Toàn tập về Văn kiện Đảng (1945-1947) - Tập 8

Văn kiện Đảng Toàn tập (1945-1947) - Tập 8 gồm có 65 văn kiện chính và 22 văn kiện đưa vào phần phụ lục, tập sách phản ánh sự lãnh đạo của Đảng ta trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá tư tưởng, chính quyền, quân đội, ngoại giao trong hơn hai năm kháng chiến kiến quốc. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm chi tiết nội dung.

Văn kiện đảng toàn tập xuất bản lần thứ nhất theo quyết định của bộ chính trị ban chấp hành trung −ơng Đảng cộng sản Việt Nam, số 25-QĐ/TW, Ngày 3 tháng 2 năm 1997

Hội đồng xuất bản Phạm Thế Duyệt Chủ tịch Hội đồng

V VI Văn kiện đảng toàn tập

Lời giới thiệu tập 8

Văn kiện Đảng Toàn tập, tập 8, tập hợp những văn kiện phản

ánh hoạt động lãnh đạo của Đảng trong cuộc kháng chiến chống

thực dân Pháp từ 3-9-1945 đến 31-12-1947

Đây là thời đoạn lịch sử đặc biệt Vận mệnh của dân tộc, của

Đảng đứng trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc" Trước những khó

khăn, phức tạp Đảng phải tạm thời rút vào hoạt động bí mật dưới

các danh nghĩa Hội, Đoàn thể lãnh đạo toàn quân, toàn dân chống

thù trong, giặc ngoài, bảo vệ và củng cố chính quyền cách mạng

non trẻ, vừa kháng chiến vừa kiến quốc Khi cuộc kháng chiến toàn

quốc bùng nổ, Đảng đã sớm đề ra đường lối kháng chiến toàn dân,

toàn diện, lâu dài và dựa vào sức mình là chính, đánh thắng âm

mưu đánh nhanh, thắng nhanh của thực dân Pháp

Với 65 văn kiện chính và 22 văn kiện đưa vào phần phụ lục,

tập sách phản ánh sự lãnh đạo của Đảng ta trên các mặt chính trị,

kinh tế, văn hoá tư tưởng, chính quyền, quân đội, ngoại giao trong

hơn hai năm kháng chiến kiến quốc Đó là các nghị quyết của Hội

nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá I), các chỉ

thị, thông tư, thông cáo của Ban Chấp hành Trung ương, Ban

Thường vụ Trung ương, những bài viết quan trọng của Chủ tịch Hồ

Chí Minh và Tổng Bí thư Trường Chinh Trong tập này còn có một

số nghị quyết của các Xứ uỷ, Khu uỷ góp phần làm sáng tỏ thêm sự

lãnh đạo của Đảng trong điều kiện kháng chiến ác liệt Văn kiện

Sửa đổi lối làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Kháng chiến

nhất định thắng lợi của Tổng Bí thư Trường Chinh là những văn

kiện rất quan trọng, song đã xuất bản thành sách riêng, nên không đưa vào Văn kiện Đảng tập 8

Cùng với nhiều văn kiện quan trọng đã công bố trước đây, Toàn tập Văn kiện Đảng tập 8 còn có hơn hai chục văn kiện được công bố lần đầu

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong công tác biên tập, song còn nhiều khó khăn trong việc sưu tầm, đối chiếu, xác minh tài liệu, nên khó tránh khỏi thiếu sót

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc

Tháng 12 - 2000 Nhà xuất bản chính trị quốc gia

115 116 Văn kiện đảng toàn tập

Tại sao cuộc đàm phán Việt – Pháp

ở Fôngtenbờlô bị bỏ dở

Ngày 12-9-1946

I – Tại sao Hội nghị Fôngtenbờlô bị bỏ dở?

Sau khi cuộc đàm phán Việt – Pháp tạm đình ngày

1-8-1946 vì thái độ khiếm nhã của thực dân Pháp (vừa họp với ta

ở Fôngtenbờlô vừa họp với bù nhìn ở Đà Lạt) thì Hồ Chủ tịch

trực tiếp thương thảo với Chính phủ Pháp để hai bên mau

họp lại Nhưng vì thái độ ngoan cố, ích kỷ của thực dân

Pháp, nên mặc dầu ta đã hết sức nhân nhượng, rốt cuộc quan

điểm hai bên vẫn xa biệt nhau về những vấn đề cơ bản (Liên

hiệp Pháp, Liên bang Đông Dương, Nam Bộ, nhất là về Nam

Bộ) Sau đó, phái đoàn Pháp muốn ta ký với họ một bản hiệp

định cục bộ về một vài vấn đề như kinh tế, tài chính, văn

hoá, trong khi chờ đợi một hiệp ước toàn thể về mọi vấn đề

liên quan đến Việt Nam và Pháp Trái lại ta muốn Pháp ký

với ta một hiệp định tạm thời mới, ghi lấy những điểm hai

bên đã đồng ý bất cứ về kinh tế, tài chính, văn hoá hay về

chính trị, quân sự, đồng thời hai bên hẹn với nhau mở lại

cuộc đàm phán trong một thời gian gần đây

Chiều 10-9-1946, hai phái đoàn đại biểu Việt – Pháp họp

lại ở Fôngtenbờlô Phái đoàn Pháp đưa ra một bản dự thảo

“Hiệp định tạm thời” trong đó không những không ghi đủ mọi vấn đề hai bên đã đồng ý mà còn thêm những điều mà ta chưa đồng ý với họ Rõ ràng họ cố ép ta ký một bản hiệp định tạm thời về cục bộ bất lợi cho ta

Thay mặt phái đoàn Việt Nam, ông Phạm Văn Đồng cự tuyệt không tán thành Lập tức đoàn trưởng Pháp Mác

Ăngđờrê, chủ tịch phiên họp, tuyên bố bế mạc Hội nghị Fôngtenbờlô vừa họp lại, đã gặp những khó khăn mới

II – Sơ lược việc xảy ra Sau đó, Pháp đổ tại ta, ta bảo tại Pháp Nhưng đứng về khách quan mà xét, Hội nghị Fôngtenbờlô thất bại chỉ vì thái

độ ngoan cố ghê gớm của thực dân Pháp Chúng không muốn tiếp tục đàm phán với ta lúc này để:

1 – Lợi dụng tình thế tạm thời như bây giờ đặng tiếp tục thi hành một chính sách táo bạo hơn, chính sách lấn bước, chính sách “việc đã rồi” (hòng sau này, có trở lại đàm phán

và ký kết với ta thì lúc đó thế của chúng có thể mạnh hơn, và

ta sẽ phải nhượng chúng nhiều hơn);

2 - Đợi một tình thế mới mà chúng hy vọng có lợi cho chúng, sau tổng tuyển cử cuối năm nay ở Pháp (bởi vì nếu trong cuộc tổng tuyển cử ấy, phái hữu thắng thì chúng sẽ thi hành một chính sách phản động hơn đối với Việt Nam);

3 – Chờ Quốc hội Pháp quy định chế độ khối Liên hiệp Pháp ra sao đã (nghĩa là chúng hy vọng kéo đa số trong Quốc hội biểu quyết một chế độ không được dân chủ cho khối Liên hiệp Pháp để buộc ta, chứ không muốn cuộc đàm phán Việt –

Tại sao cuộc đàm phán việt - pháp 117 118 Văn kiện đảng toàn tập

Pháp tiếp tục và ảnh hưởng đến công việc của Quốc hội)

Chú ý rằng: trong hàng thực dân Pháp, cũng có bọn

muốn ký phắt với ta một hiệp ước chính thức, mau kết

thúc tình trạng bất an này để có thể trở lại làm ăn phát

tài; nhưng bọn phản động Pháp không muốn thế Đờ Gôn

và Hêriô lên tiếng về vấn đề khối Liên hiệp Pháp, trong

khi Hồ Chủ tịch và Chính phủ Pháp tiếp tục trao đổi ý

kiến về cuộc đàm phán Việt – Pháp, đã chứng tỏ gì? Chứng

tỏ rằng bọn phản động quốc tế khuyến khích và xui bẩy

không muốn cho Chính phủ Pháp nhân nhượng với ta, mặc

dầu Hồ Chủ tịch và phái đoàn ta đã ráng hết sức đi đến

chỗ Việt – Pháp thoả thuận và mặc dầu dân tộc Pháp hiểu

ta và thân thiện với ta hơn

Nguyên nhân sâu xa làm cho Hội nghị Fôngtenbờlô thất

bại là thuộc về phía người Pháp, không thuộc về ta

III – Sau hội nghị Fôngtenbờlô bị bỏ dở

cuộc bang giao Việt – Pháp sẽ ra sao?

Đánh hay hoà? Lúng túng hay giằng co? Nhiều người hỏi

như thế khi được tin Hội nghị Fôngtenbờlô bị đình hẳn Xin

trả lời: trước hết nên nhớ rằng Hội nghị Fôngtenbờlô bị đình

hẳn không có nghĩa là toàn bộ cuộc bang giao Việt – Pháp bị

thất bại; Fôngtenbờlô bị bỏ dở chứ không phải toàn bộ cuộc

đàm phán Việt – Pháp phá liệt Rồi đây rất có thể ta và Pháp

mở cuộc đàm phán khác (như phái đoàn Pháp đề nghị vào

tháng 1 năm tới), để đi đến một hiệp ước Việt – Pháp chính

thức nếu một mặt dân ta đoàn kết, phấn đấu mạnh; một mặt

nhân dân Pháp, các lực lượng dân chủ Pháp làm cho bọn

thực dân trở nên biết điều hơn, và do phong trào hoà bình,

dân chủ trên thế giới phát triển mạnh mẽ, tình hình quốc tế trở nên hoà hoãn có lợi cho cuộc bang giao Việt – Pháp Nhưng nếu dân tộc ta không đoàn kết chặt chẽ, không phấn

đấu quyết liệt, nếu nhân dân Pháp, nếu lực lượng dân chủ tiến bộ bên Pháp không tỉnh táo, và nếu tình hình quốc tế trở nên nghiêm trọng, thì cuộc bang giao giữa ta và Pháp cũng

có thể phá liệt hẳn Và lúc đó hai bên chỉ còn một phương pháp quân sự để xử trí với nhau mà thôi

Trong thời kỳ quá độ và tạm thời này, sự quan hệ giữa ta

và Pháp vẫn do Hiệp định sơ bộ 6-3-1946 quy định, vẫn lấy

bộ dân tộc ta rời rạc hay tình hình bên Pháp và quốc tế biến chuyển không lợi thì chiến tranh cục bộ cũng có thể lan tràn

ra toàn quốc

IV – Phải làm gì bây giờ?

Trước hết phải giải thích rõ nguyên nhân thất bại của Hội nghị Fôngtenbờlô để bóc trần âm mưu gian dối của phản

động thực dân Pháp trước dư luận và kêu gọi nhân dân chống lại chúng, đả phá mọi thái độ hoài nghi; củng cố lòng tin của nhân dân đối với Hồ Chủ tịch và phái đoàn Chính

Tại sao cuộc đàm phán việt - pháp 119 120 Văn kiện đảng toàn tập

phủ Đả phá quan niệm của bọn dao động, bi quan hay cơ

hội, khiêu khích, cho rằng chính sách ngoại giao của Hồ Chủ

tịch và của Chính phủ không đúng, Hiệp định sơ bộ 6-3-1946

là sai, v.v Phải làm cho nhân dân nhận rõ và nhớ rằng:

chính sách ngoại giao thắng hay bại phần lớn ở ta, ở sức đoàn

kết phấn đấu của ta, chứ không phải ở “lòng tốt” hay ở “sự

thành thật” của thực dân Pháp Hô hào nhân dân đoàn kết

chặt chẽ và rộng rãi trong Hội liên hiệp quốc dân Việt Nam,

khép chặt hàng ngũ chung quanh Chính phủ và Hồ Chủ tịch,

sẵn sàng đối phó với bất cứ một sự bất trắc nào

Chuẩn bị mọi mặt để phá tan mưu mô phản Hiệp định sơ

bộ, mưu mô lấn bước của thực dân Pháp, đề phòng phản động

Pháp và Việt gian khiêu khích Nhưng nếu phải đánh toàn

thể thì tức thời có thể cho thực dân phản động Pháp những

đòn chí tử; có thể chống nhau với chúng lâu dài, kỳ cho

chúng suy nhược, bại liệt, phải thừa nhận nước Việt Nam độc

lập và thống nhất mới thôi, kỳ cho nhân dân Pháp can thiệp

mạnh mẽ bắt thực dân Pháp “trở về với lẽ phải”

Song càng kiên quyết chống phản động thực dân Pháp

bao nhiêu, càng phải tăng gia việc vận động liên minh với

nhân dân Pháp, với những người Pháp thành thực dân chủ

và tiến bộ bấy nhiêu Chống khuynh hướng bài Pháp tầm

thường, chống khuynh hướng vị chủng hẹp hòi, cô độc, chỉ lợi

cho thực dân Pháp, để chia rẽ và áp bức các dân tộc

V - Đoàn kết, tin tưởng, phấn đấu

Việc đi Pháp của Hồ Chủ tịch và phái đoàn Chính phủ

lần này tuy không đạt được mục đích ký một hiệp ước chính

thức và toàn thể với thực dân Pháp, nhưng đã mang lại cho

ta một kết quả tốt đẹp: làm cho nhân dân Pháp hiểu ta và ủng hộ ta hơn; làm cho dư luận quốc tế chú ý đến Việt Nam

và hiểu sự hy sinh phấn đấu và nguyện vọng tha thiết của dân tộc Việt Nam Tuy về kinh tế, về luật pháp, nước Cộng hoà Dân chủ Việt Nam chưa có địa vị gì trên trường quốc tế, nhưng về tinh thần nó đã là một sự thật hiển nhiên rồi Không một mưu mô hung hãn hay thâm độc nào của bọn phản động thực dân Pháp có thể chia rẽ dân ta và dân Pháp, hoặc xoá bỏ nước Việt Nam mới trên bản đồ thế giới

Dân tộc Việt Nam ngày nay khác với dân tộc Việt Nam trước đại chiến, dân tộc Pháp hôm nay cũng không giống như dân tộc Pháp hôm qua; đế quốc Pháp bây giờ không còn được như đế quốc Pháp khi trước nữa; tình hình thế giới sau cuộc chiến tranh này khác hẳn với tình hình thế giới sau cuộc chiến tranh 1914-1918

Cho nên, mặc dầu Hội nghị Fôngtenbờlô bỏ dở, thực lực của dân ta và dân Pháp và trào lưu dân chủ mạnh mẽ trên thế giới là những yếu tố chỉ rằng dân ta sẽ vượt qua được khó khăn trở lực tiến tới độc lập hoàn toàn

Phản động Pháp có thể tạm thời thắng trong một vài

điểm nào đó Nhưng cũng như phản động quốc tế, rút cuộc chúng sẽ bị thất bại, vì chúng bênh vực một mục đích phi chính nghĩa, đại biểu cho một thế lực tàn lụi, phản tiến bộ,

đại biểu cho quyền lợi chủ nghĩa đế quốc mà lịch sử đã khép vào tội tử hình

Hỡi quốc dân! Hỡi các chiến sĩ đang lăn lộn công tác ở hậu phương hay xông pha ngoài mặt trận! Tất cả hãy đoàn kết nhất trí, khép chặt hàng ngũ, phấn đấu gan góc nhằm

Tại sao cuộc đàm phán việt - pháp 121 122

thẳng ngọn cờ đỏ sao vàng ở cánh tay cứng cáp của Hồ Chủ

tịch mà tiến, đều bước tiến tới, không chùn

Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng

Trung ương xuất bản, Hà Nội,

Đoàn thể quyết nghị một mặt phải loan báo cho dư luận Pháp và dư luận quốc tế biết tội ác của thực dân Pháp; một mặt phải động viên dư luận toàn quốc chống lại

và vận động toàn dân tranh đấu phản đối chính sách dã man của chúng

2 Về phương diện tuyên truyền đã bắt đầu dùng báo chí,

đài phát thanh tích cực chống lại thủ đoạn hèn nhát của

1) X.U: Xứ uỷ (B.T)

2) T.U: Tỉnh uỷ (B.T)

3) T.B: Tổng bộ (B.T)

Các đ.c.x.u và t.u t.b 123 124 Văn kiện đảng toàn tập

Pháp Các đ.c.Đ năng nghe đài phát thanh Hà Nội để lượm

lấy những tài liệu tuyên truyền về việc này Riêng về quần

chúng tranh đấu, đoàn thể quyết định như dưới đây:

a) Tổ chức một cuộc toàn quốc tranh đấu chống chính

sách khủng bố của phản động thực dân Pháp

Hình thức tranh đấu: tổng đình công, bãi thị, bãi khóa,

bãi phố, có tính chất bất hợp tác Trừ các công sở nhà nước,

các nhà máy điện, máy nước và xe hoả chỉ nghỉ mười lăm

phút buổi sáng khi mới vào sở để làm mít tinh tại chỗ, hưởng

ứng phong trào chung, còn tất cả các bộ phận khác không

trực tiếp quan hệ đến trị an và quốc phòng đều nghỉ việc

Nhà máy, trường học, chợ búa, phố xá phải đóng cửa thống

nhất để tỏ tinh thần đoàn kết, phản đối

Chú ý khuyên công chúng không đi lại ngoài đường,

ngoài phố để biểu thị thái độ căm hờn phẫn nộ và để tránh

khiêu khích ở những nơi Pháp đóng Phải vận động anh chị

em bồi bếp làm cho Pháp và anh em xe kéo cũng tham gia

nhiệt liệt cuộc tranh đấu chung Gắng làm cho đồng bào

Công giáo cùng toàn dân tranh đấu và đề nghị các nhà thờ,

các chùa làm lễ cầu hồn cho các chiến sĩ bị Pháp giết và

thỉnh chuông buổi sáng hôm tranh đấu

b) Ngày giờ tranh đấu

Cuộc tổng bãi công, bãi thị, bãi khoá bắt đầu từ sáng sớm

hôm thứ hai 14-10-1946 đến 12 giờ hôm ấy thì đình chỉ Cổ

động khéo đừng cho địch biết trước e chúng đề phòng

c) Khẩu hiệu tranh đấu:

- Hoan hô tinh thần yêu nước của cha Luật và cha Sảng!

- Tinh thần yêu nước của các chiến sĩ Thái Văn Lung, Hoàng Minh Châu, Lý Chính Thắng, Phạm Phú Quý muôn năm!

Vận động liên đoàn báo giới Bắc Bộ và các nhà báo các xứ nêu những khẩu hiệu chính lên mặt báo và in nổi bật lên đầu trang nhất (manchette) câu này:

“Đây là cách thực dân Pháp sửa soạn thi hành bản thoả hiệp tạm thời 14-9-1946: dùng máy bay tấn công về quân sự

và khủng bố lương dân; tàn sát các chiến sĩ ái quốc Việt Nam trong Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ trước ngày 30-10-

1946, ngày thi hành bản thoả hiệp tạm thời; lăm le nuốt chửng hải cảng Hải Phòng"

3 Các đ.c.! Nhận được chỉ thị này, các đ.c phải tổ chức ngay một Uỷ ban tranh đấu chăm lo mọi việc cho kịp cùng toàn quốc hoà một nhịp Loan báo cho các địa phương biết để cùng làm (chú ý không nên đánh điện tín hay điện thoại, đề phòng quân Pháp biết trước) ở những nơi có người Pháp ở, phải chú ý đề phòng khiêu khích; dặn dò anh em tự vệ và quần chúng đừng mắc mưu chúng

"Thống nhất, cương nghị, kỷ luật, trật tự!" đó phải là thái

độ của quần chúng tranh đấu

Các đ.c.x.u và t.u t.b 125 126

4 Sau khi tranh đấu, mỗi địa phương phải thu thập kinh

nghiệm, điều tra dư luận quần chúng và dư luận địch và báo

cáo lên cấp trên

Chào quyết thắng,

T.V T.Ư Đ.C.S.Đ.D T.L T.V

TL

Lưu tại Kho Lưu trữ

Trung ương Đảng

Nghị quyết hội nghị quân sự toàn quốc của Đảng

Ngày 19-10-1946

A Thống nhất cơ quan chỉ huy

1 Thống nhất Quân uỷ và Quốc phòng Vì nhìn thấy sự phiền phức và trở ngại về mặt quân sự như: quân nhu, vũ khí, quân y, v.v toàn thể Hội nghị quyết

định phải thống nhất, nhưng theo nguyên tắc: giản dị, thiết thực và dự phòng sau này (tổ chức quốc phòng uỷ viên hội)

đồng thời phải phân quyền hạn, nhiệm vụ cho rõ ràng

2 Chỉnh đốn các cơ quan chỉ huy và công tác bàn giấy

Về công việc bàn giấy, phải chỉnh đốn theo quy tắc chính quy Phải giáo dục cho nhân viên và binh sĩ biết giữ bí mật

B Vấn đề cán bộ Kiểm điểm thấy trong một năm qua, cán bộ tuy có tiến về công tác nhưng thường phạm phải những tính quan liêu, hủ hoá, đảng tính kém, hơn nữa một số cán bộ văn hoá kém tiến