Hơn nữa các mẫu giống khác biệt lớn về màu sắc hoa, với dải màu tương đối rộng có giống thì màu vàng đậm tươi lại có giống thì màu xanh dương, đặc biệt là hình dạng hoa hoa có cánh to cứ
Trang 1ĐÁNH GIÁ VÀ TUYỂN CHỌN MỘT SỐ GIỐNG HOA CÚC CHÙM MỚI NHẬP NỘI CÓ TRIỂN VỌNG TRỒNG Ở VÙNG HÀ NỘI
Đào Thái Hà, Nguyễn Thị Kim Lý
Summary
Evaluation and selection of imported new spray - Chrysanthemum varieties in Hanoi
Though, surveying and assessment on the group of Chrysanthemum varieties have been imported from Holland which was cultivated at suburb of Hanoi These are evaluated by critering as duration
of growth and development, qualitative and quantitative Chrysanthemum’s flower, durable flowers for indoor or outdoor Chrysanthemum on the fields, agro - biological trait, etc Biological trait adapt their selves to natural conditions in comparition with the control The result showed that we have collected four Chrysanthemum varieties with different colors Those are Dendranthemua indicum
Spoetnik (Vang dam), Chrysanthemum morifolium Sheena White (Trang Sheena), Chrysanthemum
morifolium Tiger Rag (Do ca rot), Chrysanthemum indicum Grand Pink (Rau muong) with
possibility growth and development are more quality than the control is Dendranthemua indicum
Lineker (Cao boi tim), which are growing the present population on agricultural land at suburb of
Hanoi
Keywords: Spray Chrysanthemum variety, cutting, foot of a plant
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, hầu như các hộ nông dân tự
để giống là chính nên thoái hóa giống và
sâu bệnh là không thể tránh khỏi Nhằm
khắc phục tình trạng trên, việc tuyển
chọn, đánh giá tập đoàn cúc với những
đặc tính nông sinh học khác nhau có ý
nghĩa quan trọng trong việc chọn lựa
giống cho từng thời vụ, trên cơ sở đó có
biện pháp cải tạo giống Mặt khác tạo ra
tính đa dạng về nguồn gen giúp cho công
tác chọn tạo giống mới với xác suất chọn lọc cao và dễ thành công hơn
II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng và địa điểm nghiên cứu
Thí nghiệm gồm 16 mẫu giống hoa cúc chùm (bảng 1) nhập nội từ Hà Lan và thu thập từ cơ sở sản xuất hoa trong nước và ngoài nước đang được trồng tại vùng Hà Nội, giống đối chứng là giống cao bồi tím
có nguồn gốc Singapore
Bảng 1 Các mẫu giống hoa cúc chùm sử dụng trong thí nghiệm
1 Xanh nõn chuối Chrysanthemum indicum Green Spider
2 Trắng sứ Chrysanthemum morifolium
Trang 23 Vàng đậm Dendranthemua indicum Spoetnik
4 Trắng Sheena Chrysanthemum morifolium Sheena White
5 Chi hồng Chrysanthemum morifolium Wind Mill
6 Đỏ viền vàng Chrysanthemum morifolium Evelio
7 Đỏ cà rốt Chrysanthemum morifolium Tiger Rag
8 Đỏ đậm Chrysanthemum morifolium Klondike
9 Tím muống Chrysanthemum indicum Grand Pink
10 Đỏ hồng Chrysanthemum morifolium Target Rooyal
11 Sao nhỏ Chrysanthemum morifolium Red Maxx
12 Chi trắng Chrysanthemum morifolium Puma White
13 Chi vàng đậm Chrysanthemum morifolium Puma Yellow
14 Vàng đậm tươi Chrysanthemum morifolium Kermit
15 Xanh cốm Chrysanthemum morifolium Rocky
16 Cao bồi tím (đ/c) Dendranthemua indicum Lineker
2 Phương pháp nghiên cứu
- Thu thập giống theo phương pháp của
Viện Tài nguyên Di truyền thực vật quốc tế
(IBPGR)
- Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu
nhiên hoàn chỉnh, 3 lần nhắc lại với diện tích
ô thí nghiệm là 10 m2/ô Các chỉ tiêu theo
dõi được đánh giá theo phương pháp của
Viện Cây trồng Liên bang Nga (VIR)
- Thành phần sâu bệnh hại được điều
tra theo phương pháp của Viện bảo vệ thực
vật (NXB Nông nghiệp 1997)
- Các biện pháp kỹ thuật áp dụng: Theo
các kỹ thuật trồng hoa cúc của Nguyễn
Xuân Linh, Nguyễn Thị Kim Lý và cs)
- Phương pháp phân tích và xử lý số
liệu theo chương trình IRRISTAT 4.0
III KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
1 Đặc điểm thực vật học của các giống
nghiên cứu
Các mẫu giống nhập nội từ Hà Lan có
đặc điểm về thân, lá, hoa khác nhau khá rõ
Hầu hết các giống tham gia thí nghiệm thuộc
loại thân cao, hình dạng cây thẳng mập, khả
năng phân cành ở mức trung bình Riêng đối
với giống Sao nhỏ vừa có chiều cao cây cao
vừa có khả năng phân cành rất mạnh
Các mẫu giống cũng khá đa dạng về độ dày, kích thước phiến lá, thế lá, sự phân thùy và mầu sắc lá Hơn nữa các mẫu giống khác biệt lớn về màu sắc hoa, với dải màu tương đối rộng (có giống thì màu vàng đậm tươi lại có giống thì màu xanh dương), đặc biệt là hình dạng hoa (hoa có cánh to cứng, cánh ngắn cứng, hoa có tua, hoa hình ống) Đây là nguồn vật liệu ban đầu có mầu sắc
vô cùng phong phú cho công tác chọn tạo các giống hoa cúc mới bổ sung vào tập đoàn hoa cúc chùm của nước ta
2 Thời gian và tỷ lệ ra rễ ở cành giâm của các giống cúc
Trong điều kiện vụ thu đông thời gian
ra rễ của các giống tuy khác nhau nhưng sự biến động không lớn Giống có thời gian ra
rễ chậm nhất là giống đối chứng Cao bồi tím (13,7 ngày), giống có thời gian ra rễ sớm nhất là giống Đỏ cà rốt (11,7 ngày)
Vụ thu đông là vụ trồng chủ yếu cho các loại cúc chùm những giống dài ngày hay ngắn ngày hơn so với đối chứng (thời gian phân cành và ra nụ) Giống Chi hồng có thời gian ra nụ là 110,0 ngày dài hơn so với đối chứng là 11 ngày, mặt khác có những giống lại ngắn hơn so với đối chứng như giống Xanh cốm là 12,3 ngày
Trang 3Thời gian từ trồng đến ra hoa có sự biến
động rất lớn giữa các giống, thời kỳ hoa nở
10% giống Chi hồng đạt 125,3 ngày gần bằng
thời gian ra hoa của giống đối chứng Cao bồi tím ở thời kỳ hoa nở rộ 90% (bảng 2)
Bảng 2 Thời gian, tỷ lệ ra rễ ở cành giâm và các thời kỳ phát triển
của một số giống cúc chùm
STT Giống
Thời gian
ra rễ (ngày)
Tỷ lệ
ra rễ (%)
Thời gian từ trồng đến phân cành (ngày)
Thời gian từ trồng đến ra nụ (ngày)
Thời gian từ trồng đến ra hoa (ngày)
1 Xanh nõn chuối 12,3 88,0 78,6 101,2 130,4
4 Trắng Sheena 12,0 93,3 70,2 109,1 129,7
5 Chi hồng 12,3 90,3 72,5 110,0 132,6
6 Đỏ viền vàng 13,0 87,3 64,7 93,7 125,7
9 Tím muống 12,3 91,3 59,5 108,2 127,2
12 Chi trắng 13,0 73,6 72,3 103,7 129,1
13 Chi vàng đậm 12,4 82,3 71,2 101,5 127,8
14 Vàng đậm tươi 13,2 92,6 62,7 108,3 134,3
16 Cao bồi tím (đ/c) 13,7 79,3 59,0 99,0 125,6
3 Đặc điểm sinh trưởng của các giống
cúc chùm
- Chiều cao cây chênh lệch không
nhiều, giống Xanh nõn chuối có chiều cao
cây lớn nhất 70,8 cm cao hơn đối chứng là
20,5 cm, giống Xanh cốm lại có chiều cao
cây thấp nhất chỉ đạt 40,5 cm, còn lại các
giống khác có chiều cao cây biến động từ
47,5 cm - 66,8 cm (bảng 3)
- Giống Xanh cốm có chiều cao cây
thấp dẫn tới số lá ít nhất so với các giống
khác và đối chứng và chỉ đạt 15,3 lá, mặt
khác giống Xanh nõn chuối có chiều cao
cây cao nhất nhưng lại có số lá chỉ đạt 18,5
lá Các giống tham gia thí nghiệm hầu hết
có số lá biến động từ 20,3 - 30,2 lá Riêng giống Sao nhỏ có số lá nhiều nhất là 46,8
lá, nhiều hơn hẳn so với đối chứng 18 lá
- Chiều cao cây thân chính được tính từ gốc cho đến điểm phân cành càng thấp thì khả năng phân cành càng mạnh, như giống
Đỏ đậm đạt 27,8 cm có số cành phụ lại đạt 13,8 cành, giống Sao nhỏ có chiều cao cành phụ đạt 22,2 cm và 15,2 cành phụ, còn lại các giống khác đều nhiều hơn so với đối chứng về số cành phụ
Trang 4Bảng 3 Chiều cao cây, số lá và số cành phụ của các mẫu giống hoa cúc chùm
Giống Chiều cao cây
(cm)
Số lá (lá)
Chiều cao thân chính khi phân cành (cm)
Số cành phụ (cành)
Như vậy, các chỉ tiêu về sinh trưởng
sinh dưỡng có quan hệ chặt chẽ với nhau
Nếu chiều cao cây càng cao thì khả năng
phân cành phụ càng thấp và ngược lại, nếu
cây có chiều cao cây thấp đến trung bình thì
lại cho số cành phụ nhiều
4 Đặc điểm về số lượng và chất lượng
hoa của các giống tham gia thí nghiệm
- Về số nụ trên cây có sự khác nhau
giữa các giống, cụ thể là giống Sao nhỏ có
số nụ lên tới 114,3 nụ, trong khi đó giống
Xanh nõn chuối lại có số nụ 8,6 nụ, giống
Xanh cốm là giống có số nụ thấp nhất chỉ
có 7,6 nụ thấp hơn so với giống đối chứng
là 24,1 nụ/cây
- Đánh giá thực tế về chất lượng hoa:
Số hoa nở trên cây và tỷ lệ nở hoa cho thấy
hầu hết các giống có số hoa nở đều trên
70%, giống có tỷ lệ nở hoa cao nhất là
giống Xanh cốm đạt 93,4% và giống Đỏ đậm có tỷ lệ nở hoa thấp nhất là đạt 60,8%, còn lại các giống khác có tỷ lệ nở hoa dưới 80% là giống Trắng sứ, giống Chi hồng, giống Đỏ viền vàng, giống Đỏ hồng và giống Sao nhỏ
- Về đường kính hoa cho thấy sự đa dạng về kích cỡ của hoa, đường kính chỉ đạt 4,2 cm là giống Xanh cốm, có giống có đường kính hoa đạt tới 7,3 cm là giống Xanh nõn chuối, còn lại tất cả các giống có đường kính hoa từ 4 - 6 cm
- Độ bền hoa là chỉ tiêu quan trọng đánh giá giá trị của hoa Độ bền tự nhiên của tất cả các giống tham gia thí nghiệm biến động từ 2 - 3 tuần (bảng 4), trong đó giống Sao nhỏ có độ bền tự nhiên là cao nhất là 17,2 ngày cao hơn so với đối chứng
là 2,7 ngày Giống Trắng sứ có độ bền tự nhiên là 10,1 ngày là giống có độ bền tự
Trang 5nhiên thấp nhất Các giống có độ bền hoa
cắt cành cao hơn so với đối chứng là giống
Xanh nõn chuối, Vàng đậm, Trắng Sheena,
Đỏ cà rốt, Rau muống, Sao nhỏ và giống Xanh cốm, còn lại các giống khác thấp hơn giống đối chứng từ 0,1 - 4,2 ngày
Bảng 4 Một số đặc điểm về chất lượng hoa của các giống hoa cúc chùm
Giống Số nụ/cây
(nụ)
Số hoa nở/cây (hoa)
Tỷ lệ
nở hoa (%)
Đường kính hoa (cm)
Độ bền tự nhiên (ngày)
Độ bền hoa cắt (ngày)
Xanh nõn chuối 8,6 7,1 82,5 7,3 17,1 13,6
Trắng Sheena 25,7 22,5 87,5 6,4 14,9 11,2
Đỏ viền vàng 17,6 13,3 75,5 4,5 11,5 7,6
Chi vàng đậm 13,5 11,5 85,1 4,6 13,8 10,4 Vàng đậm tươi 28,2 23,6 83,6 5,6 11,8 8,2
Cao bồi tím (đ/c) 31,7 25,5 80,4 6,4 14,5 10,9
LSD (0,05%) 6,44 3,31 12,0 0,60 2,50 1,03
5 Thành phần sâu, bệnh gây hại trên các
giống cúc chùm tham gia thí nghiệm
Vụ thu đông là vụ rất thuận lợi cho cúc
sinh trưởng phát triển, vì lúc này nhiệt độ
thấp dần, thời tiết hanh khô, nên sâu bệnh ít
phát triển và đây là vụ cho chất lượng hoa
cao nhất
Có thể thấy bệnh đốm vòng, đốm nâu,
đốm lá là các bệnh phổ biến nhất ở vụ này,
chúng nhiễm nhẹ trên tất cả các giống tham
gia thí nghiệm, riêng chỉ có một số giống
không bị nhiễm là Trắng Sheena, Vàng
đậm, Đỏ cà rốt, Rau muống, Chi trắng, Chi
vàng đậm
Nhìn chung các loại sâu bệnh ở vụ này
rất ít và hầu như gây hại không đáng kể
Đáng chú ý nhất là rệp, gây hại ở mức trung bình trên các giống, chỉ có giống Vàng đậm, giống Đỏ cà rốt là bị nhẹ
Nói tóm lại: Đánh giá về năng suất, về chất lượng hoa cúc chùm ở vụ thu đông cho thấy, hầu hết tất cả các giống đều sinh trưởng phát triển tốt, đặc biệt là mức độ bị sâu bệnh hại không nhiều, hại chủ yếu ở vụ này là rệp Nhưng tốt hơn cả và thích hợp với thời vụ này trong tập đoàn giống tuyển chọn là giống Vàng đậm, Trắng Sheena, Đỏ
cà rốt, Rau muống, có ưu điểm như: Cây cao, đường kính hoa nhỏ, độ phân cành nhiều, độ bền cành cắt dài ngày, đặc biệt riêng đối với giống Xanh nõn chuối bởi đường kính hoa to, cây cao, số hoa ít có thể trồng tỉa bỏ các nụ con và nên để 1 bông và
Trang 6giống Xanh cốm có chiều cao cây thấp (40,4 cm), số cành phụ chỉ đạt 7,5 cành nên chọn giống theo hướng cây trồng chậu
IV KẾT LUẬN
So sánh và chọn lọc 15 giống hoa cúc chùm nhập nội, cho thấy sự đa dạng về mầu sắc và phong phú về chủng loại Dựa vào các kết quả về sự sinh trưởng, phát triển của các giống trong thí nghiệm đã tuyển chọn ra được 4 giống cúc chùm là giống Vàng đậm, giống Trắng Sheena, giống Đỏ cà rốt và giống Rau muống có triển vọng, có khả năng chống chịu tốt phù hợp với điều kiện sinh thái ở Hà Nội trong vụ thu đông TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Cục Bảo vệ thực vật, 1995 Phương
pháp điều tra phát hiện sâu bệnh hại cây trồng, NXB Nông nghiệp Hà Nội, tr.1 -
150
2 :guyễn Xuân Linh (chủ biên) và các
cộng sự, 1998 Hoa và kỹ thuật trồng
hoa, NXB Nông nghiệp, Hà Nội, tr.1 -
218
3 Võ Phương Chi, Dương Đức Tiến,
1988 “Phân loại học thực vật”, NXB Đại học và Trung học chuyên nghiệp,
tr 424 - 436
4 Hoogeweg, 1999 “Growing Instructions for outdoor Chrysanthemum”, 12.2231,
MS Rijinsbulg Holland, pp 1 - 11
5 Vanderkamp, B.V, 2000 “Chrysanthemum
catalogue”, Hoogeweg 12 - 2231, MS Rijnsburg - The Netherlands, pp.2 - 31
@gười phản biện: Trần Duy Quý
Trang 7T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
7
