KẾT QUẢ CHỌN TẠO GIỐNG ĐẬU TƯƠNG TN08 Tạ Kim Bính1, Nguyễn Thị Xuyến1 Summary Breeding result of new soybean variety T08 Variety TN08 was result of breeding soybean from 2002 - 2006 by
Trang 1KẾT QUẢ CHỌN TẠO GIỐNG ĐẬU TƯƠNG TN08
Tạ Kim Bính1, Nguyễn Thị Xuyến1
Summary
Breeding result of new soybean variety T08
Variety TN08 was result of breeding soybean from 2002 - 2006 by plant resources center and selected from crossing lines of combination (AGS129XTQ) Selection was used pedigree method
Variety TN08 shows a middle growth duration of 90 - 95 days, plant height of 40 - 60 cm, 1000 seeds weight is 160 - 165 gam, has resistance to main diseases TN08 can be cultivated in three seasons per year: Spring, Summer,and Winter with everrage yield ranged from 2 to 3 tons per ha
Keywords: Soybean, variety TN08, crossing lines, high yield
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Diện tích trồng đậu tương ở nước ta
tăng từ 124 nghìn ha lên 203 nghìn ha, năng
suất tăng từ 12 tạ/ha đến 14 tạ/ha và sản
lượng 149 nghìn tấn tăng lên 295 nghìn tấn
(Niêm giám thống kê 2006)
Cây đậu tương trở thành cây trồng
chính ở vụ đông đồng bằng Bắc bộ và mang
lại lợi ích cao cho người sản xuất Để bổ
sung cho bộ giống đậu tương có thể trồng 3
vụ trong năm chúng tôi tiến hành nghiên
cứu chọn tạo giống đậu tương mới nhằm
đáp ứng các mục tiêu sau:
- Năng suất từ 20 - 25 tạ/ha, thời gian
sinh trưởng 90 - 95 ngày, có khả năng trồng
được 3 vụ trong năm
II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
1 Vật liệu nghiên cứu
- Giống đậu tương AGS129 là giống
đậu tương có nguồn gốc từ Đài Loan có thể
trồng được 3 vụ trong năm, lá nhỏ dài
nhiễm bệnh phấn trắng, thời gian sinh trưởng dài 100 - 120 ngày, quả 3 hạt nhiều, hạt mầu xanh vàng cứng cây nhiều cành năng suất từ 20 - 30 tạ/ha
- Giống TQ là giống nhập nội từ Trung Quốc, hạt vàng đẹp, có thời gian sinh trưởng ngắn (80 ngày), dễ tính trồng được 3
vụ trong năm, chống bệnh kém, yếu cây, năng suất từ 10 - 20 tạ/ha
TN08 có nguồn gốc từ tổ hợp lai AGS129 x TQ, chọn lọc cá thể từ F1 - F6 rồi đem so sánh với DT84, ĐT12, TN07
2 Phương pháp nghiên cứu
Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 4 lần nhắc lại tại khu thí nghiệm Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam Chăm sóc và bón phân theo quy trình chung của cây đậu tương
Số liệu xử lý theo Gomez (1986) Quan sát và
đo đếm theo AVRDC Khảo nghiệm giống đậu tương TN08 ở các vùng sinh thái khác nhau như Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình
1 Trung tâm Tài nguyên Thực vật
Trang 2III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
1 Một số đặc điểm chính của giống bố mẹ
Bảng 1 Một số đặc điểm chính của giống bố mẹ AGS129 và TQ
12 Thời gian sinh trưởng (ngày) 100 - 120 80
2 Kết quả tạo giống T08
AGS129 x TQ xuân năm 2004
F1
↓
F2
↓
F3
↓
F4
↓
F5
↓
F6 Vụ đông năm 2006
Bảng 2 Đặc tính hình thái giống đậu tương
T)08
1 Mầu sắc lá Xanh vàng
3 Mầu sắc gốc mầm Xanh
4 Hình dạng lá Lưỡi mác (nhọn)
5 Số cành trên thân chính (cành) 3 - 4
6 Số đốt (đốt) 11 - 13
7 Đường kính thân 0,5 - 0,9
8 Cao cây (cm) 40 - 60
9 Thời gian sinh trưởng (ngày) 90 - 95
10 Số quả trên cây 25 - 40
11 Số quả 3 hạt (%) 40
13 Mầu sắc rốn hạt Nâu
14 Khối lượng 1000 hạt (g) 165
15 Thời vụ thích hợp Vụ xuân, hè, đông
16 Mức độ nhiễm bệnh Kháng gỉ sắt
17 Năng suất (tạ/ha) 20 - 30
Trang 33 Kết quả đánh giá giống đậu tương T08
Bảng 3 Đặc tính sinh trưởng của một số giống đậu tương trồng vụ xuân 2007 - 2008
Tên giống Gieo - mọc
(ngày)
Gieo - ra hoa (ngày)
TGST (ngày)
Chiều cao cây (cm)
Số cành cấp 1 Số đốt/thân
Đường kính thân (cm)
Số liệu bảng 3 cho thấy trong 4 giống
DT84, ĐT12 có thời gian từ gieo đến mọc 7
ngày còn TN07, TN08 có thời gian từ gieo
đến mọc 8 ngày Từ gieo đến ra hoa thấp
nhất là ĐT12, TN08 (36 ngày) còn TN07,
DT84 là 37 ngày Thời gian sinh trưởng
ngắn nhất là ĐT12 (80 ngày), dài nhất là
TN08 và TN07 (92 ngày) Cao cây nhất là
TN08 (49 cm), thấp nhất là ĐT12 (38,2 cm)
Số cành cấp 1 thấp nhất là DT84 (1 cành), cao nhất là TN08 (2,5 cành) Số đốt trên thân cao nhất là TN08 (12,7 đốt), thấp nhất
là ĐT12 (9,6 đốt) Đường kính thân nhỏ nhất là ĐT12 (0,5 cm), to nhất là TN07, TN08 (0,9 cm)
Bảng 4 Đặc tính chống chịu của một số giống đậu tương ở vụ xuân 2007 - 2008
TT Tên giống Mức độ nhiễm bệnh gỉ sắt
(Điểm 1 - 5)
Mức độ nhiễm bệnh phấn trắng (Điểm 1 - 5)
Khả năng chống đổ (Điểm 1 - 9)
Số liệu bảng 4 cho thấy TN07, TN08
kháng bệnh phấn trắng điểm 2, khả năng
chống đổ tốt hơn so với ĐT12, DT84 (điểm 3)
Bảng 5 Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất vụ xuân (2007 - 2008)
TT Tên giống Quả/cây Số quả 1
hạt/cây
Số quả 3 hạt/cây KL1000 hạt (g) NSLT (tạ/ha)
Trang 4Bảng 5 cho thấy TN07 có số quả cao
nhất (24,70) và thấp nhất là ĐT12 (20,3) số
quả 1 hạt thấp nhất là DT84 (1,7 quả/cây),
cao nhất là TN07 (2,2 quả/cây), số quả 3
hạt cao nhất là TN07 (8,3 quả/cây) và thấp
nhất là DT84 (4,7 quả/cây) Khối lượng
1000 hạt cao nhất là DT84 (168,7 g) thấp nhất là TN08 (161,5 g) Năng suất lý thuyết cao nhất là TN07 (27,5 tạ/ha) và thấp nhất
là ĐT12 (23,4 tạ/ha)
Bảng 6 Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của một số giống đậu tương
ở vụ hè 2007 - 2008
TT Tên giống Quả/cây Số quả 1
hạt/cây
Số quả 3 hạt/cây
KL1000 hạt (g) NSLT (tạ/ha)
Bảng 6 cho thấy số quả cao nhất là
giống DT84 (28,7 quả/cây), thấp nhất là
ĐT12 (23,8 quả/cây), số quả 1 hạt thấp nhất
là TN07 (1,2 quả/cây) cao nhất là ĐT12 (1,8
quả/cây), số quả 3 hạt cao nhất là TN07 (9,6
quả/cây), thấp nhất là ĐT12 (5,7 quả/cây) Khối lượng 1000 hạt to nhất là DT84 (165,4 g)
và nhỏ nhất là TN08 (160,7 g) Năng suất lý thuyết cao nhất là DT84 (25,8 tạ/ha), thấp nhất là ĐT12 (21,2 tạ/ha)
Bảng 7 Yếu cố cấu thành năng suất và năng suất của một số giống đậu tương
vụ đông 2007 - 2008
TT Tên giống Quả/cây Số quả 1 hạt Số quả 3 hạt KL 1000 hạt (g) NSLT (tạ/ha)
Bảng 7 cho thấy ở vụ đông 2007 số quả
cao nhất là TN07 (17,4 quả/cây) thấp nhất là
ĐT12 (13,2 quả/cây), số quả 1 hạt cao nhất là
TN07 (2,1 quả/cây) thấp nhất là ĐT84 (1,3
quả/cây), số quả 3 hạt cao nhất là TN07 (6,6
quả/cây) thấp nhất là ĐT12 (4,2 quả/cây) Khối lượng 1000 hạt cao nhất là DT84 (178,3 g) thấp nhất là TN08 (169,7 g) Năng suất lý thuyết cao nhất là TN07 (20,4 tạ/ha) thấp nhất là ĐT12 (15,1 tạ/ha)
Trang 5Bảng 8 )ăng suất của một số giống đậu tương
Trang 6T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
6
Bảng 8 cho thấy năng suất thực tế ở vụ xuân 2007 cao nhất là TN07 (19,9 tạ/ha) tiếp đó là TN08 (19,3 tạ/ha), thấp nhất là ĐT12 (15,4 tạ/ha) Ở vụ hè 2007 năng suất cao nhất là DT84 (25,9 tạ/ha) thấp nhất là ĐT12 (19,3 tạ/ha) Ở vụ đông 2007 năng suất cao nhất là TN07 (15,7 tạ/ha) thấp nhất là ĐT12 (12,4 tạ/ha) Ở vụ xuân năm
2008 năng suất cao nhất vẫn là TN07 (20,6 tạ/ha) thấp nhất là ĐT12 (16,3 tạ/ha) Ở
vụ hè 2008 năng suất cao nhất vẫn là ĐT84 (26,1 tạ/ha) thấp nhất là ĐT12 (18,3 tạ/ha)
5 Kết quả sản xuất thử giống đậu tương T08
Song song với tiến hành thí nghiệm chúng tôi cũng tiến hành sản xuất thử ở các HTX Phúc Hoà Phúc Thọ Hà Nội vụ đông 2007, 2008, vụ hè 2008, hè 2009 ở các HTX Yên Sơn, Quốc Oai, Hà Nội; Quỳnh Lâm, Quỳnh Phụ, Thái Bình; HTX Bình Minh, Khoái Châu, Hải Dương Tất cả các điểm sản xuất, năng suất của TN08 đều cao từ 20 - 30 tạ/ha và các địa phương trồng thử đều có nhu cầu mở rộng
IV KẾT LUẬN
- Giống đậu tương được tạo ra bằng phương pháp lai hữu tính TN08 có TGST 90 - 95 ngày, có 2 - 4 cành 12 - 14 đốt, cao cây 40 - 60 cm, có khả năng chống bệnh gỉ sắt Thời vụ thích hợp vụ xuân, hè, đông
- Giống đậu tương TN08 có số quả 20 - 40 quả/cây, khối lượng 1000 hạt 160 -
165 g, năng suất 20 - 30 tạ/ha
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lê Song Dự, 1986: Kỹ thuật lai hữu tính đậu tương Khoa học và Kỹ thuật Nông
nghiệp 1/1986 tr: 22 - 25
2 )gô Thế Dân, Trần Đình Long, Trần Văn Lài, Đỗ Thị Dung, Phạm Thị Đào, 1999
Cây đậu tương Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội
3 Đoàn Thị Thanh )hàn, )guyễn Văn Bình, Vũ Đình Chính, )guyễn Thế Côn, Lê Song
Dự, Bùi Xuân Sửu, 1996 Giáo trình cây công nghiệp Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà
Nội
gười phản biện: guyễn Văn Viết
