Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán độc lập trong điều kiện hệ thống chuẩn mực kiểm toán việt nam mới đã ban hành luận văn thạc sĩ

Các chuanmnc này là cơ só de to chúc dào tao trien khai các cu®c kiem toán, cũng như de kiemtra, dánh giá chat lưong kiem toán cúa các thành viên tham gia cu®c kiem toán, doanhnghi¾p kie

B® GIÁO DUC VÀ ÐÀO TAO TRƯèNG ÐAI HOC KINH TE THÀNH PHO HO CHÍ MINH

-NGUYEN TRONG THE

GIÃI PHÁP NÂNG CAO CHAT LƯeNG HOAT ЮNG KIEM TOÁN ЮC L¾P TRONG ÐIEU KI½N H½ THONG CHUAN MUC

KIEM TOÁN VI½T NAM MéI ÐÃ BAN HÀNH

Chuyên ngành: Ke toán

Mã so: 6034301

LU¾N VĂN THAC SĨ KINH TE

NGƯèI HƯéNG DAN KHOA HOC: PGS.TS Mai Th% Hoàng Minh

TP Ho Chí Minh - Năm 2013

MUC LUC

Lòi cam doan

Danh mnc cnm tù viet tat

Danh mnc báng, bieu, hình ve

Lòi mó dau

Chương 1

NHUNG LÝ LU¾N CHUNG VE KIEM TOÁN ЮC L¾P VÀ

CHAT LƯeNG HOAT ЮNG CUA KIEM TOÁN ЮC L¾P

1.1 Khái ni¾m ve kiem toán d®c l¾p 01

1.2 Vai trò và d¾c diem hoat d®ng cúa kiem toán d®c l¾p 02

1.2.1 Vai trò cúa kiem toán d®c l¾p 02

1.2.2 оc diem cúa d%ch vn kiem toán d®c l¾p .02

1.2.3 оc diem hoat d®ng và cơ cau to chúc cúa kiem toán d®c l¾p 06

1.3 Khái ni¾m ve chat lưong kiem toán 11

1.4 Các tiêu chí dánh giá chat lưong hoat d®ng kiem toán 12

1.4.1Quy mô công ty kiem toán 12

1.4.2 Chat lưong sán pham d%ch vn kiem toán 13

1.4.3Th% phan cúa các công ty kiem toán 14

1.4.4 Tính da dang cúa các loai hình d%ch vn kiem toán 15

1.4.5Năng lnc quán lý và lãnh dao 15

1.4.6Giá phí d%ch vn kiem toán 15

1.5 Các nhân to ánh hưóng den chat lưong hoat d®ng cúa các công ty kiem toán d®c l¾p16 1.5.1Các nhân to bên trong 16

1.5.2 Các nhân to bên ngoài 19

1.5.3Moi liên h¾ giua nhân to bên trong và bên ngoài 21

1.6 Hoat d®ng kiem soát nham nâng cao chat lưong hoat d®ng kiem toán tai m®t so quoc gia trên the giói và các hãng kiem toán lón 22

1.6.1Kiem soát chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p cúa m®t so quoc gia trên the giói 22 1.6.2Hoat d®ng kiem soát chat lưong cúa các hãng kiem toán lón trên the giói 25

1.6.3 Bài hoc kinh nghi¾m cho Vi¾t Nam 27

Ket lu¾n chương 1 28

CHƯƠNG 2 THUC TRANG CHAT LƯeNG HOAT ЮNG KIEM TOÁN ЮC L¾P e VI½T NAM 2.1Sn phát trien cúa kiem toán d®c l¾p Vi¾t Nam 30

2.1.1Môi trưòng pháp lý 30

2.1.2 L%ch sú hình thành và quá trình phát trien cúa kiem toán d®c l¾p Vi¾t Nam .31

2.1.3 Quá trình hình thành H¾ thong chuan mnc kiem toán Vi¾t Nam 36

2.2 Thnc trang chat lưong hoat d®ng cúa kiem toán d®c l¾p Vi¾t Nam 37

2.2.1Môi trưòng hoat d®ng cúa các công ty kiem toán Vi¾t Nam 37

2.2.2Năng lnc hoat d®ng cúa các công ty kiem toán d®c l¾p 40

2.3 Tình hình hoat d®ng cúa kiem toán d®c l¾p trong dieu ki¾n H¾ thong 37 chuan mnc Kiem toán Vi¾t Nam mói dưoc ban hành 64

2.3.1Nhung n®i dung cơ bán cúa H¾ thong chuan mnc Kiem toán Vi¾t nam 64

2.3.2 Nhung diem mói trong H¾ thong chuan mnc Kiem toán Vi¾t nam ban hành theo thông tư 214 /2012/TT-BTC 66

2.3.3Ðánh giá chat lưong hoat d®ng cúa các công ty kiem toán Vi¾t Nam khi H¾ thong chuan mnc Kiem toán Vi¾t nam mói dưoc ban hành 76 2.3.4Nhung han che ve chat lưong cúa hoat d®ng kiem toán d®c l¾p Vi¾t Nam và khoáng cách so vói the giói

78

Ket lu¾n chương 2 79

CHƯƠNG 3 CÁC GIÃI PHÁP NÂNG CAO CHAT LƯeNG KIEM TOÁN ЮC L¾P TRONG ÐIEU KI½N H½ THONG CHUAN MUC KIEM TOÁN VI½T NAM MéI Ðà BAN HÀNH 3.1 Quan diem và mnc tiêu cúa các giái pháp 81

3.1.1Quan diem cúa các giái pháp 81

3.1.2Mnc tiêu cúa các giái pháp 81

3.2 Các giái pháp nâng cao chat lưong hoat d®ng cúa các công ty kiem toán d®c l¾p Vi¾t Nam 82 3.2.1 Giái pháp phát trien d®i ngũ kiem toán viên 82

3.2.2Giái pháp phát trien và nâng cao trình d® chuyên môn cúa d®i ngũ KTV 83

3.2.3Giái pháp nâng cao chat lưong sán pham, d%ch vn cúa các công ty kiem toán 86

3.2.4Giái pháp mó r®ng th% phan, nâng cao khá năng tiep c¾n khách hàng 87

3.2.5Giái pháp da dang hoá loai hình sán pham, d%ch vn cung cap cho khách hàng 88

3.2.6Giái pháp ve giá phí kiem toán 90

3.3.7 Các giái pháp khác 90

3.4 M®t so kien ngh% de thnc hi¾n các giái pháp 91

3.4.1Ve phía Nhà nưóc 91

3.4.2Ve phía H®i Ke toán Vi¾t Nam và H®i Kiem toán viên hành nghe 91

3.4.3Ve phía các cơ só dào tao, boi dưõng ke toán viên, kiem toán viên 91

3.4.4Ve phía các công ty kiem toán và KTV 92

Ket lu¾n chương 3 92

Ket lu¾n chung 93

Tài li¾u tham kháo 94 Phn lnc

DANH MUC CÁC BÃNG,

Báng 2.1 So lưong công ty kiem toán theo loai hình công

ty Báng 2.2 Công ty kiem toán là hãng thành viên quoc te

Báng 2.3 Tình hình tăng trưóng nhân viên chuyên nghi¾p ngành kiem toán Báng 2.4 Tình hình tăng trưóng KTV

Báng 2.5 Tình hình nhân viên ngành kiem toán

Báng 2.6 So lưong nhân viên trong các công ty kiem

toán Báng 2.7 So lưong KTV trong các công ty

kiem toán Báng 2.8 Cơ cau theo doi tưong khách

hàng

Báng 2.9 Cơ cau khách hàng theo loai hình công ty

Báng 2.10 Cơ cau doanh thu theo loai hình d%ch

vn

Bieu 2.1 Công ty kiem toán có So lưong nhân viên lón nhat tai 31.12.2012 Bieu 2.2 Công ty có so lưong KTV hành nghe lón nhat năm 2012

Bieu 2.3: Công ty kiem toán có doanh thu lón nhat năm 2012

DANH MUC CÁC CHU VIET TAT

1 BCTC Báo cáo tài chính

3 CPA Chúng chí kiem toán viên hành nghe

4 DNNN Doanh nghi¾p nhà nưóc

5 DNKT Doanh nghi¾p kiem toán

6 ISA Chuan mnc kiem toán quoc te

9 TNHH Trách nhi¾m huu han

10 TTCK Th% trưòng chúng khoán

11 VAA H®i ke toán Vi¾t Nam

12 VACPA H®i kiem toán viên hành nghe Vi¾t Nam

13 VSA Chuan mnc kiem toán Vi¾t Nam

14 WTO To chúc thương mai the giói

DANH MUC CÁC BÃNG,

Báng 2.1 So lưong công ty kiem toán theo loai hình công

ty Báng 2.2 Công ty kiem toán là hãng thành viên quoc te

Báng 2.3 Tình hình tăng trưóng nhân viên chuyên nghi¾p ngành kiem toán Báng 2.4 Tình hình tăng trưóng KTV

Báng 2.5 Tình hình nhân viên ngành kiem toán

Báng 2.6 So lưong nhân viên trong các công ty kiem

toán Báng 2.7 So lưong KTV trong các công ty

kiem toán Báng 2.8 Cơ cau theo doi tưong khách

hàng

Báng 2.9 Cơ cau khách hàng theo loai hình công

ty Báng 2.10 Cơ cau doanh thu theo loai hình d

%ch vn

Bieu 2.1 Công ty kiem toán có So lưong nhân viên lón nhat tai 31.12.2012 Bieu 2.2 Công ty có so lưong KTV hành nghe lón nhat năm 2012

Bieu 2.3 Công ty kiem toán có doanh thu lón nhat năm 2012

1 Tính cap thiet cua de tài.

Phan mõ dau

Nen kinh te Vi¾t Nam ngày càng tăng trưóng manh me, múc tăng trưóng GDP trungbình 6% trong nhung năm vùa qua Vi¾t Nam dã và dang là diem hap dan thu hút cácnhà dau tư trong và ngoài nưóc Do dó, thông tin tài chính tai các doanh nghi¾p canphái ngày càng rõ ràng và minh bach hơn Chính vì v¾y tam quan trong cúa hoatd®ng kiem toán d®c cũng như chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p cũng ngàycàng yêu cau cao hơn оc bi¾t trong vi¾c tuân thú h¾ thong chuan mnc kiem toán.Trong nhung năm gan dây, h¾ thong các chuan mnc kiem toán quoc te (ISA) dã cónhieu thay doi de dáp úng xu the và yêu cau phát trien cúa th% trưòng Hoat d®ngkiem toán d®c l¾p Vi¾t Nam cũng không nam ngoài quy lu¾t này, d¾c bi¾t vói yêucau h®i nh¾p day dú cúa Vi¾t Nam sau 5 năm chính thúc gia nh¾p WTO Ðe phùhop vói xu the h®i nh¾p và phát trien cúa nen kinh te Vi¾t Nam cũng như sn pháttrien cúa Hoat d®ng kiem toán d®c l¾p tai Vi¾t nam Vói vi¾c ban hành h¾ thong

37 chuan mnc kiem toán Vi¾t nam theo thông tư 214/2012/TT-BTC, có hi¾u lnc tùngày 01/01/2014

H¾ thong chuan mnc dã khá hoàn thi¾n, tuy nhiên van còn m®t so ton tai khi kiemtoán viên thnc hi¾n kiem toán dan den chat lưong cu®c kiem toán chưa dưoc dám báo

2 Mnc tiêu nghiên cúu de tài

- H¾ thong hóa nhung cơ só lí lu¾n cơ bán ve kiem toán d®c l¾p, chat lưong kiemtoán trên the giói cũng như ó Vi¾t Nam

- Phân tích và làm rõ thnc trang ve hoat d®ng kiem toán d®c l¾p và chat lưong hoatd®ng cúa kiem toán d®c l¾p trưóc và sau khi H¾ thong Chuan Mnc Kiem Toán Vi¾tNam mói dã dưoc ban hành

- Xác d%nh các yeu to ánh hưóng chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p

- Ðe xuat m®t so giái pháp nâng cao chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p nhamdáp úng yêu cau Vi¾t Nam hi¾n nay

3 Tong quan ve tình hình nghiên cúu liên quan den de tài:

Tù năm 1999 den năm 2005, b® tài chính dã ban hành 37 chuan mnc kiem toánVi¾t Nam và Chuan mnc dao dúc nghe nghi¾p kiem toán Các chuan mnc kiem toánVi¾t Nam này dưoc soan tháo trên cơ só các chuan mnc kiem toán Quoc te (ISA) doliên doàn ke toán Quoc te (IFAC) công bo H¾ thong 37 chuan mnc kiem toán Vi¾tnam dưoc ban hành và bat dau áp dnng liên tnc tù năm 2000 den nay, dã góp phanhoàn thi¾n khung pháp lý cho hoat d®ng kiem toán d®c l¾p, làm cơ só cho công tácdào tao nghe kiem toán tai Vi¾t Nam

H¾ thong chuan mnc kiem toán Vi¾t Nam mói ban hành theo thông tư 214 cúaB® Tài chính lan này ve cơ bán là phù hop vói chuan mnc ke toán quoc te H¾ thongchuan mnc này bao gom các quy d%nh và hưóng dan ve yêu cau nguyên tác, thú tnckiem toán và xú lý các moi quan h¾ phát sinh trong hoat d®ng kiem toán mà thànhviên tham gia cu®c kiem toán và doanh nghi¾p kiem toán phái tuân thú Các chuanmnc này là cơ só de to chúc dào tao trien khai các cu®c kiem toán, cũng như de kiemtra, dánh giá chat lưong kiem toán cúa các thành viên tham gia cu®c kiem toán, doanhnghi¾p kiem toán và các doanh nghi¾p kiem toán và các doanh nghi¾p dưoc kiemtoán

Kiem toán d®c l¾p và chat lưong hoat d®ng cúa kiem toán d®c l¾p luôn là moiquan tâm hàng dau không phái chí các công ty kiem toán mà còn là quan tâm cúa tat cácác doi tưong sú dnng thông tin Khi thnc hi¾n de tài tôi cũng rat quan tâm dã t¾p hop ,doc và phân tích tong hop dưoc m®t so công trình là lu¾n văn, lu¾n án, de tái nghiên cúukhoa hoc và bài báo cúa m®t so tác giá nghiên cúu trưóc dó ve van de này cn the :

(1) TS Tran Th% Giang Tân ( 2008) " Kiem soát chat lưong tù bên ngoài doi vói hoat d®ng kiem toán d®c l¾p - bài hoc kinh nghi¾m tù Hoa Kỳ " Tap chí Ke toán so 74, tr 28

- 32

Bài viet này cúa tác giá dã t¾p trung làm rõ kiem soát chat lưong hoat d®ng kiemtoán là m®t van de phúc tap, can có sn tham gia cúa nhieu to chúc, vi¾c kiem soátchat lưong luôn là moi quan tâm hàng dau không chí cúa các công ty kiem toán màcúa cá Nhà

nưóc, Úy ban Chúng khoán Tai Hoa Kỳ, các cơ quan có liên quan den kiem soát chatlưong, phương pháp kiem soát, kỳ kiem soát và phương pháp thu phí dài tho cho vi¾ckiem soát chat lưong không giong nhau doi vói các công ty kiem toán cho công ty daichúng và không phái là dai chúng.

(2) Vũ Minh Hái (2007) "Phương hưóng và giái pháp nham nâng cao công tác kiem soát chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p tai Vi¾t Nam" Lu¾n văn thac sĩ

93 trang

Lu¾n văn này chú yeu t¾p trung nghiên cúu vi¾c kiem soát chat lưong hoat d®ngkiem toán d®c l¾p trên cá hai khía canh: kiem soát tù bên trong cúa công ty kiem toánd®c l¾p và kiem soát tù bên ngoài cúa H®i nghe nghi¾p và nhà nưóc tù dó nêu lênm®t búc tranh tong the và khái quát ve công tác kiem soát chat lưong kiem toán d®cl¾p ó Vi¾t Nam

(3) Nguyen Th% Bích Sơn (2010) "Giái pháp nâng cao hi¾u quá kiem soát chat lưong d%ch vc kiem toán tai các công ty kiem toán d®c l¾p vùa và nhó tai thành pho

Ho Chí Minh" Lu¾n văn thac sĩ 98 trang Lu¾n văn này nghiên cúu các bi¾n pháp

kiem soát chat lưong d%ch vn kiem toán d®c l¾p, chú yeu là d%ch vn kiem toánBCTC do các công ty kiem toán d®c l¾p vùa và nhó ó thành pho Ho Chí Minh thnchi¾n

(4) Tran Khánh Lâm (2011) "Xây dnng cơ che kiem soát chat lưong cho hoat d®ng kiem toán d®c l¾p tai Vi¾t Nam" Lu¾n án tien sĩ 168 trang

Lu¾n án này nghiên cúu các quan diem cơ bán ve kiem soát chat lưong , hoatd®ng kiem toán d®c l¾p , các yeu to ánh hưóng den chat lưong kiem toán, cơ chekiem soát chat lưong , các chuan mnc kiem toán liên quan den chat lưong cúa hoatd®ng kiem toán d®c l¾p Quá trình hình thành và phát trien cúa hoat d®ng kiemtoán d®c l¾p, sn hình thành cơ che kiem soát chat lưong tai Vi¾t Nam, tù dó dánhgiá thnc trang kiem soát chat lưong kiem toán d®c l¾p tai Vi¾t Nam Ðong thòi nêulên các quan diem và

giái pháp xây dnng cơ che kiem soát chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p tai Vi¾t Nam.

(5) Tran Th% Giang Tân (2011) "Cơ só lý lu¾n và thnc tien cúa vi¾c thiet l¾p các quy d%nh ve kiem soát chat lưong cho hoat d®ng kiem toán d®c l¾p ó Vi¾t Nam "

Ðe tài nghiên cúu khoa hoc cap b® 113 trang

Ðe tài nghiên cúu lý lu¾n cơ bán ve chat lưong và kiem soát chat lưong hoat d®ngkiem toán Kiem soát và dúc ket kinh nghi¾m các quoc gia trên the giói trong xâydnng các quy d%nh ve kiem soát chat lưong doi vói hoat d®ng kiem toán d®c l¾p.Kháo sát thnc trang ve kiem soát chat lưong doi vói hoat d®ng kiem toán d®c l¾p taiVi¾t Nam Xác l¾p cơ só lý lu¾n và thnc tien cúa vi¾c thiet l¾p các quy d%nh vekiem soát chat lưong và de ra các giái pháp mang tính d%nh hưóng cho vi¾c thiet l¾pcác quy d%nh kiem soát chat lưong doi vói hoat d®ng kiem toán d®c l¾p tai Vi¾tNam

(6) Mai Hoàng Minh (2012) “Giái pháp nâng cao chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p trong dieu ki¾n lu¾t kiem toán d®c l¾p dã dưoc ban hành và áp dcng” Ðe

tài nghiên cúu khoa hoc cap trưòng 82 trang

Ðe tài dã h¾ thong hóa và phân tích de làm rõ hơn m®t so van lý lu¾n ve kiemtoán d®c l¾p, chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p cúa các công ty Kiem toánd®c l¾p; phân tích các yeu to cau thành và các tiêu chí chat lưong hoat d®ng cúacông ty kiem toán; phân tích các nhân to ánh hưóng den chat lưong hoat d®ng cúa cáccông ty kiem toán d®c l¾p Ðánh giá tong the ve môi trưòng môi trưòng pháp lý ,thnc trang phát trien cúa kiem toán d®c l¾p cũng như dánh giá thnc trang hoat d®ng

và chat lưong hoat d®ng cúa các công ty kiem toán d®c l¾p Vi¾t nam dna trên cáctiêu chí chú yeu, d¾c bi¾t là ket lu¾n dưoc nhung diem han che ve chat lưong hoatd®ng hi¾n nay cúa các công ty kiem toán Vi¾t Nam, cũng như nguyên nhân cúa hanche Trên cơ só dó Ðe tài dã t¾p trung de xuat và phân tích các giái pháp de nângchat lưong hoat d®ng cúa các công ty kiem toán Vi¾t Nam

Có the nói, nhung nghiên cúu này deu t¾p trung nghiên cúu ve kiem soát chatlưong hoat d®ng kiem toán d¾c bi¾t có nhung nghiên cúu dưoc dánh giá cao nhưLu¾n án TS cúa Tran Khánh Lâm và de tài nghiên cúu khoa hoc cap b® cúa PGS.TSTran Th% Giang Tân Tuy nhiên, chưa có nghiên cúu nào - Phân tích và làm rõ thnctrang ve hoat d®ng kiem toán d®c l¾p và chat lưong hoat d®ng cúa kiem toán d®cl¾p trong dieu ki¾n H¾ thong chuan mnc kiem toán vi¾t nam mói dã dưoc ban hành

và hi¾u lnc thi hành tù năm 2014 Do v¾y, trên cơ só tiep c¾n nhung nghiên cúutrưóc dó dong thòi xác d%nh các yeu to ánh hưóng chat lưong hoat d®ng kiem toánd®c l¾p và de xuat m®t so giái pháp nâng cao chat lưong hoat d®ng kiem toán d®cl¾p trong dieu ki¾n H¾ thong 37 chuan mnc Kiem toán Vi¾t Nam mói dưoc banhành nham dáp úng yêu cau Vi¾t Nam hi¾n nay Và dây chính là nhung diem mói cúa

de tài

4 Ðoi tưong và pham vi nghiên cúu

Ðe tài chí nghiên cúu nhung van de cơ bán ve lý lu¾n và kháo sát thnc te hoat d®ngcúa các công ty kiem toán và chat lưong hoat d®ng cúa kiem toán d®c l¾p trưóc và saukhi h¾ thong chuan mnc kiem toán Vi¾t Nam mói dã dưoc ban hành Ngoài ra, tácgiá không di sâu cn the vào tùng chuan mnc kiem toán mói mà chí xem xét ó góc d®tong the cúa H¾ thong chuan mnc kiem toán dã ban hành

(thông qua so li¾u thú cap : như các báo cáo cúa Hi¾p h®i nghe nghi¾p VACPA ,các de tài NCKH, Lu¾n văn, lu¾n án, cà thông tin trên các trang web) Trong de tài nàykhông nghiên cúu ve chat lưong hoat d®ng cúa các loai hình kiem toán khác

So li¾u sú dnng trong nghiên cúu trong khoáng thòi gian là 5 năm tù năm 2008 dennăm 2012 và chú yeu là năm 2012

5 Phương pháp nghiên cúu

Phương pháp nghiên cúu dưoc sú dnng là:

- Phương pháp nghiên cúu lý lu¾n, ke thùa kinh nghi¾m nham tìm hieu và h¾ thonghóa thông tin cúa m®t so các quoc gia trên the giói và các hãng kiem toán lón de rút ra bàihoc kinh nghi¾m cho Vi¾t Nam.

- Phân tích thnc tien theo quan diem l%ch sú, toàn di¾n, gan sn phát trien cúa hoatd®ng kiem toán d®c l¾p vói dieu ki¾n kinh te xã h®i cúa dat nưóc theo tùng thòi kỳ,dong thòi không tách ròi xu hưóng chung cúa the giói

- Phân tích d%nh lưong như thong kê, mô tá, so sánh nham dánh giá tình hình hoatd®ng cúa kiem toán d®c l¾p trưóc và sau khi H¾ thong chuan mnc kiem toán mói dãban hành, de dánh giá và dưa ra các giái pháp nâng chat lưong hoat d®ng cúa kiem toánd®c l¾p

Nguon du li¾u sú dnng cho nghiên cúu tù các Báo cáo hoat d®ng thưòng niên cúa cáccông ty kiem toán d®c l¾p tù các năm 2008 - 2012 Báo cáo tong ket cúa B® tài chính ,cúa H®i Nghe nghi¾p ket hop vói nguon tài li¾u thú cap dưoc dăng tái trên internet tùcác trang Web khác nhau

6 Ðóng góp cua de tài :

Ðe tài nghiên cúu và h¾ thong nhung lý lu¾n cơ bán ve kiem toán d®c l¾p và chatlưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p trên cơ só dó ket hop vói vi¾c tong hop và phântích dn li¾u ve hoat d®ng và dánh giá chat lưong hoat d®ng cúa kiem toán d®c l¾p dưa

ra các giái pháp nham nâng cao chat lưong hoat d®ng cho kiem toán d®c l¾p sau khi h¾thong chuan mnc kiem toán Vi¾t Nam mói dã dưoc ban hành

7 Ket cau cua de tài.

Ngoài phan mó dau và ket lu¾n, de tài gom 3 chương

Chương 1 Nhung lý lu¾n chung ve kiem toán d®c l¾p và chat lưong hoat d®ng cúa

CHƯƠNG 1 NHUNG LÝ LU¾N CHUNG VE KIEM TOÁN ЮC L¾P

VÀ CHAT LƯeNG HOAT ЮNG CUA KIEM TOÁN ЮC L¾P

1.1 Khái ni¾m ve kiem toán d®c l¾p:

Có rat nhieu các khái ni¾m ve kiem toán dưoc dưa ra bói các chuyên gia, các to chúcnghe nghi¾p trên the giói cn the :

Theo tien sĩ Robert N.Anthony, giáo sư dai hoc Harvard thì "Hoat d®ng kiem toán là vi¾cxem xét, kiem tra các vi¾c ghi chép ke toán bói các kiem toán viên (KTV) d®c l¾p (dưocthùa nh¾n là d®c l¾p và ó bên ngoài to chúc kiem tra) "

Theo Liên doàn Ke toán quoc te (International Federation of Accountants - IFAC): "Kiem toán

là vi¾c các KTV d®c l¾p kiem tra và trình bày ý kien cúa mình ve các BCTC"

Theo Alvin A Arens và James K Loebbecker: "Kiem toán là quá trình các chuyên gia kiemtoán d®c l¾p và có tham quyen thu th¾p và dánh giá các bang chúng ve các thông tin có the d

%nh lưong dưoc cúa m®t dơn v% cn the, nham mnc dích xác nh¾n và báo cáo ve múc d®

phù hop giua các thông tin này vói các chuan mnc dã dưoc xác l¾p" (Auditing - An Integrated Approach, A A Arens & J.K Locbbecke, Prentice Hall, 1997).

Theo quy che kiem toán d®c l¾p cúa Vi¾t Nam: "Kiem toán d®c l¾p là vi¾c kiem tra

và xác nh¾n cúa KTV và doanh nghi¾p kiem toán ve tính trung thnc và hop lý cúa các tàili¾u, so li¾u ke toán và BCTC cúa các doanh nghi¾p, to chúc (goi chung là các dơn v% dưockiem toán) khi có yêu cau cúa các dơn v% này”

Theo Lu¾t kiem toán d®c l¾p Vi¾t Nam: “Kiem toán d®c l¾p là vi¾c kiem toán viênhành nghe, doanh nghi¾p kiem toán, chi nhánh doanh nghi¾p kiem toán nưóc ngoài tai Vi¾tNam kiem tra, dưa ra ý kien d®c l¾p cúa mình ve báo cáo tài chính và công vi¾c kiem toánkhác theo hop dong kiem toán”

Khái ni¾m kiem toán dưoc hieu pho bien nhat là: “Kiem toán là quá trình thu th¾p vàdánh giá bang chúng ve nhung thông tin tài chính dưoc kiem tra nham xác d%nh và báo cáo vemúc d® phù hop giua nhung thông tin dó vói các chuan mnc dã dưoc thiet l¾p” do H®i ketoán viên Hoa Kỳ dưa ra

1.2 Vai trò và d¾c diem hoat d®ng cua kiem toán d®c l¾p

1.2.1 Vai trò cua kiem toán d®c l¾p

“Hoat d®ng kiem toán d®c l¾p nham góp phan công khai, minh bach thông tin kinh

te, tài chính cúa dơn v% dưoc kiem toán và doanh nghi¾p, to chúc khác; làm lành manhmôi trưòng dau tư; thnc hành tiet ki¾m, chong lãng phí, phòng, chong tham nhũng; pháthi¾n và ngăn ch¾n vi pham pháp lu¾t; nâng cao hi¾u lnc, hi¾u quá quán lý, dieu hành

kinh te, tài chính cúa Nhà nưóc và hoat d®ng kinh doanh cúa doanh nghi¾p” Ðieu 4 Lu¾t kiem toán d®c l¾p năm 2011.

Như v¾y vai trò cơ bán cúa kiem toán d®c l¾p dó là làm lành manh hóa nen tài chínhquoc gia nói chung và các dơn v% , to chúc nói riêng

- Ðoi vói các dơn v% sú dnng d%ch vn kiem toán: giúp cho doanh nghi¾p nhìn nh¾n

dánh giá dúng dan tình hình, hi¾u quá hoat d®ng kinh doanh cũng như công tác quán lý tàichính cúa mình Tù dó có dưoc nhung giái pháp khac phnc nhung ton tai yeu kém, nhìn nh¾ndúng dan nhung cơ h®i và thách thúc de có doi sách thích hop thúc day sn phát trien cúa doanhnghi¾p trong tương lai

- Ðoi vói các cơ quan quán lý Nhà nưóc: Kiem toán d®c l¾p giúp các cơ quan Nhà nưóc

trong vi¾c nh¾n d%nh, dánh giá dúng dan thnc trang hoat d®ng sán xuat kinh doanh cúa cácdoanh nghi¾p Tù dó giúp cho vi¾c nghiên cúu, súa doi, bo sung, ban hành mói các che d®chính sách cho phù hop vói dieu ki¾n thnc te

- Ðoi vói ngưòi sú dnng thông tin cung cap tù kiem toán d®c l¾p: dám báo cho nhung

ngưòi sú dnng thông tin ke toán có dưoc nhung thông tin trung thnc, dáng tin c¾y, dám báocho ho dưa ra các quyet d%nh kinh te hop lý và có hi¾u quá

1.2.2 оc diem cua d%ch vn kiem toán d®c l¾p

Theo nghiên cúu cúa TS Mai Th% Hoàng Minh ve “Giái pháp nâng cao chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p trong dieu ki¾n lu¾t kiem toán d®c l¾p dã dưoc ban hành và

áp dcng” năm 2012, m®t so nhung d¾c diem cúa kiem toán d®c l¾p như sau:

Tính vô hình: Sán pham cúa d%ch vn kiem toán d®c l¾p không ton tai dưói hình tháiv¾t chat, có nghĩa là chúng ta không the nhìn thay hình thù cúa sán pham cũng như d®ngcham vào sán pham dưoc Sán pham d%ch vn kiem toán thưòng dưoc thnc hi¾n theo m®tquy trình оc diem này chi phoi den m®t so diem trong quá trình cung cap d%ch vn chokhách hàng:

- Khách hàng sú dnng d%ch vn kiem toán thưòng g¾p khó khăn trong vi¾c ra quyet d%nhlna chon, sú dnng sán pham Ho chí có the kiem tra và xác d%nh chat lưong sán pham trong

và sau khi sú dnng Chính d¾c diem này làm cho vi¾c dánh giá chat lưong sán pham d%ch

vn, kiem toán tró nên khó khăn ngay cá khi khách hàng dang sú dnng chúng

- Khách hàng se suy dien ve chat lưong d%ch vn tù d%a diem, con ngưòi, trang thiet b%,tài li¾u thông tin, bieu tưong và giá cá mà ho thay Vì v¾y, nhi¾m vn cúa ngưòi cung cap d

%ch vn kiem toán vói khách hàng là "v¾n dnng nhung bang chúng" de "làm cho cái vô hình

Tính không on d%nh và khó xác d%nh: Chat lưong cúa d%ch vn kiem toán thưòng daod®ng trong m®t khoáng rat r®ng tuỳ thu®c vào ngưòi cung cap cũng như thòi gian và d%adiem cung cap

- D%ch vn cúa các công ty kiem toán khác nhau thì chat lưong có the không giong nhau vàphn thu®c rat lón vào khá năng to chúc, trình d® chuyên môn và uy tín cúa công ty kiem toántrên th% trưòng

- Là m®t d%ch vn chí dưoc sán xuat khi có yêu cau cúa khách hàng nên d%ch vn kiemtoán thưòng mang tính dơn chiec Dù sán pham d%ch vn kiem toán lón hay bé (xét ve quy mô)deu không dong nhat thòi gian thnc hi¾n, cách thúc thnc hi¾n, vì v¾y rat khó xác d%nh

- Chat lưong cúa m®t sán pham d%ch vn, kiem toán dưoc quyet d%nh bói rat nhieu yeu

to như: công ngh¾, trình d® cúa KTV, khách hàng, vv Nhung yeu to này ánh hưóng trnc tiepden chat lưong d%ch vn, nhưng lai thưòng xuyên bien d®ng, không on d%nh, tù dó kéo theotính bat on d%nh và khó xác d%nh chính xác chat lưong cúa sán pham d%ch vn kiem toán

Do các d¾c diem trên, các doanh nghi¾p d%ch vn kiem toán kinh doanh phan nhieu dnatrên kinh nghi¾m và uy tín doi vói khách hàng

Như v¾y có the khái quát hóa d¾c diem cơ bán cúa th% trưòng d%ch vn kiem toán d®c l¾p như sau:

Th% trưòng d%ch vn kiem toán là m®t th% trưòng b® ph¾n trong toàn b® nen kinh te.Nhìn chung th% trưòng d%ch vn kiem toán d®c l¾p có m®t so d¾c diem cơ bán sau: Chúthe tham gia trên th% trưòng; Ðoi tưong trao doi trên th% trưòng d%ch vn kiem toán; Giá phíd%ch vn kiem toán; Nhu cau d%ch vn kiem toán

* Thú nhat nói ve chú the tham gia trên th% trưòng gom các doi tưong sau :

- Ngưòi cung cap d%ch vn : bao gom các công ty kiem toán; các cá nhân hành nghe kiemtoán; nhung ngưòi cung cap các d%ch vn kiem toán nham nâng cao hi¾u quá công tác kiemtra, kiem soát dám báo tính an toàn, công khai và lành manh trong hoat d®ng giao lưu von cúanen kinh te

- Ngưòi sú dnng d%ch vn : bao gom các doanh nghi¾p, các to chúc kinh te, các dơn v%các nhà dau tư… có nhu cau ve d%ch vn (kiem toán các BCTC, các dn án, kiem toán tuân thú,hoat d®ng ; thuê ngưòi làm ke toán, ngưòi làm ke toán trưóng, tư van ve tài chính, ke toán,thue…)

* Thú hai ve doi tưong trao doi trên th% trưòng d%ch vc kiem toán: D%ch vn kiem toán

5BCTC là d%ch vn kiem tra, xem xét các BCTC và các chúng tù, so ke toán có liên quan cúam®t to chúc nham dánh giá BCTC cúa to chúc có phán ánh trung thnc, hop lý tình hình tàichính cúa to chúc dó và tính tuân thú trong quá trình l¾p BCTC.

- D%ch vn kiem toán hoat d®ng là d%ch vn cung cap vi¾c dánh giá tính hi¾u lnc và hi¾u

quá trong hoat

d®ng cúa m®t b® ph¾n trnc thu®c hay toàn b® dơn v%

- D%ch vn kiem toán tuân thú là d%ch vn kiem toán tính tuân thú và các thú tnc, cácnguyên tac, các quy d%nh cúa pháp lý cúa Nhà nưóc, cúa các cơ quan có tham quyen ho¾cnhung n®i quy tn de ra trong dơn v%

- D%ch vn kiem toán báo cáo quyet toán dau tư xây dnng cơ bán là d%ch vn kiem tra,

dánh giá các báo cáo ke toán và các chúng tù, so ke toán, quy trình thnc hi¾n có liên quan denquá trình dau tư xây dnng cơ bán m®t công trình nào dó cúa m®t to chúc

- D%ch vn soát xét ke toán là d%ch vn soát xét các BCTC hàng năm, hàng kỳ và các thôngtin ke toán khác, pham vi soát xét nhó hơn kiem toán, do dó múc d® tin c¾y cũng nhó hơn

- D%ch vn l¾p BCTC là vi¾c l¾p BCTC tù các thông tin khách hàng cung cap Nhà cung

cap d%ch vn không chúng nh¾n tính chính xác cúa các BCTC dưoc soan l¾p

- D%ch vn ghi so ke toán là loai d%ch vn bao gom các hoat d®ng phân loai, ghi chép các

giao d%ch kinh doanh vào so ke toán

- Các d%ch vn ke toán khác như: chúng nh¾n, dánh giá, l¾p các báo cáo không chính thúc.

- Các d%ch vn tư van như: tư van tài chính, tư van thue, tư van quán lý

* Thú ba ve giá phí d%ch vc kiem toán: Giá phí d%ch vn kiem toán nói chung là m®t van

de rat quan trong, có tác d®ng lón den sn phát trien cúa th% trưòng cũng như các chú the cungcap d%ch vn

- Giá phí cúa d%ch vn kiem toán dưoc the hi¾n dưói dang phí tư van Giá quá cao ho¾cquá thap deu có tác d®ng tiêu cnc den sn phát trien cúa th% trưòng d%ch vn kiem toán Neugiá quá cao khách hàng se g¾p khó khăn trong vi¾c tiep c¾n và sú dnng d%ch vn, neu giáquá thap thì các chú the cung cap d%ch vn kiem toán se g¾p khó khăn trong kinh doanh, dedan den thua lo, phá sán

- Các chú the cung cap d%ch vn kiem toán và khách hàng có nhu cau sú dnng d%ch vn secăn cú vào quan h¾ cung - cau ve d%ch vn kiem toán trên th% trưòng de thương lưong hìnhthành nên giá cá các loai d%ch vn tài chính m®t cách hop lý

* Thú 4 ve nhu cau d%ch vc kiem toán:

Hi¾n nay nhu cau ve d%ch vn kiem toán dã và dang có xu hưóng tăng nhanh Ða so cácdoanh nghi¾p có nhu cau sú dnng d%ch vn kiem toán là do pháp lu¾t quy d%nh Mà sn phát

7trien cúa cung phái

phn thu®c vào sn phát trien cúa cau Do v¾y, de th% trưòng d%ch vn kiem toán thnc sn pháttrien thì phái làm phát sinh nhu cau thnc sn tù phía các doanh nghi¾p Có như v¾y các chú thecung cap d%ch vn kiem toán mói có dieu ki¾n tot de nâng cao chat lưong d%ch vn, ha giáthành sán pham và phát trien ben vung Tuy nhiên, nen kinh te Vi¾t Nam dang trong quá trìnhchuyen doi, nên ngày càng có nhieu doanh nghi¾p quan tâm tói nhung thông tin chính xác vàthiet thnc hơn de ho tro cho nhung quyet d%nh cho vay tài chính; phát trien th% trưòng chúngkhoán; sáp nh¾p và co phan hóa các DNNN; d%nh giá nhung tài sán thu®c Nhà nưóc; thu hútdau tư trnc tiep nưóc ngoài; kiem toán các doanh nghi¾p có von dau tư nưóc ngoài và nângcao hi¾u quá thu thue nên nhu cau ve d%ch vn kiem toán dang tăng nhanh Ðieu này d¾t ranhi¾m vn cho các doanh nghi¾p cung cap d%ch vn kiem toán là phái thích úng nhanh nhayvói dieu ki¾n và môi trưòng mói de có the cung cap các sán pham d%ch vn dáp úng dưocnhu cau th% trưòng

1.2.3 оc diem hoat d®ng cua kiem toán d®c l¾p.

Hoat d®ng cúa các công ty kiem toán là hoat d®ng cung cap d%ch vn kiem toán (d%ch

vn chúng thnc); d%ch vn ke toán; d%ch vn tư van thue, tài chính; d%ch vn tư van quán tr%,kiem soát trên cơ só hop dong thoá thu¾n và tn nguy¾n cúa khách hàng

Hoat d®ng trong các công ty kiem toán vùa có d¾c diem chung cúa hoat d®ng kinh doanhd%ch vn, nhưng lai có nhung d¾c thù riêng cúa kinh doanh d%ch vn ke toán, kiem toán Neu

so vói các loai hình doanh nghi¾p sán xuat kinh doanh và d%ch vn khác thì các công ty kiemtoán có các d¾c trưng sau:

- Tính da dang và d¾c thù cúa các sán pham hoat d®ng d%ch vn, như: d%ch vn kiemtoán (xác nh¾n); d%ch vn ke toán; d%ch vn tư van Trong tùng hoat d®ng d%ch vn lai córat nhieu loai sán pham d%ch vn kiem toán (kiem toán BCTC, tuân thú, hoat d®ng, quyet toándau tư xây dnng cơ bán sán pham d%ch vn ke toán (ghi so, l¾p báo cáo, soát xét báo cáo, tochúc công tác ke toán ), sán pham d%ch vn tư van (thue, tài chính, quán tr%, kiem soát )

- Tính d¾c thù khác bi¾t cúa các sán pham hoat d®ng d%ch vn, như: tính vô hình; tínhkhông the tách bi¾t; tính không on d%nh và khó xác d%nh

- Tý trong chi phí lao d®ng song (kiem toán viên, nhân viên) lón

- Các hoat d®ng chuyên môn cúa kiem toán viên và công ty kiem toán phái tuân thú theoquy trình ky thu¾t nghi¾p vn và các chuan mnc ke toán, chuan mnc kiem toán quoc gia vàquoc te quy d%nh

- Các công ty kiem toán hoat d®ng kinh doanh phan nhieu dna trên kinh nghi¾m cúa công

ty, sn xét

doán cúa kiem toán viên và uy tín doi vói khách hàng

Có the khái quát d¾c diem to chúc và hoat d®ng cúa các công ty kiem toán như sau:

Thú nhat, hình thúc to chúc cúa m®t to chúc kiem toán d®c l¾p có the hoat d®ng dưóihình thúc công ty hop danh, công ty tư nhân, nhưng pho bien là công ty hop danh, dó phái làcác công ty ch%u trách nhi¾m vô han M®t trong nhung dieu ki¾n quan trong doi vói cáccông ty kiem toán là phái giu dưoc tính d®c l¾p ve phương di¾n to chúc, tài chính và tronghoat d®ng cúa mình de giu niem tin cúa khách hàng và uy tín nghe nghi¾p

Ve cơ cau to chúc cúa công ty kiem toán pho bien trên the giói thưòng gom các cap b¾c chú yeu:

Chú phan hùn: là các KTV cao cap, có phan hùn trong công ty, có tham quyen dai di¾n

công ty và ký báo cáo kiem toán ;

Chú nhi¾m kiem toán: là nhung kiem toán viên có kinh nghi¾m, thưòng dưoc giao giám sát

các hop

dong kiem toán, tháo lu¾n vói khách hàng ;

Kiem toán viên chính: ngưòi dưoc giao l¾p ke hoach kiem toán, trnc tiep dieu hành cu®c

kiem toán, soan tháo báo cáo kiem toán ;

Kiem toán viên phc: tro lý kiem toán viên chính.

Thú hai, phân loai to chúc kiem toán: do quy mô và d%a bàn cúa các to chúc kiem toán ratkhác nhau, tù ít thì 1 - 2 kiem toán viên hoat d®ng trên m®t d%a bàn nhó (d%a phương),nhieu thì hàng trăm, vài trăm KTV, den chnc ngàn nhân viên, kiem toán viên hoat d®ng trênpham vi vùng, quoc gia den xuyên quoc gia Vì v¾y, thông thưòng ngưòi ta phân thành 4nhóm công ty/to chúc kiem toán là:

Văn phòng kiem toán d%a phương: chí có m®t ít kiem toán viên , hoat d®ng cung cap d

%ch vn tư van là chú yeu ó m®t d%a phương;

Công ty kiem toán khu vnc: là nhung công ty có tù vài chnc kiem toán viên tró lên, hoat

d®ng cung cap nhieu loai d%ch vn cá kiem toán, ke toán và tư van;

Công ty kiem toán quoc gia: là nhung công ty có chi nhánh tai hau het các tính, thành pho

lón cúa quoc gia, có the liên ket cá vơí các công ty kiem toán nưóc ngoài de hoat d®ng trên th

% trưòng quoc te;

Công ty kiem toán quoc te: là nhung công ty/hãng kiem toán lón, có den hàng chnc ngàn

1nhân viên và kiem toán viên vói hàng trăm chi nhánh ó nhieu quoc gia khap the giói.

Thú ba, các lĩnh vnc hoat d®ng cúa công ty kiem toán the cung cap d%ch vn là:

D%ch vc xác nh¾n: kiem toán các thông tin tài chính trong tương lai, kiem toán tuân thú,

kiem toán hoat d®ng ;

D%ch vc ke toán: to chúc h¾ thong ke toán, ghi so, soát xét ke toán, l¾p báo cáo ke toán ;

Tư van thue, tài chính;

Tư van quán tr% tài chính, quán lý, kiem soát

Thú tư, d®i ngũ nhân viên: chú yeu là cán b® quán lý (chú phan hùn, chú nhi¾m kiemtoán), kiem toán viên tro lý kiem toán Ðây là lnc lưong lao d®ng chú chot, dong thòi nguonnhân lnc này là "tài sán vô hình" cúa công ty Chat lưong sán pham d%ch vn cúa công ty phnthu®c rat nhieu vào yeu to d®i ngũ nhân viên này Nguon nhân lnc chú chot là van de songcòn cúa các công ty kiem toán Hoat d®ng cúa kiem toán viên là hoat d®ng hành nghe theoquy d%nh pháp lu¾t và dưoc xã h®i thùa nh¾n Ðieu quan trong và luôn luôn yêu cau doivói kiem toán viên là ngoài trình d® chuyên môn thì phái tuân thú dao dúc nghe nghi¾p, dó là:

- Юc l¾p: thnc sn d®c l¾p và tó ra d®c l¾p, không b% chi phoi ve kinh te, tình cám, quyen lnc

- Tính chính trnc: trung thnc, thang than, bat vn loi;

- Khách quan: công minh, không v®i vàng, không áp d¾t hay gây áp lnc doi vói khách hàng;

- Báo m¾t: giu bí m¾t nhung thông tin dã thu th¾p dưoc theo nguyên tac chuyên môn và pháp lý;

- Chap hành các chuan mnc nghi¾p vn chuyên môn trong khi tien hành công vi¾c;

- Nghĩa vn duy trì trình d® nghi¾p vn trong suot quá trình hành nghe;

- Phái tn dieu chính nhung hành vi cho phù hop vói uy tín nghe nghi¾p và tn kiem che không có nhung hành vi có the gây ton hai uy tín nghe nghi¾p

Thú năm, hoat d®ng kiem toán tuân theo m®t quy trình nghi¾p vn chuyên môn nghenghi¾p nhat d%nh, dó là: tiep nh¾n khách hàng, thoá thu¾n và hop dong kiem toán; tìm hieukhách hàng, nghiên cúu tìm hieu và dánh giá h¾ thong kiem soát n®i b® khách hàng; xác l¾pmúc trong yeu, dánh giá rúi ro kiem toán; xây dnng ke hoach, chương trình kiem toán; thnchi¾n kiem toán (thu th¾p bang chúng kiem toán); l¾p báo cáo kiem toán và phát hành báo cáokiem toán Ðong thòi các hoat d®ng cúa các KTV là phái tuân thú dúng theo nguyên tac,chuan mnc, che d® ke toán, kiem toán quy d%nh

Thú sáu, sán pham cúa các công ty kiem toán là các báo cáo kiem toán (doi vói d%ch vnxác nh¾n), h¾ thong so, báo cáo ke toán (doi vói d%ch vn ke toán), các ý kien tư van vethue, tài chính (doi vói d%ch vn tư van)

Hoat d®ng cua các công ty kiem toán d®c l¾p trên the giói :

Tai các nưóc có nen kinh te phát trien, các công ty kiem toán hoat d®ng trên moi lĩnhvnc có liên quan den chuyên ngành Tài chính – Ke toán, tuy nhiên các hoat d®ng này cóthe chia thành 4 loai d%ch vn lón sau:

- D%ch vn chúng thnc: D%ch vn chúng thnc là moi d%ch vn mà trong dó công ty

kiem toán, sau khi thnc hi¾n các công vi¾c theo nghi¾p vn cúa mình se phát hành m®tbáo cáo nham công bo ket lu¾n trình bay ve tính tin c¾y cúa lòi khang d%nh bang văn báncúa m®t the nhân ho¾c pháp nhân Các hình thúc cúa d%ch vn chúng thnc là:

- Kiem toán:D%ch vn kiem toán các BCTC là hình thúc noi b¾t nhat trong các d%ch vn

chúng thnc Sau khi thnc hi¾n công vi¾c kiem toán, kiem toán viên và công ty kiem toánl¾p báo cáo kiem toán trình bay ý kien, nêu rõ li¾u BCTC dó có dưoc l¾p phù hop vói cácnguyên tac, chuan mnc ke toán dưoc thùa nh¾n hay không

- D%ch vn soát xét BCTC: Hình thúc này có sn han che hơn ve trách nhi¾m cúa kiemtoán viên so vói d%ch vn kiem toán Trong hình thúc kiem toán, công ty kiem toán thưòngthnc hi¾n các thú tnc kiem tra mang tính toàn di¾n de thu th¾p day dú các bang chúngthích hop nham cung cap m®t sn dám báo tin c¾y ó múc d® cao cho các BCTC cúa kháchhàng Công vi¾c soát xét dưoc thnc hi¾n theo các chuan mnc riêng cúa loai hình d%ch vnnày Ðoi vói hình thúc soát xét, pham vi công vi¾c han che hơn và chí dú de chúng minhcho sn dám báo nhat d%nh Do dó, giá phí cho d%ch vn này thap hơn nhieu so vói d%ch

vn kiem toán

- Các d%ch vn chúng thnc khác: ngoài hai hình thúc d%ch vn chính như nêu trên, còn

có các hình thúc d%ch vn khác, ví dn như: Chúng thnc các báo tương lai (dn toán hay

ke hoach) thong kê tình hình thnc hi¾n dau tư cho các công ty dau tư, Kiem tra trên cơ sócác thú tnc thóa thu¾n trưóc: Dna trên trao doi vói doanh nghi¾p de hieu rõ nhung van de,nhu cau dó và thiet ke các thú tnc cn the can thnc hi¾n Sau khi thnc hi¾n các thú tnc này,KTV

- D%ch vn tư van quán lý: Hau het các công ty kiem toán lón deu có b® ph¾n thnchi¾n chúc năng cung cap d%ch vn tư van cho khách hàng Nhung d%ch vn này da dang,như d%ch vn tư van tuyen dnng lao d®ng cho khách hàng, thiet l¾p ho¾c cái tien h¾thong ke toán, cài d¾t h¾ thong phan mem quán lý, tài chính, tư van chien lưoc tiep th%ho¾c chu trình quán lý bán hàng,…B® ph¾n này thưòng hoat d®ng d®c l¾p vói b® phânkiem toán hay thue, ngoai trù m®t so n®i dung liên quan den chuyên sâu ve ke toán, tàichính.

Hoat d®ng cua các công ty kiem toán d®c l¾p õ Vi¾t nam:

Hoat d®ng cúa các công ty kiem toán ó Vi¾t nam có sn khác bi¾t tương doi rõ giuacác loai hình cn the :

Các công ty kiem toán 100% von nưóc ngoài chú yeu phnc vn khách hàng là các doanhnghi¾p có von dau tư nưóc ngoài và các dn án quoc te Các khách hàng cúa các công tykiem toán này thưòng là các khách hàng lón và có công ty me ó nưóc ngoài cũng do công

ty kiem toán trong cùng h¾ thong vói công ty kiem toán ó Vi¾t nam kiem toán

Hi¾n nay do m®t quy d%nh cúa nhà nưóc doi tưong khách hàng cúa các công ty kiemtoán da dang hơn, bao gom các doanh nghi¾p có von dau tư nưóc ngoài, dn án quoc te,doanh nghi¾p nhà nưóc, công ty TNHH, công ty tư nhân, công ty co phan, cơ quan nhànưóc…

Ve các d%ch vn cung cap, da so các công ty kiem toán hoat d®ng ó Vi¾t nam hi¾n naydeu cung cap m®t so loai hình d%ch vn chú yeu sau:

D%ch vn kiem toán BCTC: Bao gom kiem toán BCTC năm, báo cáo quyet toán giá tr

% công trình xây dnng cơ bán, quyet toán hop dong kinh te,…

D%ch vn thue: Bao gom làm các thú tnc kê khai n®p thue, tư van các n®i dung vethue, giái trình các trưòng hop d¾c bi¾t ve nghĩa vn thue,…

D%ch vn ke toán: Xây dnng và dăng ký h¾ thong ke toán thích hop áp dnng cho dơn v

% (doanh nghi¾p ho¾c các ban quan lý các dn án), làm các công vi¾c ke toán trnc tiepcho khách hàng như l¾p chúng tù, ghi so, chuan b% BCTC,…

D%ch vn dào tao, boi dưõng nghi¾p vn tài chính, ke toán và quán lý tài chính cho nhung

doi tưong có nhu cau

D%ch vn tư van tài chính, quán lý: Xác d%nh giá tr% tài sán the chap vay von ngânhàng, góp von liên doanh, co phan hoá doanh nghi¾p, Tư van cái tien h¾ thong kiem soátn®i b®, tư van dau tư, chuyen nhưong von dau tư…

Các d%ch vn khác có liên quan den xác nh¾n thông tin liên quan den ke toán, tài chínhnhư kiem toán xác nh¾n tý l¾ n®i d%a hoá trong sán xuat, kiem toán quyet toán von dau

tư, kiem toán theo n®i dung, thú tnc thoá thu¾n trưóc,…

Nhìn chung, trong các d%ch vn mà các công ty kiem toán d®c l¾p cung cap hi¾n naythì d%ch vn kiem toán BCTC chiem so lưong lón nhat So lưong các khách hàng tronggiai doan vùa qua tăng nhanh, do v¾y hoat d®ng kiem toán có bưóc phát trien dáng ke

1.3 Khái ni¾m ve chat lưong kiem toán :

Theo chuan mnc kiem toán quoc te so 220 - Kiem soát chat lưong kiem toán "Chat lưong hoat d®ng kiem toán là múc d® thóa mãn cúa các doi tưong sú dcng sú dcng ket quá kiem toán ve tính khách quan và d® tin c¾y vào ý kien kiem toán cúa kiem toán viên , dong thòi thóa mãn mong muon cúa các doi tưong dưoc kiem toán ve nhung ý kien dóng góp cúa kiem toán viên, nham nâng cao hi¾u quá hoat d®ng kinh doanh, trong thòi gian d%nh trưóc vói giá phí hop lý "

Theo chuan mnc kiem toán Vi¾t Nam so 220 thì "Chat lưong hoat d®ng kiem toán: Là

múc d® thoá mãn cúa các doi tưong sú dnng ket quá kiem toán ve tính khách quan và d®tin c¾y vào ý kien kiem toán cúa kiem toán viên; dong thòi thoá mãn mong muon cúa dơnv% dưoc kiem toán ve nhung ý kien dóng góp cúa kiem toán viên nham nâng cao hi¾u quáhoat d®ng kinh doanh, trong thòi gian d%nh trưóc vói giá phí hop lý" Có the thay n®idung chuan mnc cúa Vi¾t Nam cũng giong như n®i dung chuan mnc cúa quoc te

Tù nhung khái ni¾m trên thì chat lưong kiem toán dưoc hieu là múc d® thóa mãn cúacác doi tưong sú dnng ket quá kiem toán ve tính khách quan và d® tin c¾y vào ý kien cúakiem toán viên Múc d® thóa mãn ve chat lưong kiem toán dưoc xem xét dna vào khá năng

mà kiem toán viên có the phát hi¾n ra khiem khuyet cúa h¾ thong ke toán cúa khách hàng

và báo cáo các khiem khuyet này Khá năng phát hi¾n và báo cáo cúa kiem toán viên phnthu®c vào năng lnc chuyên môn ( khá năng cúa kiem toán viên phát hi¾n các sai phamtrong yeu - cũng là khá năng kiem toán viên kiem soát dưoc chat lưong kiem toán thôngqua vi¾c dám báo thông tin trên BCTC tuân thú chuan mnc ke toán và tính d®c l¾p cúakiem toán viên

1.4 Các tiêu chí dánh giá chat lưong hoat d®ng kiem toán :

Kiem toán là m®t hoat d®ng khá d¾c thù Các công ty kiem toán d®c l¾p hoat d®ng d

%ch vn d¾c thù - d%ch vn tài chính, ke toán, kiem toán, nên tiêu chí dánh giá chat lưong hoatd®ng cũng có nhung nét khác bi¾t so vói các doanh nghi¾p sán xuat kinh doanh khácTheo

nghiên cúu cúa TS Mai Th% Hoàng Minh ve “Giái pháp nâng cao chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p trong dieu ki¾n lu¾t kiem toán d®c l¾p dã dưoc ban hành và áp dcng” năm 2012 Các tiêu chí chú yeu dánh giá chat lưong hoat d®ng kiem toán phn thu®c

vào năng lnc hoat d®ng cúa các công ty kiem toán có the dưoc xác d%nh như sau,

1.4.1 Quy mô công ty

Thông thưòng khi xem xét quy mô các doanh nghi¾p thì căn cú vào chí tiêu quy mô von;quy mô lao d®ng; quy mô ve doanh thu Cn the doi vói quy mô công ty kiem toán thưòngquan tâm nhieu hơn den chí tiêu quy mô lao d®ng, không chí phán ánh bói chí tiêu tong so laod®ng mà quan tâm nhat den

chí tiêu so lưong kiem toán viên có chúng chí quoc te, quoc gia Chí tiêu dánh giá quy mô công

ty kiem toán thưòng dưoc xác d%nh theo 2 chí tiêu sau:

- Thú nhat: So lưong kiem toán viên có chúng chí hành nghe/ Tong so cán b® nhân viên

cúa công ty Neu công ty có tý l¾ này càng cao, có nghĩa là so lưong kiem toán viên có chúngchí hành nghe càng nhieu, chat lưong d®i ngũ kiem toán viên cao (trình d® chuyên môn, ngoaingu, kinh nghi¾m nghe nghi¾p ), uy tín công ty se cao hơn và khá năng canh tranh se caohơn

Ðoi vói các công ty kiem toán thì nguon nhân lnc kiem toán viên và cán b® quán lý, trong

dó cán b® quán lý cũng phái có chúng chí kiem toán viên mói dú tiêu chuan và dieu ki¾nquán lý chuyên môn) là yeu to cot lõi, quyet d%nh chat lưong d%ch vn cung cap, dan denquyet d%nh sn thành công hay that bai, sn ton tai và phát trien cúa công ty Khía canh khácnguon nhân lnc là "tài sán vô hình" cúa cúa công ty, nhưng có d¾c diem rat di d®ng trongdieu ki¾n kinh te th% trưòng, h®i nh¾p và canh tranh cao (ho có the tù bó công ty bat kỳ lúcnào, th¾m chí tài sán này có the còn b% "dánh cap" bat kỳ lúc nào, neu công ty không có chínhsách nhân sn phù hop de thu hút và "giu chân" nguon nhân lnc chat lưong cao)

M¾t khác giá tr% nguon nhân lnc ket tinh và tao ra giá tr% sán pham d%ch vn chiemm®t tý l¾ rat cao (cao hơn các ngành khác nhieu) Neu công ty có tý l¾ kiem toán viên cóchúng chí/tong so cán b® nhân viên cao thì dieu dó dã the hi¾n khá năng thu hút, giu và duytrì, phát trien nguon nhân lnc tot Nghĩa là công ty có m®t quy mô "tài sán - von vô hình" d¾cbi¾t de tao ra giá tr% d%ch vn lón, chat lưong tot có loi the trong canh tranh vói các doi thú.Chí tiêu so lưong kiem toán viên có chúng chí/tong so cán b® nhân viên công ty bieu hi¾n

cá lưong và chat cúa quy mô công ty (vì dó là so kiem toán viên có trình d® chuyên môn, kinhnghi¾m nghe nghi¾p, khá năng ngoai ngu, tin hoc thì mói dưoc cap chúng chí)

- Thú hai: Tong doanh thu/ Von Quy mô doanh thu trên von càng lón, năng lnc canh tranh

càng cao Ngoài ra còn quan tâm den cơ cau doanh thu tùng loai d%ch vn mà công ty cung cap.Chí tiêu tong doanh thu/von lón là the hi¾n phan nào ưu the d%ch vn và khá năng chiemlĩnh th% trưòng cúa công ty lón so vói các công ty khác, m¾t khác còn the hi¾n khá năngnam giu, duy trì th% phan, gia tăng loi nhu¾n, báo dám sn duy trì và phát trien ben vung cúadoanh nghi¾p, bieu hi¾n khá năng canh tranh cúa công ty có ưu the Ngưoc lai, quy mô vetong doanh thu/von nhó thì khá năng canh tranh cúa công ty yeu hơn

Khi dánh giá quy mô cúa công ty ngưòi ta còn có the dánh giá ve mang lưói các vănphòng, chi nhánh cúa công ty trên d%a bàn trong và ngoài nưóc Chí tiêu này m®t m¾t phánánh d%nh lưong quy mô công ty, m¾t khác nó cũng the hi¾n mang lưói kênh "phân phoi"/bán hàng phnc vn nhu cau khách hàng, khá năng chiem lĩnh th% trưòng, mó r®ng th% phan cúacông ty

1.4.2Chat lưong sãn pham d%ch vn kiem toán

Chat lưong cúa d%ch vn kiem toán thưòng dao d®ng trong m®t khoáng rat r®ng tuỳthu®c vào ngưòi cung cap, cũng như thòi gian và d%a diem cung cap D%ch vn cúa các công

ty kiem toán khác nhau thì chat lưong có the không giong nhau và phn thu®c rat lón vào khánăng to chúc, trình d® chuyên môn và uy tín cúa công ty kiem toán trên th% trưòng Các công

ty kiem toán kinh doanh phan nhieu dna trên kinh nghi¾m và uy tín doi vói khách hàng

Chat lưong cúa m®t sán pham d%ch vn kiem toán dưoc quyet d%nh bói rat nhieu yeu tonhư: công ngh¾, trình d® cúa kiem toán viên khách hàng, v.v Nhung yeu to này ánh hưóngtrnc tiep den chat lưong d%ch vn, nhưng lai thưòng xuyên bien d®ng, không on d%nh, tù dókéo theo tính bat on d%nh và khó xác d%nh chính xác chat lưong cúa sán pham d%ch vnkiem toán

Ðe dánh giá chat lưong sán pham d%ch vn cúa công ty kiem toán thưòng dánh giá quacác chí tiêu/n®i dung:

- Chat lưong các báo cáo kiem toán thnc hi¾n cho khách hàng

- Thnc trang hoat d®ng cúa các khách hàng do công ty tư van ho¾c cung cap các d%ch vn

ke toán, thue, tài chính, h¾ thong kiem soát n®i b®

Neu chat lưong d%ch vn cung cap cúa công ty càng cao thì uy tín càng lón, càng thu hútdưoc nhieu khách hàng tin tưóng den vói công ty, tù dó càng nhieu cơ h®i tăng doanh thu,tăng th% trưòng, th% phan phát trien, bieu hi¾n năng lnc canh tranh cao

1.4.3Th% phan cua các công ty kiem toán

Ðó là phan th% trưòng do công ty chiem lĩnh dưoc Th% phan càng lón súc canh tranhcàng manh và ngưoc lai Ðe ton tai và có súc canh tranh, công ty phái chiem giu dưoc m®tphan th% trưòng, trong dó có dưoc nhung khách hàng chien lưoc và lâu dài ve doanh thu và v%trí kinh doanh cúa ho trên th% trưòng se ánh hưóng dáng ke den uy tín cúa công ty kiem toán

- Khá năng tiep c¾n cúa khách hàng doi vói d%ch vn ke toán, kiem toán là m®t trongnhung khá năng de doanh nghi¾p mó r®ng th% phan cúa mình Ðieu này phn thu®c nhieuvào chính sách marketing khách hàng cúa doanh nghi¾p

- M¾t khác, khá năng cúa công ty trong vi¾c lôi kéo và giu (duy trì) dưoc khách hàng hopdong cung cap d%ch vn thưòng niên và lâu dài cũng là the hi¾n năng lnc canh tranh cúa côngty

Do dó de dánh giá súc canh tranh cúa công ty kiem toán không the không xem xét den tiêuchí phan th% trưòng (th% phan) cúa công ty chiem lĩnh dưoc

Khi phân tích tiêu chí th% phan th% trưòng thông thưòng ngưòi ta quan tâm den 2 chí tiêu là:

- Th% phan hi¾n tai công ty dang chiem giu;

- Toc d® tăng trưóng th% phan

1.4.4 Tính da dang cua các loai hình d%ch vn kiem toán.

Tiêu chí này the hi¾n công ty có dú dieu ki¾n và khá năng dáp úng các nhu cau cúakhách hàng ve nhieu loai d%ch vn can thiet (các loai kiem toán: kiem toán BCTC , kiem toánhoat d®ng, kiem toán tuân thú, kiem toán báo cáo quyet toán dau tư xây dnng cơ bán; d%ch

vn ke toán: soát xét ke toán, l¾p BCTC, d%ch vn ghi so ke toán, các d%ch vn khác như:chúng nh¾n, dánh giá, l¾p các báo cáo không chính thúc; các d%ch vn tư van tài chính, tư vanthue, tư van quán lý )

Ðong thòi tiêu chí này còn the hi¾n khá năng công ty dáp úng nhu cau d%ch vn khách hàng m®t cách

da dang, như: các ngành, các lĩnh vnc, các loai hình kinh doanh

Neu m®t công ty kiem toán chí cung cap dưoc m®t vài loai d%ch vn kiem toán (ví dnkiem toán BCTC ) ho¾c chí dáp úng dưoc nhu cau cúa khách hàng ó m®t vài loai hình doanhnghi¾p thì chac chan canh tranh vói các công ty khác se g¾p nhieu khó khăn và không có ưuthe so vói các doi thú canh tranh

1.4.5Quãn lý và lãnh dao.

Tiêu chí này phán ánh trình d®, năng lnc và hi¾u quá quán lý, dieu hành cúa các nhà lãnhdao và quán tr% công ty Vi¾c dánh giá năng lnc quán tr% can xem xét thnc te quán tr% cúacác nhà lãnh dao và quán lý có năng lnc và hi¾u quá như the nào so sánh vói các doi thú canhtranh, dong thòi cũng can dưoc cân nhac trên cơ só nhung thay doi môi trưòng bên ngoài Ðánh

1giá các chính sách, chien lưoc mà các nhà lãnh dao xây dnng, duy trì thnc hi¾n ve tat cá cácm¾t tù khâu hoach d%nh l¾p ngân sách, to chúc thnc hi¾n, kiem tra, kiem soát Theo JP.Kotter, dòi hói nhà quán tr% phái có khá năng thúc day và truyen

cám - giu moi ngưòi hành d®ng theo d%nh hưóng dúng, bat chap nhung cán tró và thay doi,bang vi¾c khơi d¾y nhung nhu cau giá tr% và cám húng có tính căn bán nhưng thưòng chưadưoc khai thác Nhung thách thúc doi vói công ty càng lón thì tam quan trong cúa sn lãnh daohuu hi¾u càng lón

1.4.6Giá phí d%ch vn kiem toán.

Giá phí d%ch vn kiem toán cũng quyet d%nh rat nhieu den khá năng canh tranh cúa công

ty kiem toán Tương tn như doi vói các doanh nghi¾p sán xuat hàng hoá, d%ch vn, chi phí/ giáthành sán pham thap hơn doi thú thì khá năng canh tranh, chiem lĩnh th% trưòng, thu hút kháchhàng se cao hơn Vì v¾y, doi vói công ty kiem toán, giá phí phái dú súc canh tranh vói d%ch

vn cùng loai trong khu vnc và nhung doi thú canh tranh vói mình

Tuy nhiên, giá phí d%ch vn kiem toán chí có the thap ho¾c "ré" den múc d® nào dó, vì

nó phán ánh den chat lưong d%ch vn Neu các công ty kiem toán deu thnc hi¾n giám giá d

%ch vn liên tnc de thu hút khách hàng thì ket quá có the ngưoc lai Vì khách hàng se nghi ngò

ve chat lưong d%ch vn dưoc cung cap M¾t khác, neu các nhà cung úng d%ch vn lam dnngchính sách giá trong chien lưoc canh tranh se gây tác dnng tiêu cnc, các nhà cung úng ha thapgiá cá d%ch vn de thu hút khách hàng, giá phí d%ch vn se nhó hơn giá thành, doi vói cácdoanh nghi¾p không có dú tiem lnc, dieu này dien ra trong m®t thòi gian dài se dan den phásán, neu nhieu doanh nghi¾p cùng phá sán se gây khúng hoáng cho nen kinh te

1.5Các nhân to ãnh hưõng den chat lưong hoat d®ng cua các công ty kiem toán d®c l¾p.

Theo nghiên cúu cúa TS Mai Th% Hoàng Minh ve “Giái pháp nâng cao chat lưong hoat d®ng kiem toán d®c l¾p trong dieu ki¾n lu¾t kiem toán d®c l¾p dã dưoc ban hành và áp dcng” năm 2012 Các nhân to ánh hưòng den chat lưong hoat d®ng cúa công ty kiem toán

d®c l¾p bao gom:

1.5.1Các nhân to bên trong các công ty

Các nhân to n®i tai bên trong công ty kiem toán d®c l¾p có ý nghĩa quyet d%nh den chat lưong hoat

d®ng cúa công ty kiem toán d®c l¾p

Công ty kiem toán d®c l¾p là doanh nghi¾p cung cap d%ch vn kiem toán nói riêng và d

%ch vn tài chính nói chung, luôn nam trong môi trưòng hoat d®ng cúa các doanh nghi¾p kiemtoán trong nưóc và cá cúa doanh nghi¾p kiem toán nưóc ngoài khi dã h®i nh¾p kinh te thegói Dưói dây se tìm hieu m®t so nhân to chú yeu tù bên trong công ty kiem toán có ánh

1hưóng quan trong den chat lưong hoat d®ng

Chien lưoc kinh doanh: Chien lưoc kinh doanh xác d%nh hưóng di cũng như sn phát trien

cúa công ty trong tùng giai doan Chien lưoc kinh doanh phái dưoc công ty xây dnng trên cơ sónghiên cúu, phân tích th% trưòng d%ch vn kiem toán và d%ch vn khác có liên quan; nghiêncúu, phân tích các doi thú canh tranh (các công ty kiem toán d®c l¾p) và v% trí cùng nhung loithe so sánh cúa dơn v% mình trong môi trưòng hoat d®ng cung cap d%ch vn Tù ket quá phântích, dánh giá dó, công ty xác d%nh d%nh hưóng hoat d®ng kinh doanh trong tương lai, nhamvào máng th% trưòng thích hop (trong nưóc, ngoài nưóc; toàn quoc hay khu vnc;…) và t¾ptrung vào nhung loai d%ch vn mà công ty có ưu the, có khá năng canh tranh cao N®i lnc cúabán thân doanh nghi¾p kiem toán như quy mô doanh nghi¾p, so lưong và chat lưong d®i ngũkiem toán viên là dieu ki¾n rat quan trong cho phép doanh nghi¾p xây dnng và thnc hi¾nchien lưoc kinh doanh tương xúng Thnc trang ve th% phan và loai khách hàng cúa các công tykiem toán dang hoat d®ng tai Vi¾t Nam có the cho thay rõ dieu dó Ví dn: Các công ty Kiemtoán có von dau tư cúa nưóc ngoài có tiem lnc tài chính, có d®i ngũ kiem toán viên nhieu và

có kinh nghi¾m hau het deu hưóng tói các khách hàng là các doanh nghi¾p có von dau tưnưóc ngoài, kiem toán các dn án lón dưoc tài tro bang các nguon von quoc te; Các công tykiem toán Vi¾t Nam có quy mô lón và d®i ngũ nhân lnc manh cũng hưóng tói nhung kháchhàng lón, các dn án lón cúa nhà nưóc; … Chien lưoc kinh doanh dúng dan, hop lý là cơ só decác hoat d®ng kinh doanh cúa công ty ngày càng phát trien vói chat lưong hoat d®ng tot

Trình d® chuyên môn cúa d®i ngũ Kiem toán viên và uy tín nghe nghi¾p: Trong môi

trưòng canh tranh gay gat, chat lưong d%ch vn mà doanh nghi¾p kiem toán cung cap là yeu toquan trong hàng dau the hi¾n năng lnc canh tranh và quyet d%nh den sn song còn và pháttrien cúa nó Nhân to chú yeu quyet d%nh chat lưong cúa d%ch vn lai chính là d®i ngũ kiemtoán viên nói riêng, nhân viên chuyên nghi¾p nói chung cúa doanh nghi¾p kiem toán Юi ngũkiem toán viên nói riêng, nhân viên chuyên nghi¾p nói chung là nhân to n®i tai mang tínhquyet d%nh doi vói năng suat và chat lưong các d%ch vn mà công ty cung cap Nhân viênchuyên nghi¾p là nhung ngưòi trnc tiep thnc hi¾n cung cap các d%ch vn cho khách hàng: thnchi¾n kiem toán báo cáo tài chinh hay các d%ch vn khác có liên quan (tư van thue, d%ch vn ketoán, tư van quán lý, …)

Trình d® chuyên môn cúa nhân viên chuyên nghi¾p trnc tiep quyet d%nh den năng suat,chat lưong ket quá công vi¾c và góp phan vào hi¾u quá công vi¾c cúa công ty kiem toán;Vói d®i ngũ nhân viên chuyên nghi¾p có trình d® chuyên môn vung vàng và có kinh nghi¾m

se dám nh¾n thnc hi¾n các d%ch vn

nhanh chóng, dám báo chat lưong và góp phan nâng cao hi¾u quá công vi¾c Trình d® chuyênmôn cúa nhân viên chuyên nghi¾p cũng tao l¾p nên uy tín cúa công ty và cúa kiem toán viênvói khách hàng, duy trì dưoc các khách hàng cũ, thu hút thêm khách hàng mói, góp phan hìnhthành và phát trien thương hi¾u cúa công ty trên th% trưòng cung cap d%ch vn kiem toán vàd%ch vn liên quan khác Thnc te tai Vi¾t Nam the hi¾n khá rõ: Юi ngũ kiem toán viên cúacác công ty kiem toán nưóc ngoài có chúng chí kiem toán nưóc ngoài, dưoc tu nghi¾p và boidưõng nghi¾p vn thưòng xuyên nên có uy tín và loi the thu hút các doanh nghi¾p FDI, các dn

án lón Ngưoc lai, các công ty kiem toán nhó mói thành l¾p, d®i ngũ nhân viên chuyênnghi¾p ít kinh nghi¾m, uy tín chưa cao nên thưòng chí có dưoc khách hàng quen ho¾c thu hútdưoc khách hàng nhó Ðieu dó cũng có nghĩa là trình d® d®i ngũ nhân viên chuyên nghi¾p và

uy tín nghe nghi¾p tao nên loi the rat lón trong canh tranh giua các doanh nghi¾p kiem toán.Ngoài ra cũng can tính den tính “quoc te hóa” cúa d®i ngũ nhân viên chuyên nghi¾p, và khi

dó không chí là sn canh tranh giua nhung doanh nghi¾p kiem toán hi¾n dang hoat d®ng màcòn có thêm các doanh nghi¾p kiem toán nưóc ngoài khác thâm nh¾p th% trưòng Vi¾t Nam

và doanh nghi¾p kiem toán Vi¾t Nam tham gia vào th% trưòng khu vnc và the giói

Năng suat, hi¾u quá công vi¾c cúa công ty: Năng suat, hi¾u quá công vi¾c the hi¾n khá

năng cung cap khoi lưong d%ch vn cho khách hàng trong m®t thòi gian nhat d%nh, d¾c bi¾t

là trong lĩnh vnc mang n¾ng tính thòi vn cúa kiem toán; dong thòi nó cũng liên quan den chiphí hoat d®ng cung cap d%ch vn và ánh hưóng den loi nhu¾n cho công ty Năng suat laod®ng cao cho phép công ty thnc hi¾n nhieu hop dong kiem toán ho¾c hoàn thành cung cap d

%ch vn vói thòi gian ngan, tiet ki¾m chi phí nhò dó tăng lói nhu¾n cho công ty; Vói khánăng cung cap d%ch vn cùng m®t lúc cho nhieu khách hàng tao nên loi the canh tranh khi mànhu cau ve d%ch vn kiem toán BCTC thưòng t¾p trung vào m®t quãng thòi gian ngan cuoiniên d® ke toán den m®t so tháng sau dó

Trình d® d®i ngũ nhân viên chuyên nghi¾p quyet d%nh den năng suat, chat lưong d%ch

vn cũng như hi¾u quá công vi¾c cúa công ty Bên canh dó các chính sách và các phương thúc

to chúc hoat d®ng và quán lý hoat d®ng cúa công ty cũng góp phan làm nên hi¾u quá côngvi¾c cao hay thap Các chính sách phát trien công ty, chính sách nhân sn, chính sách ve khai thácth% trưòng, …cùng vói vi¾c to chúc và quan lý hoat d®ng cúa công ty m®t cách khoa hoc vàhop lý se dem lai hi¾u quá cao hơn trong cung cap d%ch vn kiem toán Ðat dưoc hi¾u quácao trong hoat d®ng kiem toán nói riêng và cung cap d%ch vn nói

chung se tao nên tiem lnc tài chính de mó r®ng quy mô và phát trien d®i ngũ nhân lnc trongcông ty và cũng tù dó có dieu ki¾n mó r®ng th% phan cung cap d%ch vn Nói cách khác,hi¾u quá công vi¾c cúa công ty kiem toán cũng góp phan mang lai loi nhu¾n cao hơn chocông ty và cùng vói năng suat, chat lưong công vi¾c thu hút thêm nhieu khách hàng cho công

ty Có the nói, năng suat và hi¾u quá công vi¾c là m®t nhân to ánh hưóng quan trong dennăng lnc canh tranh, vì v¾y can dưoc quan tâm dúng múc

Văn hóa công ty: Văn hóa công ty mà bieu hi¾n ra ngoài là thói quen, phong cách làm

vi¾c, phương thúc giao tiep, úng xú, … trong hoat d®ng nghe nghi¾p cúa công ty kiem toán,

ke cá trong canh tranh có ánh hưóng quan trong den chat lưong hoat d®ng Thói quen, phongcách làm vi¾c, phương thúc giao tiep, úng xú … gây dnng nên hình ánh cúa công ty trong conmat cúa khách hàng; góp phan tao nên uy tín cúa công ty trên th% trưòng Moi công ty thưòngxây dnng, tao l¾p nên nhung quy che trong to chúc công vi¾c và dan dan tao nên m®t thóiquen, phong cách làm vi¾c riêng Ne nep trong công ty dưoc hình thành và duy trì vùa tao nên

sn thong nhat, dong b® trong hoat d®ng, vùa dám báo cho công vi¾c trôi chay và có hi¾uquá Phương thúc giao tiep, úng xú se gây thi¾n cám (ho¾c không thi¾n cám) doi vói các doitác và khách hàng và tao nên hình ánh ve công ty trong con mat cúa doi tác và khách hàng Hìnhánh cúa công ty d¾c bi¾t dưoc the hi¾n trnc tiep qua phông cách làm vi¾c, thái d® úng xú

có tính chuyên nghi¾p cúa kiem toán viên Văn hóa công ty góp phan quan trong trong vi¾ctao l¾p và quáng bá thương hi¾u cúa công ty trên th% trưòng Bên canh dó, nét văn hóa tronghoat d®ng , như thái d® úng xú, cũng góp phan tao ưu the trong chat lưong và tao nên sn tintưóng cúa khách hàng

Khá năng tài chính : Khá năng tài chính cúa công ty có vai trò quan trong không nhung vói

vi¾c hình thành và hoat d®ng cúa công ty Khá năng tài chính còn liên quan den vi¾c pháttrien d®i ngũ và nâng cao trình d® d®i ngũ nhân viên chuyên nghi¾p, tăng cưòng cơ só v¾tchat, phương ti¾n ky thu¾t tiên tien cho hoat d®ng cung cap d%ch vn Các công ty có khánăng tài chính doi dào thưòng xây dnng dưoc quy mô công ty lón và thu nh¾n dưoc d®i ngũnhân viên chuyên nghi¾p dông dáo và có chat lưong Khá năng tài chính còn là sn dám báocho vi¾c thnc hi¾n chính sách dào tao, boi dưõng d®i ngũ nhân viên chuyên nghi¾p, nângcao trình d® chuyên môn, nhò dó nâng cao năng suat chat lưong và hi¾u quá công vi¾c cúacông ty Khá năng tài chính cũng là m®t trong các dieu ki¾n quan trong de mó r®ng d%a bànhoat d®ng cúa công ty bang vi¾c mó các chi nhánh hay văn phòng kiem toán sang các d%a

2bàn khác Ngoài ra, khá năng tài chính doi dào còn cho phép các công ty kiem toán thnc hi¾ncác chương trình quáng bá,

phát trien thương hi¾u trên th% trưòng trong nưóc và trên the giói Khá năng tài chính dưoc coi

là m®t nhân to quan trong, nhò dó tăng chat lưong trên th% trưòng cung cap d%ch vn trong cũng như ngoài nưóc

1.5.2 Các nhân to bên ngoài công ty :

H®i nh¾p kinh te khu vnc và quoc te là xu the tat yeu doi vói moi quoc gia và nưóc ta

dã và dang bưóc di trên con dưòng h®i nh¾p dó; d¾c bi¾t tù khi gia nh¾p WTO dã dánhdau bưóc ngo¾t h®i nh¾p toàn di¾n H®i nh¾p kinh te vói khu vnc và vói the giói bu®cchúng ta phái chap nh¾n nhung quy tac chung Trên thnc te, trong h®i nh¾p vào kinh te khuvnc và the giói, cũng như các quoc gia khác, chúng ta phái thnc hi¾n nhung cam ket chung,trong dó có nhung cam ket liên quan den hoat d®ng kiem toán và th% trưòng d%ch vn kiemtoán Cùng vói vi¾c dưoc quyen thâm nh¾p, tham gia th% trưòng the giói thì cũng phái chapnh¾n chia sé th% trưòng trong nưóc cho các quoc gia khác Trong lĩnh vnc hoat d®ng kiemtoán, tiem năng ve th% trưòng ngoài nưóc to lón se cho phép các công ty kiem toán Vi¾t Namvươn ra khu vnc và the giói Ngưoc lai, các công ty kiem toán nưóc ngoài cũng dã và dangtiep tnc khai thác th% trưòng tai Vi¾t Nam Vi¾c chiem lĩnh, chia sé th% trưòng cung cap d

%ch vn kiem toán là nhân to kích thích sn vươn lên cúa các công ty kiem toán Vi¾t Nam,dong thòi cũng là m®t thách thúc khá năng canh tranh không nhung giua các công ty trongnưóc mà còn là giua các công ty kiem toán Vi¾t Nam vói các công ty kiem toán các nưóckhác H®i nh¾p vùa mó r®ng th% trưòng vùa thúc day canh tranh trên m®t bình di¾n mói

Sn phát trien kinh te Vi¾t Nam trong tien trình h®i nh¾p dòi hói các doanh nghi¾p pháicúng co, sap xep, cơ cau lai; d¾c bi¾t phái tăng cưòng dau tư cái tao cơ só v¾t chat kythu¾t và công ngh¾ cũng như nâng cao trình d® cúa d®i ngũ ngưòi lao d®ng M®t trong cácnguon dau tư quan trong can dưoc thu hút là nguon dau tư tù bên ngoài doanh nghi¾p Nhucau cung cap d%ch vn kiem toán doi vói các doanh nghi¾p dang tró nên pho bien và se tróthành thưòng xuyên Ðieu dó cũng có nghĩa là nhu cau ve d%ch vn kiem toán d®c l¾p trongnưóc dang tăng manh và dó là m®t cơ h®i cho hoat d®ng kiem toán mà các công ty kiemtoán Vi¾t Nam can nam bat và dáp úng k%p thòi

Thách thúc rat lón doi vói các công ty kiem toán Vi¾t Nam chính là sn canh tranh vói cáccông ty kiem toán cúa các nưóc trên the giói, d¾c bi¾t là vói các công ty kiem toán cúa nhungnưóc có nen kinh te phát trien, dã có thương hi¾u, uy tín và tiem lnc tài chính, thnc lnc chuyênmôn manh Ngay vói th% trưòng cung cap d%ch v% kiem toán trong nưóc, nhung “ưu ái” cúa