có hoa tím, các dòng giống cove còn lại đều có thân lá xanh, hoa trắng
Đặc điểm quả: Đậu cove có quả màu
xanh nhạt (cove đen Hải Phòng), vàng (cove lùn 1, Số 2) và xanh Chiều dài quả không có sự khác biệt lớn giữa các dòng giống khác nhau (từ 7,5 đến 17,0cm) Bề rộng quả đạt từ 0,8 đến 1,18cm, trừ đậu cove xanh trắng có bề rộng đạt 4,0cm
Bảng 3 Một số đặc điểm hình thái, sinh trưởng của một số dòng giống đậu cove
TT Dòng giống TGST
(ngày)
TG thu quả (ngày)
Chiều cao cây (m)
Màu sắc thân lá
Màu sắc hoa
Màu sắc quả
Chiều dài quả (cm)
Bề rộng quả (cm)
Xanh
2.2 ăng suất và các yếu tố cấu thành
năng suất các dòng giống đậu cove
Đậu cove trồng trong vụ xuân hè có số
quả/cây thấp hơn nhiều so với vụ thu đông
Vụ xuân hè, số quả/cây của các dòng giống tham gia thí nghiệm đạt từ 32,4 đến 42,7 quả, khối lượng trung bình đạt 8,8-9,5g/quả Trong vụ xuân hè chỉ có giống cove đen Hải Phòng cho năng suất đạt
Trang 625,93 tấn/ha, các giống còn lại cho năng
suất từ 19,41 đến 20,50 tấn/ha
Vụ thu đông, tổng số quả/cây của các
dòng giống đậu cove từ 45,8-71,80 quả đối
với đậu cove leo, đạt cao nhất là dòng giống
cove đen xuất khNu (71,80) quả/cây và từ
16,1 đến 32,7 quả/cây đối với đậu cove lùn
Khối lượng trung bình quả giữa các dòng giống chênh lệch nhiều, từ 2,3-10,57g/quả Trong các dòng giống đậu cove theo dõi, đậu cove leo Hải Phòng, Song thanh ngọc, Long châu và cove 12 là những dòng giống có triển vọng cho năng suất cao
Bảng 4 ăng suất các dòng giống đậu cove
TT Dòng giống Σ quả/cây (quả) Σ Khối lượng TB quả (g) NS quả/cây (kg) NSTT (Tấn/ha)
Vụ xuân hè
Vụ thu đông
3 So sánh sơ bộ năng suất của 03 dòng
giống đậu đũa triển vọng
Qua tiến hành khảo sát, đánh giá,
phân lập một số dòng giống đậu đũa, đậu
cove, bước đầu xác định được 03 dòng
giống triển vọng là YL09.6, YL09.8 và
YL09.9 để tiến hành thí nghiệm so sánh năng suất, chất lượng các giống triển vọng Kết quả ban đầu thu được thể hiện qua bảng 5
Bảng 5 ăng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng giống đậu đũa triển vọng
Trang 7Dòng giống Σ quả/cây Σ
(quả)
Khối lượng TB quả (g)
NS cá thể (g)
NS lý thuyết (Tấn/ha)
NSTT (Tấn/ha)
YL09.06 và YL9.9 có số quả/cây cao
hơn YL09.08 Khối lượng trung bình quả
không có sự khác biệt đáng kể YL09.9 có
khối lượng trung bình quả đạt 30,86g/quả
Năng suất thực thu đạt 13,95 đến 19,04
tấn/ha Năng suất thực thu của YL09.6 và
YL09.9 khác nhau ở mức không có ý nghĩa
YL09.8 có năng suất thấp hơn YL09.6 và
YL09.9 nhưng vẫn là giống đậu đũa cho
năng suất cao đạt 13,95 tấn/ha
IV KÕT LUËN Vµ §Ò NGHÞ
1 Kết luận
Sau khi tiến hành thí nghiệm khảo sát
một số dòng giống đậu đũa (20 dòng
giống), đậu cove (20 dòng giống) và so
sánh một số dòng giống đậu đũa triển vọng,
bước đầu rút ra một số kết luận:
Dòng giống đậu đũa cho năng suất cao
thích hợp trồng vụ xuân hè: YL09.6,
YL09.8 và YL09.9
Dòng giống đậu đũa cho năng suất cao
thích hợp trồng vụ thu đông: YL09.4,
YL09.6, YL09.8 và YL09.9
Dòng giống đậu cove có năng suất cao
thích hợp trồng vụ xuân hè: Cove đen Hải
Phòng
Dòng giống đậu cove có năng suất cao
thích hợp trồng vụ thu đông: Đậu cove leo
Hải Phòng, Song thanh ngọc, Long châu,
cove 12
2 Đề nghị
Cần tiếp tục thí nghiệm các biện pháp
kỹ thuật ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của các dòng giống đậu đũa, đậu cove nhằm sớm đưa ra giống đậu đũa, đậu cove năng suất cao chất lượng tốt phục vụ cho vùng Đồng bằng sông Hồng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Mai Phương Anh, 1996 Rau và trồng
rau-Giáo trình Cao học nông nghiệp Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam
2 Trần Đình Long, 1997 Chọn giống cây
trồng- Nhà xuất bản Nông nghiệp
3 TS Lê Thị Khánh, 2008 Giáo trình
Cây rau-Trường Đại học Nông nghiệp
Hà Nội
4 GS.TS Trần Văn Lài, ThS guyễn Thị
An, 2005 Kết quả tuyển chọn giống
đậu cove leo năng suất cao, chất lượng tốt Kết quả chọn tạo và nhân giống Viện Nghiên cứu Rau quả
5 Phạm Chí Thành, 1998 Phương pháp
thí nghiệm đồng ruộng
6 Bộ ông nghiệp & PTT, 2008 Quy
trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau quả tươi an toàn tại Việt Nam (VietGAP)
PGS TS Nguyễn Văn Tuất
Trang 8T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
8
