Bài giảng trắc địa cơ sở chương 8 bản đồ và mặt cắt địa hình

Ph ươ ng pháp tô màu.

CH ƯƠ NG 8: B N Đ  VÀ M T C T Đ A HÌNH Ả Ồ Ặ Ắ Ị

M c tiêu:ụ

­ Trình bày đ ượ c quy trình, ph ươ ng đo đ c tính toán, xác đ nh đi m  ạ ị ể chi ti t đ a hình đ a v t trên b n v  bình đ ; v  và biên t p, xu t b n  ế ị ị ậ ả ẽ ồ ẽ ậ ấ ả

b n đ  đ a hình;  ả ồ ị

­ Tuân th  quy trình, quy ph m trong thành l p l ủ ạ ậ ướ i đo v ; Có tính  ẽ

k  lu t, kiên trì, nghiêm túc, trung th c trong h c t p và công tác ỷ ậ ự ọ ậ

­ Đ c, s  d ng b n đ  đ a hình;  ọ ử ụ ả ồ ị

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

2. Các phương pháp thành l p b n đ  đ a hình và đ  chính xácậ ả ồ ị ộ

3. S  d ng b n đ  đ a hìnhử ụ ả ồ ị

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

N i  dung  c a  bình  đ   đ a  hình  ph   thu c  vào  t   l   đo  v   theo ộ ủ ồ ị ụ ộ ỉ ệ ẽ

nh ng qui đ nh c a qui ph m chuyên ngành cũng nh  nh ng nhi m v  ữ ị ủ ạ ư ữ ệ ụ

k  thu t c  th  do c  quan thi t k  yêu c u.ỹ ậ ụ ể ơ ế ế ầ

T  l  đo v  s  quy t đ nh m t đ  và đ  chính xác c a các đi m ỉ ệ ẽ ẽ ế ị ậ ộ ộ ủ ể

kh ng ch  tr c đ a, công ngh  đo v , th i h n và giá thành.ố ế ắ ị ệ ẽ ờ ạ

 Đ a hình, đ a v t đị ị ậ ược bi u di n lên bình đ  theo t  l  và b ng ể ễ ồ ỉ ệ ằ

nh ng kí hi u quy ữ ệ ước gi  đ nh. ả ị

1.1.  N i dung t  b n độ ờ ả ồ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.1.  N i dung t  b n độ ờ ả ồ

1.  N i  dung  và  các  ký ộ

hi u t  b n đệ ờ ả ồ

1.1.  N i dung t  b n độ ờ ả ồ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.1.  N i dung t  b n độ ờ ả ồ

Đường  thông  tin  liên  l c  và  phạ ương  ti n  đi u  khi n  k   thu t, ệ ề ể ỹ ậ đèn tín hi u, c t đi n.ệ ộ ệ

Có th  khái quát nh ng n i dung đo v  chính nh  sau:ể ữ ộ ẽ ư

Các  đi m  kh ng  ch   tr c  đ a,  các  ki n  trúc  đ c  l p,  các  công ể ố ế ắ ị ế ộ ậ trình nhà  , công trình công c ng, ch  l  ra c a công trình ng m.ở ộ ỗ ộ ủ ầ

Đường ôtô chính, đường nh a, đự ường đ t, c u phà.ấ ầ

Đường s t và công trình có liên quan nh : đắ ư ường ng m, sân ga, ầ đèn hi u, ch  giao nhau.ệ ỗ

H   th ng  thu   văn:  sông,  su i,    h ,  b   ch a  nệ ố ỷ ố ồ ể ứ ước,  di n  tích ệ

ng p nậ ước, b  bi n, b  sông, kênh mờ ể ờ ương, h  phân ph i nệ ố ước. Các 

c  s  cung c p nơ ở ấ ước: gi ng, tháp nế ước, b  l c, b  ch a Sông, su i, ể ọ ể ứ ố kênh, mương được đo v  c  hai b  n u nó đẽ ả ờ ế ược bi u di n trên bình ể ễ

đ  v i chi u rông l n h n 3mm và đo v  m t bên b  n u chi u r ng ồ ớ ề ớ ơ ẽ ộ ờ ế ề ộ

được bi u di n nh  h n 3mm.ể ễ ỏ ơ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.1.  N i dung t  b n độ ờ ả ồ

­  Ph i  đo  v   h t  các  đi m  và  đả ẽ ế ể ường  đ c  tr ng  c a  dáng  đ t: ặ ư ủ ấ

đ nh núi, đáy lòng ch o, đi m u n (thay đ i đ  d c), đỉ ả ể ố ổ ộ ố ường phân thu , ỷ

đường t  thu , đụ ỷ ường chân núi, đường mép ch o, đi m yên ng a, cao ả ể ự

đ  m c nộ ự ước trong sông, h , ao.ồ

Trên  khu  v c  xây  d ng,  không  c n  ph i  đo  v   các  công  trình ự ự ầ ả ẽ

t m, lán tr i, công trình di đ ng trên đạ ạ ộ ường ph  ho c trong khu ph  ố ặ ố cũng nh  các hàng rào che ch n, b o v  trên m t b ng xây d ng.ư ắ ả ệ ặ ằ ự

Khi  đo v  t  l  1:500 trên nh ng khu v c có m t  đ  xây d ng ẽ ỉ ệ ữ ự ậ ộ ự dày đ c, có th  bi u di n đ a hình b ng cách ghi đ  cao các đi m đ c ặ ể ể ễ ị ằ ộ ể ặ

tr ng trên đư ường ph , hè ph , gi ng thu nố ố ế ước, h  ga, các đố ường ranh 

gi i, h  th ng ng m ớ ệ ố ầ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.2. Các ký hi u t  b n đệ ờ ả ồ

Vi c bi u di n đ a v t trên b n đ  ph i tuân theo đúng nh ng ký ệ ể ễ ị ậ ả ồ ả ữ

hi u quy ệ ước b n đ  do C c đo đ c và B n đ  Nhà nả ồ ụ ạ ả ồ ước quy đ nh ị (Ký hi u b n đ  đ a hinh, đ a chính t  l  1:200, 1:500, 1:1000, 1:2000, ệ ả ồ ị ị ỷ ệ 1:500 và 1:10 000). Các ký hi u ph i đ n gi n, rõ ràng, d  liên tệ ả ơ ả ễ ưởng, 

d  ghi nh  và th ng nh t. Các ký hi u đ a v t trên các b n đ  t  l  ễ ớ ố ấ ệ ị ậ ả ồ ỷ ệ khác nhau có th  có kích thể ước khác nhau, nh ng ph i cùng m t hình ư ả ộ dáng

Đ a v t là m t v t t n t i trên Trái đ t, ho c do thiên nhiên t o ị ậ ộ ậ ồ ạ ấ ặ ạ

ra, ho c do con ngặ ười xây d ng nên nh : sông, r ng, làng xóm, thành ự ư ừ

ph , nhà c a, đê, đố ử ường, v.v

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.2. Các ký hi u t  b n đệ ờ ả ồ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.2. Các ký hi u t  b n đệ ờ ả ồ

Ký hi u theo t  lệ ỷ ệ thường đ  bi u di n nh ng đ a v t có di n tích ể ể ễ ữ ị ậ ệ

l n nh  r ng cây, ru ng lúa, h ,   nh ng đ a v t có di n tích r ng này ớ ư ừ ộ ồ ữ ị ậ ệ ộ khi bi u di n trên b n đ  đã để ễ ả ồ ược thu nh  l i đ ng d ng theo t  l  ỏ ạ ồ ạ ỷ ệ

c a b n đ  N u đ a v t có ranh gi i rõ ràng nh  khu dân c , khu công ủ ả ồ ế ị ậ ớ ư ư nghi p, .v.v  thì đệ ường biên bao quanh được v  b ng nét li n. N u ẽ ằ ề ế

đ a v t  có ranh gi i không rõ ràng nh   đị ậ ớ ư ường  biên gi a  đ ng c   và ữ ồ ỏ

đ m l y v  b ng nét đ t đo n. Bên trong các đầ ầ ẽ ằ ứ ạ ường biên v  các ký ẽ

hi u nh t đ nh .ệ ấ ị

1.2.1.    Ký  hi u  theo  t   l   (ký  hi u  ệ ỷ ệ ệ

di n) ệ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.2. Các ký hi u t  b n đệ ờ ả ồ

Ký hi u không theo t  lệ ỷ ệ đ  bi u di n nh ng đ a v t nh , đó là ể ể ễ ữ ị ậ ỏ

nh ng đ a v t mà n u thu nh  l i theo t  l  b n đ  thì chúng s  ữ ị ậ ế ỏ ạ ỷ ệ ả ồ ẽ

ch p l i thành m t ch m đi m hay m t đậ ạ ộ ấ ể ộ ường nét nh  cây c  ư ổ

th , gi ng, c t km, nhà th ,   kí hi u không theo t  l  là các kí ụ ế ộ ờ ệ ỷ ệ

hi u không đ m b o tính đ ng d ng c a đ a v t mà ch  cho bi t ệ ả ả ồ ạ ủ ị ậ ỉ ế

v  trí c a đ a v t theo ch m đi m c a kí hi u này.ị ủ ị ậ ấ ể ủ ệ

1.2.2. Ký hi u không theo t  l  (ký hi u đi m)  ệ ỷ ệ ệ ể

 Nh ng đ a v t nh  sông, đ ữ ị ậ ư ườ ng ô tô, đ ườ ng s t, đ ắ ườ ng biên gi i,   s  đ ớ ẽ ượ c bi u  ể

di n b ng kí hi u k t h p v a theo t  l  v a không theo t  l  (kí hi u tuy n). Khi đó  ễ ằ ệ ế ợ ừ ỷ ệ ừ ỷ ệ ệ ế chi u dài c a chúng đ ề ủ ượ c th  hi n theo t  l  b n đ , còn chi u r ng đ ể ệ ỷ ệ ả ồ ề ộ ượ c tăng lên so 

v i th c ớ ự

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.2. Các ký hi u t  b n đệ ờ ả ồ

 Ký hi u chú gi i đ  bi u di n đ a v t đệ ả ể ể ễ ị ậ ược đ y đ , ngầ ủ ười ta còn  dùng kí hi u chú gi i, đó là nh ng s  và ch  đệ ả ữ ố ữ ược ghi kèm theo kí 

hi u. Các con s , các dòng ch  đệ ố ữ ược vi t theo tiêu chu n đ  căn c  ế ẩ ể ứ vào chính ki u ch  mà bi t để ữ ế ược n i dung chú gi i. ộ ả

1.2.3. Ký hi u chú gi i ệ ả

 Ký hi u chú gi i dùng đ  b  sung đ c đi m v t bi u th  trên b n ệ ả ể ổ ặ ể ậ ể ị ả

đ  Ví d , bên c nh ký hi u c u có ghi   thì có nghĩa là c u đồ ụ ạ ệ ầ ầ ược xây 

d ng b ng s t, có chi u r ng 6m, chi u dài 17m và t i tr ng 25 t n.ự ằ ắ ề ộ ề ả ọ ấ

 Ch ng h n con s  ghi   ch  cách quãng c a kí hi u con đẳ ạ ố ở ỗ ủ ệ ường ch  ỉ chi u r ng c a con đề ộ ủ ường. Phân s  ghi   c nh kí hi u c u có t  s  ố ở ạ ệ ầ ử ố

ch  chi u dài và chi u r ng c a c u tính b ng mét, m u s  ch  tr ng ỉ ề ề ộ ủ ầ ằ ẫ ố ỉ ọ

t i c a c u ch u đả ủ ầ ị ược tính b ng t n. Bên c nh đ a danh m i ghi c  đ a ằ ấ ạ ị ớ ả ị danh cũ   trong ngo c đ n.ở ặ ơ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3. Phương pháp bi u th  đ a hìnhể ị ị

1.3.1. Ph ươ ng pháp k  vân ẻ

1.3.2. Ph ươ ng pháp tô màu

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3. Phương pháp bi u th  đ a hìnhể ị ị

1.3.1. Ph ươ ng pháp k  vân ẻ 1.3.2. Ph ươ ng pháp tô màu

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3. Phương pháp bi u th  đ a hìnhể ị ị

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3. Phương pháp bi u th  đ a hìnhể ị ị

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

“Đ ườ ng  đ ng  m c  c a  đ a  ồ ứ ủ ị

hình là giao tuy n gi a m t đ t t   ế ữ ặ ấ ự

nhiên  v i  các  m t  ph ng  song  ớ ặ ẳ

song  v i  m t  n ớ ặ ướ c  g c    nh ng  ố ở ữ

đ  cao khác nhau" ộ

 E : kho ng cách gi a các đả ữ ường 

đ ng m c đồ ứ ược g i là "kho ng ọ ả

cao đ u“, ph  thu c theo t  l  ề ụ ộ ỷ ệ

b n đ ả ồ

 Đ  cao c a độ ủ ường đ ng m c ồ ứ

có giá tr  ch nị ẵ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

 T t c  các đi m n m trên đấ ả ể ằ ường đ ng m c đ u ồ ứ ề có đ  cao b ng ộ ằ

nhau trên th c đ a. ự ị

 Các đường đ ng m c khác đ  cao ồ ứ ộ không được c t nhauắ , tr  trừ ường 

h p đ c bi t: vách núi th ng đ ng hay mõm núi hàm  ch thì có m t s  ợ ặ ệ ẳ ứ ế ộ ố

đường đ ng m c ch ng lên nhau.ồ ứ ồ

Các tính ch t sau đây:ấ

 T t c  các đấ ả ường đ ng m c khép kín ồ ứ trong ph m vi bình đ  hay ạ ồ

b n  đ   s   bi u  th   cho  m t  qu   đ i  ho c  m t  hình  lòng  ch o.  Đ i ả ồ ẽ ể ị ộ ả ồ ặ ộ ả ồ

ho c hình lòng ch o đặ ả ược phân bi t theo các v ch ch  d c ho c theo ệ ạ ỉ ố ặ

ch  s  đ  cao.ỉ ố ộ

Vì m t đ t thiên nhiên cao h n m t bi n nên t t c  các đặ ấ ơ ặ ể ấ ả ường đ ng ồ

m c  ph i  liên  t c  dù    trong  hay  ngoài  bình  đ   Ch   có  các  đứ ả ụ ở ồ ỉ ường 

đ ng m c b  khung bình đ  c t đ t m i không khép kín trong ph m vi ồ ứ ị ồ ắ ứ ớ ạ bình đ ồ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

Các tính ch t sau đây:ấ

 Đ c tr ng cho đ  d c c a m t đ tặ ư ộ ố ủ ặ ấ  Trên các sườn có đ  d c đ u ộ ố ề nhau thì kho ng cách các đả ường đ ng m c b ng nhau. Trên các sồ ứ ằ ườn 

d c, kho ng cách gi a các đố ả ữ ường đ ng m c s  ng n h n trên sồ ứ ẽ ắ ơ ườn  tho i.ả

 Kho ng cách ng n nh t gi a các đả ắ ấ ữ ường đ ng m c là ồ ứ đường th ng ẳ góc v i chúng theo hớ ướng d c l n nh t.ố ớ ấ

  Các  đường  đ ng  m c ồ ứ bi u  di n  m t  m t  ph ng  nghiêng  là  các ể ễ ộ ặ ẳ

đường th ng song song.ẳ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

1.3.4. V  đ ẽ ườ ng đ ng m c b ng ph ồ ứ ằ ươ ng pháp gi i tích ả

D a vào đ  cao c a các đi m đ a hình và kho ng cách gi a chúng, ự ộ ủ ể ị ả ữ

b ng phằ ương pháp tính toán người ta có th  xác đ nh chính xác v  trí ể ị ị các đường đ ng m c c t qua gi a các đi m đ a hình đ c tr ng. N i ồ ứ ắ ữ ể ị ặ ư ố các đi m có cùng đ  cao v i nhau ta s  c  để ộ ớ ẽ ố ường đ ng m c.ồ ứ

Gi  s  có hai  đi m  đ a hình  đ c tr ng là N và M,  đ  cao tả ử ể ị ặ ư ộ ương 

ng là H

ứ N = 5,4m và HM= 8,5m. Hai đi m này có v  trí No và Mo tể ị ương 

ng trên b n đ  

Kho ng NoMo trên b n đ  đo đả ả ồ ược a = 20mm, E = 1m. Hãy tìm v  ị trí các đường đ ng m c c t qua đo n NoMo.ồ ứ ắ ạ

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

1.3.4. V  đ ẽ ườ ng đ ng m c b ng ph ồ ứ ằ ươ ng pháp gi i tích ả

Vì đo n nghiêng NM có đ  cao l n nh t là 8,5m, nh  nh t là 5,4m ạ ộ ớ ấ ỏ ấ

và kho ng cao đ u cho b ng 1m nên s  có ba đả ề ằ ẽ ường đ ng m c c t ồ ứ ắ qua NM, đó là đường: 6m, 7m, 8m. Đ  tìm để ược v  trí đị ường 6m ph i ả tính được đo n xạ 1, đường 7m ph i tính đả ược đo n xạ 2, còn đường 7m 

s  n m gi a đẽ ằ ữ ường 6m và đường 8m

'' 6 ' ''

'

MM

d

N NM

NN

''

' ''

' 8

MM

MM NM

M d

Xét  hai  c p  tam  giác  đ ng ặ ồ

d ng  ∆NN'dạ 6  ~  ∆NMM''  và 

∆MM'd8 ~ ∆NMM'' ta có:

;

Trong đó: MM'' = 8,5 ­ 5.4 = 3,1 (m); N'd6 = 6 ­ 5,4 = 0,6 (m); MM' 

=8,5 ­ 8 = 0,5 (m), a =20mm. Thay các giá tr  này vào công th c trên, ta ị ứ có: x1 = 4mm, x2 = 3mm

1. N i dung và các ký hi u t  b n độ ệ ờ ả ồ

1.3.3. Ph ươ ng pháp đ ườ ng đ ng m c ồ ứ

1.3.4. V  đ ẽ ườ ng đ ng m c b ng ph ồ ứ ằ ươ ng pháp gi i tích ả

Bài t p 01: ậ Gi  s  có 4 đi m đ a hình đ c tr ng là A,B,C,D, đ  ả ử ể ị ặ ư ộ cao tương  ng là Hứ A = 10.6m, HB= 6.8m, HC = 5.5m, HD= 6.2m. Và ab =  20mm, ac = 26mm, ad = 22mm, bc = 22mm, cd =21mm tương  ng trên ứ

b n đ  Hãy tìm v  trí các đả ồ ị ường đ ng m c c t qua v i E = 2m : ồ ứ ắ ớ

G i ý: Có các đợ ường đ ng m c c t khu v c, đó là đồ ứ ắ ự ường: 6m, 8m, 

10m