Cai tien thiet bi do dung day hoc o truong THCS xa phuc than

Nộidung chương trình của sách giáo khoa hiện hành bậc trung học cơ sở là nội dungkiến thức mới được hình thành phần lớn thông qua các thí nghiệm và thực hành.Điều đó không chỉ tích cực h

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến: "Cải tiến thiết bị, đồ dùng dạy học ở Trường THCS

Chức vụ công tác: Nhân viên

Nơi làm việc: Trường THCS xã Phúc Than

Điện thoại: 086 86 25 266

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Cải tiến thiết bị dạy học.

4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 3 năm 2017

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THCS xã Phúc Than - huyện Than Uyên

Địa chỉ: Đội 9 - xã Phúc Than – huyện Than Uyên – tỉnh Lai Châu

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến:

Bộ môn Vật Lý, Hóa học, Sinh học là bộ môn khoa học thực nghiệm Nộidung chương trình của sách giáo khoa hiện hành bậc trung học cơ sở là nội dungkiến thức mới được hình thành phần lớn thông qua các thí nghiệm và thực hành.Điều đó không chỉ tích cực hoá việc học tập của học sinh mà còn rèn luyện kỹnăng sử dụng thiết bị, đồ dùng trong cuộc sống, rèn luyện thái độ, đức tính kiêntrì, tác phong làm việc của những người làm khoa học trong thời đại công nghệ

Thực tế làm công tác Quản lí thiết bị thí nghiệm và hướng dẫn thực hànhtrợ giảng cho Giáo viên, học sinh tôi nhận thấy thiết bị day học của nhà trườnghiện còn nhiều hạn chế, một số bộ thiết bị dạy học có quá nhiều chi tiết khó lắpđặt khó sử dụng Mặt khác, trong chương trình Sách giáo khoa trung học cơ sở

rất nhiều nội dung thí nghiệm khác trong sách giáo khoa chưa có dụng cụ thínghiệm hoặc các thiết bị đó bị hỏng không tiến hành thí nghiệm được nếu tiếnhành được thì độ chính xác hay sai số quá lớn không đúng theo nội dung sáchgiáo khoa làm sai lệch bản chất hiện tượng thí nghiệm yêu cầu Điều đó đòi hỏi

sự sáng tạo, tích cực của giáo viên, học sinh để tạo ra những dụng cụ phục vụnội dung bài dạy bài học Việc khuyến khích sự sáng tạo của cán bộ, giáo viên

và học sinh tự làm đồ dùng dạy học là hoạt động có ý nghĩa vô cùng quan trọngviệc nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường

Việc cùng giáo viên học sinh tự thiết kế chế tạo và sử dụng các dụng cụthí nghiệm đơn giản để tiến hành các thí nghiệm còn có nhiều tác dụng:

Tăng cường tính trực quan, góp phần nâng cao chất lượng lĩnh hội và nắmvững kiến thức, phát triển nâng cao năng lực tư duy, độc lập và sáng tạo của họcsinh Việc tiến hành thí nghiệm, giải thích hoặc tiên đoán kết quả thí nghiệm đòihỏi học sinh phải phát huy, huy động các kiến thức đã học ở nhiều môn học Do

đó, các kiến thức mà học sinh đã lĩnh hội được củng cố đào sâu, mở rộng và hệthống hoá việc sử dụng các dụng cụ thí nghiệm tự làm trong dạy học ở trung học

cơ sở là rất cần thiết

Nhiệm vụ cải tiến chế tạo các dụng cụ thí nghiệm tự làm, làm tăng hứngthú, tạo niềm vui bởi sự thành công trong việc dạy học của Giáo viên và họcsinh Đồng thời, kích thích tính tích cực, độc lập và phát huy khả năng tư duysáng tạo của học sinh trong học tập

Việc nghiên cứu “ Cải tiến và tự làm dụng cụ thí nghiệm trong dạy học ởtrường trung học cơ sở” cần phải đạt được là Giáo viên và học sinh qua các bàidạy học tự làm và tự thí nghiệm được một số dụng cụ thí nghiệm liên quan trựctiếp đến bài học Học sinh có thể làm thí nghiệm trước ở nhà để tiết kiệm thờigian làm thí nghiệm và có thói quen tự làm dụng cụ thí nghiệm và làm thínghiệm, có kỹ năng lắp ráp, tiến hành thí nghiệm Đồng thời tạo thói quen hợptác trong việc nghiên cứu bài học, hợp tác trong làm thí nghiệm, chế tạo dụng cụthí nghiệm đơn giản

Xuất phát từ những lí do trên tôi chọn đề “Cải tiến thiết bị, đồ dùng dạy học ở trường trung học cơ sở xã Phúc Than” để nghiên cứu.

2 Phạm vi triển khai thực hiện:

Công tác cải tiến và chế tạo một số thiết bị dạy học của một số môn học ởTrường THCS xã Phúc Than

Đối tượng là giáo viên dạy các môn khoa học tự nhiên, học sinh các lớp từkhối 6 đến khối 9 Trường THCS Xã Phúc Than và chương trình sách giáo khoaVật lí, Hóa học, Sinh học, Công Nghệ bậc trung học cơ sở

Phạm vi nghiên cứu chương trình vật lý, hóa học, sinh học, công nghệtrung học cơ sở, chủ yếu là sách giáo khoa

3 Mô tả sáng kiến:

a Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

* Ưu điểm:

- Về con người: Có đội ngũ cán bộ, Giáo viên giỏi về chuyên môn nhiệt

tình trong công tác sáng tạo trong dạy học yêu ngành yêu nghề tích cực học Cócán bộ làm công tác thiết bị được đào tạo đúng chuyên ngành nhiệt tình trongcông tác Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo sâu sát về chuyênmôn giảng dạy, quản lí thiết bi dạy học, cải tiến kỹ thuật trong đó có việc cải tiến

và chế tạo thiết bị dạy học các môn học Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ

và một số môn học khác

- Về chuyên môn: Việc sử dụng thiết bị dạy học, đồ dùng dạy học trong

tiết dạy được người Giáo viên thực hiện thuần thục, lựa chọn, cải tiến để chophù hợp với từng đơn vị kiến thức, từng bài dạy Cán bộ phụ trách công tác thiết

bị có năng lực chuyên môn hiểu biết sâu về thiết bị dạy học

* Nhược điểm:

- Về đối tượng học sinh: 95% các em là người dân tộc, 5% là người

kinh hỏi, tuy nhiên trình độ học sinh không đồng đều, khả năng tiếp thu và sự tự

giác học của các em thiếu đồng nhất nên còn gây khó khăn cho người dạy

- Về cơ sở vật chất thiết bị dạy học: Nhà trường hiện có 03 bộ thiết bi

thí nghiệm tối thiểu phục vụ công tác dạy học của nhà trường Trong đó có 01 bộ

được Ngành giáo dục cấp năm 2005 theo chương trình đổi mới và thay sáchtoàn ngành, 01 bộ được điều chuyển ở đơn vị khác về tháng 5 năm 2015 sốlượng thiết bị, hóa chất này đã quá lâu năm nên kém chất lượng không đồng bộ.

Năm 2014 nhà trường tiếp tục được trang bị thêm 01 bô thiết bị dạy họcmới xong số thiết bị này không thể đáp ứng được hết nhu cầu dạy và học củagiáo viên và học sinh nhà trường

Kinh phí để mua sắm trang bị dạy học của nhà trường còn hạn hẹp dẫntình trạng mua thiết bị nhỏ lẻ ít một không đồng bộ dẫn đến các thí nghiệm thiếuchính xác, không đảm bảo tính sư phạm

Nhiều thiết bị dạy học mới sản xuất hiện nay của một số môn học rấtkhó sử dụng mất thời gian, kém hiệu quả, giá thành lại cao điều kiện nhà trườnglại khó khăn về mặt kinh tế không có khả năng mua

Một số thiết bị dạy học không mang tính trực quan quá to, phức tạp vềlắp đặt, tốn diện tích, dễ hỏng khó bảo quản dẫn đến tình trạng khi vận chuyểnhay bị tác động khách quan về môi trường dẫn đến làm hỏng không tiến hànhđược thí nghiệm kiểm chứng như: Máy phát điện xoay chiều một chiều; Chuôngđiện; Giá quang học dạy nhiều bài đo tiêu cự của thấu kính hội tụ hay phân kìtrong môn Vật lý Quan sát đường truyền của ánh sáng qua thấu kính , Hóahọc, Sinh học, Công nghệ

Quá trình sử dụng lâu nên cách thiết bị dạy học hư hỏng nhiều do đógặp nhiều khó khăn trong tiến hành thí nghiệm cũng như bảo quản, bảo dưỡngsửa chữa như một số thiết bị dạy học sau:

+ Giá quang học môn Vật Lí 9: Thực hiện nhiều thao tác lắp ráp để gắnkết nhiều chi tiết thành bộ thí nghiệm Số lượng chốt gắn các hộp và đèn chiếusáng quá nhiều, do đó tốn khá nhiều thời gian Quá trình cố định và điều chỉnhchùm tia sáng tới song song đồng trục với trục chính của thấu kính, hay đưa khóinhang vào hộp từ đáy rất khó khăn Sự di chuyển đều từng milimét về hai phíacủa thấu kính, nên khó khăn giữ đồng trục và song song màn; khe và thấu kính.Chân giữ các thấy kính rất dễ đổ dẫn đến đổ trong quá trình làm thí nghiệm Kết

quả độ chính xác không cao nên đa số là kết quả từ các nhóm học sinh có kếtquả không chính xác và sai lệch

+ Bình kíp điều chế khí Hiđro: To và lắp đặt nhiều chi tiết, dễ đổ vỡ vànặng khi vận chuyển, lại không tiết kiệm được Axit; Một số chất chỉ thị màutrong kho hóa chất để lâu bị hết hạn sử dụng chất lượng kém khi tiến hành thínghiệm khó thành công; Một số thí nghiệm sử dụng một số hóa chất nguy hiểmnhư Axítsunfuric đặc, Phốt pho đỏ học sinh không tiến hành được chủ yếugiáo viên làm cho học sinh xem cũng có một số hạn chế nhất định

+ Môn sinh học 6,7 Bộ mẫu côn trùng, Sưu tầm các hình thái của lá, rễgần như không có trong kho thiết bị, nếu có thì cũng đã bị hỏng hết do thời gian

Từ những nguyên nhân tình trạng trên tôi và một số đồng nghiệp cùngnhau trăn trở tập chung nghiên cứu đưa ra giải pháp khắc phục tình trạng trên

b Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

Cải tiến thiết bị, đồ dùng dạy học có các giải pháp sau:

+ Giải pháp thứ nhất: Tổ chức kiểm tra rà soát và phân loại hệ thống thiết

bị đồ dùng dạy học của nhà trường

+ Giải pháp thứ hai: Xây dựng kế hoạch nghiên cứu cải tiến thiết bị dạyhọc

+ Giải pháp thứ ba:Cải tiến chế tạo thay thế thí nghiệm từng môn học.

Cụ thể chi tiết các giải pháp nhưng sau:

1 Giải pháp thứ nhất: Tổ chức kiểm tra rà soát phân loại hệ thống thiết bị đồ dùng dạy học của nhà trường.

Tổ chức kiểm tra rà soát phân loại hệ thống thiết bị đồ dùng thí nghiệmdạy học để đánh giá đúng thực trạng thiết bị, đồ dùng thí nghiệm dạy học củanhà trường nhằm mục đích biết được số lượng chất lượng và những hạn chế mặt

kỹ thuật hoặc thí nghiệm nguy hiểm độc hại của nội dung bài học trong sáchgiáo khoa hiện hành có sử dụng thiết bị dạy học Ngoại giúp cán bộ giáo viênnhân viên thiết bị thí nghiệm có những giải pháp cải tiến chế tạo bổ sung nhữngthiết bị có hiệu quả độ chính xác cao hơn Để chủ động trong phương pháp dạyhọc linh hoạt khoa học Thay thế hoặc làm mới những thiết bị đồ dùng, thí

nghiệm chưa có theo yêu cầu nội dung kiến thức bài dạy của giáo viên và họcsinh nâng cao hiệu quả giảng dạy

Để nắm được thực trạng thiết bị đồ dùng dạy học có những hạn chế nhưthế nào, cụ thể thiết bị đồ dùng, thí nghiệm, hóa chất thiếu ở bài học, môn họcnào, số lượng bao nhiêu để từ đó đưa ra biệt pháp cải tiến chế tạo làm mới hoặcmua bổ sung kịp thời có hiệu quả phù hợp với biện pháp này bản thân tôi đã xâydựng kế hoạch với các nội dung công việc cụ thể như sau:

*Phương pháp phân loại chung: Theo đề tài này thiết bị đồ dùng dạy

học được chia làm hai nhóm:

+ Nhóm thiết bị thông thường

+ Nhóm thiết bị kĩ thuật

a Nhóm thiết bị thông thường: Nhóm có nguồn gốc tự nhiên hoặc có

cấu tạo và tính năng kĩ thuật đơn giản do ngành giáo dục chế tạo nhóm này gồm:

+ Loại tự nhiên, nguyên mẫu : Các vật tự nhiên, vật thật, các vật coi là

nguyên mẫu không bị thay đổi khi đưa vào dạy học: cây, củ, quả, mẫu đất, mẫu

nước, hoá chất, kìm, kéo, búa, vải, bìa

+ Dụng cụ giảng dạy và học tập: Dụng cụ dùng chung, công cộng: bảng phấn, giấy, bút, bàn học, bàn thí nghiệm, thước kẻ Dụng cụ cá nhân: bảng học

sinh, vở, thước kẻ, máy tính, com pa, bút viết các loại

+ Tài liệu giáo khoa: Tài liệu in: SGK, sách giáo viên, sách bài tập, sách tham khảo của giáo viên, học sinh; Tài liệu và bản đồ, tranh ảnh của các môn học.

Trong các phương tiện thông thường thì bảng và sách giáo khoa là những phươngtiện cơ bản nhất, phổ biến nhất trong dạy học

b Nhóm thiết bị kĩ thuật: Các loại thiết bị kĩ thuật được sản xuất công

nghiệp, có tính chất chuyên nghiệp và có tính năng kĩ thuật phức tạp nhóm nàybao gồm:

+ Các thiết bị nghe nhìn: Máy và băng đĩa ghi âm, các thiết bị phát âmnhư loa phóng thanh, chuông còi, tín hiệu, các nhạc cụ Tất cả các thiết bị này

tác động vào thính giác Máy ảnh, kính lúp, kính hiển vi, ống nhòm, viễn vọng,

các bản vẽ kĩ thuật, máy chiếu ảnh và hình vẽ Các phương tiện này tác động

vào thị giác Máy băng đĩa hình, video, các loại phim điện ảnh, đèn chiếu, phim

dương bản, phim giáo khoa, phim khoa học, phim tài liệu, phim hoạt hình Tất

cả phương tiện này tác động vào thính giác và thị giác (cả nghe và nhìn)

+ Các máy móc kĩ thuật thực hành, thực nghiệm, thí nghiệm theo môn học:Các dụng cụ, thiết bị thực hành, thực nghiệm theo môn học, đó là những thínghiệm sinh học, hoá học, vật lí học; các bộ dụng cụ đo lường vật lí, hoá học;

các thiết bị điện, điện từ, cơ học, quang học, công nghệ

Ví dụ: Phân loại thiết bị đồ dùng môn Vật lí

Sơ đồ phân loại thiết bị theo chương trinh học

Ở phần này tôi sử dụng phương pháp phân loại theo theo chương trìnhhọc, tinh chất của từng loại thiết bị nhằm mục đích khai thác tố đa các thiết bị đồdùng dạy học cho các thí nghiệm của nội dung bài học của từng khối lớp

Sau khi phân loại tôi tham mưu cho Ban giám hiệu nhà trường Thành lậphội đồng kiểm kê thiết bị thí nghiệm vào đầu học kỳ I năm học 2016 – 2017.Hội đồng kiểm kê thiết bị thí nghiệm lập danh mục thiết bị dạy học của từngmôn học hiện còn sử dụng được theo mẫu sau:

DANH MỤC THIẾT BỊ DẠY HỌC NĂM HỌC 2016 – 2017 MÔN:

STT Tên thiết bị, hóa chất Đơn vị tính Số lượng Ghi chú

1

2

3

Căn cứ vào danh mục thiết bị được kiểm kê; sổ phân đinh thiết bị dạyhọc; sổ theo dõi tình sử dụng thiết bị của giáo viên hàng ngày; Phiếu đánh giánhững ưu nhược điểm của thiết bị đồ dùng thí nghiệm của giáo viên tôi có đượckết quả về tình trạng thiết bị dạy học và nhu cầu sử dụng thiết bị đồ dùng củatừng môn học cụ thể Bên cạnh đó đánh giá được thực trạng chất lượng, sốlượng hiệu quả sử dụng, Tỉ lệ tiến hành thí nghiệm thành công, Số lượng thiết

bị thí nghiệm cần được cải tiến cho phù hợp với nội dung kiến thức Sách giáokhoa những hạn chế của thiết bị đồ dùng dạy học hiện hành

Bảng khảo sát tinh hình thiết bị dạy học các môn học

trước khi thực hiện đề tài sáng kiến

Môn khảo sát

Số lương thiết bị đồng bộ theo danh mục tối thiểu

Trong đó số lượng thiết dạy học có thể sử dung được Số lượng thiết bị thí

nghiệm cần được cải tiến cho phù hợp với kiến thức SGK

Tỉ lệ thiết bị dạyhọc có thể sửdụng được(%)

Tỉ lệ tiếnhành TNthànhcôngThiết bị Vật lí 03 bộ 1,7 bộ = 57% 43% 25 Thiết bị 30 Thiết bịThiết bị Hóa học 03 bộ 1,65 bộ = 55% 46% 21 Thiết bị 19 Thiết bịThiết bị Sinh học 03 bộ 1,3 bộ = 43% 43% 15 Thiết bị 21 Thiết bị

Các môn học

khác 03 bộ 1,44 bộ = 48% 41% 22 Thiết bị 23 Thiết bị

Thông qua đánh giá khảo sát thực tế trên 80 tiết dạy có dùng thiết bị đồdùng dạy học trên 4 khối lớp, ba môn học Vật lí, Hóa học, Sinh học: mỗi khốilớp là 20 tiết học được đánh giá trên ba tiêu trí :

+ Phương pháp (Giờ học phát huy vai trò thí nghiệm )

+ Tỉ lệ học sinh tham gia phát biểu

+ Ý thức thực học

Kết quả khảo sát trước khi thực hiện sàng kiến cho thấy tác động củathiết bị đồ dùng dạy học có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng dạy học của giáoviên và học sinh.

Bảng khảo sát về tác động của thiết bị đồ dùng ảnh hưởng tới giảng dạy

Môn khảo sát

Phương pháp

Giờ học phát huy vai trò thí nghiệm

Tỉ lệ học sinh tham gia phát biểu

Ý thức thực học

Kết quả khảo sát

- Giờ học chưa phát huy vai trò của TN khó làm mất nhiều thời gian, kém hiệu quả

- Khó hiểu với học sinh

- Chán nản buồn ngủ, ngại làm thí nghiệm, hoạt động nhóm kém hiệu quả

- Khó hiểu với học sinh, nắm bắt kiến thức chưa sâu

Từ các kết quả khảo sát thực tế trên tôi đã xây dựng phương án nghiêncứu chế tạo và thử nghiệm các phương án nghiên cứu cái tiến, sưu tầm, chế tạothay khắc phục những hạn chế của từng loại thiết bị dạy học

2 Giải pháp thứ hai: Xây dựng kế hoạch nghiên cứu cải tiến thiết bị dạy học

Xây dựng kế hoạch nghiên cứu cải tiến thiết bị dạy học là vạch ra nộidung công việc cần làm để cải tiến thiết bị đồ dùng gì ?, thí nghiệm nào ? vàphương thức cải nghiên cứu cải tiến ra sao để đạt được hiệu quả sử dụng tốt nhấtcho thiết bị dạy học Vì vậy mục tiêu ở đây là đưa ra những giải pháp ưu việtkhắc phục các nhược điểm hạn chế kém hiệu quả của thiết bị dạy học hiện hànhgặp phải để nâng cao hiệu quá khai thác và sử dụng nhưng không làm mất bảnchất của thí nghiệm mà nội dung kiến thức bài học trong sách giáo khoa yêu cầu

Đối với việc nghiên cứu cải tiến thiết bị đồ dùng dạy học không phải dễdàng thực hiện được ngay trong ngày một ngày hai được mà là cả một quá trìnhnghiên cứu thử nghiệm và chọn lựa thiết bị thí nghiệm để thực hiện cải tiến Vì

vậy ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch nghiên cứu cải tiến thiết bị,

đồ dùng dạy học bám sát kế hoạch dạy học giáo viên của nhà trường Đồng thờitranh thủ sự giúp đỡ của các giáo viên bộ môn trực tiếp dạy thử nghiệm cho ýkiến đánh từng loại thiết bị đồ dụng của từng thí nghiệm Kế hoạch được thôngqua Ban giám hiệu, hội đồng sư phạm của nhà trường, đến các tổ bộ môn vàtừng cá nhân kế hoạch được cụ thể hóa bằng các nội dung công việc như sau:

- Tham mưu cho Ban giám hiệu về công tác tổ chức cuộc thi làm đồ dùngdạy học trong cán bộ giáo viên, nhân viên, học sinh cùng tham gia

- Tìm và lựa chọn một số dụng cụ, thiết bị thí nghiệm dạy học cần đượccải tiến

- Lưa chọn thiết bị, bộ phận của một số thiết bị, thí nghiệm trong chươngtrình sách giáo khoa hạn chế về tính năng thực hành, nguy hiểm, độc hại, thiết bịchưa có trong nhà trường để nghiên cứu cải tiến Cụ thể tôi chọn một số thiết bị,thí nghiệm sau để nghiên cứu để cải tiến

Ví dụ : Giá quang học; Bộ thí nghiệm bài Hiện tương khúc xạ ánh sáng

bài 40 vật lí 9 và Quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ bài 41 vật lí 9; Bộ thí

nghiệm Sự nhiễm điện do cọ sát và Hai loại điện tích ; Bộ thí nghiệm về " Áp

suất phụ thuộc độ sâu của khối chất lượng" ; " Áp suất trong khối chất lỏng –đinh luật Pascan – Vật lí 8; Bình kíp cải tiến – Hóa học 8; Thuốc thử Axit vàBazơ từ củ Nghệ; Chất chỉ thị màu từ hoa Dâm bụt

- Xây dựng ý tưởng cải tiến thiết bị đồ dùng dạy học cho từng môn họctừng thí nghiệm cụ thể thông qua việc hệ thống lại các nội dung thí nghiệmtrong chương trình sách giáo khoa có thiết bị đồ dùng dạy học còn hạn chế hoặcchưa có thiết bị dạy học

Ví dụ: Chương trình Hóa học 8, 9.

nghiệm

Thiết bị hóa chất sử dụng

Hạn chế của thiết bị

1 Điều chế khí hiđro –Phản ưng thế TN 1: Điều chếhiđro Bình kíp, ôngnghiệm

To nặng, dễ

vỡ, khó bảokhông tiết kiệm hóa chất…

- Xây dựng thiết kế và lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp với thiết bị đồdùng dạy học cần được cải tiến đảm bảo tiêu chuẩn nhưng lại rất gần gũi dễ tìm rẻnhư: gỗ, chai nhựa; Lọ thủy tinh, hoa dâm bụt, dây điện, nhôm lá

- Xây dựng kế hoạch dạy thử nghiệm bằng thiết bị đồ dùng cải tiến mộtcách chi tiết cụ thể thông qua dạy thực tế trên lớp của các giáo viên bộ môn bằng

sử dụng phiếu đánh giá thử nghiệm

- Đưa vào thử nghiệm lấy kiến của giáo viên và học sinh về thiết bị, đồdùng thí nghiệm dạy học được cải tiến thông qua phiếu đánh giá so sánh vớithiết bị, thí nghiệm hiện hành

PHIẾU ĐÁNH GIÁ THỬ NGHIỆM Tên giáo viên dạy:………, Môn:……… Lớp……

ý kiến đánh giáo của giáo viên và học sinh

Tên thiết bị, thí nghiệm

dạy học

Tên thí nghiệm

Giáo viên Học sinh Giáo viên Học sinh

- Cải tiến các thiết bị phải đảm bảo tính chính xác phù hợp với nội dungsách giáo khoa.

- Thiết bị thí nghiệm được cải tiến chế tạo mới có tính ưu việt hơn nhưngkhông làm mất bản chất của thí nghiệm

3 Giải pháp thứ 3: Cải tiến chế tạo thay thế thí nghiệm từng môn học

Để cải tiến có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy có hiệu quả của từng mônhọc với đề tài này tối lựa chọn cách làm như sau:

Cải tiến và chế tạo : Tôi chỉ nghiên cứu cải tiến về khắc phục những hạnchế, không hiệu quả của một số thiết bị dạy học trong chương trình sách giáokhoa chưa thật sự phù hợp với nội dung bài học

Ngoài ra chế tạo làm thêm một số thiết bị dạy học trong chương trình sáchgiáo khoa yêu cầu nhưng trong kho nhà trường chưa có còn thiếu dễ làm, tậndụng được những nguyên liệu có sẵn từ các nguyên vật liệu bảng cũ hỏng, chainhựa, chân ông đong vỡ, gỗ bàn cũ, giá quang học hỏng vv

Sưu tầm cách chế tạo, cách làm và theo một số thiết bị dạy học đã đượclàm của một số tác giả làm phong phú kho thiết bị dạy học của nhà trường

Phát triển kỹ năng nghiên cứu sáng tạo cho giáo viên và học sinh thôngqua việc cải tiến thiết bị dạy học

Tận dụng lại những nguyên vật liệu, phế liệu, phế thải nhưng: tôn cũ, chainhựa, pin hết hạn, chân ông đong hỏng, hộp nhựa đựng vật lí 7, dây điện cũ, dâytruyền y tế, quả bóp cao su bộ đo huyết áp y tế hỏng , tìm sưu tầm một số vậtliệu rẻ có trong tự nhiên như gỗ, hoa dâm bụt, của nghệ rẻ nhưng lại hiệu quảdạy học tích cực, giúp nhà trường tiết kiệm ngân sách đầu từ mua sắm thiết bịtốn kém dành ngân sách mua sắm những thiết bị dạy học hiệu quả đồng bộ

Với đề tài này tôi đi sâu vào cải tiến chế tạo, sưu tầm và khắc phục nhữnghạn chế của một số thiết bị dạy học của môn thực nghiệm nhiều như Vật lý, Hóahọc, Sinh học

3.1 Môn Vật Lí: Chuông điện; Nam châm điện; Giá quang học dạy

nhiều bài đo tiêu cự của thấu kính hội tụ hay phân kì Quan sát đường truyền củaánh sáng qua thấu kính

* Cải tiến:

a Dụng cụ thứ nhất

Vật lí 9 : Cải tiến giá đỡ quang học và thiết bị quang học.

- Nhược điểm: Thực hiện nhiều thao tác lắp ráp để gắn kết nhiều chi tiết

thành bộ thí nghiệm Số lượng chốt gắn các hộp và đèn chiếu sáng quá nhiều, do

đó tốn khá nhiều thời gian Quá trình cố định và điều chỉnh chùm tia sáng tớisong song đồng trục với trục chính của thấu kính, hay đưa khói nhang vào hộp

từ đáy rất khó khăn Sự di chuyển đều milimet về hai phía của thấu kính, nênkhó khăn giữ đồng trục và song song màn; khe và thấu kính Chân giữ các thấykính rất dễ đổ dẫn đến đổ trong quá trình làm thí nghiệm Kết quả độ chính xáckhông cao nên đa số là kết quả từ các nhóm học sinh có kết quả không chính xác

và sai lệch Từ những nhược trên tôi cải tiến khắc phục bộ thiết bị này như sau

Cách tiến hành cải tiến :

0,1-Có thể tận dụng từ bảng

từ hỏng hoặc tôn phế liệu

2 Miếng gỗ hoặc tấm nhựa

Độ dài khoảng 80 cm;

Rộng khoảng 15-20 cm;

độ dày khoảng 2- 3 cm

Gỗ trong tự nhiên nhẹ tốt

3 Nam châm gắn bảng Loại dẹp Bán trên thị trường

4 Keo nến, hoặc đinh, đinh vít loại nhỏ Đinh, vít loại nhỏ nhất dài khoảng 1cm,

6 Nguồn pin 12- 24V Tận dụng pin hiện có và pin của một số linh kiện hỏng Pin Vợt mỗi hỏng, ác

quy

+ Cách làm:

Bước 1: Cắt miếng tôn và miếng thành hình chữ nhật có chiều dài theo

quy định của Giá quang học tiêu chuẩn 60 cm, dùng đinh, vít hoặc keo nến dán

cố định miếng tôn vào miếng gỗ hoặc tấm nhựa

Bước 2: Gắn thước vào cạnh hai bên miếng gỗ, và gắn tiếp hai đoạn ống

PC xuống đáy tạo thành chân giá ở bộ thí nghiệm này tôi tận dụng lại chân của ống đong hóa học bị vỡ phần thủy tinh còn lại phần chân nhựa

Bước 3: Dùng thước kẻ ba đường song song, vẽ thành hình chữ nhật trên

mặt tấm tôn, sau đó gắn 4 đoạn thanh nhôm V tạo thành 4 góc và G cố định Bước 4: Dùng keo nến gắn Nam châm vào chân thấu kinh và nguồn Laze cố định

Bước 5: Hộp kính ta khoét hai lỗ bên hông hộp kính để đưa khói nhang

vào trong hộp thuận tiện

Bước 6: Gắn bổ sùng nguồn pin AC 12 – 24 V dưới đáy giá quang học

7 cm

60 cm

- Ưu điểm Giá đỡ quang học cải tiến: Qua thực tế vận hành giảng dạy

trên lớp có những ưu điểm sau:

Thực hiện thao tác lắp ráp đơn giản đặt thấu kính và đậy nắp hộp Tiết kiệm thời gian Quá trình cố định và điều chỉnh đồng trục của chùm tia sáng tới

từ đèn đến trùng với trục chính của thấu kính rất chính xác và dễ dàng Quá trìnhtạo khói nhang vào trong hộp thuận tiện nhang được đưa vào từ 2 lỗ nhỏ bên hông của hộp kính

Mặt trên giá quan học

Châ n

Châ n Nguồn pin

Thấu kính hội tụ, thấu kính phân kì

Các thấu kín được gắn nam chấm dưới đáy tạo lực hút vào miếng tôn dữcho thấu kính không bị đổ

Thước giới hạn khoảng cách hai bên hông giá quang học và trên bề mặt tấmtôn giúp Giáo viên và học sinh điểu chỉnh khoảng cách dễ dàng chính xác hơn

Bộ giá lắp nguồn pin gắn dưới đáy giá quang học giúp giá quang học cótính cơ động cao, không lằng nhằng dây điện, sử dung cả trong điều kiện bị mấtđiện lưới

Bộ giá quang học này có thể sử dụng được cho một số bài về quang học :Quan hệ giữa góc tới và góc phả xạ; Thấu kính hội tụ; Thấu kính phân kỳ; Ảnhcủa một vật tạo bởi thấy kính hội tụ, phân kỳ; Đo tiêu cự của thấu kính hội tụ

b Dụng cụ thứ hai

Bộ thí nghiệm Sự nhiễm điện do cọ sát và hai loại điện tích Vật lí 7.

1 Mục đích : Cải tiến chế tạo bộ thí nghiệm Chứng minh các vật có khả

năng nhiễm điện và tích điện trái dấu do cọ sát

2 Vật liệu:

- Chai nhựa trong suốt

- Một đoạn dây đồng ф =1,5mm, dai khoảng 20cm

- Hai miếng nhôm lá

3 Cách chế tạo:

Bước 1: Dùng kéo cắt bớt một phần dưới đáy chai lấy phần đầu có nắp,

dùng mũi dao nhọn hoặc dùi nhọn khoét một lỗ trên nắp chai nhựa kích thước

Bước 2: Dùng kìm uốn 1/5 đầu dây đồng thành hình xoắn màng nhện và

bẻ hình chữ L, đầu còn lại xuyên qua nắp chai nhựa sau đó bẻ cong đầu còn lại

tạo thành móc Ghép, cắt miếng nhôm lá thành hai miếng bằng nhau có hình bầudục hoặc lá cây đồng thời dùi lỗ trên hai miếng nhôm lá để treo

Bước 3: Sau đó lắp dây đồng vào chai nhựa hướng đầu xoăn lên phía trên

+ Dùng thước nhựa chưa cọ sát đưa vào sát đầu xoắn dây đồng, quan sát

hai lá nhôm Hiện tượng hai lá Nhôm: đứng im không có hiện tượng xảy ra

+ Lấy thước nhựa cọ sát vào miếng vải len sau đó đưa vào sát vào đầuxoắn dây đồng( đầu điện nghiệm) và quan sát hai lá nhôm Hiện tượng haimiếng nhôm xòe ra

* Kết luận: Một vật bị nhiễm điện cụ thể ở đấy là thước kẻ cọ sát vớimiếng vải len khi đặt gần hoặc tiếp xúc với một vật khác sẽ bị nhiễm điện do cọsát khi đó hai lá điện nghiệm lá nhôm sẽ được tích điện cùng dấu nên hai lá điệnnghiệm hai lá nhôm sẽ đẩy nhau ra

* Thí nghiệm 2:

+ Dùng thước nhựa cọ sát với miếng vải len, sau đó đưa sát vào đầu xoắn

dây đồng một tay trạm vào sợi dây đồng sau đó bỏ ra Hiện tượng khi đưa

Thước nhựa vào đầu điện nghiệm đầu xoắn dây đồng hai lá điện nghiêm hai miếng nhôm cụp lại