một số biện pháp nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường tiểu học

Hằng năm các cấp quản lý giáo dục đều có chương trình tập huấn chogiáo viên về vấn đề này, tuy nhiên kết quả về đổi mới sinh hoạt tổ chuyênmôn vẫn còn là vấn đề nan giải, còn nhiều tranh

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LƯƠNG SƠN

TRƯỜNG TIỂU HỌC NHUẬN TRẠCH

SÁNG KIẾNMỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN

MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Tác giả: Mai Thị Kim Hoa

Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nhuận Trạch

NHUẬN TRẠCH NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường tiểu học” Là do cá nhân tôi tự học tập,

nghiên cứu tài liệu, trải nghiệm trong nhiều năm là tổ trưởng tổ chuyên mônkhối lớp Một ở trường Tiểu học Nhuận Trạch để viết ra Tôi hoàn toàn khôngsao chép, sử dụng sáng kiến của người khác Nếu sai tôi xin chịu trách nhiệmhoàn toàn

Nhuận Trạch, ngày 03 tháng 02 năm 2017

Người cam đoan

Mai Thị Kim Hoa

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn tới Ban giám hiệu trường Tiểu học NhuậnTrạch, các đồng chí đồng nghiệp là tổ trưởng các tổ chuyên môn trong nhàtrường, các đồng chí giáo viên và các em học sinh khối lớp Một đã giúp đỡ tôitrong quá trình thực hiện sáng kiến này

Do thời gian thực hiện sáng kiến chưa nhiều, kinh nghiệm làm Tổtrưởng tổ chuyên môn còn ít, mặc dù bản thân tôi đã cố gắng hết sức mình đểhoàn thành, song chắc chắn sáng kiến của tôi còn nhiều hạn chế, thiếu sót Tôirất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của Ban giám hiệu nhà trường và cácđồng chí tổ chuyên môn khối lớp Một cũng như bạn bè đồng nghiệp làm côngtác quản lý tổ chuyên môn để sáng kiến của tôi được hoàn thiện và có thể ápdụng rộng rãi và đạt hiệu quả hơn

Tôi xin chân thành cám ơn!

Nhuận Trạch, ngày 03 tháng 02 năm 2017

Mai Thị Kim Hoa

II Thực trạng về công tác sinh hoạt tổ

chuyên môn ở trường Tiểu học Nhuận

Trạch

4

quả sinh hoạt tổ chuyên môn trong trường

tiểu học

1 Biện pháp về tổ chức sinh hoạt

chuyên môn theo định kỳ

2 Biện pháp về tổ chức sinh hoạt

chuyên môn theo hướng “Lấy học sinh

làm trung tâm”

Bước 1 Họp tổ chuyên môn, chuẩn

bị thiết kế bài dạy minh họa.

Bước 2 Tiến hành bài giảng minh họa – dự giờ.

Bước 3 Suy ngẫm, thảo luận, tìm giải pháp khắc phục

Bước 4 Áp dụng

2 Biện pháp về thực hiện quy trình một

buổi sinh hoạt tổ chuyên môn

Bước 1 Mở đầu cuộc họp

Bước 2 Tập hợp nhu cầu.

Bước 3 Phân tích nhu cầu và ưu

tiên các nhu cầu

Bước 4 Bàn luận và tìm giải pháp về

từng chủ đề.

Bước 5 Thực hiện các giải pháp

Bước 6 Kết thúc cuộc họp

4 Biện pháp về sinh hoạt tổ chuyên môn

trong việc thực hiện chuyên đề:

101111

6 IV Hiệu quả của sáng kiến 12

Phần thứ nhất

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong nhiều năm qua, cùng với đổi mới sách giáo khoa giáo dục phổthông, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã không ngừng chỉ đạo đổi mới nội dungchương trình, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới cách đánh giá kết quảhọc tập của học sinh sao cho phù hợp với tình hình thực tế của từng địaphương để nâng cao chất lượng dạy và học Đến năm học 2013- 2014, vấn đềđổi mới sinh hoạt chuyên môn lấy học sinh làm trung tâm được chỉ đạo sátsao, đồng loạt từ Bộ Giáo dục đến Sở Giáo dục, Phòng Giáo dục và các nhàtrường Hằng năm các cấp quản lý giáo dục đều có chương trình tập huấn chogiáo viên về vấn đề này, tuy nhiên kết quả về đổi mới sinh hoạt tổ chuyênmôn vẫn còn là vấn đề nan giải, còn nhiều tranh cãi, nhiều tổ chuyên môntrong các nhà trường vẫ lúng túng trong thực hiện đổi mới do đó chất lượngsinh hoạt chuyên môn chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu của đổi mới Giáodục hiện nay Vậy vấn đề còn nằm ở đâu ? Phải chăng là ở khâu tổ chức vàquản lý ? Mục 2 Điều 15 Điều lệ Trường Tiểu học quy định nhiệm vụ của tổchuyên môn là: Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng,năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt độnggiáo dục khác; Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánhgiá chất lượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lý sử dụng sách, thiết bịcủa các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường; Tham gia đánh giá,xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và giớithiệu tổ trưởng, tổ phó Như vậy tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vaitrò rất quan trọng trong việc triển khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục củanhà trường Có thể khẳng định: Hoạt động của tổ chuyên môn tốt, thực hiệnđầy đủ các nhiệm vụ như Điều lệ Trường Tiểu học đã qui định sẽ góp phầntích cực, quyết định rất lớn đến việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện,đáp ứng được những yêu cầu của quá trình đổi mới giáo dục

Chính vì vậy sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động nhằm bồi dưỡngchuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên, góp phần tháo gỡnhững khó khăn trong quá trình giảng dạy và thực hiện nhiệm vụ Nội dung

sinh hoạt tổ chuyên môn là những vấn đề về thực hiện nhiệm vụ giảng dạy vàgiáo dục học sinh, thực hiện các văn bản chỉ đạo, thực thi nhiệm vụ năm học

và các yêu cầu mang tính thực tiễn được mang ra thảo luận, phân tích dướinhiều góc độ và rút ra những kết luận sư phạm, những biện pháp khả thi cóthể vận dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụcủa giáo viên Sinh hoạt tổ chuyên môn nhằm góp phần bồi dưỡng giáo viêntheo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học Vậy thực chất của việc sinh hoạtchuyên môn là gì? Đó chính là những vấn đề xoay quanh câu hỏi “Làm thếnào để nâng cao hiệu quả giờ dạy, chất lượng học tập của học sinh?”

Để việc sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường đi đúng hướng,đạt được mục tiêu thì cần thiết phải thực hiện nội dung này một cách khoahọc, chặt chẽ và có những biện pháp khả thi nhất phù hợp điều kiện thực tế vềđội ngũ giáo viên tình hình học sinh trong môi trường sư phạm của nhàtrường

Là một tổ trưởng tổ chuyên môn, tôi luôn trăn trở phải làm thế nào đểnâng cao chất lượng các buổi sinh hoạt chuyên môn Làm thế nào để thựchiện tốt việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng “Lấy học sinh làmtrung tâm”? Làm thế nào để thực hiện tốt nhiệm vụ đổi mới giáo dục theotinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nâng cao chấtlượng giáo dục Để thực hiện tốt nhiệm vụ của một người tổ trưởng phụtrách tổ chuyên môn, tôi đã nghiên cứu, học hỏi, thử nghiệm và mạnh dạn đề

xuất sáng kiến "Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường tiểu học" để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

trong nhà trường

Phần thứ hai

NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận

Như chúng ta đã biết mục đích của sinh hoạt tổ chuyên môn là xây dựng

tổ chuyên môn thành tổ chức học tập, chia sẻ, trao đổi thông tin tạo động lực làmviệc cho giáo viên, phát huy vai trò tự chủ của giáo viên trong chuyên môn

- Phát huy tốt vai trò của tổ trưởng, phát huy tối đa năng lực, vai tròcủa mỗi giáo viên trong tổ; tăng cường khả năng làm việc nhóm và sự hợp táccủa các giáo viên trong tổ

- Tăng cường quá trình tự học, tự bồi dưỡng; động viên, khuyến khíchgiáo viên nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm Đặc biệt coi trọng và

đề cao những năng lực riêng biệt của giáo viên trong giảng dạy, giáo dục

Như vậy, sinh hoạt tổ chuyên môn là hoạt động nòng cốt, không thểthiếu trong các nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng Thông quasinh hoạt tổ chuyên môn, các thành viên trong tổ có thể trao đổi kinh nghiệmgiảng dạy, đề xuất các biện pháp giải quyết những vướng mắc trong quá trìnhthực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng dạy học.Tuy nhiên, trong thực tế, không phải tất cả các tổ chuyên môn ở trường tiểuhọc đều phát huy và thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình.Một số tổ chuyên môn vẫn còn tình trạng sinh hoạt nhưng không đi sâu vàochuyên môn mà chỉ tổ chức qua loa "đối phó" Có nhiều nguyên nhân dẫn đếntình trạng trên nhưng cốt lõi nhất là do nhận thức của các tổ trưởng Nếukhông có sự theo sát của Ban giám hiệu và tổ trưởng không say mê chuyênmôn, chỉ sử dụng phương pháp quản lý chung chung không có kiểm tra đánhgiá thì tổ chỉ hoạt động một cách hình thức Một nguyên nhân khác nữa là donăng lực quản lý của tổ trưởng còn hạn chế Nhiều tổ trưởng đã ý thức đượcmối quan hệ chặt chẽ của tổ chuyên môn với việc nâng cao tay nghề của giáoviên, nâng cao chất lượng giảng dạy

Như vậy, đòi hỏi mỗi giáo viên phải không ngừng học tập, bồi dưỡng

để nâng cao trình độ chuyên môn của mình Buổi sinh hoạt chuyên môn cóchất lượng sẽ góp phần không nhỏ giúp giáo viên tự học, tự bồi dưỡng, tháo

gỡ những khó khăn trong quá trình giảng dạy và thực hiện nhiệm vụ dạy họccủa mình.

Theo điều lệ trường tiểu học, tổ chuyên môn sinh hoạt định kì 2lần/tháng Vậy làm thế nào để buổi sinh hoạt chuyên môn có chất lượng, thuhút được giáo viên tham gia hưởng ứng tích cực, thảo luận sôi nổi vào nhữngvấn đề trọng tâm giống như món ăn tinh thần không thể thiếu của mỗi giáoviên? Để làm được điều đó, người tổ trưởng phải biết phát huy khả năng củamỗi thành viên trong tổ, phải có kế hoạch tổ chức các buổi sinh hoạt chuyênmôn sao cho thỏa mãn nhu cầu của giáo viên về những vẫn đề cấp thiết trongcác hoạt động chuyên môn

II Thực trạng về công tác sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường Tiểu học Nhuận Trạch.

Trong hai năm trở lại đây, Ban giám hiệu nhà trường đã quan tâm chỉđạo sát sao việc tổ chức sinh hoạt của các tổ chuyên môn trong nhà trường

Do đó việc sinh hoạt chuyên môn định kỳ đã đi vào nền nếp, đảm bảo mỗitháng mỗi tổ có hai lần sinh hoạt các tổ chuyên môn đã hoạt động đúng chứcnăng, nhiệm vụ của mình Song về hiệu quả các buổi sinh hoạt chuyên mônvẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định như:

Sinh hoạt chuyên môn thường chỉ tập trung vào việc kiểm tra hồ sơ, sổsách, thống nhất một số tiến trình, quy trình, đánh giá, xếp loại tổ viên, triểnkhai các văn bản chuyên môn, nhận xét hoạt động đã qua và phương hướngcho thời gian tiếp theo

Hoạt động dự giờ, thao giảng chủ yếu cá nhân soạn giáo án, lên lớp, ,nặng hình thức biểu diễn, gò ép theo mẫu, mang tính đơn lẻ độc lập của từng

cá nhân; người dự tập trung mổ sẻ, đánh giá, bình xét về hoạt động của ngườidạy là chủ yếu;

Chú trọng việc đánh giá xếp loại giáo viên, nặng về đánh giá giờ dạy,kiểm tra đánh giá giáo án, hồ sơ

Giáo viên phần lớn chỉ quan tâm đến bài dạy mà chưa chú trọng đến hoạt động học của học sinh, chưa chú ý đề xuất việc làm thế nào để học sinh được học và học được

- Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn còn nghèo nàn, hình thức còn đơn

hoạt, không khíthường trầm lắng, giáo viên ít phát biểu ý kiến; những vấn đềmới và khó ít đượcmang ra bàn bạc, thảo luận

Một số ít giáo viên còn nhận thức chưa đúng vị trí vai trò của tổchuyên môn trong việc nâng cao chất lượng giờ lên lớp, chưa thực sự say mê

quan tâm đến nội dung sinh hoạt

Để khắc phục tình trạng trên, ngay từ khi được bổ nhiệm làm tổ trưởng

tổ chuyên môn khối lớp Một, khối lớp đầu cấp học, tôi đã nỗ lực học hỏi,nghiên cứu tài liệu, tham khảo ý kiến đồng nghiệp và đưa ra một số giải phápnâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn

III Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn trong trường tiểu học.

Trước hết tổ chuyên môn phải xác định có hai hình thức: sinh hoạt chuyênmôn theo hướng “Lấy học sinh làm trung tâm” và sinh hoạt tổ chuyên môn

lượng giáo dục của nhà trường

Tham khảo ý kiến chỉ đạo từ lãnh đạo nhà trường trước những vấn đề khó,chưanắm bắt cụ thể để giải quyết một cách có hiệu quả nhất Thống nhất nề nếp

định.Nghiêm túc thực hiện đúng quy trình của một buổi sinh hoạt chuyên môn

2 Biện pháp về tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng “Lấy học sinh làm trung tâm”

Trước đây việc sinh hoạt chuyên môn có dự giờ, giáo viên chủ yếu tậptrung vào chuẩn bị bài dạy và thực hiện giờ dạy trên lớp, người dự giờ cũngchủ yếu tập trung vào việc quan sát giáo viên dạy và đánh giá việc dạy củagiáo viên là chính Nay việc dự giờ chủ yếu tập trung quan sát việc học củahọc sinh Khi mới thực hiện đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng này,giáo viên còn rất lúng túng chưa biết cách quan sát, ghi chép dự giờ, nhận xétrút kinh nghiệm cũng còn qua loa đại khái, chưa nêu cụ thể được về học sinhnào có cố gắng, học sinh nào chưa chú ý, học sinh nào chưa hiểu bài…Đểkhắc phục tình trạng này, trong sinh học chuyên môn chúng tôi đã thào luận

để ngay từ đầu giáo viên xác định rõ mục tiêu bài dạy, cùng nhau thiết kế giáo

án để tất cả giáo viên trong tổ đều nắm vững mục tiêu về kiến thức, kỹ nănghọc sinh cần đạt, từ đó quan sát việc học của học sinh sẽ thuận lợi hơn Tổ đãthống nhất quy trình như sau:

Bước 1 Họp tổ chuyên môn, chuẩn bị thiết kế bài dạy minh họa.

Tổ chức cho giáo viên thảo luận, nêu ý kiến đề xuất về môn học cầndạy minh họa, nội dung kiến thức nào khó, cần tập trung xây dựng bài giảng.Sau đó tổ chức cho giáo viên chọn bài cần dạy sau khi giáo viên trong tổ đãthống nhất chọn bài dạy, tổ trưởng giao cho nhóm giáo viên cùng dạy bộ môntrao đổi tổ chức thiết kế bài dạy

Dựa vào tài liệu Chuẩn kiến thức – Kỹ năng để các định mục tiêu cầnđạt của bài dạy và các phần kiến thức Lựa chọn phương pháp, các thiết bị đồdùng, các kỹ thuật dạy học tích cực có thể vận dụng cho từng phần nội dung.Xác định những khó khăn, thuận lợi đối với từng nhóm học sinh Xác địnhkiến thức cần đạt cho từng nhóm đối tượng học sinh Cách tổ chức các hoạtđộng học tập cho học sinh đối với từng nội dung của bài dạy Hoàn thiện giáo

án bài dạy Sau đó một đồng chí giáo viên trong tổ thuyết trình lại giáo án mộtlượt cho cả tổ nghe và lấy ý kiến bổ sung Cử giáo viên dạy minh họa

Bước 2 Tiến hành bài giảng minh họa – dự giờ.

Sau khi đã hoàn thành giáo án, một đồng chí giáo viên trong tổ đượcphân công dạy minh họa cho các đồng chí giáo viên còn lại dự giờ

Tổ trưởng có thể mới ban giám hiệu cùng dự

Trước khi dự giờ, tổ trưởng phải quán triệt giáo viên về việc ghi chép,thu thập dữ liệu

Trước đây, khi đi dự giờ giáo viên chỉ tập trung vào quan sát việc dạycủa giáo viên mà chưa để ý quan sát hoạt động học của học sinh Nay theohướng đổi mới, giáo viên khi dự giờ phải tập trung quan sát, phân tích hoạtđộng học của học sinh về mức độ hợp tác, tương tác giữa thầy với trò, trò vớithầy và trò với trò, thái độ học tập của học sinh, khả năng nhận thức của họcsinh ra sao Học sinh nào chưa hiểu bài, khó khăn ở đâu? Làm thế nào để khắcphục tình hình… Chính vì vậy nếu tổ trưởng không quán triệt trước, giáo viên

sẽ không nắm bắt hết các tiêu chí khi dự giờ và không giúp cho đồng nghiệp

và chính bản thân sau khi dự giờ

Bố trí giáo viên ngồi dự giờ đối diện với học sinh ngồi học hoặc ngồi haibên phòng học sao cho quan sát được tất cả các học sinh thuận tiện nhất Giáo viên dự giờ ghi lại diễn biến các hoạt động học tập của học sinhbằng hình thức ghi chép hoặc quay camera, chụp ảnh

GV dự giờ phải đảm bảo nguyên tắc: không làm ảnh hưởng đến việchọc tập của học sinh; không gây khó khăn cho giáo viên dạy minh họa; khi dựgiờ phải tập trung vào việc học của học sinh, theo dõi nét mặt, hành vi, thái độtập trung đến bài học của từng học sinh thông qua đó đánh giá được mức độnắm vững bài của học sinh, sự hào hứng hoặc thờ ơ với bài học của học sinh,những khó khăn của học sinh, tìm mối liên hệ giữa việc học của học sinh vớitác động của phương pháp, nội dung dạy học Quan sát tất cả các đối tượng

học sinh, không được “bỏ rơi” một HS nào.

Bước 3 Suy ngẫm, thảo luận, tìm giải pháp khắc phục

Đây là công việc có ý nghĩa quan trọng trong sinh hoạt chuyên môn, làyếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả của sinh hoạt chuyên môn, Tổtrưởng tổ chuyên môn cần phát huy được vai trò, năng lực của người chủ trì,