Giáo trình hình họa Dành cho bậc Cao đẳng ngành Thiết kế đồ họa

NHẬP MÔN VẼ HÌNH HỌA Trong các môn họ qu ến thiết kế, hình họa là môn họ ản nhằm rèn luyện nhận thức thẩm mỹ và kỹ ă t hiện hình khối không gian.. 1.2 Giới thiệu họa cụ 1.2.1 Các họa cụ

ỦY BAN NHÂN DÂN TP HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ THỦ ĐỨC

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

GIÁO TRÌNH HỌC PHẦN: HÌNH HOẠ NGÀNH/NGHỀ: THIẾT KẾ ĐỒ HỌA

t ứ tổ qu về hình khối, cấu trúc, sắ ộ; kiến thức c bản về phác họa, d ng hình

v á ó , hình thành các ph ng pháp nghiên cứu, quan sát, phân tích, so sánh; rèn luyện kỹ ă u tả s vật và diễn họa bằng bút chì trên giấy T ó s v áp

ụ k ế t ứ ứu, phân tích ẫu v , p á ọ v á ó các

ố t ợ ụ t Thông qua á t sinh viên ứ ụ các kỹ ă qu sát, p â tí v t ẫu, ễ tả ất ệu, ễ tả sắ ộ làm rõ ặ

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 NHẬP MÔN VẼ HÌNH HỌA 1

1 á quát u về ọ 2

1.1 á ệ về k ố v ấu trú 2

1.2 G ớ t ệu ọ ụ 7

2 Tổ qu á p p áp vẽ v sắ ộ 15

2.1 P p áp vẽ k ố ả 16

2.2 G ớ t ệu á sắ ộ 19

BÀI TẬP CHƯƠNG 1 21

CHƯƠNG 2 VẼ NGHIÊN CỨU HỐI 23

1 G ớ t ệu k ố ả tr ọ 24

1.1 ố ả 1 24

1.2 ố ả 2 27

2 G ớ t ệu k ố tổ ợp tr ọ 32

2.1 ố tổ ợp 1 33

2.2 ố tổ ợp 2 35

BÀI TẬP CHƯƠNG 2 39

CHƯƠNG 3 VẼ NGHIÊN CỨU TĨNH VẬT 41

1 á quát vẽ tĩ vật 1 42

1.1 G ớ t ệu tĩ vật quả kết ợp k ố ả 42

1.2 G ớ t ệu p p áp sắ ộ tĩ vật quả kết ợp k ố ả 46

2 á quát vẽ tĩ vật 2 48

2.1 G ớ t ệu tĩ vật vật ụ kết ợp tĩ vật quả 48

2.2 G ớ t ệu p p áp sắ ộ 49

BÀI TẬP CHƯƠNG 3 54

CHƯƠNG 4 VẼ NGHIÊN CỨU ẦU TƯỢNG 56

1 G ớ t ệu ầu t ợ v t ả 57

1.1 P p áp ầu t ợ v t ả 57

1.2 P p áp ó ầu t ợ v t ả 61

2 G ớ t ệu ầu t ợ â u 64

2.1 P p áp ầu t ợ â u 65

2.2 P p áp ó ầu t ợ â u 68

BÀI TẬP CHƯƠNG 4 70

CÁC BÀI VẼ HÌNH HỌA THAM HẢO CỦA SINH VIÊN NGÀNH THIẾT Ế Ồ HỌA TRƯỜNG CAO ẲNG CÔNG NGHỆ THỦ ỨC 72

TÀI LIỆU THAM HẢO 75

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1-1 Bả vẽ p á t ả ủ ọ sĩ D u s F t 3

Hình 1-2 ố ả ớ tá ộ ủ uồ sá 3

Hình 1-3 D k ố ả 4

Hình 1-4 D k ố ả 4

Hình 1-5 D k ố ả 4

Hình 1-6 D trá tá 5

Hình 1-7 N ứu tĩ vật 5

Hình 1-8 D , ứu k ố ả 6

Hình 1-9 D , ứu k ố ả 6

Hình 1-10: D , ứu ồ vật 1 6

Hình 1-11: D , ứu ồ vật 2 7

Hình 1-12 D , ứu, s sá tỉ ệ ẫu 7

Hình 1-13 Bút T ệp ruột ề 8

Hình 1-14 Bút ó k ệu v số 8

Hình 1-19: Ố ấ vẽ 10

Hình 1-20 Bả vẽ 11

Hình 1-21 Dâ ọ 11

Hình 1-22 ẹp ấ 12

Hình 1-23 D rọ ấ 12

Hình 1-24 Gọt út 12

Hình 1-25 Cá ầ bút chì 13

Hình 1-26 Cá ầ út 13

Hình 1-27 Cá ầ qu 14

Hình 1-28 tr ều t ẳ 14

Hình 1-29 S sá tỉ ệ ẫu k 14

Hình 1-33 L ó k ố ập p 19

Hình 1-34 L ó k ố ụ á 20

Hình 2-1 Cá k ố ả 24

Hình 2-2 D k ố óp 25

Hình 2-3 P â tí ớ á sá 25

Hình 2-4 L ó ỉ 25

Hình 2-5 D k ố ó 26

Hình 2-6 L ó k ố ó 26

Hình 2-7 D k ố trụ tr 28

Hình 2-8 L ó k ố trụ tr 28

Hình 2-9 Tă ộ ậ k ố trụ tr 29

Hình 2-10: H t ệ k ố trụ tr 30

Hình 2-11 D k ố ầu 30

Hình 2-12 L ó ẹ k ố ầu 31

Hình 2-13 Tă ậ ó k ố ầu 32

Hình 2-14 H t ệ k ố ầu 32

Hình 2-15 Cá k ố tổ ợp 33

Hình 2-16 ố tổ ợp 34

Hình 2-17 ố tổ ợp 1 34

Hình 2-18 ố tổ ợp 2 35

Hình 2-19 ố tổ ợp 3 36

Hình 2-20 ố tổ ợp 4 36

Hình 2-21: ố tổ ợp 5 37

Hình 2-22 L ó k ố tổ ợp 37

Hình 2-23 H t ệ k ố tổ ợp 38

Hình 3-1 G ớ t ệu tĩ vật 1 42

Hình 3-2 G ớ t ệu tĩ vật 1 43

Hình 3-3 D tĩ vật 43

Hình 3-4 Vẽ tĩ vật 1 45

Hình 3-7 L sắ ộ tĩ vật 2 47

Hình 3-12 B ớ 1 51

Hình 3-14 B ớ 3 52

Hình 3-15 Lên bóng tĩ vật 52

Hình 3-16 Tă ậ tĩ vật 53

Hình 4-1 ầu t ợ v t ả 57

Hình 4-2 Tỉ ệ ầu t ợ v t ả 58

Hình 4-3: D ầu t ợ v t ả 59

Hình 4-4 L ó ầu t ợ v t ả 59

Hình 4-10 P â sá tố ầu t ợ 66

Hình 4-11 ầu t ợ ó 67

Hình 4-12 Tă ậ 67

Hình 4-13 P á kỹ t ết 69

Hình 4-14 Sá tố rõ r 70

Hình 4-15 H t ệ ầu t ợ â u 70

Ý nghĩa và vai trò của môn học:

Mục tiêu của môn học:

CHƯƠNG 1 NHẬP MÔN VẼ HÌNH HỌA

Trong các môn họ qu ến thiết kế, hình họa là môn họ ản nhằm rèn luyện nhận thức thẩm mỹ và kỹ ă t hiện hình khối không gian Hình họa là bộ môn nghệ thuật t o hình d tr sở nghiên cứu về luật xa gần và giải phẫu t o hình Vẽ hình họa nhằm phản ánh tính chất chân th c của s vật hiệ t ợng d ới nhận thức thẩm mỹ và quan sát củ ời vẽ thông qua ho t ộng nghiên cứu mẫu t nhiên

1 Khái quát chung về hình họa

1.1 Khái niệm về hình khối và cấu trúc

1.1.1 Khái niệm hình khối

t ệ á sâu sắ , t tế tr t ét út… V ệ vẽ ứu ọ giúp phát huy tác dụ về quan sát k ố , ấu trú ù vớ s ỗ trợ ủ kỹ t uật lên bóng, ễ tả sắ ộ t ó r á tĩ vật số ộ tr ặt p ẳ k

ều

Hình ọ ọ sâu ứu vẻ ẹp ủ ồ vật, t ợ , à con

ờ thô qu ều kỹ t uật v ất ệu vẽ k á u H ọ chuyên nghiên

Hình 1-3 D k ố ả

Hình 1-4 D hình k ố ả

Hình 1-5 D k ố ả

1.1.2 Khái niệm cấu trúc

Hình ọ p p áp tả ột ố t ợ ụ t t k t

ằ ét, ả , k ố sá tố … k ều tờ ấ vẽ H ọ ngh ứu t r ấu trú ẹp ủ tất ả á s vật v ờ tr t

v tá t t qu sát vớ kỹ ă g có ợ ủ ờ vẽ

Vẽ ọ í ọ vẽ ứu vẻ ẹp ủ ồ vật, về á k ố ả , tĩ vật, ầu t ợ … ớ tá ộ ủ á sá , qu uật ắt , t k trê ặt p ẳ , ó ằ tr ị ờ ọ k ế t ứ u sâu,

ọ ọ về ọ , về ấu trú ẫu, tỷ ệ ủ ẫu, v tr ủ á k ố ả tr

vẽ ọ v tr t ết kế, tớ v ệ vậ ụ ọ ột á k ọ

v á ọ k á

Hình 1-6 D trá tá

Hình 1-7 N ứu tĩ vật

Hình 1-8 D , ứu k ố ả

Hình 1-9 D , ứu k ố ả

Hình 1-10: D , ứu ồ vật 1

1.2 Giới thiệu họa cụ

1.2.1 Các họa cụ chính sử dụng khi vẽ hình họa

Bút chì: Vẽ hình họa là một bộ môn liên quan nhiều ến vẽ tay bằng chất liệu bút chì

là chính Trong quá trình học vẽ hình họa, ời vẽ cần phải trang bị cho mình các dụng cụ cần thiết phục vụ quá trình vẽ các bài t thấp ến cao, t ả ến phức

t p Vì vậy ời vẽ cần chuẩn bị nh ng dụng cụ cho quá trình học

Vẽ hình ọ nên dùng lo i bút chì gỗ, lo i ruột mềm, có nhiều ộ ậ tă ần, hỗ trợ

ời vẽ khi cần th hiệ ộ ậm, ộ sắ ét v trá ấy khi vẽ Mỗi lo i bút chì có tính chất khác nhau, khi sử dụng lâu ời vẽ sẽ hi u tính chất của chúng Khi mới bắt ầu họ ời vẽ nên sử dụng bút chì Tiệp ruột mềm dễ tẩy và không bị

h ng khi vẽ bài N ời vẽ hình ọ không nên dùng bút chì kim, chỉ khuyến khích sử dụng chì Tiệp nói trên hoặc lo t t , khi sử dụng bút chì ũ p ải gọt bằng dao

ầu bút chì dài, nhọn, dễ dàng phác thảo hay lên bóng sáng tối

Hình 1-11: D , ứu ồ vật 2

Hình 1-12 D , ứu, s sá tỉ ệ ẫu

Hiện nay có 2 lo i H và B (9H, 6H, 3H, 2H, HB, 2B, 3B, 6B, 9B) Số H càng lớn thì nét chì càng nh t và cứng dùng phác nét, ký họa cho nh ng nét rõ k ần

ậm Số B càng lớn bút chì càng mề v ậm ù lên bóng, nhấ ậm các mảng tối

Cán nối viết: ù gắn viết ảm bả ộ dài khi lên bóng hình Với nh ng

cây viết ã uốt quá ngắn thì cán nối là 1 dụng cụ thật s cần thiết tránh phí

ph m

Hình 1-13 Bút T ệp ruột ề

Hình 1-14 Bút ó k ệu v số

Cán nối viết ũ ó t bảo vệ ầu nhọn của chì hoặ ó kè ồ chuốt viết chì ở cán viết

Gôm (tẩy): Dùng lo i gôm mềm 4B (2 lo : ặc vàng) hoặc gôm trắng Pentel

Tính chất các lo ũ rất khác nhau, mỗi lo ó u m riêng, ời vẽ nên làm quen với tất cả các lo i Tuy nhiên dùng nh ng lo i tẩ tr có th tẩy s ch

nhất nh ng vết chì vẽ s v ó ợc làm t nh ng chất liệu tốt nhất

Hình 1-17 Gôm ề u Hình 1-15 Cá ố v ết-1

Hình 1-16 Cá ố v ết-2

Giấy: Canson A3 m ợc chọ cho nh ng bài vẽ mới bắt ầu â i giấy

ợc sử dụng trong quá trình học và có th ợ t ờng xuyên sử dụng sau này khi phác thả t ởng hay ký ọ hoa, lá Giấy Canson có rất nhiều lo i, ời vẽ nên chọn giấy m vẽ L u : ấy Canson có 2 mặt: á v tr , ời vẽ u t n

sử dụng mặt nhám vẽ nhằm t ộ xốp khi phác thảo hay lên bóng

Ống đựng giấy: thuận tiện vận chuy n bằng cách cuộn giấy cho vào ống Dao, kéo

rọc giấy, cặp bìa cứ u tranh vẽ

Bảng vẽ khổ A3: Là một tấm bảng cứ ót ới giấ ệm trong quá trình

vẽ Bản vẽ t k ổ A3 một út giấy không bị ă ó trong quá trình vẽ

Hình 1-18: G ấ vẽ

Hình 1-15: Ố ấ vẽ

Dây dọi: Có cấu t t t con lắ ồm một dây nhẹ và một vật nặng, có công

dụ ó á m cùng nằ tr 1 ờng thẳ ứ Tu â ũ 1 công cụ khá phức t p ời vẽ có th thay thế bằng bút chì Ví dụ có th t chuẩn bị dây dọi bằng cách dùng sợi dây nhẹ, chắc, gắn chặt vào một cục chì hoặc một vật nặng

t t gi cho dây không rung lắ k ú t ó á m trên

cùng một trụ ứng, tránh tình tr ổ hình khi d ng

Hình 1-16 Bả vẽ

Hình 1-17 Dâ ọ

Kẹp giấy: Sử dụng 2 hoặc 4 kẹp giấ cố ịnh tờ giấy vào bảng vẽ

Cách cầm bút vẽ, cọ vẽ, phấn hay bút chì không giố k ời vẽ cầm bút viết

ch ú vẽ ợc nếu ời vẽ cầm chúng kèm theo một cái que hoặc một cọ

vẽ ó á ời vẽ cầm bút máy chấm vào m c và viết vì t ế rất khó có

th thao tác bằng cách khác Có rất nhiều cách cầm các dụng cụ khi vẽ ời vẽ có th thử cầm nhiều á k á u tìm ra cho mình cách cầm phù hợp nhất

Qu ù so sánh các góc và ớ ộ nghiêng

Hình 1-21 Cá ầ út

Hình 1-22 Cá ầ út ì

Dây dọ ợc buộc vào vật nặng ki m tra chiều thẳ ứng:

Hình 1-23 Cá ầ qu

Hình 1-24 tr ều t ẳ

Hình 1-25 S sá tỉ ệ ẫu k

2 Tổng quan các phương pháp vẽ và sắc độ

Cách duy nhất ghi l i hình d ng, tỷ lệ và chi tiết chính xác là nhìn vào mẫu bởi vì trí nhớ củ ờ k ủ N ời vẽ hình họa phả t ờng xuyên quan sát mẫu trong suốt quá trình vẽ nhằm nắm bắt ặ m, tỷ lệ, mố t qu , ồng nhất gi a các mẫu một cách chính xác, chi tiết nhất

Các hình dáng, hình khối, bóng và chi tiết ủ k ó sao chép khi chúng ở tr ớc mặt v ời vẽ phải vẽ chúng lên giấy t o ra một bản vẽ hình họa nổi bật, ời

vẽ phải quan sát: mắt phải liên tục nhảy t mảnh giấ ến mẫu và quay l i, không chỉ một hoặc hai lần, mà liên tục

á ối t ợng ở x , ố t ợ ó ợc vẽ nh S t ổi tỷ lệ này khi

vẽ trên giấy (thông qua việc sử dụ á m biến mất) ợc gọi là phối cảnh Các nguyên tắ ản của phối cả ời vẽ ã ợc họ tr ớ ó : ần to xa

nh , gầ ậm xa mờ N ời vẽ cần vận dụng các nguyên tắc phối cảnh này khi th c hiện bài vẽ hình họa bản vẽ hài hoà và hợp

Nếu ời vẽ quan sát mẫu th c một cách cẩn thậ , á , ớng ánh sáng sẽ làm nổi bật một số góc, phác thả s ộ các hình chính sẽ cho ra tỷ lệ ú , tr ớc khi thêm chi tiết Trong khi ời vẽ th c hiệ ớc phác thảo này, ời vẽ nên liên tục ki m

tr á m gióng hàng (ví dụ c nh của lỗ ũ gióng hàng c nh rìa mắt) và kích

dụ t ờng xuyên khi vẽ hình họa, h n chế vẽ t ng mẫu riêng biệt Các hình khối, ờng nét ả ợc phác ra cẩn thậ , ảm bảo tỷ lệ chính xác

2.1 Phương pháp vẽ khối cơ bản

2.1.1 Phương pháp vẽ khối lập phương

Một trong nh ớ ầu làm quen với bộ môn hình họa, không th không nói tới khối lập p , ột trong nh ng khố ă ản chúng ta không th b qua trong suốt quá trình rèn luyện kỹ ă tr n một, n vẽ khố ản

Trong không gian hai chiều, khối lập p ợc gọi là hình vuông Trong không gian ba chiều, ngoài chiều ngang và chiều cao, khối lập p ó ều sâu Sở ĩ k ối lập p ợc chọn là khối kỷ ầu t bắt ầu dành cho

nh ng ời vẽ mới khở ầu quá trình rèn luyện kỹ ă ă ản, làm quen với cách

vẽ hình họa Bên c ó k ối lập p áp ứ ợc rõ ràng và ầ ủ các tiêu chí sau:

Khối góc c nh, dễ nhìn ra giới h n chiều dài của các c nh, các mảng của chiều cao, chiều ngang ồ ều nhau

Khối có th rõ ợc chiều sâu của các mặt p í tr ớc và phía sau

Khối có th thấy rõ ràng các mặt sáng - mờ - tối - ó ổ - phản quang

Khố k quá k ó d ng hình, không có các chi tiết phức t p ũ p ải vận dụng nhiều quy luật vẽ th hiện

Khối lập p t ề ề của rất nhiều khố ă ản và các khối phức t p khác Khi

ã t u kỹ khối lập p , ời vẽ ã ó t hình dung tối thi u bất kỳ vật th nào trong không gian sau này theo tính chất của khối lập p có th diễn tả

2.2 Giới thiệu các sắc độ

2.2.1 Phương pháp lên sắc độ khối lập phương

N ờ vẽ sử ụ t B ắt ầu ậ t k ố Ưu t sắ ộ t

ệ ậ ất ế t ầ ( ề > ó ổ > ỉ k ố > ệ tố > ệ ờ > ệ sáng)

vẽ bút u uốt ọ v p ả , th ờ xu ét t ều ủ vật

t t k ố k v

Chúng ta có t vẽ ề t ầu tr ớ k vẽ k ố ặ vẽ k ố x vẽ ề v sau, t ếp á ét ậ t tr ó á r v ắt ầu tă ậ á ệ sá tố

2.2.2 Phương pháp lên sắc độ khối lục giác

Sử ụ t B ắt ầu ậ t k ố N ờ vẽ u t sắ ộ t

ệ ậ ất ế t ầ ( ề > ó ổ > ỉ k ố > ệ tố > ệ ờ > ệ sáng) vẽ luôn chú ý chì u uốt ọ v p ả t ờ xu , ét t

ều ủ vật t t k ố k v

N ờ vẽ ều ỉ sắ ộ k ố ụ á t t p p áp sắ ộ

k ố ập p

Hình 1-27 L ó k ố ụ á

BÀI TẬP CHƯƠNG 1

Mục tiêu của bài tâp chương 1:

- Làm quen với khái niệm về hình khối và cấu trúc

- Làm quen với họa cụ vẽ hình họa

- Các p p áp vẽ khố ản và luyện tập lên sắ ộ cho khối

Bài tập 1: Thực hành quan sát, luyện tập lên bóng cho khối cơ bản Yêu cầu:

- Sinh viên th c hành bài luyện tập sắ ộ

- Lên sắ ộ ậm nh t cho các góc khác nhau của khối lập p

- Quan sát và d ng hình lên bóng ú khối lập p

Hình gợi ý:

Bài thực hành luyện sắc độ và dựng hình khối lập phương

Các bước dựng hình khối lập phương của bài tập chương 1: Bước 1: D , p â tí ớ á sá v ó ẹ:

Bước 2: Tă ậ :

Bước 3: H t ệ :

CHƯƠNG 2 VẼ NGHIÊN CỨU KHỐI

Làm thế nhanh chóng nắm bắt và th hiệ ợc hình khối, không gian với tính chân th c của s vật hiệ t ợ ? V s u ó t hiện nó thông qua nhận thức thẩm

mỹ củ í ời vẽ?

Vì thế, nội dung tr úp s v làm quen với việ ột không gian ba chiều lên một không gian hai chiều sao cho ở không gian hai chiều nó có vẻ giố ồng d ng với không gian gốc (ba chiều), bắt ầu t nh ng hình khối

1 Giới thiệu khối cơ bản trong hình họa

Tr t tế, ó k ẫu vẽ ả ó k ố óp ó ố ặ sáu Cho nên k ũ t t ố vớ k ối hình tam giác Khi ánh sáng

Hình 2-2 D k ố óp.

Hình 2-3 P â tí ớ á h sáng.

Hình 2-4 L ó ỉ

1.1.2 Phương pháp vẽ khối hình nón

Phân tích mẫu:

vẽ k ố ó u ó k ố t uộ k ố tr x ó tí ất ố xứng,

ồ t ờ ếu ờ vẽ ắ ợ trụ ủ ú t sẽ rất t uậ ợ tr v ệ u tả ánh sáng

Dựng hình:

k ố ó ầ ú ộ sâu, ộ , ộ rộ (t t ờ k vẽ,

ắt ờ vẽ ặt ẫu)

ẫu x (t ấ ẫu p í tr ớ ) t ộ sâu, ộ rộ ả

Trong gi n d ng hình yêu cầu nét phải dứt khoát, tỉa nét, tẩy nhiều… Y u ầu

ờ vẽ phải phác thật , s u ó k m tra hình Tr ớc khi lên bóng, ờ

vẽ hãy nắm bắt ánh sáng duy nhất 1 thờ m rồi phân mảng bóng

Hình 2-5 D k ố ó

Hình 2-6 L ó k ố ó

k ố ã ắt ầu xuất ệ , tu ếu vẫ ứ , t uốt ọ

Hình 2-9 Tă ộ ậ k ố trụ tr

1.2.2 Phương pháp vẽ khối cầu

Sử dụng chì nh t B lên sáng tố ản cho khố , u t sắ ộ t ậm nhất ến

nh t dần (nề > ó ổ > ỉnh khối > diện tối > diện mờ > diện sáng)

Khi lên bóng chú ý bút chì luôn chuốt nhọn v a phả t ờ xu , ét t ều của vật th t o khối rõ ràng và sắc nét

N ời vẽ có th vẽ nền ngay t ầu tr ớc khi vẽ khối hoặc vẽ khối xong vẽ nền vào

s u ũ ợ C ú á ét ậm t tr ó á r

N ờ vẽ ắt ầu tă ậ á ệ sá tố L u " ầ rõ - x ờ" tă ậ á

ệ s ú qu uật x ầ

Hình 2-12 L ó ẹ k ố ầu

2.1 Khối tổ hợp 1

2.1.1 Tổ hợp khối lập phương và khối lục giác

Phân tích mẫu:

k ố tổ ợp, ĩ ó t k ố trở lên xếp ù u t k hình, ờ vẽ ầ u qu sát tổ ả k ố , không nên r t k ố