Chinh vi the N h a nfldc phai tinh toan dfla ra nhflng tieu chuan de quy dinh nhfl the nao la mdt dau md'i nhap khau va kinh doanh xang d i u.. Can cfl vao dd doanh nghiep nao hdi du die
Trang 1D6I M6I QUAN L? NHA Nirdc, PHAT HUY QUY^N CHO DONG COA
Viforng D i n h D u n g "
1 Noi d u n g q u a n li n h a nfldc d o i vdi
c a c d o a n h n g h i e p n h a p k h a u v a k i n h
d o a n h x a n g d a u
Xang d i u la h a n g h o i cd t i n h chat dac
biet va ddng vai trd q u a n trpng trong d i u
vao cua san xuat, la loai n a n g Ifldng thiet
yeu chfla the thay the dflde Tinh dac biet
cua xang d i u cdn dflde the hien d sfl phuc
vu nhu c l u rdng khap, tfl dan sinh cho
den qud'c phdng va an ninh Cac q u a n he
cung - c l u va g i i ea la yeu td' quyet dinh
thi trfldng xang d i u Tuy nhien, vi la h a n g
hoa dac biet nen cac qud'c gia deu cd chinh
sach quy hoach, ehinh sach chien Iflpe ve
san xuat, tieu thu va dfl trfl xang d i u cho
nfldc minh n h a m chdng lai cae cdn sd't
xang d i u cua the gidi O Viet N a m hien
nay, xang dau la mdt trong nhflng m.at
h a n g chien Ifldc do N h a nfldc thd'ng n h a t
quan ly
Trong qua t r i n h hdi n h a p va tfl do
hoa thfldng mai, cac doanh nghiep trong
nfldc va cac doanh nghiep nfldc ngoai deu
canh t r a n h khd'c liet ve m a t h a n g q u a n
trpng nay Ngay nay, xu hfldng giam sfl
can thiep eua Nha nfldc, t a n g sflc canh
t r a n h theo hfldng tfl do h o i thi trUdng
xang d i u ddi hdi cac doanh nghiep ciia
Viet Nam can phai tich luy xay diing tiem
liic du manh, du sflc canh t r a n h vdi cac
tap doan qud'c te va k h u vfle Ddng thdi,
Nha nfldc c i n hoan thien mdi trifdng
phap ly de elc doanh nghiep yen t i m
t h a m gia kinh deanh x a n g d i u Q u a n ly
n h a nUde ddi vdi cac d o a n h nghiep nhap
k h a u va k i n h d o a n h x a n g d a u chiu tac ddng cua e l c yeu td' s a u day:
- Viet N a m da gia n h a p To chflc ThUdng mai the gidi (WTO) n e n p h a i t u a n thii cac quy dinh t r o n g WTO Dieu n a y a n h hud'ng khdng nhd den chinh sach q u a n 11 cua Nha nUdc ddi vdi m a t h a n g x a n g d a u
- Ddi mdi va sap xep, t a i cau t r u e doanh nghiep n h a nUde theo h u d n g da d a n g elc hinh thflc sd hflu ddi hdi cd che q u a n li ciia
N h a nfldc cang p h a i thich flng vdi tien
t r i n h ddi mdi doanh nghiep
- G i l x a n g d i u chiu a n h hfldng ciia nhieu yeu to' k i n h te - chinh t r i - xa hdi va thfldng bie'n ddi dot ngdt khd Ifldng va rat phflc t a p Nhflng yeu td' n a y thude ve nhflng nfldc cd trfl Ifldng k h a i t h a e va xuat
k h a u ldn nhfl cac nfldc T r u n g Ddng, Nga, Venezuela va nhflng nfldc cd sflc tieu
t h u Idn nhfl: T r u n g Qud'c, My, EU
Gia ca tieu t h u t h a y ddi lien tue nhflng cac qud'c gia ndi c h u n g va Viet N a m ndi rieng deu ed xu hfldng tao sfl dn dinh ve ngudn cung va gia ca x a n g d a u de dn dinh nen k i n h te', tao tien p h a t t r i e n kinh te ben vflng Vi vay, n h a nfldc nao cung phai
t i n h de'n nhflng yeu to' a n h hfldng nay
Cd che q u a n ly n h a nfldc ve hoat ddng
k i n h d o a n h x a n g d a u ed the p h a n r a lam hai nhdm:
Vuong Dinh Dung, Thac sy kinh te, Dai ta, Tdng giam doc Tdng Cong ty Xftng dau Quan doi
Trang 2D 6 I MOI QUAN LV NHA NUOC PHAT HUY QUYf N CHU DONG CUA CAC DOANH NGHIEP NGHIEN cuu - TRAO DPI [ ^ [ ^ 1
- Nhdm thd nhdt la noi dung quan ly ed
y nghia ve kinh te gdm cac nhdm cdng cu
quan ly nhfl: Dau mdi n h a p khau; h a n
mflc nhap khau; cac loai phi t h u tfl hoat
ddng nhap k h a u va kinh doanh xang d i u ;
gia ban td'i da cua cac loai xang dau
- Nhom thd hai la ndi dung quan ly ve
elc dieu kien kinh doanh xang d i u ; quan
ly chat Ifldng va do Ifldng; quan ly quy
hoach ed sd vat chat ky t h u a t phue vu
kinh ddanh xang dau; q u a n li thi trfldng
xang d i u
Quan ly dau mdi n h a p k h a u va h a n
mflc nhap k h a u la nhflng ndi dung r a t
quan trpng trong q u a n ly n h a nfldc ddi vdi
cac doanh nghiep n h a p k h a u va kinh
doanh xang d i u Viec kinh doanh xang
dau phai t u a n theo nhflng quy hoach, ke
hoach cua Nha nfldc de thflc hien ehinh
sach ve ehien Ifldc quan li eua N h a nfldc,
n h i m dn dinh thi trfldng xang d i u trong
nfldc Viec xuat, n h a p k h a u xang dau c i n
dflde tinh toan theo dfl bao ke hoach
khdng phan tan, khdng tuy tien chay theo
bie'n ddng tflc thdi eua thi trfldng qud'c te,
d i u mdi nhap k h a u phai dflde quy dinh va
Ilia chpn Mpt mat, neu sd' Ifldng doanh
nghiep d i u md'i n h a p k h a u dflde md rdng
thi se tao mdi trfldng canh t r a n h , tang ap
Iflc de eae doanh nghiep giam ehi phi ban
hang, mang lai ldi Ich eho ngfldi tieu dflng
Mat khic, neu p h a t trien q u i nhieu dau
mdi nhap k h a u va kinh doanh xang d i u
thi cd the dan den nhflng bat cap sau day:
Mpt Id, dau mdi n h a p k h a u va kinh
doanh xang d i u phai ed kho, cang hoac sd
hflu, hoac thue Du sd hflu hay t h u e deu
phai dau tfl Cac deanh nghiep d i u md'i
mudn phat trien cd he thd'ng va mud'n lam
chu sd hflu kho, cang thi phai d i u tfl ldn
dan de'n dfl thfla ha t i n g d i u ngudn va
gay ra lang phi tai san qud'c gia
Tfl chd doanh nghiep mud'n "sd hflu
kho, cang" d i n de'n kho, cang san p h a m
dau tfl eua hp p h a n t i n , m a n h m u n ehi
tfldng xflng vdi quy md eua chinh minh
trong mpt giai doan n h a t dinh Cung tfl
m a n h m u n nhd ie ma sd' Ifldng tflng chuyen n h a p cung nhd le d i n de'n chi phi gia t h a n h van chuyen cao; gia mua cao va bat ldi trong dam p h a n mua hang Chinh
vi the N h a nfldc phai tinh toan dfla ra nhflng tieu chuan de quy dinh nhfl the nao la mdt dau md'i nhap khau va kinh doanh xang d i u Can cfl vao dd doanh nghiep nao hdi du dieu kien mdi dflde Nha nfldc quyet dinh eho phep nhap khau va kinh doanh xang dau Nha nfldc phai dfla
r a dflde nhflng tieu chuan d l y du nhfl: vd'n, kho chfla, cang d i u ngudn, he thd'ng
m a n g Ifldi p h a n phdi Tren cd sd dd, quan
11 qua t r i n h hoat ddng kinh doanh, vfla dat dflde mue tieu vfla tao ra "san chdi" cd sflc
ep canh t r a n h du m a n h de tiep tue bao ve ngfldi tieu dung
Hai Id, neu ed qua nhieu d i u mdi nhap
k h a u va kinh doanh xang d i u se gay khd
k h a n eho q u a n ly n h a nfldc; tao ra sii canh
t r a n h khdng c i n thiet, lang phi ngudn Iflc, lam suy giam ndi life va cd the anh hfldng den quyen ldi cua ngUdi tieu dung
Xang d i u la h a n g hoa dac biet nen Nha nUde phai quan li thdng qua kinh doanh cd dieu kien; md cfla vdi nhflng doanh nghiep hdi du dieu kien n h i m tap hdp nhflng ddanh nghiep du m a n h de tang ldi Ich cho ngfldi tieu dflng Thee xu hfldng phat trien kinh doanh xang d i u hien nay, elc doanh nghiep dang dflde phep nhap khau va kinh doanh xang d i u ngay cang md rdng thi p h l n , t a n g so' Ifldng nhap khau; cac doanh nghiep khac dang tich tu cac dieu kien du de dflde n h a p khau trflc tiep va kinh doanh xang dau giup khep kin qua trinh kinh doanh xang d i u nham phat huy quyen chu ddng va nang cao hieu qua kinh doanh Xet ve mue tieu p h i t trien, day la xu the t a t yeu k h i c h quan va la
n h u c l u tich efle Song, xet ve hieu qua chung eua qud'c gia, Nha nfldc c i n phai quy dinh mdt h a n h lang phap 11 "cac dieu kien", ma cae dieu kien kinh te'nay khdng
m a n g dang dap quan 11 hanh ehinh Dieu kien nay ngay cang "tien tien", "hien thflc" vfla dat hieu qua eao vfla thoa man ngay
Trang 3i m j NGHIEN cuu - TRAO DPI D6I MOI QUAN LY NHA NUOC PHAT HUY QUYf N C H U DONG CUA CAC DOANH NGHIEP
cang cao eae muc tieu eua n e n k i n h te d a t
r a cho tflng giai doan eu t h e ciia dat nfldc
Q u a n 11 h a n mflc n h a p k h a u xang d i u
h a n g n a m cua c i c doanh nghiep d a u md'i
cung la bien p h a p q u a n trpng ma N h a
nfldc dang thflc hien Nhfl da de cap t r e n
day, xang d i u la m a t h a n g chien Ifldc, vi
vay can dd'i dam bao n h u cau tieu dflng
cho nen kinh te la mdt ndi d u n g r a t q u a n
trpng N h a nfldc phai can dd'i dflde ca ve
Ifldng tieu dung cua xa hdi va Ifldng dfl trfl
qud'c gia cua tifng ki, n e u khdng, se ed
nhiing khiing khoang "thieu" hoac " thfla"
t i e dpng anh hfldng r a t Idn de'n n e n k i n h
te qud'c dan Tuy nhien, trong giai doan
hien nay thi dieu cdt ldi t i n h toan va dfla
r a cac giai p h a p chien Ifldc de chdng
k h u n g hoang "thieu" la chinh Vi vay, N h a
nfldc, t r e n cd sd tinh t o i n Ifldng xang dau
td'i thieu c i n thiet cho n h u cau tieu dflng
trong tflng ki, giao chi tieu h a n mflc n h a p
k h a u td'i thieu cho cac doanh nghiep d i u
md'i ma khdng h a n che mflc td'i da Mdt
mat, n h i m dam bao eho n h u c l u td'i thieu
thi trfldng tieu dung, m a t khac p h a t h u y
quyen tfl chii k i n h d o a n h cua d o a n h
nghiep dau md'i Neu doanh nghiep dau
md'i nao gifl vflng va md rdng thi trfldng,
t a n g thi p h l n thi doanh nghiep dd tdn tai
va p h i t trien, ngflde lai se bi dao thai
Cung cd quan diem eho rang khdng c i n
giao han mflc td'i thieu, de eho cac doanh
nghiep canh tranh tfl do, tfl xac dinh sd'
Ifldng nhap trdng ki tren cd sd he thd'ng
mang Ifldi phan phdi cua minh hien ed va
tinh de'n kha nang md rdng ciia hp trong ki
Nhflng vi xang d i u la hang h o i dac biet nen
ngudn cung cung ehi xuat phat tfl mdt sd'
nfldc va khi mua hang thfldng kem theo
nhflng dieu kien nhat dinh; nhflng dieu kien
nay lai ehiu anh hfldng nhieu ye'u to' kinh te,
chinh tri, xa hdi, khi hau, thdi tiet, phfldng
tien van chuyen, c l u cang thfldng p h i t sinh
ngoai y mud'n ehu quan eua cac ben mua va
bin Cic ye'u td' nay xuat hien dot bie'n khd
Ifldng Neu khdng tinh toan ky cac phfldng
an an toan, ngudn cung se dan de'n hau qua
nghiem trpng Bdi vay, Nha nfldc v i n can
giao h a n mflc td'i thieu phai nhap khau, kinh doanh va nhu cau dfl trfl cho nhflng doanh nghiep dau md'i nhap k h a u va kinh doanh xang dau
Q u a n ly t h u e n h a p k h a u , cae khoan
p h u t h u va gia b a n x a n g d a u la mpt ndi
d u n g q u a n trpng ciia q u a n ly n h a nfldc Xang d a u la m a t h a n g dac biet, la n h u cau bfle thiet ciia da so' cac h o a t dong k i n h te -chinh tri - xa hpi N h a nfldc nao ciing coi
x a n g d a u la mpt m a t h a n g chu yeu de dem ngudn t h u ldn cho n g a n sach qua t h u
t h u e , bao gdm t h u e n h a p k h a u , t h u e gia tri gia tang
Thdng q u a cac quy d i n h ve t h u e , Nha nfldc cd t h e bie'n dieu chinh t h u e t h a n h cdng eu de dieu chinh gia b a n xang dau Vdi vai trd la ngudn t h u Idn cho n g a n sach ,Ia cdng cu hflu hieu dieu chinh gia ban,
N h a nfldc can p h a i t i n h t o a n phfldng phap
t i n h t h u e k h o a hpc de dn d i n h dflde ngudn
t h u ma khdng p h u thuoc vao sfl tang, giam gia dot bien ciia t h e gidi N h a nfldc phai t i n h toan mflc tieu t h u de vfla tao cho doanh nghiep chu ddng xac d i n h dflde gia tri dau vao, xac d i n h gia b a n va tfl chu dflde trong n h a p k h a u va k i n h doanh xang
d i u Dieu q u a n t r p n g la N h a nfldc, thdng qua cdng eu t h u e va gia, c a n phai tinh toan dn dinh dflde n g u d n t h u va khdng gay bie'n ddng ldn cho n e n k i n h te, ddng thdi tao quyen chu dpng k i n h d o a n h cho cac doanh nghiep d a u md'i n h a p k h a u va kinh doanh x a n g dau; giai quyet h a i hoa Idi fch gifla 03 ben: qud'c gia, d o a n h nghiep kinh doanh x a n g d i u va ngfldi tieu dung
Q u a n ly dieu k i e n k i n h d o a n h xang dau
la t a t yeu va can t h i e t t r o n g q u a n ly nha nUdc ddi vdi cac d o a n h nghiep n h a p k h a u
va k i n h d o a n h x a n g d a u Kinh doanh xang d a u dflde v a n h a n h theo cd che' thi trfldng da tao r a mot moi trfldng kinh doanh r a t da d a n g vdi sii t h a m gia ciia nhieu t h a n h p h a n k i n h te Ngoai cd che
q u a n ly m a n g t i n h chat thfldng mai, n h a t thiet phai cd h o a t dpng q u a n ly N h a nfldc
ve dieu kien k i n h d o a n h x a n g dau:
- Dieu kien xay dflng ciia h a n g xang dau
Trang 4D6I MOI QUAN LY NHA NUOC, PHAT HUY QUYf N CHU DONG CUA CAC DOANH NGHlf P., NGHIEN cuu - TRAO DPI MB
- Dieu kien a n toan ve mdi trfldng,
phdng c h i y chfla c h i y
- Dieu kien ve kho, cang, phfldng tien
van chuyen; ve chat Ifldng va cac dieu kien
nay phai dflde xay dflng t r e n cd sd thd'ng
nhat mdt so' q u a n diem dd la: he thd'ng va
ddng bd dam bao eho sii p h a t trien ben
vflng, ddng thdi phfl hdp vdi yeu c l u ddi
mdi eua nen kinh te, ciia doanh nghiep vdi
xu the hpi n h a p k h u vfle va qud'c te
2 Nhiifng bait c a p t r o n g q u a n ly n h a
nvidc d o i v 6 i c a c d o a n h n g h i e p n h a p
k h a u v a k i n h d o a n h x a n g d a u of V i e t
N a m h i e n n a y
Mac du da cd r a t nhieu nd life, thay ddi
trong cd che quan ly, nhflng cd the ndi
rang cho de'n nay q u a n ly n h a nfldc ddi vdi
cac doanh nghiep n h a p k h a u va kinh
doanh xang d i u d Viet N a m van cdn nhieu
bat cap Nha nfldc van ed sfl can thiep
thfldng xuyen lien tue, khdng can thiet
vao qua t r i n h n h a p k h a u va kinh doanh
xang d i u C i c doanh nghiep n h a p k h a u
va kinh doanh xang dau van chfla thflc sfl
cd quyen chu ddng trong kinh doanh Dieu
nay vfla lam anh hfldng de'n hieu qua boat
dpng cua eae doanh nghiep, vfla lam mat
di tinh dn dinh dd'i vdi ngudn t h u cua Nha
nfldc tfl mat h a n g xang d i u Trflde nhflng
bie'n ddng cua thi trfldng xang d i u trong
va ngoai nfldc, cd che quan li N h a nfldc
hien hanh cdn chfla dflng va tiem an
nhflng van de bat cap can dflde xem xet
giai quyet bang e l c giai p h a p cd tinh "vi
md" trong giai doan tdi, trong dd ed the xet
de'n:
Mpt Id, vdi ehinh s i c h bao hd dflde duy
tri qua dai (tfl khi cd n g a n h xang d i u de'n
nay), gia (td'i da) thfldng dflpc gifl "dn
dinh" trong mdt chu ky dai (dac biet trong
nhflng nam t h u a n ldi nhfl giai doan tfl
thang 12/1996 de'n t h a n g 3/2000 dn dinh
mdt mflc gia) hoac chi dieu chinh theo mdt
chieu (tang, dfl vdi bflde dieu ehinh nhd tfl
100 ddng de'n 300 ddng/ lit) thdng qua viec
dieu chinh thue, hoac bfl gia (trong giai
doan tfl nSm 2000 de'n nay) Viec nay da
tao ra "tam ly" trdng chd, y lai cua ngUdi tieu dung va thUdng ed phan Ung khi Nha nude dieu chinh gia tang; dieu quan trpng hdn, mdi khi g i i xang d i u (nhien heu d i u vao eua san xuat, la cau t h a n h cua gia san pham) dupe bao hd, se tao gia thanh cd tinh canh t r a n h "ao" Ldi nhuan "ao" d i n de'n e l c n h a san xuat It quan tam de'n giai
p h i p tiet giam phi hoac eai tien quan ly, cdng nghe de n a n g sflc canh t r a n h cua san pham Neu tinh hinh nay tiep tue duy tri
se trd nen can trd ldn trong hdi nhap kinh
te khu vfle va qud'c te
Hai Id, N h a nfldc phai danh khoan
ngan sach d i n g ke de bu Id/ bu g i i (trong dieu kien nen tai chinh nha nfldc cdn nhieu khd khan") va trong trfldng hdp sfl bie'n ddng gia xang d i u nhap khau khdng
"tien lieu" dflde trflde, ke hoach can dd'i ngan s i c h thfldng bi " p h i vd" la mdt sii bat hdp ly trdng khi can tap trung mpi tai liie eho p h a t trien cd sd ha tang eua nen kinh te
Ba Id, vdi cd che bao hd gia, khdng tinh
de'n mat bang gia cua eae nfldc trong khu vfle, tao mdi trfldng gia tang "tham lau" qua bien gidi, cung vdi cac hanh vi gian lan thfldng mai khac khd cd the kiem
s e l t va kiem che bang cac bien phap hanh chinh (nhfl hien nay); tfldng tii, cung khd
ed the thflc hien dflde chu trfldng tiet kiem nhien lieu (nhfl Nha nfldc thfldng yeu c l u dd'i vdi ngfldi tieu dflng)
Bdn Id, ddi vdi cac dcanh nghiep xang
d i u kinh deanh theo cd che bfl Id (thflc chat la bao hd g i i qua hoat ddng eua cac doanh nghiep nay) se lam " m i t di" tinh chu ddng trong kinh doanh, tao ra tam ly
"y lai", lam "triet tieu" ddng life phat trien
do khdng cd k h a nang tich tu tai d i u tfl va dau tfl p h i t trien, hien dai hoa cd sd vat chat ky t h u a t , khdng ed dieu kien chuan bi
de n a n g cao kha n a n g canh tranh khi "hdi nhap" ngay tai thi trfldng trong nfldc (ddi vdi mdt linh vfle hap d i n ed nhieu nha d i u tfl mud'n t h a m gia kinh doanh)
Ndm la, trong thflc te dieu hanh, dfl cd
"linh hoat", "co ging", cung khd cd the
Trang 5MB NGHIEN CUU - TRAO DOI D6I MOI Q U A N LV NHA NUOC PHAT HUY QUYf N CHU DONG CUA CAC DOANH NGHl£P
dieu h a n h g i i t r a n va t h u e kip thdi trflde
sfl bien ddng n h a n h chdng, thfldng xuyen
cua thi trfldng xang d a u t h e gidi; ndi each
khac tinh "kha thi" cua ed che cd nhflng
h a n che n h a t dinh Ben c a n h dd, phfldng
p h i p , tieu ehi cap bfl Id cho doanh nghiep
kinh doanh xang d a u cung khd cd t h e d a t
dflde mflc "chuan mflc"; chfla ke de'n chi
phi che cdng viec n a y (tfl phia cd q u a n
quan ly N h a nfldc va doanh nghiep)
Sdu la, ed che q u a n ly hien h a n h dd'i vdi
xang dau se khdng phfl hdp vdi nhflng
nguyen t i c va yeu cau khi N h a nfldc thflc
hien elc cam ket hoa n h a p k i n h te Qud'c
te N h a t la khi Viet N a m da la t h a n h vien
eua Td chflc Thfldng mai The gidi (WTO)
Nguyen n h a n cua nhflng b a t cap n e u
t r e n cd nhieu, nhflng ndi len van la t i n h
t r a n g can thiep qua s a u ciia e l c ed q u a n
n h a nfldc de'n hoat dpng k i n h doanh xang
dau va viec cho phep h i n h t h a n h q u i
nhieu ddn vi dau md'i n h a p k h a u va k i n h
doanh xang d i u , d i n de'n sfl dung khdng
hieu qua he thd'ng h a t a n g va khd k h a n
trong viec kiem soat hoat ddng cua e l c
doanh nghiep
3 Mot s o k i e n n g h i doi m d i q u a n ly
n h a nvCdc doi vdi c a c d o a n h n g h i e p
n h a p k h a u v a k i n h d o a n h x a n g d a u
Viet Nam hdi n h a p k i n h te qud'c te n e n
cd che chinh s i c h q u a n ly k i n h doanh
xang dau trong nfldc p h a i p h u hdp vdi
thdng le thi trfldng xang d i u qud'c te
Ngudn xang dau tieu t h u trong nfldc p h u
thupe vao ngudn n h a p k h a u t h i q u a n ly
xang dau ndi dia lai cang phai phfl hdp vdi
sfl van ddng cua t h i trfldng x a n g d a u t h e
gidi Quan ly N h a nfldc dd'i vdi thi trfldng
xang dau trflde het la q u a n ly theo ed che
thi trfldng, khdng can thiep h o a t dpng
kinh doanh ciia doanh nghiep, khdng can
thiep h a n h chinh vao k i n h doanh m a t r a o
quyen tfl chu k i n h d o a n h eho d o a n h
nghiep va thiic hien vai trd dieu tiet eua
Nha nfldc thdng qua mdt so' ehinh sach va
cdng eu kinh te can thiet Trflde m a t can
ddi mdi quan ly n h a nfldc ddi vdi e l c doanh
nghiep n h a p k h a u va k i n h d o a n h x a n g
d a u theo cac hfldng sau:
Mpt Id, N h a nfldc k h d n g trflc tiep dinh
gia hoac d u n g bien p h a p h a n h chinh de can t h i e p vao viec d i n h g i i , m a giao quyen tii chu d i n h gia cho cac d o a n h nghiep;
t h u e s u a t dd'i vdi x a n g d a u c a n phai dn dinh
Can chuyen ddi cd che q u a n ly kinh doanh x a n g d a u nfldc t a eho p h u hdp vdi
t h i trfldng x a n g d a u qud'c te; tfl bd h a n cd che bao cap, d i n h gia, q u a n ly theo kieu
h a n h chinh dd'i vdi k i n h d o a n h x a n g dau
C i n chuyen k i n h d o a n h x a n g d a u theo cd che t h i trfldng cd dieu tiet Dfl gia xang
d a u t h e gidi bien dpng h a n g ngay, h a n g gid nhflng t h i trUdng x a n g d a u trong nUdc
e I n dUde dn dinh; vfla k h d n g dinh gia cd' dinh Cling n h i c t a c h rdi gia x a n g d a u qud'c
te, vfla k h d n g de gia x a n g d a u trong nUdc
t h a y ddi theo bien dpng h a n g ngay ciia gia xang d a u qud'c te
Kieu dinh gia h a n h c h i n h r a t khd thich flng vdi nhflng thdi ky gia t h e gidi cd bien ddng Idn, nd ddi hdi vfla t a n g , giam thue
n h a p k h a u , vfla dieu c h i n h gia de dd'i phd
t i n h t r a n g bie'n dpng gia, tiep do la bu Id
k i n h doanh, Xang d a u la h a n g hoa ed vai trd dac biet t r o n g s a n x u a t va ddi sd'ng nen
t h i trfldng x a n g d a u c a n cd cd che dieu tiet bao dam dn dinh t h i trUdng, can doi cung
- cau ve x a n g d a u cho n e n k i n h te Viec
dieu tiet can dvlOc h i n h t h a n h b i n g mot he
thdng chinh sach va cong cu k i n h te de
p h a t h u y vai trd q u a n ly ciia N h a nfldc va vai trd tfl chii k i n h d o a n h ciia cac doanh nghiep, trflde h e t la nhiing d o a n h nghiep ldn trong s a n x u a t , x u a t - n h a p k h a u va
p h a n phd'i x a n g d a u
N h a nfldc k h o n g d i n h gia m a cd the dinh hfldng, dieu tiet gia cung vdi doanh nghiep Ve n g u y e n t i c , gia ca x a n g dau trong nfldc can dUdc xac d i n h sao cho vfla
p h u hdp vdi gia qud'c te, vfla phfl hdp vdi
m a t b a n g gia ca t r o n g nfldc, bao d a m ldi
n h u a n eho n h a k i n h doanh, d a m bao ldi Ich e h u n g cua n e n k i n h te Gia x a n g dau
Trang 6Odl Mdi QUAN LV NHA NUOC, PHAT HUY QUYf N CHU OONG COA CAC DOANH NGHlf P NGHIEN CUU - TRAO DOI 101 MB
do doanh nghiep quyet dinh, nhflng n h a
nfldc cd vai trd dinh hfldng va t h a m gia
dieu tiet khi cd bie'n ddng g i i qud'c te Dieu
tiet khdng phai ehd'ng lai bie'n ddng qud'c
te ma dam bao chuyen ddi thich flng gia
trong nfldc vdi gia qud'c te, khdng gay sdc
cho thi trfldng x a n g dau trong nfldc
N h i m dam bao dn dinh eho ngudn thu cua
Nha nfldc tfl ngudn n h a p k h a u xang d i u ,
de nghi t h u e n h a p k h a u xang dau danh dn
dinh theo Ifldng n h a p khau, theo tan, chfl
khdng danh theo % gia nhfl hien nay
Hai Id, ddi mdi phfldng thflc kiem seat
ddi vdi cac doanh nghiep n h a p k h a u va
kinh doanh xang dau
Nha nfldc tiep tue kiem soat dd'i vdi
hoat ddng kinh doanh xang dau n h a m
hfldng tdi ba mue tieu:
• Dap flng n h u cau tieu dflng va p h i t
trien kinh te dat nfldc; khdng gay sdc
dot bien dd'i vdi nen kinh te do bien
ddng ldn tfl thi trfldng xang d i u trong
mpi trfldng hdp ke ca tinh t r a n g "khan
cap"
• Doanh nghiep kinh doanh n h a p k h a u
xang d i u khdng bi Id, cd tich luy cho
d i u tfl phat trien
• Ke hoach h o i ngudn t h u ngan sach tfl
hoat dpng kinh doanh xang d i u
Gia xang dau trong nfldc tiem can vdi
gia ban bao dam kinh doanh, dflde hinh
thanh tren ed sd trflde het, la g i i n h a p
khau, cdng eae khoan thue, ehi phi Iflu
thdng va ldi n h u a n hdp ly va dflde dieu
hanh theo mdt Id t r i n h xac dinh theo
hfldng giam dan sii bao hd/ "can thiep" cua
Nha nfldc tien tdi "tfl do" h o i thi trfldng
xSng dau Thdng qua g i i , thflc hien dflde
chinh sach tiet kiem nhien lieu, chinh
sach mdi trfldng Ddng thdi thflc hien ddng
bp cae giai p h i p khac n h i m thflc hien ba
muc tieu da neu tren Ve nguyen t i e , cac
doanh nghiep dflde quyen tii dinh g i i xang
d i u de ban tren thi trfldng, nhflng phai cd
giai trinh va ehiu sii kiem soat cua cac cd
quan quan ly n h a nfldc
Song song vdi nhflng mue tieu yeu c l u neu tren, N h a nfldc e I n p h i i tinh den muc tieu cdng b i n g xa hdi ddi vdi nhflng ngUdi tieu dflng d vung ed chi phi cao so vdi phi binh q u a n (xa cang, xa trung tam cung flng xang d i u ); nhflng vflng dan cfl cd
t h u n h a p t h a p khdng tfldng flng vdi gia ca xang d i u tiep can vdi gia xang d i u thi trfldng khu vfle va qud'c te Ddng thdi Nha nfldc phai tinh den elc cdng cu de ehd'ng
k h a n a n g ddc quyen cua cac doanh nghiep, h a n che viec hinh thanh gia ddc quyen lam thiet hai cho ngudi tieu dung
Ba la, t h u gpn cac doanh nghiep d i u
md'i n h a p k h a u va kinh doanh xang diu,
n a n g eao sflc canh t r a n h cho cac doanh nghiep, sfl dung cd hieu qua ed sd ha t i n g kinh doanh xang d i u
O Viet Nam hien nay cd 11 doanh nghiep d i u mdi nhap khau va kinh doanh xang d i u , t a t ca deu la cac doanh nghiep
n h a nfldc, trong dd Tdng Cdng ty Xang
d i u Viet Nam (Petrolimex) chiem tren 50% thi p h l n Nhfl da phan tich d tren, viec de cho cd qua nhieu cdng ty dau md'i
la khdng td't, la lang phi ngudn life cua d i t nfldc De ed hieu qua Nha nfldc nen cd ehinh sach de giam thi p h l n cua Petrolimex xud'ng dfldi 50%, ddng thdi khuyen khich 10 cdng ty cdn lai s i p nhap
t h a n h 2 cdng ty d i u mdi khac, mdi cdng ty chiem khoang 25-30% thi p h l n Khi dd nfldc t a se ed 3 cdng ty d i u mdi chuyen lo
n h a p k h a u va kinh doanh xang d i u va Nha nfldc chi lo de 3 cdng ty nay khdng eau ket vdi nhau, gifl cho quy hoach, mdi trfldng va canh t r a n h lanh manh Cac cdng ty nay cd the mua lai cac cay xang cua tfl n h a n de nang c i p , chuan hda tao
t h a n h mang Ifldi p h a n phd'i rieng cua minh Viec t h u gpn d i u md'i nhap khau khdng n h i m triet tieu canh tranh, ma lam cho sflc canh t r a n h eua cac doanh nghiep
n h a p k h a u dflpc nang cao, cac doanh nghiep nay ed the sfl dung cd hieu qua ngudn life, ed sd ha tang, giam gia thanh
va nhfl vay se cd ldi cho ngfldi tieu dflng
Trang 7Q J i ' j I J NGHIEN CUU • TRAO DPI 061 MOI QUAN LV N H A N U O C , P H A T HUY QUYf N CHU D O N G CUA CAC DOANH NGHlEP
Ben canh dd, van de quy hoach c i n g ,
kho, mang Ifldi va n a n g eao n a n g life canh
t r a n h cua elc cdng ty k i n h doanh xang
dau Viet Nam cflng phai dflde dac biet coi
trpng C i n phai cd bien p h a p de p h a t trien
ed sd ha t i n g kinh doanh xang dau d vflng
sau, vflng xa, ddng thdi k h u y e n khich viec
sii dung he thd'ng cd sd h a t a n g kinh
doanh xang d i u mdt each cd hieu qua
n h i t
Nha nfldc c i n phai r u t lui khdi viec
dieu h a n h eae hoat ddng k i n h doanh cu
the, trao quyen tfl ehu k i n h doanh eho eae
doanh nghiep Nha nfldc hay de cho e l c
doanh nghiep tfl chu, tfl quyet dinh ve d i u
tfl, kinh doanh, gia mua, gia b a n (cd the
r a t khac n h a u gifla cac cdng ty nay va cho
mdi loai k h i c h h a n g eua chung), tflc la de
hp boat ddng theo cd che thi trUdng N h a
nUde ehi tap t r u n g lo cac van de chien
lupc, cung n h u lUu y bao ve ldi Ich cua
ngUdi tieu dflng Nha nfldc cung can phai
cd elc che tai nghiem khac de r a n de,
t h a m chi la trflng p h a t viec cac doanh
nghiep eau ket vdi n h a u de thao t u n g thi
trfldng va true Ipi
TAI LIEU THAM KHAO
1 Ban Chi dao Doi m6i va Phat trien Doanh
nghiep, "Bao cao ket qua sap xep, doi mdi,
phat trien doanh nghiep nha nUSc va phUdng
hudng nhiem vu 2006-2010", trinh bay tai Hoi
nghi ve s i p xep, doi mdi doanh nghiep nha
nU6c giai doan 2006-2010 tai Ha Noi ngay
7/10/2006
2 Dinh Van An, "Xay dung the che kinh te thi trUdng dinh hUdng xa hoi chii nghia cl Viet
Nam", Tap chi Qudn ly Kinh te So 1/ thangl
nam 2005, tr 7- 14
3 Henning Twesten, "The che va vai tro cua Nha nU6c cl cac nen kinh te chuyen ddi trong
bo'i canh toan cau boa", Tap chi Qudn ly Kinh
te, So' 7, thang 4 nam 2006, tr 48- 56
4 Nghi dinh so 55/2007/ND-CP cua Thu tu6ng Chinh phu ngay 06/ 4/ 2007 ve viec ban hanh quy che quan ly kinh doanh xang d i u
5 Nghi quyet so' 03/2007/NQ-CP cua Chinh phu ban hanh ngay 7/1/2007 ve nhiing giai phap chii yeu chi dao, dieu h a n h thUc hien ke hoach kinh te - xa hoi va ngan sach nha nU6c nam 2007
6 Nguyen Tan Diing, "Nhin lai nam nam sap xep, doi mdi, nang cao hieu qua doanh nghiep
nha nUdc", Bdo Nhdn Ddn, so' ra ngay
6/10/2006
" Quyet dinh so' 236/2006/QD-TTg cua Thu tudng Chinh phii ngay 15/11/2006 ban hanh ChUdng trinh h a n h dong ciia Chinh phii ve day manh s i p xep, ddi mdi, phat trien va nang cao hieu qua doanh nghiep nha nU6c giai doan 2006-2010
8 Van kien Dai hoi Dang Cong san Viet Nam lan thfl V, VI, VII, VIII, IX, X
J OUAN Lt KINH T£
SO 29 (11+12/2009)