một số biện pháp giúp học sinh chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân

Phòng giáo dục và đào tạo LƯơng sơnTRƯỜNG tiểu học & THCS hợp hoà Họ và tên : Nguyễn Thị Kim Cúc SÁNG KIẾN MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐO ĐẠI LƯỢNG DƯỚI DẠNG SỐ THẬP PHÂ

Phòng giáo dục và đào tạo LƯơng sơn

TRƯỜNG tiểu học & THCS hợp hoà

Họ và tên : Nguyễn Thị

Kim Cúc

SÁNG KIẾN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐO ĐẠI LƯỢNG DƯỚI DẠNG SỐ THẬP PHÂN

N¨m 2017

Môc lôc

Môc lôc Trang Chương I : Đặt vấn đề 1

Chương II : Nội

Dung

4 I.C¬ së lí

luận

4

II Thực trạng……….……… 5 III Các biện pháp

6

1 Biện pháp 1: Củng cố về khái niệm số thập phân……… 6

2 Biện pháp 2: Các cách giúp học sinh chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập

phân 6

3 Biện pháp 3: Các bước thực hiện chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân 8

4 Biện pháp 4: Một số dạng bài tập chuyển đổi số đo đại lượng dứi dạng số thập phân 9 IV.Hiệu quả 13 Chương III : Kết

luận 14

CHƯƠNG I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Xuất phát từ mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông, theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo đã ký Ban hành chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học, trong

đó có chuẩn kiến thức - kỹ năng của từng môn học mà yêu cầu cơ bản tối thiểu về kiến thức - kỹ năng của môn học, hoạt động giáo dục mà bắt buộc học sinh phải đạt được sau mỗi bài học

"Mục tiêu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông là xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa theo chuẩn kiến thức - kỹ năng mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ CNH-HĐH đất nước"

Xuất phát từ mục tiêu chung của ngành giáo dục và đào tạo từng bước ổn định và nâng cao chất lượng giáo dục Tiểu học nhằm giúp các em:

Có những kiến thức tối thiểu về chuẩn kiến thức - kỹ năng các môn học sau khi hoàn thành chương trình bậc Tiểu học

Hình thành và rèn luyện cho các em kỹ năng, kỹ xảo trong các môn học để nâng cao kiến thức cho bản thân

Một trong các môn học có vị trí và tầm quan trọng rất lớn trong đời sống cũng như chương trình Tiểu học đó là môn Toán Toán học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Trên cơ sở cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về số học, các số tự nhiên, phân số, số thập phân, các đại lượng

cơ bản, giải toán có lời văn và một số yếu tố hình học đơn giản, ,

Môn toán ở Tiểu học bước đầu hình thành và phát triển năng lượng trìu tượng hoá, khái quát hoá, kích thích trí tưởng tượng, gây hứng thú học tập, phát triển năng lực tư duy, suy luận và biết diễn đạt đúng bằng lời, bằng viết, suy luận đơn giản góp phần rèn luyện phương pháp học tập và làm việc khoa học, linh hoạt sáng tạo của học sinh

Mục tiêu nói trên được thông qua việc dạy các môn đặc biệt là môn toán Môn học này có tầm quan trọng vì toán học với tư cách là một

bộ môn khoa học nghiên cứu hệ thống kiến thức cơ bản và sự nhận thức cần thiết trong đời sống sinh hoạt và lao động của con người Môn toán

là "Chìa khoá" mở cửa cho tất cả các nghành khoa học khác Vì vậy môn toán là bộ môn không thể thiếu được trong nhà trường nó giúp con người phát triển toàn diện

Trong dạy-học toán ở Tiểu học đặc biệt là ở lớp 5 đại lượng và đo đại lượng là một trong bốn mạch kiến thức của chương trình toán 5 Nó

có cấu trúc hợp lý theo giai đoạn, sắp xếp đan xen với với các mạch kiến thức: Số học, các yếu tố hình học, Giải toán có lời văn

Ở các lớp trước, các số đo đại lượng thường là số tự nhiên Đến lớp 5, các số đo đại lượng thường là số thập phân Do đó việc "chuyển đổi" các đơn vị đo đại lượng có khó khăn hơn

Trong thực tế giảng dạy phần Thập phân trong đó " Chuyển đổi các

số đo đại lượng dưới dạng số thập phân" Một trong những chương trình của toán lớp 5 tương đối khó, vì nó vừa trìu tượng vừa dễ lẫn Nhiều em gặp khó khăn trong khi "chuyển đổi" bởi vì các em không nắm chắc về các số đo đại lượng, không nhớ vị trí của các số đo đại lượng trong bảng đơn vị đo dẫn đến khi "chuyển đổi" dễ bị sai (Đặc biệt là đối với các em lực học trung bình, lực học yếu) càng khó khăn hơn

Vì vậy trước khi "chuyển đổi" đơn vị đo cần cho học sinh nắm chắc cách viết số đo độ dài, khối lượng, diện tích, thời gian dưới dạng số thập phân

Từ thực trạng của nhà trường do điều kiện khách quan cũng như chủ quan, do đặc điểm vùng miền trình độ kiến thức toán của các em còn nhiều hạn chế, tỉ lệ học sinh yếu kém môn toán còn cao Đặc biệt từ năm 2009-2010 học sinh bậc Tiểu học trong cả nước đều phải thực hiện kiến thức bài học theo đúng chuẩn kiến thức - kĩ năng theo QĐ số 16/2006/ QĐ-BGD&ĐT đã ban hành Đây quả là một vấn đề rất khó đối với các

trường trong khu vực khó khăn nói chung đối với trường Tiểu học

&THCS Hợp Hoà nói riêng Nhưng không vì khó khăn đó mà bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp trong nhà trường và các em trùn bước Là một giáo viên được phân công giảng dạy môn toán lớp 5, bản thân tôi đã

tự xác định đây là một nhiệm vụ rất quan trọng vì vừa là năm học cuối cấp

Trong học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng đặc biệt là đối với hộc sinh trường tiểu học & THCS Hợp Hoà, việc học toán nắm chắc kiến về toán rất quan trọng và rất cần thiết Để thực hiện tốt mục tiêu đó, giáo viên phải nghiên cứu, tìm tòi các biện pháp giảng dạy sao cho thích hợp giúp các em học một cách dễ hiểu, dễ nhớ và nắm chắc nội dung kiến thức bài học Hiểu sâu bản chất của vấn đề cần tìm Từ đó giúp các em hứng thú, say mê học toán Từ những căn cứ trên tôi đã

chọn nghiện cứu vấn đề "Một số biện pháp giúp học sinh chuyển đổi

số đo đại lượng dưới dạng số thập phân" với mục đích là:

+ Trau dồi kiến thức cho bản thân, đi sâu tìm hiểu nội dung, chương trình và những phương pháp dùng để giảng dạy cách " chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân sao cho giúp học sinh một cách dễ hiểu nhất, nhớ lâu nhất

+ Tìm hiểu những kĩ năng cơ bản cần trang bị để phục vụ vụ cho việc "chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân"

+ Khảo sát và hướng dẫn cụ thể qua một số ví dụ, từ đó đúc rút kinh nghiệm, đề xuất một ý kiến góp phần nâng cao chất lượng dạy học toán "chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân"

CHƯƠNG II: NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận:

Chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân là một chương trình quan trọng trong chương trình giảng dạy môn Toán ở lớp 5

Vì vậy việc "Chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân"

có một vị trí quan trọng thể hiện ở các điểm sau:

- Cần giúp các em nắm chắc ý nghĩa và tính chất cơ bản của số thập phân Đồng thời qua các bài làm của học sinh, giáo viên có thể dễ dàng phát hiện những ưu điểm hay những thiếu sót của các em về kiến thức, kỹ năng và tư duy để giúp các em phát huy hoặc khắc phục

- Cách chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân, giúp các em hình thành và rèn luyện những kỹ năng thực hành cần thiết trong đời sống hàng ngày, biết vận dụng những kỹ năng đó trong cuộc sống

- Kỹ năng thực hiện các phép tính về chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân Có thể giúp các em thấy được nhiều khái niệm toán học Ví dụ: các số, các đại lượng, các hình, đều có nguồn gốc trong cuộc sống hiện thực, trong thực tiễn hoạt động của con người, thấy được các mối quan hệ biện chứng giữa cái đã cho và cái phải tìm

- Vận dụng giải các bài toán về chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân Việc giải toán góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinh năng lực tư duy và những đức tính tốt của con người lao động, sáng tạo, khi giải một bài toán, tư duy của học sinh phải hoạt động một cách tích cực vì các em cần phân biệt, thiết lập mối liên hệ để suy luận nêu những phán đoán rút ra những kết luận thực hiện những phép tính cần thiết để giải quyết những vấn đề đặt ra Hoạt động trí tuệ giải toán góp phần giáo dục cho các em ý trí vượt khó, đức tính cẩn thận, chu đáo, làm việc có kế hoạch, thói quen xem xét căn cứ, thói quen tự kiểm tra kết quả công việc mình làm

* Nội dung chương trình toán 5 gồm:

1 ễn tập về số tự nhiờn

2 ễn tập về cỏc phộp tớnh số tự nhiờn

3 Dấu hiệu chia hết cho 2, 5, 3 và 9

4 Phõn số (ụn tập bổ sung)

5 Cỏc phộp tớnh về phõn số

6 Số thập phõn

7 Cỏc phộp tớnh về số thập phõn

8 Hình học - chu vi, diện tích, thể tích một số hình

9 Số đo thời gian, toán chuyển động đều

II.Thực trạng

Về cơ bản nhiều em do hổng kiến thức, tiếp thu bài chậm , thành

ra cỏc em rất sợ học, ngại học, đặc biệt là học toỏn

Nhiều em ngoài thời gian học trờn lớp ra cũn phải lao động phụ giỳp gia đỡnh chưa cú thời gian nhiều dành cho việc ụn luyện

Bờn cạnh điều kiện cũn thiếu thốn, đơn sơ, tài liệu học tập lại khụng đầy đủ cũng là một yếu tố rất quan trọng khiến cỏc em khụng cũn hứng thỳ khi ngồi vào bàn để học tập

Gia đỡnh thỡ chưa thực sự quan tõm tới việc học tập của cỏc em Nhiều em cũn chưa định hướng được học để làm gỡ mà chỉ hiểu đơn thuần học chỉ để mà học thụi, chứ khụng cú mục đớch, khụng cú định hướng học để làm gỡ nờn việc học cũng khụng được cỏc em chỳ trọng quan tõm Đõy cũng là một điều kiện thuận lợi để cỏc em cú nhiều

cơ hội dỗi dành nhiều thời gian chơi, lơ là học tập

Nhận thấy đõy là một vấn đề đặc biệt quan trọng mà nhiều năm nay vẫn khụng cú sự chuyển biến Tụi đó quyết định nghiờn cứu này và đưa ra một số biện phỏp "Giỳp học sinh chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phõn" Nhằm giỳp cỏc em cỏch "chuyển đổi" một cỏch dễ hiểu nhất, dễ nhớ nhất mà khụng bị nhầm lẫn

III Cỏc biện phỏp

1 Biện phỏp 1: Củng cố về khỏi niệm số thập phõn

Khi cha đợc học về số thập phân, nếu yêu cầu học sinh làm bài tập: Viết 8m234 dm2 dới dạng số đo có dịch vụ là mét vuông thì giáo viên sẽ hớng dẫn học sinh làm nh sau:

8m234dm2 = 6m2

Nhng khi đã đợc học về số thập phân thì học sinh có thể viết đợc

8m234dm2 = 8

Nh vậy là học sinh đã biết vận dụng các hiểu biết về

"hỗn số" và "phân số thập phân" trong việc viết "chuyển

đổi" các số đo đại lợng Đây là bớc chuẩn bị cho học sinh

về số thập phân và các số đo đại lợng dới dạng số thập phân

Thực chất của việc day học "Viết số đo đại lợng dới dạng số thập phân" là nhằm củng cố cho việc học khái niệm số thập phân

2 Biện phỏp 2: Các cách giúp học sinh chuyển đổi

số đo:

a Việc chuyển đổi đơn vị đo là mối tơng quan tỉ

lệ nghịch giữa số đo và đơn vị đo: giúp học sinh nắm

đợc cách đổi, với cùng một giá trị của đại lợng khi đơn vị

đo tăng lên (hoặc giảm đi) bao nhiêu lần thì số đó cũng giảm đi bao nhiêu lần thì số đó sẽ giảm đi (hoặc tăng lên) bấy nhiêu lần

Ví dụ:

x 10 x 10000

45 dm = 4,5 m 658 cm2 = 0,0547 m2

b Cơ sở để học sinh có thể chuyển đổi các đơn vị đo đại lượng là phải nắm được "Mối quan hệ" giữa hai đơn vị liền kề của mỗi đại lượng Đối với số đo độ dài, khối lượng, diện tích và thể tích ta có thể dùng quy tắc về "Số chữ số trong một hàng đơn vị" (bằng cách sử dụng bảng đơn vị đo)

Dựa vào bảng, ta hướng dẫn học sinh điền các chữ số lần lượt vào các cột trong bảng đơn vị đo Căn cứ vào thứ tự các đơn vị đo trong bảng đơn vị đo đại lượng (nếu đơn vị nào còn thiếu cần được bổ sung bằng các chữ số 0 vào phần nguyên hoặc phần thập phân)

Điền các chữ số lần lượt vào các cột trong bảng đơn vị đo:

Điền các chữ số lần lượt vào các cột trong bảng đơn vị đo:

Điến các chữ số lần lượt vào các cột trong bảng đơn vị đo

Số đổi Bảng đơn vị đo Kết quả

Tuy nhiên trong thực tế lúc đổi số đo độ dài, khối lượng, diện tích, thể tích giáo viên thường hướng dẫn học sinh dùng cách "dịch dấu phẩy": Cứ mỗi lần chuyển đổi sang đơn vị liền sau (liền trước) thì ta dời dấu phẩy sang trái (sang phải):

+ 1 chữ số đối với đơn vị đo độ dài

+ 2 chữ số đối với đơn vị đo diện tích

+ 3 chữ số đối với đơn vị đo thể tích

3 Biện pháp 3: Các bước thực hiện chuyển đổi các số đo

Bước 1: Cho học sinh nắm chắc các "Bảng đơn vị đo đại lượng", đây là

cơ sở để học sinh thực hiện chuyển đổi số đo được tốt hơn

Học sinh phải thuộc và nhắc lại tất cả các đơn vị đo đã học trong bảng theo một thứ tự xác định (từ nhỏ đến lớn hoặc từ lớn đến nhỏ)

Bước 2: Học sinh nắm được "Mối quan hệ" giữa 2 đơn vị liền kề của

mỗi đại lượng và mối quan hệ thường gặp

VD: 1m= 10dm; 1cm= 100cm; 1m= 1000mm; 1km= 1000m

1dm = ; 1cm = ; 1mm =

1m2 = 100dm2 ; 1dm2 = ; 1m2 = 10000cm2 ; 1cm2 =

1m3 = 1000dm3 ; 1dm3 = ; 1m3 = 1000000 cm3 ; 1cm3 =

Bước 3: Luyện tập chuyển đổi đơn vị đo: Học sinh được luyện tập

nhiều dạng bài tập khác nhau:

VD1: Đổi các đơn vị đo

1dm = = 0,1m ; 1cm = = 0,01m ; 1mm = = 0,001m 1dm2 = = 0,01m2 ; 1cm2 = = 0,0001m2

1mm2 = = 0,000001m

1dm3 = = 0,001m3 ; 1cm3 = = 0,000001m3

VD2: Đổi các đơn vị ra m

67,89 dm = 6,789m

67,89 cm = 0,6789m

67,89 mm = 0,06789m

VD3: Đổi các đơn vị ra m 2

5,34 km2 = 5340000 m2 56 dm2 =0,56 m2

6,5 km2 = 6500000 m2 23 cm2 = 0,0023 m2

7,6256 km2 = 7625600 m2 2 m2 5 dm2 =2,05 m2

VD4: Đổi các đơn vị ra m 3

1989 dm3 = 1,989 m3 2345 cm3 = 0,002456m3

19,34 dm3 = 0,01934 m3 5216 cm3 =0,005216m3

Dạy học chuyển đổi số đo đại lượng có thể nói là một vấn đề rất quan trọng và có ý nghĩa đối với học sinh, đó chính là cầu nối giữa các kiến thức toán học trong nhà trường với thực tế đời sống Để giúp học sinh chuyển đổi số đo đại lượng được tốt, khi dạy các tiết ôn luyện, ngoài việc củng cố, khắc sâu những kiến thức mà các em đã được học ở tiết chính thì giáo viên cần tăng cường cho học sinh được luyện tập thực hành nhiều dưới dạng các bài tập khác nhau nhằm tạo cho các em có thói quen và hình thành kỹ năng chuyển đổi

4.Biện pháp 4: Một số dạng bài toán chuyển đổi số đo đại lượng dưới dạng số thập phân:

Muốn phân tích được tình huống, lựa chọn số đo tương ứng thích hợp các em phải nhận thức được: cái gì đã cho, cái gì cần tìm, mối quan

hệ giữa cái đã cho và cái phải tìm như thế nào (VD: Đơn vị đo đại lượng, vị trí của đơn vị đo đại lượng trong bảng, dịch vụ cần chuyển đổi, )

Trong một bài tập yêu cầu của bài (Câu hỏi) có một chức năng quan trọng vì việc lựa chọn cách chuyển đổi được quy định không chỉ bởi bảng đơn vị đo mà còn bởi các câu hỏi Với cùng các dữ kiện như nhau (số đo) có thể đặt các yêu cầu khác nhau do đó việc lựa chọn cách chuyển đổi cũng khác nhau Việc thấu hiểu yêu cầu của bài là điều kiện căn bản để chuyển đổi dịch vụ đo một cách chính xác Để rèn luyện cho các em suy luận đúng cần giúp các em nhận thức được chức năng quan trọng của câu hỏi (Yêu cầu) của bài Muốn vậy có thể dùng biện pháp thường xuyên gọi các em nêu yêu cầu của bài, trước khi viết các số đo VD: Đổi các số đo sau ra m, đổi các số đo sau ra dm3 Viết đơn vị đo tích hợp vào chỗ chấm, viết các số đo sau dưới dạng số đo là xăng-ti-mét khối

Đối với các bài tập chuyển đổi số đo đại lượng ở lớp 5 có hai dạng:

Chuyển đổi từ dịch vụ đo lớn sang đơn vị đo nhỏ (Giá trị của đại lượng chuyển đổi đơn vị đo tăng lên)

VD: 5m2 = 500dm2

Chuyển đổi đơn vị đo từ nhỏ sang đơn vị đo lớn (giá trị của đại lượng chuyển đổi đơn vị đo giảm đi)

VD: 5dm2 = 0,05m2

Người giáo viên phải nắm vững các dạng bài tập "Chuyển đổi" để khi hướng dẫn học sinh chuyển đổi sẽ tổ chức cho học sinh trước hết xác định được dạng bài tập "chuyển đổi" là gì? để có cách "chuyển đổi" đúng nhất