Ch ươ ng 3
Lý thuy t sai s ế ố
Trang 21. Khái ni m ệ
Phép đo là đem so sánh đ i l Phép đo là đem so sánh đ i l ạ ượ ạ ượ ng c n đo v i ng c n đo v i ầ ầ ớ ớ
đ i l ạ ượ ng cùng lo i đ ạ ượ c ch n làm đ n v ọ ơ ị
đ i l ạ ượ ng cùng lo i đ ạ ượ c ch n làm đ n v ọ ơ ị (đo góc: đ , đo dài: mét) ộ
góc: đ , đo dài: mét) ộ
Đo tr c ti p và đo gián ti p Đo tr c ti p và đo gián ti p ự ự ế ế ế ế
Đo cùng đ chính xác và không cùng đ chính Đo cùng đ chính xác và không cùng đ chính ộ ộ ộ ộ xác
Đ i l Đ i l ạ ượ ạ ượ ng đo c n thi t và đ i l ng đo c n thi t và đ i l ầ ầ ế ế ạ ượ ạ ượ ng đo th a ng đo th a ừ ừ
Trang 3
Do giác quan con người có h n, các thao tác bên máy ạ móc d ng c không bao gi đ t t i m c chính xác ụ ụ ờ ạ ớ ứ hoàn m ỹ
Do máy móc, d ng c không đụ ụ ược ch t o và đi u ế ạ ề
ch nh t i m c chu n xác lý tỉ ớ ứ ẩ ưởng. Đ n v đo lơ ị ường không th đo đ n t n cùng kích thể ế ậ ướ ủc c a v t th ậ ể
Do các đi u ki n ngo i c nh nh n ng, m a, nhi t ề ệ ạ ả ư ắ ư ệ
b. Nguyên nhân gây ra sai s : ố
Trang 4
S t n t i c a nó là do s l m l n, s su t trong ự ồ ạ ủ ự ầ ẫ ơ ấ quá trình đo đ c, tính toán; khi ng ạ ườ i th c hi n ự ệ công vi c không c n th n d n đ n đo sai, tính ệ ẩ ậ ẫ ế sai, ghi nh m, ầ
Sai s này d nh n bi t và lo i tr b ng cách ố ễ ậ ế ạ ừ ằ
tăng s l n đo lên nhi u l n và nâng cao trách ố ầ ề ầ
nhi m c a ng ệ ủ ườ i đo
Trang 5
Do s không hoàn ch nh c a máy móc, d ng c đo; ự ỉ ủ ụ ụ
c a giác quan con ngủ ười ho c hoàn c nh đo làm nh ặ ả ả
hưởng m t cách có ặ h th ng, ệ ố mang tính ch t tích lu ấ ỹ
đ n k t qu c a đ i lế ế ả ủ ạ ượng đo
Ví d : m t thụ ộ ước thép 20 m b sai so v i thị ớ ước chu n ẩ
m t đ i lộ ạ ượng a. N u dùng thế ước thép đó đ đo ể
đo n th ng L, k t qu phép đo s ch a m t đ i ạ ẳ ế ả ẽ ứ ộ ạ
lượng sai s h th ng : ố ệ ố
Trang 6
Nguyên nhân gây ra sai s ng u nhiên r t đa d ng, ph c ố ẫ ấ ạ ứ
t p, khó xác đ nh. Có th do máy móc d ng c đo, do giác ạ ị ể ụ ụ quan con ng ườ i, do đi u ki n ngo i c nh ề ệ ạ ả
S xu t hi n c a sai s ng u nhiên không có quy lu t v ự ấ ệ ủ ố ẫ ậ ề
d u và tr s ấ ị ố
Vì v y, không th lo i tr đ ậ ể ạ ừ ượ c sai s ng u nhiên mà ch ố ẫ ỉ
có th làm gi m b t nh h ể ả ớ ả ưở ng c a nó trong m t ch ng ủ ộ ừ
m c nào đó. ự
Sai s ng u nhiên là đ i t ố ẫ ố ượ ng nghiên c u c a lý thuy t ứ ủ ế
Trang 73. Tiêu chu n đánh giá đ chính xác ẩ ộ
3. Tiêu chu n đánh giá đ chính xác ẩ ộ
Sai s trung bình c ng: Sai s trung bình c ng: ốố ộộ
Sai s trung phSai s trung phốố ươương: ng: m
Sai s tSai s tố ươố ương đ i:ng đ i:ốố
n
n
2 1
2
2
n
Δ
2
2 2
2
2 1
n
n
m